I SA/Wa 1040/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-06-19
NSAnieruchomościŚredniawsa
przekształcenie użytkowania wieczystegoprawo własnościopłata przekształceniowanieruchomościprawo administracyjneSKOWSApostępowanie administracyjnedekret warszawskiprawo przedsiębiorców

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji z powodu niewystarczającego materiału dowodowego w sprawie opłaty przekształceniowej.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu E. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie opłaty przekształceniowej. Skarżąca kwestionowała ustalenie opłaty rocznej i okresu jej wnoszenia, argumentując m.in. zwolnienie z opłaty jako spadkobierczyni osoby, która uzyskała użytkowanie wieczyste na podstawie dekretu z 1945 r. oraz błędne uznanie jej za przedsiębiorcę wykorzystującego nieruchomość do działalności gospodarczej. SKO uchyliło decyzję organu I instancji, wskazując na braki w postępowaniu dowodowym dotyczące ustalenia wysokości opłaty rocznej i wykorzystania nieruchomości do działalności gospodarczej. WSA oddalił sprzeciw, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z powodu istotnych naruszeń proceduralnych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Przedmiotem sprawy był sprzeciw E. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 marca 2023 r., która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 15 grudnia 2022 r. w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz okresu jej wnoszenia. Skarżąca wniosła o ustalenie opłaty przekształceniowej, kwestionując zarówno jej wysokość, jak i okres wnoszenia. Prezydent m.st. Warszawy ustalił opłatę roczną w kwocie 5.337,54 zł na okres 99 lat. SKO w Warszawie, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania. W szczególności organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie ustalić, czy skarżąca jest przedsiębiorcą wykorzystującym nieruchomość do działalności gospodarczej, co miało wpływ na ustalenie 99-letniego okresu opłaty. Ponadto, SKO zakwestionowało sposób ustalenia wysokości opłaty rocznej, wskazując, że „czynsz symboliczny” nie jest tożsamy z opłatą roczną z tytułu użytkowania wieczystego. Skarżąca wniosła sprzeciw do WSA, zarzucając SKO niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i błędną wykładnię przepisów dotyczących zwolnienia z opłaty oraz ustalenia jej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw, uznając, że SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że w ramach kontroli sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ocenia jedynie istnienie przesłanek do jej wydania, a nie meritum sprawy. W tym przypadku, stwierdzone przez SKO braki w postępowaniu dowodowym organu pierwszej instancji, dotyczące kluczowych kwestii materialnoprawnych (zwolnienie z opłaty, wysokość opłaty, wykorzystanie nieruchomości do działalności gospodarczej), uzasadniały uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli prawo użytkowania wieczystego zostało nabyte w drodze umowy cywilnoprawnej (darowizny), a nie w drodze dziedziczenia po osobie, która pierwotnie uzyskała to prawo na podstawie dekretu.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy uznał, że skarżąca, nabywając udział w prawie użytkowania wieczystego na podstawie umowy darowizny od matki, nie spełniła przesłanki dziedziczenia po osobie, która pierwotnie uzyskała prawo na podstawie dekretu, co wyklucza zwolnienie z opłaty przekształceniowej na podstawie art. 8 ust. 2 u.p.p.u.w.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (35)

Główne

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.p.u.w. art. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 7 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 7 § 6a

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 7 § 6c

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 8 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 14 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 21 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.p.p.u.w. art. 21 § 2a

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

dekret warszawski art. 7

Ustawa z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

p.przed. art. 3

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.przed. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Pomocnicze

k.p.a. art. 127 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.k.o. art. 1

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

u.s.k.o. art. 2

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 214

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 71 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.c. art. 238

Kodeks cywilny

k.c. art. 922 § 1

Kodeks cywilny

rozporządzenie KE 1407/2013

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z powodu istotnych naruszeń proceduralnych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, które uniemożliwiły merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd administracyjny w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej nie bada meritum sprawy, a jedynie przesłanki do wydania takiej decyzji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące błędnej wykładni przepisów materialnoprawnych (zwolnienie z opłaty, wysokość opłaty) wykraczają poza zakres kognicji sądu w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej. Czynsz symboliczny stanowi opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego, a skarżąca jako spadkobierczyni osoby, która uzyskała prawo na podstawie dekretu, jest zwolniona z opłaty przekształceniowej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. brak poprawnie przeprowadzonego przez organ niższej instancji postępowania uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy czynsz symboliczny nie jest tożsamy z opłatą roczną z tytułu użytkowania wieczystego

Skład orzekający

Jacek Mrozek

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego oraz kwestie proceduralne związane z uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekształceniem użytkowania wieczystego w prawo własności oraz interpretacją przepisów o pomocy publicznej i zwolnieniach z opłat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat przekształceniowych za użytkowanie wieczyste, a jej przebieg pokazuje złożoność procedury administracyjnej i rolę sądu w kontroli decyzji kasatoryjnych.

