I SA/Wa 1023/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. (PKP S.A.) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 10 lutego 2022 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 24 listopada 2021 r. Decyzje te odmawiały stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w S., wraz z prawem własności posadowionego na nim budynku. Podstawą prawną odmowy było stwierdzenie, że nie została spełniona przesłanka posiadania gruntu w zarządzie przez PKP w dniu 5 grudnia 1990 r., co jest warunkiem uwłaszczenia na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych. Sąd analizował zgromadzony materiał dowodowy, w tym treść księgi wieczystej, decyzję Naczelnika Miasta S. z 1986 r. o ustaleniu opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu, a także pisma Starosty i Zarządu Powiatu B. Sąd, opierając się na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego, uznał, że decyzja o naliczeniu opłat nie stanowi wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu, chyba że jest wydana w nawiązaniu do zaginionej lub zniszczonej decyzji ustanawiającej zarząd, a sama decyzja o opłatach jednoznacznie wskazuje tytuł prawny ich wnoszenia. W niniejszej sprawie takie dowody nie zostały przedstawione. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uwłaszczeniowych spoczywał również na skarżącej Spółce, która nie przedstawiła wystarczających dowodów potwierdzających prawo zarządu PKP do nieruchomości w krytycznym dniu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną, uznając prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organy administracji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie rygorystycznego podejścia sądów administracyjnych do dowodzenia istnienia zarządu nieruchomością na potrzeby uwłaszczenia na podstawie art. 200 u.g.n., zwłaszcza w kontekście interpretacji decyzji o opłatach jako dowodu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem osób prawnych na podstawie przepisów przejściowych ustawy o gospodarce nieruchomościami i wymaga istnienia zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja o ustaleniu opłat rocznych z tytułu użytkowania nieruchomości może stanowić samodzielny dowód na istnienie prawa zarządu nieruchomością w rozumieniu przepisów o uwłaszczeniu osób prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością może być uznana za podstawę stwierdzenia użytkowania (zarządu) tylko wtedy, gdy jest wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu, a sama decyzja o opłatach jednoznacznie wskazuje tytuł prawny ich wnoszenia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i NSA, zgodnie z którym decyzja o opłatach nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu, jeśli nie wskazuje na konkretną decyzję administracyjną ustanawiającą to prawo, a taka decyzja zaginęła lub uległa zniszczeniu.
Czy korzystanie przez przedsiębiorstwo państwowe z nieruchomości Skarbu Państwa po dniu 5 grudnia 1990 r. samo w sobie kreuje prawo zarządu, o którym mowa w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie ma istnienie formalnego tytułu prawnego do zarządu, ustanowionego zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zarząd jest prawną formą władania nieruchomością, która musiała być ustanowiona w ściśle określony sposób zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r. (np. decyzją administracyjną, umową). Istnienia zarządu nie można domniemywać.
Czy ciężar dowodu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa spoczywa wyłącznie na organie, czy również na wnioskodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia materialnoprawnych przesłanek z art. 200 u.g.n. spoczywa także na inicjatorze postępowania – skarżącej Spółce.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że choć organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, strona inicjująca postępowanie również ma obowiązek przedstawić dowody potwierdzające jej twierdzenia, zwłaszcza gdy posiada najpełniejszą wiedzę o stanie faktycznym.
Przepisy (9)
Główne
u.g.n. art. 200 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis regulujący nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały grunty w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r.
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § 1
Określa, że grunty Skarbu Państwa lub gminy będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych stają się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu § 4
Wymienia dokumenty stanowiące dowód istnienia prawa zarządu nieruchomością.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 38 § 2
Określa sposób powstawania zarządu do gruntu państwowego, wskazując na decyzję terenowego organu administracji państwowej lub umowę.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ.
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dopuszczalności dowodów.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 77 § 1, 80, 75 § 1 kpa) poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego. • Naruszenie prawa materialnego (art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w zarządzie PKP.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego 5 grudnia 1990 r. • Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. • Decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. • W orzecznictwie przyjmuje się również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. • Ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia materialnoprawnych przesłanek z art. 200 ust. 1 ugn spoczywał także na inicjatorze postępowania - skarżącej Spółce.
Skład orzekający
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
przewodniczący
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
sprawozdawca
Monika Sawa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie rygorystycznego podejścia sądów administracyjnych do dowodzenia istnienia zarządu nieruchomością na potrzeby uwłaszczenia na podstawie art. 200 u.g.n., zwłaszcza w kontekście interpretacji decyzji o opłatach jako dowodu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem osób prawnych na podstawie przepisów przejściowych ustawy o gospodarce nieruchomościami i wymaga istnienia zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem nieruchomości przez duże podmioty gospodarcze, jakim są PKP. Interpretacja dowodów i wymogi formalne mogą być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy decyzja o opłatach za grunt wystarczy do uwłaszczenia? Sąd wyjaśnia kluczowe dowody w sprawie PKP.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.