I SA/Wa 1015/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę Rzecznika Praw Obywatelskich na decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego J. S. na dzieci D., A. i A. za okres od września 2018 r. do września 2018 r. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, ponieważ J. S. w momencie składania wniosku nie posiadała obywatelstwa polskiego ani statusu prawnego pozwalającego na legalną pracę w Polsce. W szczególności, jej zezwolenie na pobyt czasowy wygasło, a nie była wówczas małżonką obywatela polskiego. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez ograniczenie się do wykładni językowej art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i niedokonanie wykładni systemowej i celowościowej. Według RPO, doprowadziło to do naruszenia konstytucyjnych zasad równego traktowania (art. 32 Konstytucji), ochrony rodziny i macierzyństwa (art. 18 i 71 Konstytucji) oraz praw dziecka (art. 72 Konstytucji), argumentując, że świadczenie służy zaspokajaniu potrzeb dziecka, a kryterium obywatelstwa rodzica jest nieuzasadnione. Sąd administracyjny oddalił skargę. Sąd podkreślił, że wykładnia językowa przepisów jest jasna i jednoznaczna, co wyklucza potrzebę stosowania wykładni systemowej czy celowościowej. Zgodnie z ustawą, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim oraz cudzoziemcom spełniającym określone warunki, w tym dotyczące możliwości legalnego pobytu i pracy. Sąd nie podzielił argumentacji RPO, że świadczenie powinno być przyznawane niezależnie od statusu rodzica, jeśli dziecko jest obywatelem polskim. Podkreślono, że ustawodawca ma prawo określać kryteria przyznawania świadczeń publicznych, a zasada trójpodziału władzy uniemożliwia sądom zastępowanie ustawodawcy w tworzeniu prawa. Sąd uznał, że nie doszło do dyskryminacji dzieci, gdyż świadczenie jest przyznawane na podstawie kryteriów dotyczących rodziców, a nie dzieci. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym uzasadniono stanem epidemii COVID-19.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących prawa do świadczenia wychowawczego dla cudzoziemców, znaczenie wykładni językowej w prawie administracyjnym, zasada trójpodziału władzy.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z obywatelstwem i statusem pobytowym rodzica w momencie składania wniosku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcowi, który nie spełnia ustawowych warunków dotyczących prawa do pracy, mimo że jego dzieci są obywatelami polskimi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do świadczenia wychowawczego nie przysługuje cudzoziemcowi, który nie spełnia ustawowych warunków dotyczących prawa do pracy, nawet jeśli jego dzieci są obywatelami polskimi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykładnia językowa przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest jednoznaczna i nie pozwala na przyznanie świadczenia, gdy rodzic nie spełnia kryteriów ustawowych, niezależnie od obywatelstwa dziecka. Prawo do świadczenia jest uzależnione od statusu prawnego rodzica.
Czy odmowa przyznania świadczenia wychowawczego cudzoziemcowi, który nie spełnia ustawowych warunków, stanowi naruszenie zasad konstytucyjnych dotyczących równego traktowania, ochrony rodziny i praw dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa przyznania świadczenia wychowawczego cudzoziemcowi, który nie spełnia ustawowych warunków, nie stanowi naruszenia zasad konstytucyjnych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że ustawodawca ma prawo określać kryteria przyznawania świadczeń publicznych, a zasada trójpodziału władzy uniemożliwia sądom zastępowanie ustawodawcy w tworzeniu prawa poprzez wykładnię sprzeczną z jego jasną wolą. Kryterium obywatelstwa rodzica jest dopuszczalne w kontekście przyznawania świadczeń socjalnych.
Czy w przypadku jasnej wykładni językowej przepisu prawa, konieczne jest stosowanie wykładni systemowej i celowościowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wykładnia językowa pozwala na jednoznaczne ustalenie znaczenia normy prawnej, stosowanie pozostałych sposobów wykładni jest zbyteczne.
Uzasadnienie
Sąd podzielił pogląd, że zasada "clara non sunt interpretanda" oznacza, iż to, co jest zrozumiałe i jasne, nie wymaga interpretacji. Wykładnia systemowa i celowościowa mają charakter pomocniczy i stosuje się je, gdy wykładnia językowa nie daje jednoznacznego rezultatu.
Przepisy (38)
Główne
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 1 § ust. 2, 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 4
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 28
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 87 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 87 § ust. 2 pkt 1-4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 87 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 87 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
ustawa o cudzoziemcach art. 3 § pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa o cudzoziemcach art. 108 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa o cudzoziemcach art. 158 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa o cudzoziemcach art. 158 § ust. 2 pkt 1 lub 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa o cudzoziemcach art. 159 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa o cudzoziemcach art. 161 § b ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa o cudzoziemcach art. 176
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa o cudzoziemcach art. 186 § ust. 1 pkt 3, 4 lub 7
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa o cudzoziemcach art. 206 § ust 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej art. 4 § pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego
P.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 50 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 52 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 53 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o zmianie niektórych ustaw art. 46 § pkt 21
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 zdanie pierwsze
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 91 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 241 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konwencja o Prawach Dziecka art. 2 § ust. 2
Konwencja o prawach dziecka
uśr
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia językowa przepisów jest jednoznaczna i nie wymaga stosowania wykładni systemowej ani celowościowej. • Prawo do świadczenia wychowawczego jest uzależnione od spełnienia przez rodzica ustawowych kryteriów, a nie od obywatelstwa dziecka. • Ustawodawca ma prawo określać kryteria przyznawania świadczeń publicznych, a sądy nie mogą zastępować go w tej roli. • Nie doszło do naruszenia zasady równego traktowania ani praw dziecka, ponieważ kryteria przyznawania świadczeń są jasno określone.
Odrzucone argumenty
Odmowa przyznania świadczenia cudzoziemcowi, którego dzieci są obywatelami polskimi, stanowi naruszenie zasad konstytucyjnych (art. 32, 18, 71, 72 Konstytucji RP). • Organ powinien dokonać wykładni systemowej i celowościowej przepisów, a nie ograniczać się do wykładni językowej. • Świadczenie wychowawcze służy zaspokajaniu potrzeb dziecka, dlatego powinno być przyznawane niezależnie od statusu prawnego rodzica.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia językowa pozwala na sformułowanie jednoznacznych tez, stosowanie kolejnych wykładni jest zbyteczne. • Zasada clara non sunt interpretanda, zgodnie z którą, to co jest zrozumiałe i jasne nie wymaga interpretacji. • Wola ustawodawcy została odczytana jednoznacznie sprzecznie z jej jasną treścią. • Wykładnia prawa w ten sposób, że wola ustawodawcy zostałaby odczytana jednoznacznie sprzecznie z jej jasną treścią, stanowiłaby podważenie fundamentów państwa prawnego poprzez przejęcie przez sądy roli ustawodawcy.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
sprawozdawca
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Monika Sawa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do świadczenia wychowawczego dla cudzoziemców, znaczenie wykładni językowej w prawie administracyjnym, zasada trójpodziału władzy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z obywatelstwem i statusem pobytowym rodzica w momencie składania wniosku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia wychowawczego i porusza kwestię praw cudzoziemców oraz wykładni prawa. Argumentacja RPO jest interesująca z punktu widzenia praw człowieka i konstytucyjnych zasad.
“Czy polskie dzieci tracą prawo do świadczenia wychowawczego przez status rodzica-cudzoziemca? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.