I SA/Wa 1022/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, uznając, że spółka nie wykazała prawa zarządu do gruntów Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r.
Skarga Polskich Kolei Państwowych S.A. dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego do gruntów Skarbu Państwa. Spółka twierdziła, że posiadała te grunty w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że przedstawione przez PKP S.A. dokumenty (decyzje o ustaleniu opłat za zarząd) nie stanowiły wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu w rozumieniu przepisów prawa. Sąd podkreślił, że zarządu nie można domniemywać i wymaga on udokumentowania w sposób przewidziany prawem.
Sprawa dotyczyła skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego do gruntów Skarbu Państwa. Kluczowym zagadnieniem było wykazanie, czy PKP S.A. posiadało te grunty w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r., co było warunkiem uwłaszczenia na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca spółka przedstawiła jako dowód istnienia zarządu decyzje o ustaleniu opłat za zarząd gruntem z lat 1986 i 1988. Minister Inwestycji i Rozwoju oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali te dowody za niewystarczające. Sąd podkreślił, że zarząd do nieruchomości musi być ustanowiony w sposób przewidziany prawem, a jego istnienia nie można domniemywać. Decyzja o ustaleniu opłat za zarząd może być podstawą do stwierdzenia prawa użytkowania tylko wyjątkowo, gdy jest wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, a sama decyzja o opłatach musi jednoznacznie wskazywać tytuł prawny ich wnoszenia. Sąd odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchwały składu 7 sędziów SN, które podkreślają konieczność udokumentowania zarządu poprzez decyzję o przekazaniu w zarząd, umowę lub inne dokumenty wskazane w rozporządzeniu wykonawczym. Ponieważ PKP S.A. nie przedstawiło takich dokumentów i nie ustosunkowało się do wezwania organu o ich przedłożenie, sąd uznał, że materiał dowodowy nie potwierdza istnienia prawa zarządu. W konsekwencji, skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem sama w sobie nie jest wystarczającym dowodem na istnienie prawa zarządu, jeśli nie jest powiązana z decyzją o ustanowieniu tego prawa lub nie wynika z niej jednoznacznie tytuł prawny. Konieczne jest wykazanie prawa zarządu poprzez dokumenty wskazane w przepisach prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarząd nieruchomością musi być udokumentowany w sposób przewidziany prawem, a jego istnienia nie można domniemywać. Decyzja o opłatach za zarząd może być dowodem jedynie wyjątkowo, gdy jest powiązana z decyzją ustanawiającą prawo zarządu i jednoznacznie wskazuje tytuł prawny. Skarżąca spółka nie przedstawiła innych wymaganych dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
Dz.U. 1990 nr 79 poz 464 art. 38 § ust. 2
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.n. art. 200
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. Nr 23 poz. 120 art. 4 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych, dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
u.g.n. art. 200 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. z 1990 r., Nr 79, poz. 464
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1
Ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
u.g.n. art. 206
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99 art. 38 § ust. 2
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99 art. 87
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.n. art. 200 § ust. 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykazanie prawa zarządu do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. poprzez dokumenty wymagane prawem. Decyzja o ustaleniu opłaty za zarząd nie jest samodzielnym dowodem ustanowienia prawa zarządu. Zarządu nieruchomością nie można domniemywać.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej spółki dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym uznania decyzji o opłatach za zarząd za wystarczający dowód. Argumenty dotyczące statusu prawnego PKP S.A. i sposobu gospodarowania mieniem.
Godne uwagi sformułowania
zarząd, to prawna forma władania nieruchomością Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, z nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa nie kreuje prawa zarządu. istnienia zarządu nie można domniemywać Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej
Skład orzekający
Przemysław Żmich
przewodniczący
Joanna Skiba
sprawozdawca
Elżbieta Lenart
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie prawa zarządu do nieruchomości państwowych na dzień 5 grudnia 1990 r. w celu uwłaszczenia, znaczenie decyzji o opłatach jako dowodu, zasada domniemania zarządu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z uwłaszczeniem państwowych osób prawnych na dzień 5 grudnia 1990 r. i wymaga udokumentowania prawa zarządu zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym okresie oraz rozporządzeniem wykonawczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem i prawem zarządu nieruchomościami państwowymi, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i prawie administracyjnym.
