I SA/WA 1019/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) na decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego J. S., cudzoziemce, na rzecz jej dzieci. Głównym zarzutem RPO było naruszenie prawa materialnego przez organ administracji, który miał ograniczyć się do wykładni językowej przepisów, zamiast dokonać wykładni systemowej i celowościowej. Zdaniem RPO, takie podejście doprowadziło do naruszenia zasady równego traktowania dzieci (art. 32 Konstytucji) oraz ochrony rodziny i macierzyństwa (art. 18 i 71 Konstytucji), a także zakazu dyskryminacji dzieci (art. 72 Konstytucji). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że wykładnia językowa przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest jasna i jednoznaczna, co wyklucza potrzebę stosowania wykładni systemowej czy celowościowej. Sąd podkreślił, że prawo do świadczenia wychowawczego jest uzależnione od spełnienia przez rodzica lub opiekuna określonych kryteriów ustawowych, w tym statusu prawnego i możliwości legalnego pobytu i pracy na terytorium RP, a nie od obywatelstwa dziecka. Sąd odwołał się do zasady trójpodziału władzy, wskazując, że sądy nie mogą zastępować ustawodawcy w tworzeniu prawa i dokonywać wykładni sprzecznej z jasnym brzmieniem przepisów. W ocenie sądu, nie doszło do dyskryminacji dzieci, gdyż świadczenie jest przyznawane na podstawie kryteriów dotyczących rodziców, a nie dzieci, co jest zgodne z wolą ustawodawcy i zasadami państwa prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń wychowawczych w kontekście statusu prawnego cudzoziemców oraz zasady trójpodziału władzy i wykładni prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemca i interpretacji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Orzeczenie opiera się na jasnej wykładni językowej, co może ograniczać jego zastosowanie w sprawach o odmiennych stanach faktycznych lub prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej może ograniczyć się do wykładni językowej przepisu prawa, czy powinien dokonać również wykładni systemowej i celowościowej, zwłaszcza w kontekście ochrony praw dziecka i zasady równego traktowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykładnia językowa przepisu prawa, jeśli jest jasna i jednoznaczna, nie wymaga dalszej interpretacji systemowej czy celowościowej. Sąd nie może zastępować ustawodawcy w tworzeniu prawa poprzez wykładnię sprzeczną z jego jasną treścią.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasada 'clara non sunt interpretanda' (co jest jasne, nie wymaga interpretacji) jest nadrzędna. Wykładnia systemowa i celowościowa mają charakter pomocniczy i stosuje się je, gdy wykładnia językowa nie daje jednoznacznego rezultatu. Sąd nie może dokonywać wykładni, która de facto tworzy nowe prawo lub modyfikuje istniejące wbrew woli ustawodawcy.
Czy odmowa przyznania świadczenia wychowawczego cudzoziemce, której dzieci są obywatelami polskimi, stanowi naruszenie zasady równego traktowania dzieci i ochrony praw dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa przyznania świadczenia wychowawczego cudzoziemce, która nie spełnia ustawowych kryteriów dotyczących jej statusu prawnego i możliwości pracy, nie stanowi naruszenia zasady równego traktowania dzieci, nawet jeśli dzieci są obywatelami polskimi.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że prawo do świadczenia wychowawczego jest uzależnione od spełnienia kryteriów przez rodzica lub opiekuna, a nie od obywatelstwa dziecka. Ustawodawca ma prawo ustanawiać takie kryteria, a stosowanie ich nie jest dyskryminacją dzieci, lecz realizacją woli ustawodawcy w zakresie rozdziału środków publicznych.
