I SA/Wa 1034/20

I SA/Wa 1034/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Lenart
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2381/21 - Wyrok NSA z 2022-11-09
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1507
art. 60,130, 67,68
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacji [...]"[...]" w [...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. nr [...] nakładającą na Fundację [...] [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł za prowadzenie bez zezwolenia wojewody w ramach działalności statutowej, placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i osobom w podeszłym wieku.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] nałożył na Fundację [...] [...] wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej pod nr KRS [...] karę pieniężną w wysokości [...] zł za prowadzenie, w ramach działalności statutowej, bez zezwolenia wojewody placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i osobom w podeszłym wieku w budynku usytuowanym w [...] przy ul. [...].
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ II instancji wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy ustalić na podstawie dowodów przeprowadzonych zgodnie z wymogami k.p.a., że w placówce przy ul. [...] w [...] prowadzonej przez Fundację przebywają osoby w podeszłym wieku, niepełnosprawne lub przewlekle chore wymagające całodobowej opieki oraz w jakim zakresie opieka ta jest im zapewniona. Organ II instancji zaznaczył ponadto, że do akt sprawy mogą być włączone tylko dokumenty poświadczone za zgodność z oryginałem oraz że organ I instancji powinien także ocenić na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy prowadzona przez Fundację działalność placówki całodobowej opieki jest prowadzona jako działalność statutowa, czy też gospodarczą oraz jakie znaczenia ma fakt, że najemcą budynku przy ul. [...] w [...] jest K. K., która zawiera umowy najmu pokoi mieszkalnych w tym budynku.
W tej sytuacji organ I instancji podjął szereg działań celem zgromadzenia koniecznej dokumentacji i ustalenia czy pod adresem ul. [...] w [...] prowadzona jest działalność w zakresie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, bez wymaganego zezwolenia wojewody. Organ opisał szczegółowo podejmowane czynności, przeprowadzone kontrole, uzyskane informacje oraz zgromadzoną dokumentację i podkreślił, że w ustalonym stanie faktycznym decyzją z [...] grudnia 2019 r. nałożono na Fundację karę pieniężną w wysokości [...] zł za prowadzenie bez zezwolenia wojewody, w ramach działalności statutowej, placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i osobom w podeszłym wieku. Organ I instancji uznał, że Fundacja swoim działaniem wypełniła dyspozycję art. 130 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda podkreślił, że w placówce przebywa 25 osób niepełnosprawnych, przewlekle chorych lub w podeszłym wieku, którym świadczono usługi bytowe i opiekuńcze. Stan faktyczny w sprawie został ustalony na podstawie przeprowadzonej kontroli doraźnej w obiekcie oraz na podstawie oświadczeń strony i pracowników placówki udzielonych w toku kontroli, przesłuchania strony oraz pracownika A. B.. W toku postępowania organ występował wielokrotnie z wnioskiem o udzielenie informacji w sprawie lub przeprowadzenie kontroli w ramach kompetencji oraz przesłanie kopii dokumentów z tych czynności do innych organów, tj. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], do Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...], do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...], do Prokuratury Rejonowej w [...], do Zakładu Pomocy Doraźnej i Ratownictwa Medycznego w [...] oraz do Powiatowej Inspekcji Pracy w [...], w celu ustalenia charakteru działalności prowadzonej przez Fundację. Organ I instancji wziął pod uwagę zarówno wyniki kontroli doraźnej przeprowadzonej przez pracowników [...] Urzędu Wojewódzkiego, jak i informacje uzyskane od innych organów na podstawie przesłanych kopii dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem. Strona nie kwestionowała faktów zebranych w materiale dowodowym sprawy, a jedynie wskazywała, że działalność prowadzona przez Fundację polega na wynajmie pokoi prywatnym osobom.
Fundacja wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.) działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku może być prowadzona po uzyskaniu zezwolenia wojewody. W myśl art. 69 ust. 1 tej ustawy w przypadku prowadzenia przez podmioty, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. Kościół Katolicki, inne kościoły, związki wyznaniowe oraz organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia, w ramach działalności statutowej, placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, stosuje się art. 67 ust. 1-3c, art. 68-68c, co oznacza, że działalność statutowa w zakresie prowadzenia przedmiotowej placówki także wymaga spełniania ustalonych standardów oraz uzyskania stosownego zezwolenia.