“Czy decyzja o opłatach za grunt wystarczy do udowodnienia prawa zarządu? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1022/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-01-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-05-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Elżbieta Lenart Joanna Skiba /sprawozdawca/ Przemysław Żmich /przewodniczący/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 2221/20 - Postanowienie NSA z 2025-01-09 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1990 nr 79 poz 464 art. 38 ust. 2 Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 ust. 1 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2019 r. nr [.] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę Uzasadnienie Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w W. wystąpiły do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w K., oznaczonego m.in. jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz.2147 ze zm.), ww. decyzją z [...] sierpnia 2017 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...] Z., oznaczonego jako działki: nr [...] o powierzchni 7463 m2, nr [...] o powierzchni 133 m2, nr [...] o powierzchni 238 m2, nr [...] o powierzchni 5668 m2, nr [...] o powierzchni 137 m2 i nr [...] o powierzchni 44 m2, objętych księgą wieczystą nr [...], nr [...] o powierzchni 298 m2, objęta księgą wieczystą nr [...], nr [...] o powierzchni 11 ha 4904 m2 i nr [...] o powierzchni 23 m2, objęte księgą wieczystą nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ wojewódzki stwierdził, że dla tych nieruchomości nie zostało ustanowione prawo zarządu w sposób prawem przewidziany, a prawa tego nie można ustanowić w sposób dorozumiany. Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w W. wniosły odwołanie od powyższego orzeczenia, zarzucając mu naruszenie art. 200 oraz art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych, dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23 poz. 120 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w zarządzie spółki PKP S.A. z siedzibą w W. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego [...] grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Wojewoda [...] ustalił, że [...] grudnia 1990 r. - jak wynika to z ksiąg wieczystych - prawo własności przedmiotowych nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa. Tej okoliczności odwołująca spółka nie kwestionowała. Natomiast kwestią sporną w sprawie jest to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w tej dacie w zarządzie PKP S.A. z siedzibą w W. Minister zauważył, iż obowiązująca [...] grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy, tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159), przechodzą w zarząd tych jednostek. W ocenie Ministra zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 1998 r., sygn, akt I SA 1989/97 LEX nr 45054, z 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98 LEX nr 47386, z 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK1295/05 LEX nr 194864). Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 929/09, publ. CBOSA). Stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r.. Nr 23, poz. 120 ze zm.). W niniejszej sprawie na potwierdzenie istnienia [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości, wnioskodawca przedłożył decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w [...] z [...] listopada 1986 r., nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd gruntem państwowym, zmienioną decyzją tego organu z [...] listopada 1988 r., nr [...]. W ocenie Ministra Inwestycji i Rozwoju powyższe rozstrzygnięcie z [...] listopada 1986 r., nie może zostać uznane za dowód jednoznacznie przesądzający o istnieniu po stronie PKP prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, w rozumieniu przepisów powołanego rozporządzenia z [...] lutego 1998 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że tego rodzaju orzeczenie (mające charakter faktyczny) nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym. Oznacza to, iż decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa. Minister zwrócił uwagę, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK1999/7/159) z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Natomiast treść wskazanego powyżej rozstrzygnięcia o ustaleniu opłat nie wskazuje na podstawie jakiego dokumentu grunt objęty tą decyzją znajdował się w zarządzie Polskich Kolei Państwowych z siedzibą w W. Przy czym mimo wezwania do przedłożenia jednego z dokumentów, wskazanych w § 4 ww. rozporządzenia, potwierdzającego prawo zarządu do przedmiotowego gruntu - wnioskodawczyni tego nie uczyniła. Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystąpiły Polskie Koleje Państwowe S. A. z siedzibą w W. Zaskarżyły one w całości decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2019 r. i zarzuciły jej: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 kpa. oraz 8 kpa., art. 80 kpa. oraz art. 107 § 3 kpa., poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy; 3) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 206 tej ustawy z wz. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120), poprzez uznanie, że prawo zarządu nieruchomością można wykazać wyłącznie decyzją o ustanowieniu takiego prawa, zaś inne dokumenty zgromadzone w sprawie nie mogą stanowić dowodu powstania takiego prawa, nawet jeśli z ich treści wynika, że władającym nieruchomością była PKP S.A.; 4) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, iż grunty, które w dniu wejścia w życie tej ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa; 5) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. nr 26, poz.138, ze zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 112, poz. 981, ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe PKP gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji PKP w dniu wejścia w życie ustawy o PP PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w toku jego dalszej działalności; 6) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz.U. nr 84, poz. 948, ze