I SA/Wa 1024/23

I SA/Wa 1024/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Anna Milicka-Stojek
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 688/24 - Wyrok NSA z 2025-12-16
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 marca 2023 r. nr DO-II.7610.37.2023.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z 2 marca 2023 r., znak: DO-II.7610.37.2023.KC, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (D.U. 2022, poz. 200), dalej "kpa", utrzymano w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 30 stycznia 2023 r., znak NWIV.752.158.2013, o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności gruntu położonego w gminie W., oznaczonego na k.m. [...], obręb [...], R., obejmującego działkę nr [...] o pow. 0,0996 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz stwierdzenia nabycia przez PKP z tym samym dniem prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności linii kolejowej nr [...] relacji [...]-[...] oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć stanowił art. 37 a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (D.U. 2022, poz. 2542), dalej "ustawa o komercjalizacji".
Odwołanie wniosła Skarżąca spółka Polskie Koleje Państwowe. S.A. z siedzibą w Warszawie.
Minister rozpoznając odwołanie nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 28 lutego 2003 r. i 1 czerwca 2003 r. stanowiła własność D. T. na podstawie umowy darowizny z 23 marca 1995 r., Rep. Nr [...]. Jest nią nadal, co wynika z przywołanej wyżej księgi wieczystej. Spełniona została pierwsza z przesłanek z art. 34 a ustawy o komercjalizacji. Drugą przesłanką jest znajdowanie się gruntu we władaniu PKP na datę 28 lutego 2003 r. i wchodzenie tego gruntu w skład linii kolejowych. Organ ustalił na podstawie akt sprawy, w tym wypisu z rejestru gruntów wg stanu na dzień 18 grudnia 2012, oraz mapy ewidencyjnej z 19 grudnia 2012 r. a także oświadczenia z 31 lipca 2013 r. J. M. Dyrektora Regionalnego ds. Współpracy z samorządami i S. K. – Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych, że nieruchomość zajęta jest pod infrastrukturę kolejową nr [...] relacji [...] – [...], w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (D.U. nr 86, poz. 789) ale nie na datę wymaganą przepisem art. 37a ustawy o komercjalizacji. Minister wskazał, że do wniosku dołączono wypis z ewidencji środków trwałych dot. tej działki na datę 28 lutego 2003 r. z którego wynika, że na działce znajdują się szyny [...], podkłady [...]na posypce z tłucznia wybudowane w 1995 r., sieci trakcyjne prądu stałego 3 KV szlak [...]-[...] (rok budowy 1975), urządzeń komputerowych srk typu [...] na st. [...] (rok budowy 1992), kabla TKM 25x4x0,8 relacji [...]-[...] od km. [...]. Organ stwierdził ostatecznie, że poza wypisem z ewidencji środków trwałych, który został sporządzony wg stanu z 28 lutego 2003 r., pozostałe dokumenty nie potwierdzają zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod linię kolejową oraz władania PKP na 28 lutego 2003 r. Poza tym, z przedłożonej mapy nie wynika dokładny przebieg linii kolejowej bowiem nie zostały na niej zaznaczone granice linii kolejowej. Wobec czego nie można ustalić rzeczywistego przebiegu tych linii. Przedłożone przez PKP dokumenty nie mogą, w ocenie organu, stanowić bezsprzecznego dowodu na to że nieruchomość była we władaniu PKP i była zajęta pod linię kolejową w określonej dacie.
Śląski Urząd Wojewódzki w K. wystąpił pismem z 21 listopada 2022 r. do Skarżącej o przedłożenie do akt sprawy mapy zawierającej granice działki ewidencyjnej i obustronne granice linii kolejowej. Wskazał, że z mapy powinno wynikać, że działka nr [...] w całości lub części jest zajęta pod linię kolejową. Ponadto zobowiązano do przedłożenia wyjaśnień w formie oświadczenia zawierającego kompleksowe informacje dotyczące infrastruktury kolejowej oprócz podania jej składników, zgodnie z definicją zawartą w załączniku nr 1 do ustawy z 28 marca 2003 r o transporcie kolejowym. Pismo pozostało bez odpowiedzi.
Ponadto Minister, w odniesieniu do zarzutów odwołania stwierdził, że nie jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 37 a aby linia kolejowa była czynna.
Ostatecznie Minister stwierdził, że PKP nie wykazała aby na przedmiotowej działce była usytuowana linia kolejowa w dniu 28 lutego 2003 r. i aby w tej dacie PKP władało tą nieruchomością, co wyklucza komunalizację.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła PKP S.A.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7 i art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b. art. 77 § 1 i 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 a ustawy o komercjalizacji poprzez odmowę stwierdzenie nabycia na rzecz PKP z dniem 1 czerwca 2003 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości.