Przy ustalaniu, czy dana działalność podmiotu może zostać zakwalifikowana jako działalność, o której mowa w art. 67 i nast. ustawy o pomocy społecznej, należy brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, rolę podmiotu prowadzącego taką działalność oraz zakres faktycznie podejmowanych przez niego czynności.
Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, opieka w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku polega na świadczeniu przez całą dobę usług opiekuńczych zapewniających udzielanie pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, pielęgnację - w tym pielęgnację w czasie choroby, opiekę higieniczną, niezbędną pomoc w załatwianiu spraw osobistych, kontakty z otoczeniem, zapewniających miejsce pobytu, wyżywienie, utrzymanie czystości. Wymóg uzyskania zezwolenia wynika z troski ustawodawcy o poziom usług świadczonych przez powyższe placówki i konieczność ochrony praw osób w nich przebywających. Są to osoby wymagające szczególnej opieki ze względu na ich stan zdrowia oraz niepełnosprawność i często nie potrafią zadbać o respektowanie przysługujących im praw. W celu uzyskania zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności, strona zobowiązana jest do złożenia stosownego wniosku wraz z wymaganymi dokumentami (art. 67 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).
Przepisy art. 67 ust. 1-3c i art. 68-68c ustawy o pomocy społecznej wyliczają w sposób enumeratywny wymogi, po spełnieniu których wojewoda wydaje zezwolenie. Podmiot prowadzący placówkę, która nie spełnia wskazanych wymogów, nie uzyskuje zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności. Zgodnie zaś z art. 130 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, kto bez zezwolenia prowadzi placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym, w której przebywa więcej niż 10 osób, podlega karze pieniężnej w wysokości [...] zł.
Minister zaznaczył, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym z protokołu kontroli doraźnej przeprowadzonej [...] czerwca 2019 r. wynika, że w kontrolowanej placówce jest prowadzona działalność polegająca na zapewnieniu całodobowej opieki nad 25 osobami w podeszłym wieku, przewlekle chorymi lub niepełnosprawnymi. Fundacja [...] [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...], nie posiada zezwolenia Wojewody [...] na taką działalność.
Organ wskazał, że mimo, iż w decyzji Wojewody [...] nie powołano w podstawie prawnej art. 69 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wskazującego na to, że przedmiotowa placówka jest prowadzona w ramach działalności statutowej, to prowadzenie tej działalności wynika z załączonych do akt sprawy dokumentów (Statut Fundacji) oraz z uzasadnienia decyzji organu I instancji.
Art. 67 ustawy o pomocy społecznej wskazuje na konieczność uzyskania zezwolenia wojewody w przypadku zamiaru prowadzenia przedmiotowej działalności. Z brzmienia przepisu jednoznacznie wynika, że prowadzenie tego typu działalności może nastąpić jedynie po uzyskaniu zezwolenia. Przepis ten precyzuje także przedmiot działalności, tj. całodobowa opieka wobec osób starszych, niepełnosprawnych oraz osób w podeszłym wieku. Zdaniem organu odwoławczego Fundacja prowadząca ww. placówkę wypełnia wszystkie przesłanki wskazujące na charakter prowadzonej działalności, jednakże nie posiada wymaganego zezwolenia.
Minister odniósł się ponadto do podnoszonych w odwołaniu zarzutów uznając, że są one bezzasadne. Organ podkreślił m.in., że w przedmiotowym postępowaniu podstawę materiału dowodowego stanowi protokół kontroli doraźnej placówki z [...] czerwca 2019 r. oraz liczna dokumentacja kontroli przeprowadzonej w obiekcie przez inne organy, która jednoznacznie wskazuje, że w obiekcie świadczy się całodobowo usługi opiekuńczo-bytowe osobom starszym, niepełnosprawnym oraz osobom w podeszłym wieku. Przepisy nie określają dowodów, które muszą być przeprowadzone obligatoryjnie, jednakże zebrane dowody w sprawie muszą jednoznacznie przesądzać o charakterze prowadzonej działalności, co wynika ze stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Organ I instancji dwukrotnie podjął próbę przeprowadzenia kontroli w obiekcie (do pierwszej kontroli nie doszło ze względu na brak zgody Prezesa Fundacji). Strona była świadoma jakie okoliczności faktyczne mają być wyjaśnione. Mimo tego utrudniała przeprowadzenie czynności - dozwoliła jedynie na wizytację obiektu. Nie udostępniono dokumentów do wglądu, ani nie udzielono informacji dotyczących stanu zdrowia osób przebywających w placówce. Zdaniem organu odwoławczego w sytuacji gdy strona skutecznie udaremnia próby przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, bezzasadny staje się zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ podkreślił ponadto, że Fundacja nie wnosi do sprawy żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że w obiekcie przebywają osoby, które jedynie najmują pokoje. Ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz z twierdzeń strony wynika, że w obiekcie są świadczone usługi wykraczające poza zakres samego najmu w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.
Minister zaznaczył, że przeprowadzone przez organ I instancji kontrole doraźne nie doprowadziły do ustalenia faktów takich jak np. dokładny zakres świadczonej opieki, jednakże zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do zastosowania sankcji określonej w art. 130 ust. 2 pkt 2. Fakty, które dowodzą, że w danym obiekcie prowadzona jest działalność, tj. stwierdzające, że w placówce przebywają całodobowo osoby starsze, niepełnosprawne lub w podeszłym wieku, którym świadczy się usługi opiekuńczo-bytowe, zostały wystarczająco udowodnione, a prowadzona działalność spełnia przesłanki obligujące do wymierzenia kary. Fundacja nie wniosła żadnych dowodów, które stwarzałby wątpliwość co do ustalonych faktów, a także nie wnioskowała o przeprowadzenie dowodów przez organ.
Minister podkreślił ponadto, że w sprawie przeprowadzono dowód w formie przesłuchania Prezesa Fundacji K. K. oraz pracowników. Pełnomocnik strony był prawidłowo zawiadomiony o przesłuchaniu, które przeprowadzono [...] kwietnia 2019 r. Na przesłuchaniu strona oświadczyła, że Fundacja zajmuje się osobami starszymi, niepełnosprawnymi i wykluczonymi społecznie. Obecnie, w celu świadczenia usług mieszkańcom, zatrudnia 15 osób na umowę o pracę na stanowisku opiekunki. Osoby przebywające w placówce potrzebują pomocy w takich sprawach jak zakupy, załatwienie wizyt lekarskich, opłaty, pomoc w karmieniu, ubieraniu się. Usługi świadczone są w formie dziennej i nocnej, a jednocześnie stwierdziła, że osoby te nie wymagają opieki całodobowej.
Zdaniem organu odwoławczego ww. twierdzenia nie są spójne. Sam fakt, że w placówce przebywają osoby leżące i poruszające się przy pomocy wózka inwalidzkiego (co wynika m.in. z protokołu kontroli przeprowadzonej [...] czerwca 2019 r.) oraz że wymagają one pomocy w karmieniu, czy ubieraniu się wskazuje jednoznacznie, że takie osoby wymagają opieki całodobowej. Ponadto, z protokołu kontroli przeprowadzonej przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w [...] w dniach [...], [...], [...], [...] lipca 2019 r. wynika, że pracownicy Fundacji świadczą opiekę całodobową, a z mieszkańcami są zawierane dwie umowy, tj. umowa podnajmu lokalu oraz umowa na świadczenie usług opiekuńczych w warunkach domowych. Natomiast z protokołu kontroli przeprowadzonej przez Nadinspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] w dniach [...], [...], [...], [...] kwietnia 2019 r. wynika, że pracownicy Fundacji są zatrudnieni w równoważnym systemie czasu pracy, a dobowy wymiar czasu pracy wynosi 12 godzin.
Organ odwoławczy przytoczył stosowne orzecznictwo sadowoadministracyjne i podkreślił, że nie ma znaczenia forma prawna (lub brak prawnego uregulowania działalności), w jakiej jest prowadzona działalność, ważna jest faktyczna działalność polegająca na prowadzeniu placówki bez wymaganego zezwolenia i to wystarczy, żeby stwierdzić spełnienie przesłanek obligujących do wymierzenia kary. Dla zastosowania przepisu art. 130 ust. 2 pkt 2 ustawy nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony, że prowadzona przez nią działalność polega jedynie na podnajmie lokalu i świadczeniu usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, a tym bardziej nie zwalnia z uzyskania wymaganego zezwolenia przed rozpoczęciem działalności.
W ocenie Ministra ponadto organ I instancji w uzasadnieniu decyzji dokładnie opisał okoliczności faktyczne, które wskazują na konieczność zastosowania art. 130 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Uzasadnienie decyzji jest spójnym podsumowaniem całości obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Każdy z poszczególnych dowodów, które organ wziął pod uwagę przy wydaniu decyzji potwierdza fakt, że w budynku usytuowanym w [...] przy ul. [...] świadczy się całodobowo usługi opiekuńcze osobom starszym, niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku, co jest wystarczające dla zastosowania normy wynikającej z art. 130 ust. 2 pkt 2 ustawy.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że organ I instancji nie zawiadomił strony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie wraz z pouczeniem o prawach określonych w art. 10 § 1 k.p.a. Powyższe uchybienie nie miało jednak istotnego, merytorycznego wpływu na wynik przedmiotowej sprawy.
Fundacja [...] [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...] wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:
1. art. 130 ust. 2 w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca prowadzi działalność opisaną ww. przepisach, pomimo braku podstaw do zastosowania tych przepisów,
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów podkreślając, że pomoc świadczona przez Fundację osobom przebywającym na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...] należącej do K. G., której najemcą jest K. K. (która użyczyła fundacji część nieruchomości, aby umożliwić jej realizację jej statutowych celów), nie odbywa się całodobowo, a jest to przesłanką konieczną, aby uznać, że Fundacja prowadzi bez zezwolenia placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłymi wieku. Skarżąca przedstawiła cele statutowe, które realizuje Fundacja i zaznaczyła, że przeprowadzone w niniejszej sprawie kontrole oraz dowody, nie wskazują w sposób jednoznaczny, że Fundacja prowadzi bez zezwolenia Wojewody [...] placówkę zapewniającą podopiecznym Fundacji, czyli osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i w podeszłym wieku całodobową opiekę.
Samo przebywanie w budynku przez osoby niepełnosprawne, przewlekle chore lub niepełnosprawne nie świadczy o tym jakiego rodzaju działalność jest prowadzona przez Fundację. Aby wypełnić dyspozycję art. 67 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej potrzebne jest prowadzenie takiej działalności całodobowo, a ani organ I instancji ani organ II instancji nie wykazał, żeby taka właśnie działalność była prowadzona przez Fundację na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...].
Zdaniem skarżącej nawet, gdyby uznać ukaranie Fundacji z prawnego punktu widzenia za prawidłowe, to jednak z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, ukaranie Fundacji grzywną w wysokości [...] zł nie można uznać za pożądane, a tym bardziej za uzasadnione. Podopieczni Fundacji zamieszkujący w nieruchomości przy ul. [...] w [...] nie mają miejsca do, którego mogliby zostać przeniesieni. Osoby przebywające ww. nieruchomości przebywają tam na podstawie odrębnych umów zawieranych z K. K., a nie z Fundacją. Konsekwencją obciążenia Fundacji grzywną będzie pozostawianie tych osób samych sobie, bez dziennej opieki, jakiej wymagają i jaką zapewniała im Fundacja, ponieważ przy takim obciążeniu finansowym Fundacja nie będzie w stanie sprawować opieki nad tymi osobami.
Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ I instancji nie zawiadomił skarżącej o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie wraz z pouczeniem o prawach z art. 10 § 1 k.p.a., co stanowi naruszenie obowiązku nałożonego na organ administracji i przysługującego stronie prawa w postępowaniu.
W świetle powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 1507).
Zgodnie z treścią art.60 ust.1 i 3 tej ustawy działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku może być prowadzona po uzyskaniu zezwolenia wojewody. Wojewoda prowadzi rejestr placówek, o których mowa w ust. 1. Rejestr jest jawny. Natomiast zgodnie z treścią art. 68 ust.1 – 3, art. 68a ust. 2,3 i 4 tej ustawy opieka w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku polega na świadczeniu przez całą dobę usług:
1) opiekuńczych zapewniających:
a) udzielanie pomocy w podstawowych czynnościach życiowych,
b) pielęgnację, w tym pielęgnację w czasie choroby,
c) opiekę higieniczną,
d) niezbędną pomoc w załatwianiu spraw osobistych,
e) kontakty z otoczeniem.
2) bytowych zapewniających:
a) miejsce pobytu,
b) wyżywienie,
c) utrzymanie czystości.
Sposób świadczenia usług powinien uwzględniać stan zdrowia, sprawność fizyczną i intelektualną oraz indywidualne potrzeby i możliwości osoby przebywającej w placówce, a także prawa człowieka, w tym w szczególności prawo do godności, wolności, intymności i poczucia bezpieczeństwa. Ponadto usługi opiekuńcze powinny zapewniać:
1) pomoc w czynnościach życia codziennego, w miarę potrzeby pomoc w ubieraniu się, jedzeniu, myciu i kąpaniu,
2) organizację czasu wolnego,
3) pomoc w zakupie odzieży i obuwia,
4) pielęgnację w chorobie oraz pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych.
Podmiot prowadzący placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku jest także obowiązany m.in. do umieszczenia w widocznym miejscu na budynku, w którym prowadzi placówkę, tablicy informacyjnej zawierającej informację o rodzaju posiadanego zezwolenia oraz numer wpisu do rejestru placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku oraz umieszczenia na tablicy ogłoszeń znajdującej się w widocznym miejscu w budynku, w którym prowadzi placówkę, informacji dotyczących: zakresu działalności prowadzonej w placówce i podmiotu prowadzącego placówkę, w tym informacji o siedzibie lub miejscu zamieszkania podmiotu. Podmiot prowadzący taką placówkę jest obowiązany również, by do wykonywania czynności, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1, zatrudniać osoby posiadające kwalifikacje niezbędne do wykonywania zawodu lekarza, pielęgniarki, ratownika medycznego, opiekuna w domu pomocy społecznej, opiekuna osoby starszej, asystenta osoby niepełnosprawnej, opiekunki środowiskowej, opiekuna medycznego albo osoby posiadające udokumentowane co najmniej 2-letnie doświadczenie zawodowe polegające na świadczeniu usług opiekuńczych osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku oraz ukończone szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.
Zgodnie z treścią art. 130 ust.2 pkt.2 ustawy o pomocy społecznej, kto bez zezwolenia prowadzi placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, w której przebywa więcej niż 10 osób - podlega karze pieniężnej w wysokości 20 000 zł. Podkreślić należy, że z powołanego art. 130 ust.2 pkt.2 wynika, że organ ma obowiązek nałożenia kary na podmiot prowadzący placówkę bez zezwolenia. Organ nie posiada w tej sprawie żadnego tzw. luzu decyzyjnego, jeżeli chodzi o ocenę celowości nałożenia kary czy też miarkowania jej wysokości, podmiotu prowadzącego działalność, rozmiaru prowadzonej działalności, stopnia, liczby i społecznej szkodliwości stwierdzonych uchybień. Nie ma przy tym znaczenia, z jakich przyczyn podmiot prowadzący placówkę, o której mowa w art. 67 ust. 1, w dacie wymierzenia kary nie legitymował się zezwoleniem na prowadzenie przedmiotowej działalności. Dla zastosowania przepisu z art. 130 ust.2 pkt.2 istotne znaczenie ma jedynie to, czy w momencie wydania decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej dany podmiot posiadał zezwolenie, czy też zezwolenia tego nie posiadał i czy w placówce przebywało więcej niż 10 osób.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że zgromadzony w sprawie w materiał dowodowy uzasadniał nałożenie na skarżącą kary pieniężnej określonej w art. 130 ust.2 pkt.2 powołanej ustawy. Spełniona została bowiem przesłanka prowadzenia przez nią placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku bez wymaganego prawem zezwolenia wojewody na prowadzenie placówki tego typu.
Fakt, że skarżąca na dzień wydawania kontrolowanych decyzji nie posiadała wymaganego prawem pozwolenia wojewody na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku jest w sprawie niesporny.
Przedmiotem sporu oraz zarzutów skargi jest natomiast kwestia oceny, czy prowadzona przez skarżącą działalność spełnia przesłankę w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku całodobowo. Skarżąca podnosi ponadto, że nawet w przypadku uznania, że ukaranie jej było zgodne z przepisami prawa , to ocenić należy, że było nieuzasadnione z punktu widzenia zasad współżycia społecznego.
W ocenie Sądu stanowisko skarżącej nie zasługuje na aprobatę oraz nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym, stanowiącym podstawę do ustalenia istniejącego w sprawie stanu faktycznego.
Z analizy akt sprawy wynika, że skarżąca, mimo że nie posiada wymaganego prawem zezwolenia wojewody prowadzi placówkę, która ponad wszelką wątpliwość zapewnia osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku całodobową opiekę w rozumieniu art. 68 ustawy o pomocy społecznej. Wbrew ocenie skarżącej znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że prowadzona przez nią placówka realizuje świadczenia inaczej niż całodobowo.
Sąd w całości podziela ustalenia faktyczne i ich ocenę prawna zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.
Zauważyć jednakże należy, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, pomimo podejmowania przez osoby zainteresowane rozstrzygnięciem wszelkich kroków zmierzających do utrudnienia a wręcz uniemożliwienia przeprowadzenia czynności kontrolnych wynika, że bez wątpliwości uznać trzeba, że omawiana placówka świadczy opiekę o charakterze całodobowym.
W szczególności Sąd zauważa, że K. K. – Prezes Fundacji wprost wskazała w toku postępowania, że usługi opiekuńcze w placówce świadczone są i w dzień i w nocy. Jednocześnie sprzecznie z logiką wywiodła, że nie jest to opieka całodobowa. Ocena ta jest tym bardziej uzasadniona, że osoby przebywające w placówce są niepełnosprawne, poruszające się na wózkach oraz leżące. Już tylko ta okoliczność przesądza, że wymagają opieki 24 godziny na dobę.
Teza ta znajduje także potwierdzenie w dokumentacjach kontrolnych przekazanych organowi przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z lipca 2019r. oraz przez Nadinspektora Pracy Okręgowej Inspekcji Pracy w [...] z kwietnia 2019r. Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że przeprowadzona kontrola wykazała, iż pracownicy Fundacji pracują całodobowo a podpisane z pensjonariuszami umowy dotyczą zarówno umowy najmu jak i świadczenia usług opiekuńczych w warunkach domowych. Nadinspektor Pracy Okręgowej Inspekcji Pracy w [...] odnotował natomiast, że pracownicy Fundacji zatrudnieni są w równoważnym systemie pracy, po 12 godzin na dobę.
Z powyższych przyczyn nie sposób podzielić zatem zarzutów skargi, że organy bezzasadnie uznały placówkę prowadzoną przez skarżącą jako placówkę świadczącą pomoc całodobowo.
W tej sytuacji zgodnie z treścią art. 130 ust. 2 pkt omawianej ustawy Wojewoda zasadnie wydał decyzję nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł, a Minister prawidłowo utrzymał tę decyzję w mocy.
Wbrew zarzutom skargi, postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zostało przeprowadzone wnikliwie, a uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji spełniają wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Nie zostały także naruszone przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., a także przepisy prawa materialnego, czyli art. 130 ust. 2 pkt. 2 w związku z art. 67 ust. 1 i art. 68 ustawy o pomocy społecznej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy został oceniony z poszanowaniem zarówno obowiązujących przepisów prawa, zasad logiki jak i doświadczenia życiowego.
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wyjaśnić należy, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednakże, zdaniem Sądu, naruszenie tej zasady nie stanowi w każdym przypadku podstawy do uchylenia decyzji. Aby takie rozstrzygnięcie było możliwe, uchybieniu temu musi towarzyszyć także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które zapewniają realizację czynnego udziału strony w postępowaniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych - czego strona skarżąca nie wykazała (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. II OSK 881/10, LEX nr 746920, oraz z dnia 1 lutego 2010 r. II OSK 1098/10, LEX nr 786594, 12 października 2010 r. II OSK 1279/09, LEX nr 746442). Wskazać również należy, iż skarżąca nie wykazała, aby między brakiem zawiadomienia przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy; nie wykazała również, aby została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia konkretnych wniosków dowodowych i wyjaśnień, i aby uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżąca nie wskazała również, jakie dowody zgłosiłaby w postępowaniu administracyjnym i jakie okoliczności mogłyby zostać dzięki nim wyjaśnione w sposób odmienny od przyjętego przez organ stanu faktycznego sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.
Odnośnie zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją zasad współżycia społecznego z uwagi na to, że pensjonariusze skarżącej nie mają dokąd się wyprowadzić Sąd zauważa, że wskazane twierdzenie nie pozostaje w związku z nałożoną karą pieniężną. Podmiot zamierzający prowadzić działalność w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, najpierw musi stworzyć odpowiednie wymagane przepisami prawa warunki, potem uzyskać odpowiednie zezwolenie wojewody i dopiero po spełnieniu tych warunków może rozpocząć prowadzenie działalność w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. W niniejszej sprawie skarżąca tego trybu nie zachowała, bo prowadzi działalność bez wymaganego prawem pozwolenia wojewody, w związku z czym organ musiał nałożyć na skarżący karę określoną w art. 103 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić przy tym należy, że prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku bez wymaganego zezwolenia zagrożone jest sankcją administracyjną, która wynika z troski prawodawcy o los podopiecznych tego rodzaju placówek oraz konieczności zagwarantowania pensjonariuszom godnych i bezpiecznych warunków pobytu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) orzekł jak w sentencji.
Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.