Sąd administracyjny nie rozstrzygnął sporu o opłatę przekształceniową. Dlaczego?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1040/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jacek Mrozek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2941/23 - Wyrok NSA z 2024-01-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 64a; art. 64e; art. 151a par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2; art. 7; art. 77 par. 1; art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1716
art. 7 ust. 6a pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o  przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Mrozek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 marca 2023 r. nr KOX/140/Pu/23 w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 16 marca 2023 r., nr KOX/140/Pu/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: organ, SKO w Warszawie), działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 2, art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej k.p.a.) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania E. K. (dalej: skarżąca, strona) od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z 15 grudnia 2022 r., którą orzeczono: 1) ustalić wysokość opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem wielolokalowym, położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], w odniesieniu do udziału wynoszącego 7650/10000 części nieruchomości gruntowej w kwocie 5.337,54 zł; 2) ustalić obowiązek wnoszenia opłaty rocznej przekształceniowej przez okres 99 lat, licząc od dnia przekształcenia, tj. od 1 stycznia 2019 r.; 3) obciążyć opłatą roczną przekształceniową, o której mowa w pkt 1 decyzji, skarżącą jako współwłaściciela ułamkowej części nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], przy czym obowiązek wnoszenia opłaty rocznej z tytułu przekształcenia obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości, w odniesieniu do której istnieje roszczenie o opłatę, począwszy od dnia 1 stycznia roku następnego po roku, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości, uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Okoliczności faktyczne sprawy przedstawiają się następująco:
W dniu 16 września 2022 r. skarżąca działając przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o ustalenie w drodze decyzji wysokości rocznej opłaty przekształceniowej i okresu jej wnoszenia związanej z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. W złożonym wniosku skarżąca podniosła, że nie zgadza się zarówno z wysokością rocznej opłaty przekształceniowej, jak również z okresem wnoszenia opłat.
Prezydent m. st. Warszawy Decyzją Nr [...] z 9 listopada 2006 r. (znak [...]) ustanowił na rzecz Pani Z. B., spadkobierczyni dawnych właścicieli nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej hip. nr [...] prawo użytkowania wieczystego gruntu w udziale wynoszącym 7650/10000 i ustalił wysokość opłat z tego tytułu, jako czynsz symboliczny na kwotę 4.375,03 zł, przy zastosowaniu stawki procentowej opłaty w wysokości 0,3%.
Na mocy umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste z [...] września 2008 r. (akt notarialny Rep. [...]), Pani Z. B. nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu z przeznaczeniem pod zabudowę zgodną z planem zagospodarowania przestrzennego oraz z obowiązującym w dacie zawarcia umowy studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego (zabudowa mieszkaniowo-usługowa).
W umowie strony ustaliły wysokość czynszu symbolicznego na kwotę 4.375,03 zł netto, powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług według stawki obowiązującej w terminie zapłaty czynszu. Na dzień podpisania umowy stawka podatku wynosiła 22%, w związku z czym wysokość opłaty rocznej stanowiła kwotę 5.337,54 zł. Strony postanowiły także, iż w przypadku zbycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz osób trzecich, nabywcy będą uiszczali opłaty za użytkowanie wieczyste na zasadach określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (za wyjątkiem zbycia na rzecz osób bliskich w rozumieniu ww. ustawy oraz dziedziczenia).
W dniu [...] października 2008 r. Z. B. darowała skarżącej przysługujący jej udział wynoszący 7650/10000 części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącej zabudowaną działkę gruntu nr [...] wraz z takim samym udziałem we współwłasności posadowionego na działce budynku (akt notarialny Rep. A nr [...]).
Z. B. zmarła w dniu [...] września 2014 r. Na podstawie Aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] października 2014 r., spadek po niej z mocy ustawy nabyła w całości skarżąca (Rep. A nr [...]).
Z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej uległo przekształceniu w prawo własności z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2021 r. poz. 1495 ze zm.), dalej u.p.p.u.w.