Czy zasada trójpodziału władzy ogranicza możliwość sądu administracyjnego do dokonywania wykładni przepisów dotyczących świadczeń socjalnych w celu zapewnienia ochrony praw dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasada trójpodziału władzy ogranicza możliwość sądu do dokonywania wykładni przepisów w sposób, który podważałby jasną wolę ustawodawcy i prowadził do przejęcia przez sądy roli ustawodawcy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że władza ustawodawcza ma wyłączność w tworzeniu prawa, a sądy powinny działać w granicach swoich kompetencji. Dokonywanie wykładni sprzecznej z jasną treścią norm prawnych stanowiłoby wkroczenie w kompetencje ustawodawcy i podważenie fundamentów państwa prawnego.
Przepisy (36)
Główne
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 1 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom spełniającym określone warunki, m.in. posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" lub inne dokumenty uprawniające do pobytu i pracy.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 28
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
rozporządzenie art. 1 § § 1
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego
rozporządzenie art. 4 § § 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 87 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Cudzoziemiec przebywający na terytorium RP na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla potwierdzającego złożenie wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był zwolniony z tego obowiązku na podstawie pkt 1-4.
ustawa o cudzoziemcach art. 108 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Pobyt cudzoziemca na terytorium RP uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia stanie się ostateczna.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 1 § ust. 2 lit. d
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom m.in. posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pewnych kategorii obywateli państw trzecich.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 1 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w którym mają otrzymywać świadczenie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub umowy międzynarodowe stanowią inaczej.
Pomocnicze
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Celem ustawy jest zapewnienie osobom wymienionym w ustawie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowaniem dzieci.
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 87 § ust. 2 pkt 1-4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Wymienia przypadki, w których cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, m.in. posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy w związku z zawarciem związku małżeńskiego z obywatelem polskim.
ustawa o cudzoziemcach art. 158 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 50 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 52 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 3 § pkt 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja cudzoziemca jako osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 19 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 87 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 87 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę dla małżonka obywatela polskiego przebywającego na terytorium RP na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w związku z zawarciem związku małżeńskiego.
Konstytucja art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona małżeństwa.
Konstytucja art. 71 § ust. 1 zd. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakaz zapewnienia przez władze publiczne szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji.
Konstytucja art. 72 § ust. 1 zd. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka.
Konwencja o prawach dziecka art. 2 § ust. 2
Konwencja o prawach dziecka
Konstytucja art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 91 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 241 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
uśr
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Konstytucja art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada trójpodziału władzy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia językowa przepisu jest jasna i nie wymaga dalszej interpretacji. • Prawo do świadczenia wychowawczego jest uzależnione od kryteriów ustawowych dotyczących rodzica, a nie obywatelstwa dziecka. • Sąd nie może zastępować ustawodawcy w tworzeniu prawa i dokonywać wykładni sprzecznej z jasnym brzmieniem przepisów. • Zasada trójpodziału władzy ogranicza możliwość sądu do ingerencji w kompetencje ustawodawcy.
Odrzucone argumenty
Organ ograniczył się do wykładni językowej, pomijając wykładnię systemową i celowościową. • Odmowa przyznania świadczenia narusza zasadę równego traktowania dzieci i ochronę praw dziecka. • Naruszenie art. 32, 18, 71, 72 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi • zasada clara non sunt interpretanda • nie można dokonywać wykładni prawa stojącej w sprzeczności z treścią norm stanowiących podstawę orzekania • podważenia fundamentów państwa prawnego poprzez przejęcie przez sądy roli ustawodawcy
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
sprawozdawca
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Monika Sawa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń wychowawczych w kontekście statusu prawnego cudzoziemców oraz zasady trójpodziału władzy i wykładni prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemca i interpretacji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Orzeczenie opiera się na jasnej wykładni językowej, co może ograniczać jego zastosowanie w sprawach o odmiennych stanach faktycznych lub prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia świadczeń socjalnych dla cudzoziemców oraz interpretacji prawa przez sądy, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i imigracyjnym. Podkreśla znaczenie zasady trójpodziału władzy.
“Czy obywatelstwo dziecka gwarantuje świadczenie wychowawcze? Sąd administracyjny wyjaśnia granice wykładni prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.