I SA/Wa 1047/15

I SA/Wa 1047/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Marta Kołtun-Kulik
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 99/16 - Wyrok NSA z 2016-01-29
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 58 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Sędziowie WSA Marta Kołtun - Kulik WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu zażalenia A. G., postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody M. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] odmawiające A. G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Wojewoda M. potwierdził A. G. w pkt 1 prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. R. oraz Z. M. udziału w prawie własności nieruchomości położonej poza obecnymi granicami RP w S. przy ul .[...], woj. [...], natomiast w pkt 5 odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia powyższej nieruchomości przez T. R. i M. G.. Powyższa decyzja wobec niewniesienia przez Stronę odwołania stała się ostateczna z dniem [...] grudnia 2013 r.
Pismem z dnia [...] października 2014 r. (data nadania) A. G. złożył wniosek o "przywrócenie prawa do rekompensaty" po M. G. oraz T. R. w związku z nowelizacją ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2013 r. Zaznaczył, że prosi "o uwzględnienie prośby i rozpatrzenie pomimo opóźnienia".
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Wojewoda M. zwrócił się do strony o doprecyzowanie pisma z dnia [....] października 2014 r. poprzez wskazanie podstawy prawnej, w oparciu o którą został złożony wniosek.
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. A. G. jako podstawę prawną wskazał art. 58 § 1 Kpa.
Postanowieniem z dnia [....] marca 2015 r., nr [....] Wojewoda M. odmówił A. G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – zwanej dalej "ustawą zmieniającą" w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku.
Pismem z dnia [...] marca 2015 r. A. G. wniósł do Ministra Skarbu Państwa zażalenie na postanowienie organu l instancji. Podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu złego stanu zdrowia oraz podeszłego wieku. Zaznaczył również, że podanie do organu wojewódzkiego pisał sam, natomiast żona przepisała je ze względu na bardziej czytelny charakter pisma. Ponadto wskazał, iż żona nie może aktywnie uczestniczyć w sprawie, ponieważ sama jest osobą starszą i chorą, a z wyjątkiem żony strona nie posiada żadnej rodziny.
Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [....] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody M. z dnia [....] marca 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145a Kpa stosuje się odpowiednio, z tym że termin na zgłoszenie żądania wznowienia postępowania wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 27 lutego 2014 r. Termin, o którym mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy upłynął w dniu 27 sierpnia 2014 r. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, wniosek strony o wznowienie postępowania w trybie art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2013 r. został nadany w dniu [...] października 2014 r.
Minister wskazał, że w przypadku uchybienia terminowi Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość jego przywrócenia. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 Kpa przywrócenie terminu jest uzależnione od spełnienia podstawowej przesłanki - braku winy po stronie zainteresowanego (przy czym wystarczy uprawdopodobnienie braku winy). Jak wskazano w orzecznictwie, jako kryterium braku winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok SN o sygn. akt Il CRN 448/71). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Tym samym przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m. in.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą, czy pożar. Zgodnie z tezą wyroku NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt ll OSK 1806/06, ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Należy ponadto wskazać, za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż sama okoliczność pogorszenia się stanu zdrowia nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt ll GSK 278/11).
Mając na uwadze powyższe Minister podzielił stanowisko organu I instancji, iż okoliczność braku winy A. G. w uchybieniu terminu nie została uprawdopodobniona. Powołując się na zły stan zdrowia wnioskodawca nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że pogorszenie się stanu zdrowia miało miejsce jedynie w okresie skutecznego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2013 r. i było tego rodzaju, że uniemożliwiało mu działanie w postępowaniu. Jednocześnie nie wyjaśnił, dlaczego w tym okresie nie skorzystał z pomocy dorosłego domownika, tj. K. G.
Wprawdzie art. 58 § 1 Kpa nie wymaga udowodnienia istnienia przyczyny usprawiedliwiającej niezachowanie terminu do dokonania czynności procesowej, a jedynie uprawdopodobnienia braku winy w niezachowaniu terminu, lecz nie jest to równoznaczne z gołosłownym podaniem przez stronę przyczyny niezachowania terminu, chyba, że przyczyna ta jest powszechnie znana. (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt ll OSK 472/07). W niniejszej sprawie A. G. nie powołał się na jakiekolwiek okoliczności mogące świadczyć o tym, że w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jego stan zdrowia uniemożliwiał złożenie tego wniosku.
Minister podkreślił, że w toku całego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2013 r. strona działała samodzielnie i nie wskazywała na jakiekolwiek trudności związane ze sporządzaniem pism kierowanych do organu wojewódzkiego. Wobec braku uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania organ administracji publicznej jest zobowiązany odmówić przywrócenia tego terminu.
Od postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] A. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że o braku jego winy w uchybieniu terminu świadczą oceny lekarzy, istniejące schorzenia oraz podeszły wiek. Dodał, że kończy [....] lat. Skarżący wskazał, że jego stanowisko to nie jest "gołosłowne", ponieważ opiera się na orzeczeniach lekarskich, dołączonych do akt sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.
W piśmie z dnia [....] września 2015 r. A. G. podał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, ponieważ jest osobą niepełnosprawną, ze względu na wiek i ciężkie schorzenia Skarżący wskazał, że w jego przypadku nie zapytano o zdanie lekarzy specjalistów - kardiologa i neurologa o ocenę przedłożonych zaświadczeń lekarskich, stwierdzających stan jego zdrowia. Ktoś odważył się stwierdzić, że schorzenia naczyniowe, uszkodzenie mózgu oraz serca, zespół otępienny, upośledzona pamięć wsteczna, ciężkie nadciśnienie tętnicze, angina pectoris (dusznica bolesna), centralna wysiękowa retinopatia, to "gołosłowność". To zbyt poważne stwierdzenia lekarzy specjalistów, nie ocena skarżącego i nie jego "gołosłowność". To nie tylko uprawdopodobnienie, to pewność. Zdziwienie budzi zarzucanie [...]-letniemu, schorowanemu starcowi "niedbalstwa". Lekarze specjaliści oceniają otępienie starcze, niepamięć wsteczną - skąd taka różnica zdań? Porównywanie podobnych orzeczeń NSA mija się z prawdą. Choroby nie sprowadza się do matematycznego wspólnego mianownika "pogorszenie stanu zdrowia". Z punktu widzenia medycyny każdy ważny przypadek musi być oceniany indywidualnie, różne są stany chorobowe, różna dynamika schorzenia. Utrzymywanie sprawnego działania skarżącego w 1992 r. i później, pisania podań, dostarczania dokumentów, bez presji terminowych, jaki ma sens? Poza tym zmienia się ten okres enigmatycznie poprzedzający ostatni okres.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Rację należy przyznać Ministrowi Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie A. G. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, czego wymagał przepis art. 58 § 1 Kpa. Poza sporem jest to, że A. G. jest osobą w podeszłym wieku (niespełna [...] – letnim w dacie wydania zaskarżonego postanowienia), że jest osobą schorowaną, pozostającą pod opieką lekarską, wymagającą leczenia ambulatoryjnego, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Wynika to z zaświadczeń lekarskich z dnia [...] grudnia 2014 r. i [...] grudnia 2014 r. (załączonych do pisma z dnia [....] grudnia 2014 r.), karty informacyjnej z leczenia szpitalnego wystawionej w dniu [...] lutego 1992 r. i [...] marca 2005 r. oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2004 r. (załączonych do pisma z dnia [...] października 2014 r. oraz do pisma z dnia [...] września 2015 r. – k. 18-22 akt sądowych). Z powyższego materiału dokumentacyjnego wynika, że A. G. przebywał dwukrotnie w okresie od [...] lutego 1992 r. do [...] lutego 1992 r. i od [...] marca 2005 r. do [...] marca 2005 r. na leczeniu szpitalnym, gdzie miał robione rozpoznanie jednostek chorobowych i badania dodatkowe. Od [...] lutego 2003 r. ma ustalony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności. Poza tym w pierwszej połowie grudnia 2014 r. korzystał z wizyt lekarskich.