W ramach prowadzonego postępowania, ze względu na wynikający z art. 14 ust. 1 u.p.p.u.w. obowiązek stosowania przepisów o pomocy publicznej, organ pismem z [...] maja 2022 r. znak [...] zwrócił się do skarżącej o złożenie oświadczenia w zakresie wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej, z wyszczególnieniem numerów niewyodrębnionych lokali mieszkalnych i niemieszkalnych, ich powierzchni oraz udziałów przypadających na poszczególne lokale. W powyższym piśmie organ zwrócił uwagę, iż przedstawione przez pełnomocnika dokumenty, w tym zaświadczenia o samodzielności lokali zawierają rozbieżności co do liczby niewyodrębnionych lokali mieszkalnych i niemieszkalnych i w związku z tym, nie jest możliwe jednoznaczne określenie wielkości udziału, w stosunku do którego należy zastosować przepisy o pomocy publicznej.
Pismem z [...] maja 2022 r. pełnomocnik właścicielki wniósł o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, iż przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności nastąpiło nieodpłatnie - z uwagi na spełnienie przesłanek wynikających z art. 8 u.p.p.u.w., jednocześnie przedłożył informacje o liczbie lokali mieszkalnych i niemieszkalnych znajdujących się w przedmiotowej nieruchomości oraz wyjaśnił, iż wielkość udziałów związanych z poszczególnymi lokalami zostanie określona po ustanowieniu odrębnej własności lokali.
Prezydent m.st. Warszawy zaświadczeniem z [...] czerwca 2022 r. znak [...] potwierdził, iż prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej zabudowanej uległo przekształceniu w prawo własności. W zaświadczeniu potwierdzono m.in., iż wysokość rocznej opłaty przekształceniowej związanej z udziałem wynoszącym 7650/10000 części nieruchomości gruntowej stanowi kwotę 5.337,54 zł, a okres wnoszenia opłat wynosi 99 lat.
W dniu 16 września 2022 r. skarżąca wniosła o ustalenie wysokości rocznej opłaty przekształceniowej i okresu jej wnoszenia w drodze decyzji.
Odnosząc się do żądania strony organ wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.p.u.w., "jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji.
W myśl art. 7 ust. 1 u.p.p.u.w., z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wysokość opłaty, w myśl ust. 2, jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia.
Stosownie do art. 7 ust. 8a u.p.p.u.w., "jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji".
Zgodnie z art. 8 u.p.p.u.w., "za przekształcenie opłaty nie wnoszą:
1) parki narodowe w rozumieniu art. 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, 471 i 1378);
2) osoby fizyczne lub ich spadkobiercy oraz spółdzielnie mieszkaniowe, w przypadku gdy:
a) wniosły jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego,
b) użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie:
- art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. poz. 279 oraz z 1985 r. poz. 99),
- innych tytułów prawnych, w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r".
Skarżąca nabyła wskazany wyżej udział w prawie użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu wraz z prawem współwłasności znajdującego się na działce budynku w roku 2008 - na podstawie umowy darowizny z [...] października 2008 r. W tej sytuacji organ powołał się na art. 922 § 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym "prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób". W świetle tego przepisu uznał, iż w chwili śmierci Pani Z. B. prawa do przedmiotowej nieruchomości stanowiły już własność skarżącej, nie weszły więc w skład masy spadkowej, a tym samym nie została spełniona przesłanka określona w art. 8 ust. 2 u.p.p.u.w. Dlatego też, w ocenie organu, strona nie mieści się w kategorii osób zwolnionych ustawowo z opłat za przekształcenie.
Według organu, w rozpoznawanej sprawie podstawą ustalenia wysokości opłat przekształceniowych, jest obowiązująca w dniu przekształcenia opłata z tytułu użytkowania wieczystego gruntu ustalona jako czynsz symboliczny, z uwagi na fakt, iż na dzień 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu przysługiwało osobie bliskiej w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, która nabyła to prawo od osoby na rzecz której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego i ustalono wysokość czynszu symbolicznego.
Wskazane okoliczności powodują, iż strona zobowiązana jest do wnoszenia opłat przekształceniowych, w terminach i kwotach potwierdzonych w zaświadczeniu z [...] czerwca 2022 r. znak [...]. Zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłat na podstawie art. 8 u.p.p.u.w., stanowiłoby naruszenie tego przepisu w sytuacji, gdy stronie takie zwolnienie nie przysługuje.
Organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.p.u.w., co do zasady "opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia". Jednocześnie wskazał, że art. 7 ust. 6a u.p.p.u.w. stanowi, że "właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców (...), z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres 99 lat, licząc od dnia przekształcenia – jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1%". Jeśli "właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 6a, właściwy organ wydoje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a", zgodnie z art. 7 ust. 6c u.p.p.u.w.
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że okres wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności uzależniony został od tego, czy grunt po przekształceniu stanowi własność przedsiębiorcy i czy wykorzystywany jest do prowadzenia działalności gospodarczej.