PKP wniosła o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
D. T., właścicielka przedmiotowej działki, pismem z 27 października 2023 r. wniosła o oddalenie skargi, oświadczając, że pozostaje w sporze sądowym z PKP (żąda odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez PKP). Zaprzeczyła aby PKP była samoistnym posiadaczem tej działki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2019, poz. 2325), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie zapadła ona z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego a w konsekwencji prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 37 a ustawy o restrukturyzacji, którego treść w zaskarżonej decyzji przytoczył organ odwoławczy.
Z art. 37 a ust. 1 powołanej ustawy wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby PKP mogły zostać uwłaszczone:
-grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia nie stanowi własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego ani PKP S.A.;
-grunt ten 28 lutego 2003 znajdował się we władaniu PKP S.A.
-grunt ten wchodził w skład linii kolejowych na tę samą datę.
Wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie a skutek prawnorzeczowy następuje na datę 1 czerwca 2003 r.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości w świetle księgi wieczystej nr [...], że właścicielem nieruchomości w tej dacie była, i jest nią nadał osoba fizyczna. Spełniona została zatem pierwsza z przesłanek tj. przesłanka własności.
Trafnie organ natomiast wywiódł, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki. Poza aktualnym na dzień 28 lutego 2003 r. wykazem środków trwałych, mimo wezwania, strona skarżąca nie przestawiła przekonujących dowodów na okoliczność władania ani posadowienia na tej działce linii kolejowych. O ile rzeczywiście można by przyjąć, choć dopiero na podstawie mapy z 2012 r. że na części tej działki znajduje się linia kolejowa, to dokument ten, podobnie jaki i wypis z rejestru gruntów nie dotyczy stanu wg dnia 28 lutego 2003 r. ale stanu znacznie późniejszego. Dlatego wszystkie dokumenty, które nie zostały sporządzone na tę datę i które nie odzwierciedlają takiego stanu faktycznego nie mogą stanowić dowodu na okoliczność znajdowania się na tej działce linii kolejowej a przede wszystkim władania na 28 lutego 2003 r.
W ocenie Sądu mimo, że rzeczywiście wykaz środków trwałych dotyczy tej działki oraz odzwierciedla stan infrastruktury kolejowej na wymaganą przepisami datę, to sam, wobec nie wskazania precyzyjnego położenia infrastruktury kolejowej a przede wszystkim brak wykazania dokumentami /np. oświadczeniami/ władania, na wymaganą datę, organ nie miał podstaw do przyjęcia, że zostały spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki komunalizacji.
Obowiązek działania organu z urzędu, o czym stanowią art. 7 i 8 kpa nie oznacza, że organ może dowolnie kształtować stan faktyczny w sprawie. Organy, zgodnie z art. 61 a kpa co do zasady działają na wniosek i są tym wnioskiem związane. Oficjalność działania organu nie oznacza, że strona zainteresowana rozstrzygnięciem nie może działać samodzielnie. Wprost przeciwnie strona ma obowiązek współdziałania z organem, który poucza ich o okolicznościach podlegających udowodnieniu. Brak zainteresowania strony i brak reakcji na wezwania organu musi prowadzić do konstatacji, że strona tak w istocie nie jest zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem. Skoro organ spostrzega, że przedłożona przez Skarżącą mapa nie odzwierciela przebiegu linii kolejowej, którą to ocenę Sąd w pełni podziela, i na jej podstawie jeyny trafny wniosek to, że ta linia tam nie przebiega to ma obowiązek poinformowania o tym strony i zobowiązać do złożenia prawidłowej mapy. Tak też organ w tym przypadku uczynił kierując do PKP pismo z 21 listopada 2022 r. Brak reakcji ze strony Skarżącej prawidłowo potraktował jako nie udowodnienie przesłanek z art. 37 a ustawy o komercjalizacji. Nie zmienia tej oceny fakt, że właścicielka toczy spór z PKP o bezumowne korzystanie z nieruchomości. Oczywiście potwierdza to istnienie linii ale nie wiadomo na jakiej powierzchni.
Zwrócić należy przy tym uwagę, że wydana na podstawie art. 37 a decyzja jest tak naprawdę decyzją wywłaszczeniową, pozbawia się nią właściciela tytułu prawnorzeczowego do gruntu. Działka [...], zgodnie z wypisem w ewidencji gruntów ma powierzchnię 0,0996 ha. Z dołączonej do wniosku mapy w ogóle nie wynika aby po tej działce przebiegała linia kolejowa. Zastosowanie art. 37 a ustawy o komercjalizacji nie oznacza, że PKP może domagać się wydania takiej decyzji ale tylko w stosunku do gruntu zajętego pod infrastrukturę kolejową.
Z tych względów prawidłowo organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Sąd nie stwierdził aby doszło do naruszenia przez organy wskazanych w skardze przepisów postępowania a w konsekwencji przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.