Zgodzić należało się z Ministrem Skarbu Państwa, że podeszły wiek i udokumentowany zły stan zdrowia skarżącego nie stał na przeszkodzie w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]. Sąd zdaje sobie sprawę, że osoba w podeszłym wieku, ciężko chora, niepełnosprawna ma obniżone możliwości psycho-fizyczne. Jednakże A. G. nie uprawdopodobnił, że właśnie w okresie 6-miesięcy, o którym mowa w przepisie art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej (w okresie czasu pomiędzy 27 lutego 2014 r., a 27 sierpnia 2014 r.), nie mógł działać poprzez wnoszenie na piśmie środków prawnych.
Z doświadczenia życiowego i okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, że wnioskodawca nie miał obiektywnej możliwości wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Faktem jest to, że choroby wnioskodawcy trwały od dłuższego czasu, ale nie były to choroby nagłe, które zaskoczyłyby wnioskodawcę we wskazanym okresie 6-miesięcznym. Termin na wniesienie wniosku o wznowienie nie należał do terminów krótkich (jak np. termin 7 – dniowy do wniesienia zażalenia). A. G. nie zamieszkiwał sam, ale wraz z żoną K. G. Zatem mógł się posłużyć najbliższą osobą, aby ta przesłała za pośrednictwem poczty wniosek o wznowienie postępowania.
Z akt sprawy wynika, że skarżący, pomimo wielu trapiących go chorób i niepełnosprawności, był aktywny w sprawie o przyznanie prawa do rekompensaty. A. G. wniósł do Wojewody M. oświadczenia z dnia [...] grudnia 2007 r., [...] września 2009 r., [...] lutego 2010 r., formularz wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty (pismo z dnia [...] października 2008 r.), pisma z dnia [...] kwietnia 2009 r., [...] września 2009 r., [...] września 2009 r. z załącznikami (na wezwanie organu). Skarżący także przedstawiał organowi swoje pisemne stanowisko, przesyłał dokumenty, kopie dokumentów, operat szacunkowy (pisma z dnia [...] czerwca 2010 r., [...] marca 2011 r., [....] lutego 2012 r., [...] sierpnia 2013 r.). Poza tym uczestniczył osobiście w przesłuchaniu jako świadek (protokół z dnia [...] lipca 2011 r.). Samodzielnie sporządził skargę. Niektóre ze złożonych pism jedynie podpisywał (pisma z dnia [...] listopada 2010 r., [...] października 2014 r., [...] grudnia 2014 r., zażalenie z dnia [...] marca 2015 r.).
Z powyższego wynika, że skarżący, mimo złego stanu zdrowia, miał i ma nadal możliwość listownego komunikowania się z organami i Sądem. Mimo to A. G. nie dochował należytej staranności w zachowaniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody M. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...].
Wobec powyższego Minister Skarbu Państwa trafnie przyjął, że A. G. nie uprawdopodobnił, iż nie ponosił winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Sąd zwraca uwagę, że choroba może być okolicznością, która pozwala na uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie wskazuje się jednak, że chodzi o chorobę o charakterze nagłym, gdzie dana osoba przez bieg całego okresu do dokonania czynności procesowej nie mogła opuszczać domu i nie miała możliwości posłużenia się domownikiem lub pełnomocnikiem, aby ten nadał przesyłkę na poczcie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2267/11). Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 353/10; wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2267/11; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1599/12). Także sam podeszły wiek nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 390/10). Jest powszechnie wiadomym, że osoby w podeszłym wieku, nawet długotrwale i przewlekle chore, załatwiają swoje osobiste potrzeby - robią zakupy, chodzą na spacery i do kościoła, a także na wizyty lekarskie, spotykają się ze znajomymi i rodziną. Z treści przedłożonego w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że A. G. ma obniżoną sprawność ruchową i powinien korzystać z leczenia specjalistycznego (pkt 6 i 9 orzeczenia), lecz jest osobą względnie samodzielną - nie wymaga zaopatrzenia w przedmioty ułatwiające jego funkcjonowanie, czy też konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 5 i 7 orzeczenia).
Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.