W myśl art. 14 ust. 1 u.p.p.u.w. "przepisy ustawy stosuje się z uwzględnieniem przepisów o pomocy publicznej. Udzielenie pomocy publicznej wymaga spełnienia warunków udzielenia pomocy de minimis, określonych w szczególności w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1)".
Z materiału dowodowego wynika, iż przysługujący skarżącej udział w nieruchomości obejmuje lokale niewyodrębnione. Strona wyjaśniła, iż w budynku znajduje się [...] lokali mieszkalnych i [...] lokal użytkowy. Nie wskazała jednak, jaka część nieruchomości wykorzystywana jest do celów związanych z działalnością gospodarczą i nie złożyła dokumentów niezbędnych do udzielenie pomocy publicznej. W związku z tym, uznając stronę za przedsiębiorcę organ, stosownie do art. 7 ust. 6c u.p.p.u.w., ustalił dla udziału 7650/10000 części nieruchomości przy ul. [...] wysokość rocznej opłaty przekształceniowej w kwocie 5.337,54 zł i obowiązek wnoszenia opłaty przez okres 99 lat.
Od decyzji organu I instancji skarżąca złożyła odwołanie do SKO w Warszawie. Zaskarżając tą decyzję w całości zarzuciła jej:
1. rażące naruszenie przepisu art. 8 pkt 2 b myślnik pierwszy u.p.p.u.w., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieprawidłowe obciążenie skarżącej obowiązkiem uiszczania opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w sytuacji gdy skarżąca jako jedyna spadkobierczyni Pani Z. B., która uzyskała wieczyste użytkowanie przedmiotowej nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - z mocy samego prawa zwolniona jest z opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności;
2. rażące naruszenie przepisów art. 7 ust. 6a i art. 7 ust. 6c u.p.p.u.w., poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe w sprawie zastosowanie, albowiem organ administracyjny błędnie uznał, że ustalenie, iż skarżąca jest przedsiębiorcą jest wystarczająca przesłanką do zastosowania przepisu art. 7 ust. 6c ww. ustawy, w sytuacji gdy możliwość zastosowania przepisu art. 7 ust. 6c przedmiotowej ustawy następuje wyłącznie w przypadku zaistnienia sytuacji, o której mowa w przepisie art. 7 ust. 6a u.p.p.u.w. a organ administracyjny – jak wynika z uzasadnienia decyzji – nie ustalił, czy przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana na cele prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącą, a co więcej okoliczność ta nie wynika z żadnych rejestrów, czy dowodów zebranych przez Organ administracyjny;
3. z najwyższej ostrożności procesowej, w przypadku gdyby organ odwoławczy uznał, że organ I Instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana przez skarżącą do prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, skarżąca wskazała na rażące naruszenie przepisów art. 7 ust. 6a i art. 7 ust. 6c u.p.p.u.w., poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe w sprawie zastosowanie, albowiem organ administracyjny nie wskazał, na jakiej podstawie faktycznej uznał, że skarżąca jest przedsiębiorca, a cała należąca do skarżącej nieruchomość jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, albowiem nie wynika to żadnych dokumentów, rejestrów, czy innych dowodów, a co więcej organ administracyjny nie wskazuje na przedmiotowe okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;
4. rażące naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 7 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, skutkujące przyjęciem, iż skarżąca jest przedsiębiorcą i cała nieruchomość, składająca się z 26 lokali mieszkalnych i 1 lokalu użytkowego, jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą, w tym:
- brak ustalenia na podstawie prowadzonych przez Organ administracyjnych rejestrów oraz posiadanych przez Organ administracyjny dokumentów czy przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana jest do celów prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącą;
- brak wskazania, na podstawie jakich dowodów Organ administracyjny uznał, iż skarżąca prowadzi działalności gospodarczą na przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji skarżąca powinna złożyć odpowiednie oświadczenia, czy wnioski o pomoc publiczną stosownie do treści przepisu art. 14 u.p.p.u.w.;
5. rażące naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 8 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, poprzez nienależyte uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonej decyzji polegające na niewyjaśnieniu w sposób prawidłowy podstawy i motywów rozstrzygnięcia, bez odniesienia się do materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz przepisów prawa. W szczególności, brak wyjaśnienia na jakiej podstawie organ administracyjny ustalił, iż skarżącej nie przysługuje zwolnienie podmiotowe z obowiązku wnoszenia opłat - na podstawie art. 8 u.p.p.u.w., a także na jakiej podstawie organ administracyjny uznał, że skarżąca jest przedsiębiorcą oraz na podstawie jakich dowodów organ administracyjny uznał, że skarżąca wykorzystuje przedmiotową nieruchomość do prowadzenia działalności gospodarczej.
Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło nieodpłatnie; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, SKO w Warszawie w dniu 16 marca 2023 r. wydało decyzję nr [...], którą uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy podał, że organ I instancji prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty przekształceniowej był zobowiązany do ustalenia, czy nowy właściciel gruntu jest uprawniony do niewnoszenia opłaty za przekształcenie w myśl art. 8 pkt 2 u.p.p.u.w., a w przypadku stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu – do ustalenia czy w dniu przekształcenia, tj. w dniu 1 stycznia 2019 r., obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości i w jakiej wysokości, a także czy stawka procentowa tej opłaty rocznej jest ustalona prawidłowo, tzn. zgodnie z faktycznym sposobem użytkowania gruntu. W przypadku ustalenia, że w dniu przekształcenia w odniesieniu do danej nieruchomości nie została ustalona wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości albo że stawka procentowa tej opłaty obowiązująca w dniu przekształcenia jest niezgodna z faktycznym sposobem korzystania z gruntu, organ zobowiązany jest do jej ustalenia w odrębnym postępowaniu. Dopiero bowiem po dokonaniu ww. ustaleń – w szczególności dotyczących obowiązującej w dniu przekształcenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego oraz właściwej stawki procentowej, organ może ustalić prawidłową wysokość opłaty przekształceniowej. Podstawą ww. ustaleń powinny być odpowiednie dokumenty, z których będzie wynikało ewentualne uprawnienia nowego właściciela do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności, a w przypadku braku przesłanek uprawniających do nieodpłatnego przekształcenia – dokument określający wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia, tj. ostatnie skierowane do użytkownika wieczystego oświadczenie właściwego organu o wysokości obowiązującej opłaty rocznej oraz wysokości stawki procentowej tej opłaty, ewentualnie wydane w tym zakresie prawomocne orzeczenie kolegium lub prawomocne orzeczenie właściwego sądu powszechnego.
Niezależnie od powyższego SKO w Warszawie zauważyło, iż z akt niniejszej sprawy wynika, że organ I instancji ustalając wysokość rocznej opłaty przekształceniowej nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowo-wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, jaka obowiązywałaby w dniu przekształcenia, tj. w dniu 1 stycznia 2019 r. Organ I instancji nie dołączył bowiem do akt sprawy żadnych dokumentów określających wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej oraz wysokość stawki procentowej tej opłaty, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Trzeba bowiem zauważyć, iż ww. "czynsz symboliczny" (określony w ww. ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z 9 listopada 2006 r. i umowie o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia [...] września 2008 r.) nie jest tożsamy z opłatą roczną z tytułu użytkowania wieczystego. Wynika to m.in. z treści powołanej w ww. ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy uchwały Nr XX/325/2003 Rady m.st. Warszawy z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie zasad gospodarowania zasobem nieruchomości m.st. Warszawy w zakresie ustalenia wysokości czynszu symbolicznego za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz bonifikaty od opłat rocznych za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zmianami) (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2003 r. Nr 295 poz. 7809) oraz zastępującej ją z dniem 16 grudnia 2007 r. uchwały Nr XVIII/579/2007 Rady m.st. Warszawy z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie zasad gospodarowania zasobem nieruchomości m.st. Warszawy w zakresie ustalenia wysokości czynszu symbolicznego za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz bonifikaty od opłat rocznych za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2007 r. Nr 247 poz. 7174).
Tym samym organ odwoławczy uznał, iż ustalenie przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji rocznej opłaty przekształceniowej (w wysokości 5.337,54 zł) na podstawie czynszu symbolicznego określonego w ww. umowie o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste z 26 września 2008 r. (w wysokości 4.375,03 zł powiększonej o stawkę podatku VAT wynosząca 22%) nie znajduje uzasadnienia w ww. przepisach, a w szczególności w treści art. 7 ust. 2 i art. 21 ust. 2 i 2a u.p.p.u.w.
Ponadto SKO w Warszawie wskazało, iż z treści zaskarżonej decyzji (a także z treści zaświadczenia z [...] czerwca 2022 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności) wynikałoby, że organ I instancji ustalił okres wnoszenia opłaty przekształceniowej na podstawie art. 7 ust. 6a pkt 1 u.p.p.u.w. W związku z powyższym podkreślić trzeba, że ustalenie przez organ I instancji na podstawie ww. przepisu 99-letniego okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej wymaga, aby organ wcześniej ustalił i wykazał na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że w sprawie występują łącznie następujące trzy przesłanki:
1) nowy właściciel gruntu jest przedsiębiorcą;
2) nieruchomość jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców;
3) stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia, wynosi 1%.
Dodatkowo organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców "przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą", zaś art. 3 Prawa przedsiębiorców stanowi, że "działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły".
Jak zauważyło SKO w Warszawie, z akt sprawy wynika wprawdzie, że organ I instancji na podstawie wpisu ujawnionego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (Ceidg.gov.pl) ustalił, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest m.in. "wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi", przy czym jako stałe miejsce wykonywana działalności wskazano lok. nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...]. Ponadto z dołączonego do akt sprawy wydruku danych z wpisu w rejestrze REGON udostępnionych na stronie Głównego Urzędu Statystycznego wynikałoby, że według stanu na dzień 20 września 2022 r. w lokalach mieszczących się w budynku przy ul. [...] w [...] mają siedziby [...] podmioty prowadzące działalność gospodarczą (w tym skarżąca), z czego trzy podmioty nie mają wskazanego konkretnego lokalu w tym budynku, zaś [...] wpisów dotyczących podmiotów mających siedziby w ww. budynku zostało wykreślonych. Trzeba też zauważyć, iż z treści ww. aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...] września 2008 r. wynikałoby, iż przedmiotowa nieruchomość gruntowa jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wybudowanym w 1936 roku. Na taki też charakter budynku wskazywałaby treść dołączonej do akt sprawy informacji z kartoteki budynków określająca rodzaj budynku jako "budynki mieszkalne" według, danych na dzień 19 września 2022 r.
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji nie zgromadził w aktach sprawy materiału dowodowego, który uzasadniałby w sposób nie budzący wątpliwości zastosowanie w niniejszej sprawie ww. przepisu art. 7 ust. 6a pkt 1 u.p.p.u.w. W szczególności brak jest dokumentów, z których wynikałoby jednoznacznie, że cały budynek usytuowany na przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w [...] jest wykorzystywany przez skarżącą na prowadzenie działalności gospodarczej we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Wobec powyższego SKO w Warszawie uznało, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które zobowiązują go do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził, że zaistniała przesłanka wskazana w art. 138 § 2 k.p.a., obligująca organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji celem przeprowadzenia postępowania z zachowaniem wymogów nałożonych przez ww. obowiązujące przepisy prawa.
Od decyzji organu II instancji z 16 marca 2023 r. skarżąca złożyła w dniu 4 maja 2023 r. sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc następujące zarzuty:
1. naruszenie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, a w konsekwencji bezpodstawne uchylenie w całości decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z 15 grudnia 2022 roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w sytuacji, gdy brak było przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, albowiem organ powinien w sprawie niniejszej zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, a w konsekwencji uchylić w całości zaskarżoną decyzję oraz orzec, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej nastąpiło nieodpłatnie. Tym samym, organ II instancji naruszył również przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie niniejszej;
2. naruszenie przepisów art. 138 § 2a k.p.a. w związku z art. 8 u.p.p.u.w. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przez organ II Instancji przepisu art. 8 u.p.p.u.w. polegająca na uznaniu, że skarżąca, pomimo iż jest spadkobiercą osoby fizycznej, która uzyskała wieczyste użytkowanie na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie jest zwolniona z obowiązku wniesienia opłaty przekształceniowej, a w konsekwencji dokonanie niewłaściwych wytycznych w zakresie ww. przepisu dla organu I instancji;
3. naruszenie przepisów art. 138 § 2a k.p.a w związku z art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przez organ II Instancji przepisu art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. polegające na uznaniu, iż czynsz symboliczny, który uiszczała skarżąca - stosownie do zawartej umowy o oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie z 26 września 2008 roku - nie stanowi opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała w dniu przekształcenia, a w konsekwencji dokonanie niewłaściwych wytycznych w zakresie ww. przepisu dla organu I instancji poprzez zobowiązanie organu I instancji do ustalenia innej wysokości opłaty, aniżeli opłata, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia;
4. naruszenie przepisów art. 138 § 2a k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 i 2a u.p.p.u.w. poprzez zastosowanie w sprawie niniejszej przez organ II Instancji przepisu art. 21 ust. 2 i 2a u.p.p.u.w. pomimo, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadmisnitracyjnym przepis art. 21 ww. nie ma zastosowania do postępowania w sprawie wydania decyzji w związku ze zgłoszonymi zastrzeżeniami co do wymiaru opłaty przekształceniowej wskazanej w zaświadczeniu wydanym na podstawie art. 4 ust. 4 u.p.p.u.w., a w konsekwencji dokonanie niewłaściwych wytycznych w zakresie ww. przepisu dla organu I instancji poprzez zobowiązanie organu I instancji do ustalenia innej wysokości opłaty, aniżeli opłata która obowiązywałby w dniu przekształcenia.