zm.) - dalej jako, poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji. W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Odpowiadając na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Materialnoprawną podstawę w rozstrzygnięciach wydanych w kontrolowanym postępowaniu stanowił art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z powołanym przepisem, o stwierdzenie nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali mogą ubiegać się te państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. W sprawie pozostaje bezsporne, że według stanu na [...] grudnia 1990 r. grunt objęty zaskarżonym rozstrzygnięciem stanowił własność Skarbu Państwa. Spór dotyczy natomiast tego, czy dokumenty zgromadzone w toku postępowania potwierdzają spełnienie przez jej poprzednika prawnego PKP S.A. posiadania prawa zarządu do tego gruntu [...] grudnia 1990 r. Wyjaśnić należy, że zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, z nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy, tj. [...] grudnia 1990 r., oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tej dacie określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca we wskazanej dacie ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r., Nr 79, poz. 464) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 powołanego aktu, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Na gruncie powołanych regulacji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, który sąd w składzie orzekającym w zupełności podziela, że istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również to, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (por. uchwała składu 7 sędziów SN z 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 929/09). Ponadto, na co słusznie zwrócił organ II instancji uwagę w zaskarżonym orzeczeniu, w kwestii sposobu dokumentowania prawa zarządu zasadnicze znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. W § 4 tego aktu ustawodawca wymienił dokumenty wskazujące na istnienie prawa zarządu, którymi mogą być: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeśli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r., przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] sierpnia 1985 r., a także umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzone przed [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Ponadto, zgodnie z § 5 rozporządzenia, w przypadku niezachowania się powyższych dokumentów stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że jako dowód na istnienie prawa zarządu do wnioskowanej do uwłaszczenia nieruchomości skarżąca spółka przedstawiła decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w [...] z [...] listopada 1986 r. o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem. Orzeczenie to zostało następnie zmienione decyzją tego samego organu z [...] listopada 1988 r. Zdaniem Sądu powyższe nie może stanowić jednak dowodu na istnienie prawa zarządu po stronie skarżącej, dlatego Sąd stanowiska skarżącej nie podziela. W sprawie pozostaje bezsporne, że jak wynika z ksiąg wieczystych przedmiotowy grunt stanowił własność Skarbu Państwa, a powyższa decyzja z 1986 r. jest niewątpliwie dokumentem urzędowym, w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego. Jednak dokument zawierający decyzję o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania tylko wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, a to ostatnie rozstrzygnięcie zaginęło czy uległo zniszczeniu. Podkreślić przy tym należy, że z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia, tj. ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07, 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 651/11, 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 198/13, publ. CBOSA). Należy także uwzględnić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK1999/7/159) wskazał, że z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia (ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę). Powyższe oznacza, iż o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa PKP w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych, dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Powyższe stanowisko podzielił też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16, w której stwierdził, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. (ze zmianami) o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe", nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający PKP nabycie prawa zarządu ex lege. Tym samym Minister prawidłowo rozstrzygnął, że nie jest wystarczające powołanie się na decyzję o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem dla wykazania tego prawa. Podkreślenia wymaga, że prawo zarządu PKP S.A. w tej sprawie nie zostało wykazane, gdyż decyzję w przedmiocie opłat z tego tytułu można skutecznie uwzględnić tylko wówczas, gdy istnieją inne dowody powstania zarządu w prawem przepisany sposób. PKP S.A. takich dodatkowych dowodów nie przedstawiło. Skarżąca nie ustosunkowała się do wezwania organu wzywającego do przedłożenia dowodów potwierdzających jej prawo zarządu do przedmiotowego gruntu. Wobec powyższego, organy w sposób zgodny z prawem uznały, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza aby poprzednik prawny skarżącej dysponował jakimkolwiek indywidualnym aktem, dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby na jego rzecz zarząd, czy użytkowanie. Przy czym należy podkreślić, że istnienia zarządu, według stanu na [...] grudnia 1990 r., w żadnym wypadku nie można domniemywać, a można to prawo wykazywać środkami dowodowymi, określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z [...] lutego 1998 r. Takich zaś środków dowodowych skarżąca nie przedłożyła w niniejszym postępowaniu. Analiza akt sprawy nie potwierdza również podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że organ w sposób należyty prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia przysługiwania poprzednikowi prawnemu skarżącej prawa zarządu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI