I SA/Wa 1038/11

I SA/Wa 1038/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-08-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Dariusz Pirogowicz /sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Sygn. powiązane
I OZ 896/11 - Postanowienie NSA z 2011-11-29
I OZ 100/12 - Postanowienie NSA z 2012-02-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Marta Kołtun – Kulik WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z [...] stycznia 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania W. K. zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na odkupienie mieszkania oraz usługę stomatologiczną.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z [...] stycznia 2011 r. W. K. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie pomocy na odkupienie mieszkania oraz opłacenie rachunku za usługę stomatologiczną w kwocie [...] zł.
Decyzją z [...] stycznia 2011 r. Burmistrz Gminy B. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na odkupienie mieszkania oraz opłacenie rachunku za usługę stomatologiczną.
W uzasadnieniu tej decyzji Burmistrz podniósł, że nie jest możliwe przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego na zasadach określonych w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej "u.p.s.") wobec faktu, że nie spełnia on określonego w tej ustawie w kryterium dochodowego - wynoszącego 477 złotych - uprawniającego do uzyskania świadczenia. Jego dochód bowiem wynosi [...] zł. Odmowę przyznania zaś wnioskodawcy zasiłku celowego specjalnego przewidzianego w art. 41 powołanej ustawy (którego przyznanie nie jest uwarunkowane spełnieniem kryterium dochodowego), przeznaczonego na opłacenie rachunku za usługę stomatologiczną, organ uzasadniał możliwością bezpłatnego korzystania przez stronę z pomocy stomatologicznej w ramach umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia, w wyznaczonym ośrodku opieki zdrowotnej w M. W odniesieniu do drugiej zgłoszonej we wniosku potrzeby organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że odkupienie mieszkania nie mieści się w katalogu świadczeń z pomocy społecznej. Burmistrz wyjaśnił przy tym, że mieszkanie W. K. zostało zlicytowany przez komornika w dniu [...] czerwca 2010 r., jednakże ww. nie przyjmuje tego faktu do wiadomości i nadal ubiega się o przyznanie pomocy na jego odkupienie.
Podniósł ponadto, że Ośrodek Pomocy Społecznej w miarę swoich możliwości pomaga wyżej wymienionemu, jednakże nie może przejąć wszystkich kosztów jego utrzymania, tym bardziej, że dochód wnioskodawcy przekracza kryterium ustawowe. Organ wskazał w tym kontekście na przyznawaną W. K. pomoc w formie zwrotnych zasiłków (z odstąpieniem od obowiązku ich zwrotu), bezpłatnych obiadów oraz usług opiekuńczych i specjalistycznych.
Jednocześnie organ wyjaśnił, że na dzień wydania decyzji w prowizorium budżetowym gminy na zasiłki celowe i zasiłki celowe specjalne zaplanowano kwotę [...] zł, o oznacza, że miesięcznie do wydatkowania jest [...] zł na wszystkie osoby zgłaszające się o pomoc. Z uwagi na to, że wnioski składa od 150 do 200 rodzin w miesiącu, jest to kwota niewystarczająca, aby zaspokoić wszystkie potrzeby wnioskodawców, nawet najbardziej uzasadnione.
Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem W. K. wniósł od niego odwołanie, wnioskując jednocześnie o powiadomienie prokuratury o nieprawidłowościach związanych z nielegalnym wynajmowaniem jego mieszkania.
W następstwie rozpoznania tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazując na treść art. 39 ust. 1 i 2 u.p.c. wyjaśniło, że możliwość przyznania zasiłku celowego uwarunkowana jest: sytuacją materialną wnioskodawcy, celem, na który zasiłek jest przyznawany oraz możliwościami finansowymi organów pomocy społecznej. W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, możliwe jest przyznanie pomocy na podstawie art. 41 u.p.s., ale tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie, słusznie odmówiono przyznania wnioskodawcy pomocy na odkupienie mieszkania oraz opłatę rachunku za usługę stomatologiczną w kwocie [...] zł, gdyż brak jest możliwości przyjęcia wszystkich kosztów utrzymania W. K., szczególnie w sytuacji, gdy wnioskodawca uprawniony jest do korzystania z leczenia stomatologicznego w ramach umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia w wyznaczonym ośrodku opieki zdrowotnej w M. Ponadto Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że przyznanie pomocy na odkupienie mieszkania w ogóle nie mieści się w katalogu świadczeń z pomocy społecznej.
Odnosząc się zaś do wniosku o powiadomienie prokuratury o wskazywanych w odwołaniu nieprawidłowościach, organ odwoławczy wskazał, że taki wniosek może złożyć osobiście sam zainteresowany, we właściwej miejscowo prokuraturze.
Konkludując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji rozpoznając sprawę miał na względzie zarówno sytuację materialną wnioskodawcy i jego potrzeby, jak też możliwości finansowe Gminy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję W. K. wniósł o przyznanie mu szeregu zasiłków celowych, odkupienie [...] mieszkań, opłacenie rachunku za telefon oraz zarzucił sekretarce burmistrza Miasta B., że nielegalnie wynajmowała jego lokal.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Nie rozstrzyga on zatem co do istoty sprawy administracyjnej. Ostatnia poczyniona uwaga jest konieczna ze względu na treść zawartego w skardze żądania przyznania skarżącemu zasiłków celowych. Tego rodzaju rozstrzygnięcia mogą być podejmowane wyłącznie przez organ administracji publicznej, a nie Sąd. Również kwestia oceny legalności rzekomego wynajmowania mieszkania skarżącego przez wskazywaną przez niego osobę nie podlega kognicji sądów administracyjnych
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w ramach ww. kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja Burmistrza B. nie naruszają prawa.
Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Wyjaśnić zatem należy, że pomoc ta, jako instytucja polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 powołanej ustawy). Zaś jej zadaniem jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy.
Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Pierwszy z wymienionych zasiłków, zgodnie z art. 39 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną. Gdy dochód ten przekracza kryterium dochodowe (w przypadku osób samotnie gospodarujących jest to kwota 477 złotych – art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Drugi z wymienionych zasiłków (zasiłek celowy specjalny) w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, względnie zwrotny zasiłek okresowy lub zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe (por. art. 41 ust. 1 i 2 u.p.s.).
Organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że W. K. przekroczył wskazane wyżej kryterium dochodowe. Jego dochód wynosi bowiem [...] zł. Okoliczność ta jest niesporna. Nie budzi ona także wątpliwości Sądu. W tej sytuacji prawidłowo organy rozpoznawały złożony przez ww. wniosek o udzielenie pomocy na opłacenie usługi stomatologicznej w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 u.p.s. i dokonały oceny czy zgłoszona potrzeba uzasadniona jest "szczególnymi okolicznościami", do których ten przepis nawiązuje.
Wprawdzie użyty przez ustawodawcę w art. 41 u.p.s. zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże w orzecznictwie sądów powszechnych przyjmuje się, że pod tym zwrotem rozumieć należy przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. (por. wyrok NSA z 12 maja 2011 r. I OSK 164/11, Lex nr 1080954).
Konieczność skorzystania z usługi stomatologicznej, takim szczególnym przypadkiem co do zasady nie jest, aczkolwiek może w pewnych nadzwyczajnych sytuacjach uzasadniać przyznanie w tym trybie świadczenia (wpływ na to może mieć np. pilność zabiegu przy jednoczesnym braku możliwości wykonania tej usługi nieodpłatnie), jednakże co należy podkreślić, nawet wówczas stronie nie przysługuje roszczenie do organu pomocy społecznej o jej sfinansowanie ze środków publicznych. W niniejszej sprawie natomiast skarżący, jak podniosły organy, ma możliwość skorzystania z nieodpłatnych usług stomatologicznych świadczonych w ośrodku opieki zdrowotnej w ramach umowy zawartej z NFZ. W tej sytuacji, fakt skorzystania przez niego z usługi odpłatnej, w żadnym razie nie może być uznany za "przypadek szczególny", uzasadniający przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. Tym bardziej, że jak wskazały organy w uzasadnieniu decyzji, Ośrodek Pomocy Społecznej w B. dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi niewystarczającymi na realizację wszystkich zgłaszanych potrzeb, nawet tych najbardziej uzasadnionych. Do dyspozycji na potrzeby realizacji świadczeń finansowych ma on bowiem miesięcznie kwotę ok. [...] złotych, przy jednoczesnych 150 - 200 wnoszonych w tym okresie wnioskach.
W tej sytuacji nie można zrzucić organowi, że odmawiając przyznania skarżącemu pomocy finansowej na ww. cel, naruszył on prawo bądź działał arbitralnie, a tym samym nie ma podstaw do kwestionowania legalności wydanej w tym przedmiocie decyzji. Również za prawidłowe uznać należy stanowisko obu organów, iż odkupienie zlicytowanego mieszkania skarżącego, nie mieści się w katalogu świadczeń z pomocy społecznej, a tym samym jakiekolwiek środki finansowe na ten cel, w trybie przepisów ustawy z 12 marca 2004 r., nie mogło być stronie przyznane.
Zważyć przy tym należy, że podejmując zakwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie organ miał na względzie to, że skarżący nie jest pozbawiony jakiejkolwiek pomocy. Korzysta on bowiem od lat ze wsparcia Ośrodka Opieki Społecznej m.in. poprzez otrzymywanie darmowych obiadów i nieodpłatnych usług opiekuńczych.
Konkludując, w ocenie Sądu, w toku rozpoznawania wniosku skarżącego organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego, nie uchybiły również normom i zasadom prawa procesowego, a podjęte rozstrzygnięcia uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśniając w sposób przekonujący motywy jakimi kierowały się przy odmowie przyznania stronie wnioskowanych świadczeń. Nie można im zatem skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy rozstrzyganiu sprawy.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.