Mając na uwadze wskazane powyżej zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącej kosztów postępowania wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu sprzeciwu, skarżąca podkreśliła, że II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do treści paragrafu 2 art. 138 k.p.a., wskazał jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a także stosownie do treści przepisu art. 138 § 2a k.p.a. dokonał wytycznych w zakresie wykładni przepisów art. 8, art. 7 ust. 2 i art. 21 ust. 2 i 2a u.p.p.u.w., która to wykładania jest zdaniem skarżącej błędna, co skutkowało wydaniem nieprawidłowej decyzji w sprawie niniejszej. Organ II instancji wskazuje bowiem, iż skarżąca nie jest osobą fizyczną uprawnioną do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności na podstawie art. 8 pkt 2 u.p.p.u.w. Wynika to zdaniem organu II instancji z faktu, iż skarżąca nabyła własność przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej, tj. darowizny od swojej matki Z. B. Tym samym, zdaniem organu II Instancji, skarżąca nie jest osobą uprawnioną do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Zdaniem skarżącej, w przypadku bowiem dokonania prawidłowej wykładni rzeczonego przepisu, organ II instancji powinien zastosować treść przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a w konsekwencji uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy, tj. ustalić, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej w odniesieniu do jej udziału nastąpiło nieodpłatnie. Z tych względów, w sprawie niniejszej doszło do naruszenia przepisu art. 138 § 2 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie niniejszej.
Ponadto, według skarżącej, w sprawie niniejszej doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe w sprawie zastosowanie, jak również przepisu art. 21 ust. 2 i 2a przez ich zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, iż w sprawie niniejszej nie może budzić żadnej wątpliwości, iż na podstawie decyzji Prezydent m.st. Warszawy nr [...] z 9 listopada 2006 roku, znak: [...] w sprawie ustanowienia na 99 lat użytkowania wieczystego udziału w przedmiotowej nieruchomości została ustalona wysokość opłaty z tego tytułu, jako czynsz symboliczny na kwotę 4.375,03 zł. Zgodnie zaś z treścią § 10 pkt a umowy z 26 września 2008 roku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste strony uzgodniły, że czynsz symboliczny wynosić będzie 4.375,03 zł netto i będzie powiększony o kwotę należnego podatku od towarów i usług według stawki obowiązującej w terminie zapłaty czynszu. Stosownie zaś do § 10 pkt b umowy z [...] września 2008 roku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste strony uzgodniły, że powyższa wysokość opłaty będzie obowiązywała również w przypadku zbycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby bliskiej, bądź w przypadku dziedziczenia.
W tych okolicznościach skarżąca podkreśliła, iż stosownie do treści przepisu art. 238 kodeksu cywilnego, użytkownik wieczysty uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną. Podobnie przepis art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż za oddanie nieruchomości gruntowej w wieczyste użytkowanie pobiera się pierwszą opłatę i opłaty roczne. W tych okolicznościach nie może budzić żadnej wątpliwości, iż skarżącej uiszczała roczne opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w wysokości ustalonej na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy oraz umowy z [...] września 2008 roku o oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie. Wysokość zaś opłaty i jej stawka procentowa wynikała wprost z obowiązujących przepisów prawa, ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy oraz podpisanej umowy cywilno-prawnej. Skarżąca wskazała, iż to, że przedmiotowa opłata roczna została nazwana czynszem symbolicznym, stosownie do obowiązujących przepisów prawa i podpisanej umowy cywilno-prawnej, nie zmienia w żadnym zakresie faktu, iż była to opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu - stosownie do treści przepisu art. 238 kodeksu cywilnego, którą ona uiszczała rok rocznie na rzecz właściciela nieruchomości.
Wobec powyższego, podkreślić trzeba, iż wysokość opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego - jeżeli w ogóle dotyczy skarżącej, czemu skarżąca zaprzecza, albowiem uważa, że przekształcenie nastąpiło nieodpłatnie, co zostało wykazane powyżej - nie może być w innej wysokości, aniżeli w wysokości, która obowiązywała skarżącą w dniu przekształcenia. Z tych względów, zdaniem skarżącej, doszło do rażącego naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. W konsekwencji również dokonana wykładnia wskazanych przepisów, jak również wytyczne dla organu I instancji w zakresie przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie wysokości opłaty rocznej, pomimo ustalenia wysokości tej opłaty w decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, jak również umowie cywilno-prawnej, stanowi rażące naruszenie przepisu art. 138 § 2 i 2a k.p.a.
W odpowiedzi na sprzeciw skarżącej, SKO w Warszawie wniosło o jego oddalenie uzasadniając, że nie znajduje podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej tym unormowaniem, a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi nie wynikało z przyczyn wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., sąd uwzględnia sprzeciw (art. 151a § 1 p.p.s.a).
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z treści cytowanego przepisu jasno wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, czy w taki sposób, że wadliwość ta miała istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest natomiast równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, bądź też z przeprowadzeniem go w sposób niezgodny z podstawowymi zasadami tego postępowania, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Brak poprawnie przeprowadzonego przez organ niższej instancji postępowania uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy, ponieważ w celu naprawienia błędu musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony.
Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy powinien był podjąć rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2019 r., II OSK 3080/19 – dostępny w CBOSA).
W świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie, co oznacza, że art. 64e p.p.s.a należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania jej na podstawie w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19 – dostępny w CBOSA).
W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a stwierdzone przez organ drugiej instancji uchybienia uzasadniały przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Konieczność uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania SKO w Warszawie słusznie uzasadniło, iż organ I instancji nie zgromadził w aktach sprawy materiału dowodowego, który uzasadniałby w sposób nie budzący wątpliwości zastosowanie w niniejszej sprawie ww. przepisu art. 7 ust. 6a pkt 1 u.p.p.u.w. W szczególności SKO wskazało na brak dokumentów, z których wynikałoby jednoznacznie, że cały budynek usytuowany na przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w [...] jest wykorzystywany przez skarżącą na prowadzenie działalności gospodarczej we własnym imieniu i w sposób ciągły. Wątpliwości w tym zakresie budzi fakt, iż z treści ww. aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...] września 2008 r. wynikałoby, iż przedmiotowa nieruchomość gruntowa jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wybudowanym w 1936 roku. Na taki też charakter budynku wskazywałaby treść dołączonej do akt sprawy informacji z kartoteki budynków określająca rodzaj budynku jako "budynki mieszkalne" według danych na dzień 19 września 2022 r. oraz treści wpisu w księdze wieczystej określającego sposób korzystania z nieruchomości jako "tereny mieszkaniowe".
W związku z powyższym SKO w Warszawie trafnie uznało, iż organ I instancji nie zgromadził w aktach sprawy materiału dowodowego, który uzasadniłby w sposób nie budzący wątpliwości zastosowanie w niniejszej sprawie ww. przepisu art. 7 ust. 6a pkt 1 u.p.p.u.w. W szczególności brak jest dokumentów, z których wynikałoby jednoznacznie, że cały budynek usytuowany na przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w [...] jest wykorzystywany przez skarżącą na prowadzenie działalności gospodarczej we własnym imieniu i w sposób ciągły.
SKO w Warszawie, powołując się na art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z uwagi na niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego przez organ I instancji, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania z zachowaniem wymogów nałożonych przez obowiązujące przepisy k.p.a. W tym kontekście Sąd podkreśla, że organ odwoławczy uwzględnił w powyższym zakresie zarzuty skarżącej oraz zrealizował jej wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, przedstawiony w petitum odwołania z 24 stycznia 2023 r. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 15 grudnia 2022 r.
W ocenie Sądu, w świetle powyższego, SKO w Warszawie prawidłowo uznało, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa, skutkującym koniecznością jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dokonanie analizy ww. zagadnienia na etapie postępowania odwoławczego wiązałoby się z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i pozbawieniem strony możliwości zakwestionowania decyzji organu drugiej instancji w administracyjnym toku instancji. Dostrzeżone w materiale dowodowym braki, jak również zakres okoliczności faktycznych koniecznych do wyjaśnienia jest znaczny i nie mógł być uzupełniony w trybie art. 136 § 1 k.p.a.
Stwierdzając powyższe, w ocenie Sądu, w ramach postępowania odwoławczego organ nie mógł wydać decyzji merytorycznej, albowiem materiał zgromadzony w sprawie na to nie pozwalał. Tym samym, zarzuty sprzeciwu okazały się bezzasadne.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów sprzeciwu Sąd wskazuje, że pozostają one poza zakresem badania określonym w art. 64e p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. dokonuje bowiem kontroli zgodności z prawem wydanej decyzji, jedynie pod kątem wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji kasatoryjnej. Te przesłanki, w ocenie Sądu, zostały w niniejsze sprawie spełnione.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151a § 2 w zw. z art. 64d § 1 p.p.s.a. sprzeciw oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI