I SA/Wa 1009/20

I SA/Wa 1009/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1602/21 - Wyrok NSA z 2024-11-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 215  ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi A. W., I. L., E. B. i Z. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018, poz.2096 ze zm.), dalej "kpa" oraz art. 9 a i art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), dalej "ugn", po rozpatrzeniu odwołania A. W., Z. S., I. J L. i E. B., dalej "Skarżący", od decyzji Prezydenta m[...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...][...]., ozn. jako "Kolonia w [...][...][...] i [...] nr [...]" dz. [...],[...],[...], dalej "nieruchomość", utrzymał ją w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279), dalej "dekret". Nieruchomość stanowiła własność T. i E. małżonków W. i J. i H. małżonków W. po połowie. Dawni współwłaściciele [...] sierpnia 1948 r. złożyli wniosek o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej.
Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1950 r. nr L. dz.[...] Zarząd Miejski w mieście [...] odmówił przyznania tego prawa do gruntu. Obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowi następujące działki ewidencyjne w obrębie [...]: Nr działki w hip. dz. nr [...]
- nr [...] ([...] mkw.),
- nr [...] cz. ([...] mkw.),
- nr [...] cz. ([...] mkw.). Nr działki w hip. dz. nr [...]
- nr [...] cz. ([...] mkw.),
- nr [...] cz. ([...] mkw.). Nr działki w hip. dz. nr [...]
- nr [....] cz. ([...] mkw.), nr [...]cz. ([...] mkw.),
- nr [...] cz. ([...] mkw.),
- nr [..] cz. ([...] mkw.).
Następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości na rzecz wnioskodawców ustalono na podstawie szczegółowo wymienionych w decyzji postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku i aktów poświadczenia dziedziczenia.
Wnioskiem z [...] grudnia 1988 r. J. W. wystąpił o zwrot nieruchomości. albo przyznanie użytkowania wieczystego gruntu i stosownego odszkodowania.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1990 r. Urząd Dzielnicowy [...][...] Wydział [...] i [...][...] odmówił prawa użytkowania wieczystego. Decyzją nr [....] z dnia [...] września 1991 r. Wiceprezydent m [...] utrzymał w mocy ww. decyzję.
Wnioskiem z [...] września 2012 r. A. W. wystąpił o zwrot przejętych przez Państwo nieruchomości i wypłacenie następcom prawnym współwłaścicieli należnego odszkodowania.
Wnioskiem z [...] sierpnia 2013 r, A. W. doprecyzował, iż jako spadkobierca ustawowy zwraca się o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ulicy [....][...] (róg ul. [...]).
Wnioskiem z [...] października 2014 r. Z. S., A. W. i K. W. przyłączyli się do wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019r., Prezydent m [...] orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...][...], ozn. jako "Kolonia w [....][...][...] i [...] nr [...]" dz. [...],[...],[...].
Odwołanie wnieśli skarżący zarzucając naruszenie:
1. art. 215 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ugn poprzez błędne uznanie, że nie została spełniona przesłanka utraty faktycznej możliwości władania nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958r. i przesłanka możliwości przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne,
2. art. 6 k.p.a., w zakresie prawdy obiektywnej,
3. art. 7 k. p. a. poprzez wydanie decyzji naruszającej słuszny interes obywateli,
4. art.7a k. p. a., poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony,
5. art. 77 § 1 k. p. a. poprzez nierozpatrzenia całego materiału dowodowego,
6. art. 80 k. p. a. poprzez braku udowodnienia okoliczności na jakie powołano się w uzasadnieniu.
Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy nie znalazł podstaw do odmiennej oceny zebranych w sprawie dowodów wskazując, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia żadnej z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa dekretem [....]. Przesłanki te reguluje art. 215 ust. 2 ugn. Stanowi on, że przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego jeżeli przeszedł on na własność państwa oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie wymienionego dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Stwierdzenie braku spełnienia jednej z przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji uznając, że nieruchomość przed wejściem w życie dekretu [...] była przeznaczona pod przemysł – zgodnie z ogólnym planem zabudowania m [...] z 1931 r. Oznacza to, że nie mogła być zabudowana domem jednorodzinnym.
Oceniając istnienie drugiej z przesłanek wymienionych w art. 215 ust.2 ugn., tj. utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością, organ stwierdził, iż również nie została spełniona.
Organ II instancji przywołał ustalenia organu I instancji tj. treść pisma z [...] października 1950 r. Prezydium Rady Narodowej w m[...] Wydział [...][...] w którym poinformowało dawnych właścicieli hipotecznych o terminie objęcia w posiadanie budynków położonych przy ul. [...][...] i [...] [...] na dzień [...] października 1950 r. o godz. 9-ej rano.
[...] października 1950 r. został sporządzony przez Prezydium Rady Narodowej w m[...] Wydział [...][...] protokół objęcia w posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ulicy [...][...] i [...][...] na rzecz Skarbu Państwa i jednocześnie przekazania ww. nieruchomości w zarząd i administrację Zarządowi [...] w m[...].
Na podstawie opisu technicznego z dnia [...] października 1950 r. ustalono, iż na terenie posesji znajduje się jedno pomieszczenie warsztatowe, jedno pomieszczenie biurowe, pomieszczenie mieszkalne, oficyna poprzeczna parterowa, oficyna drewniana parterowa, a na posesji od ulicy [...] - budynek murowany, parterowy użytkowany na skład materiałów pędnych. Posesja ogrodzona jest siatką drucianą na fundamentach od strony ulicy [...] do bramy, na słupkach z rur żelaznych. Brama ze słupów betonowych - żelazna, osiatkowana. Od ulicy [...] do bramy ogrodzenie jest wykonane również siatkowe na słupach drewnianych. Stan pogrodzenia - dobry.
Fakt przejęcia gruntu nieruchomości hipotecznej hip. ozn. jako "Kolonia w [...][...][...] i [...] nr [...]" dz. [...], [...], [...] pod inwestycje przed dniem 5 kwietnia 1958 r. znajduje również potwierdzenie w piśmie z [...] września 1950 r. Miejskiego Przedsiębiorstwa [...]-[...] o wydzierżawienie placu łącznie ze znajdującym się na nim budynkiem przy ulicy [...][...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 1950 r. Przewodniczący Prezydium Rady Narodowej wyraził zgodę na objęcie placu przez Miejskie Przedsiębiorstwo [...]-[...].
[...] grudnia 1950 r. została zawarta umowa dzierżawy do dnia [...] grudnia 1951 r. między Zarządem [...] [...] m[...] a Miejskim Przedsiębiorstwem [...]-[...].
Istotnym dokumentem świadczącym o utracie władania nieruchomością przez dawnych właścicieli hipotecznych jest raport z kontroli terenu położonego przy ulicy [...][...] dokonany w dniu [...] kwietnia 1954 r. z którego wynika, że powierzchnia użytkowanej nieruchomości wynosi [...] m2, w tym plac handlowy [...] m2 a teren użytkuje od [...] maja 1953 r. Miejskie Przedsiębiorstwo [...]-[...]. Na odwrocie raportu znajduje się notatka z [...] kwietnia 1954 r. opisująca wysokość czynszu z wyszczególnieniem przeznaczenia nieruchomości; Kantorek biuro o pow. [...] m2po zł 3,80; Magazyny o pow. [...] po zł 1,85; Warsztaty o pow. [...] m2 po zł 3,40; Płac o pow. [...] m2po zł 0,225, wraz z wyliczaniem kwot należnego za nie czynszu. Czynsz dzierżawny zapłacono za 1953 r. natomiast za 1954 r. jeszcze nie zapłacono, zaleciłem wstrzymanie się aż do czasu wyjaśnienia sprawy przez [...]. Obecnie pomiary wynoszą jak na odwrocie raportu. Ponadto, w części końcowej raportu - wyjaśnienie dodatkowe inspektora terenowego wskazują, że użytkownik nieruchomości [...] [...][...] - Baza [...] czynsz dzierżawny tak za budynki jak i plac opłaca na rachunek [...]. nr [...] na podstawie zawartej umowy obejmującej lata 1953 - 1955 r.
Kolejne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazują, że Miejskie Przedsiębiorstwo [...]-[...] w [...] użytkowało nieruchomość hipoteczną ozn. jako "Kolonia w [...][...][...] i [...] nr [...]" dz. [...], [...], [...] w latach 1956 - 1960, na co wskazują pisma z dnia[...].12.1955 r. do Miejskiego Zarządu [...][....] Nr [...], do Miejskiego Przedsiębiorstwa [...][...] z [...] lipca 1958 r. - aneks do umowy, do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...][...] z [...].11.1959 w sprawie odstąpienia pomieszczeń zajmowanych przez Miejskie Przedsiębiorstwo [...][...].
Zatem nie ulega wątpliwości, że poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni została pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością położoną w [...] przy ulicy [...][...] przed dniem 5 kwietnia 1958 roku.
Odnosząc się do kwestii przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne organ stwierdził, że pomimo, że wspomniany plan miał ogólny charakter, a jego celem było m.in. ustalenie kierunków i perspektyw rozwoju urbanistycznego [...], w tym maksymalnych normatywów zabudowy, ustalone w nim przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...][...] hip. ozn. jako "Kolonia w [...][...][...] i [...] nr [...]" dz. [...], [..], [...] - w całości w strefie przeznaczonej pod przemysł, jest wystarczające dla stwierdzenia braku zaistnienia potencjalnej możliwości przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu. Przepis art. 215 ust. 2 u.g.n., będący materialnoprawną podstawą zaskarżonego orzeczenia ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to m.in., iż jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym, fundamentalne znaczenie ma ocena stanu faktycznego i prawnego przez pryzmat art. 215 ust. 2 ugn., a zatem ocena potencjalnej możliwości przeznaczenia nieruchomości przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne. Dla tej oceny zaś, wskazane powyżej przeznaczenie nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania m[...] z 1931 r. jest, zdaniem organu odwoławczego, wystarczające.
Odnosząc się zaś do zarzutów wynikających z odwołania, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że zgromadzone przez organ I instancji dokumenty z lat 1950 - 1960 bezsprzecznie dowodzą, że nieruchomość położona przy ul.[...][...] hip. ozn. jako "Kolonia w [...][...][...] i [...] nr [...]" dz. [...], [...], [...] została objęta w posiadanie na rzecz Skarbu Państwa, o czym świadczy protokół sporządzony [...] października 1950 roku przez pracowników delegowanych przez Prezydium Rady Narodowej w [...] Wydział [...][...] na okoliczność objęcia w posiadanie budynku znajdującego się na posesji przy ulicy [...] nr [...] i [...] Nr [...]-[...] według opisu technicznego, stanowiącego załącznik do protokołu a następnie użytkowana przez Miejskie Przedsiębiorstwo [...] – [...] przynajmniej do końca 1959 roku. Należy wskazać, iż zachowała się obszerna dokumentacja na tę okoliczność w postaci aktów administracyjnych, pism wskazujących na zawarcie umowy użytkowania nieruchomości wraz z dokumentami wskazującymi na wysokość czynszu dzierżawnego za plac i poszczególne budynki zlokalizowane na nieruchomości oraz notatki, nawet odręczne, spójne z całością dokumentacji, i jak należy przypuszczać wspomagające prowadzenie rozliczeń bądź sugerujące konieczność weryfikacji powierzchni nieruchomości. Co zaś tyczy się zarzutu stron, iż umowa dzierżawy z dnia [...] grudnia 1950 r. została zawarta, jak podaje organ I instancji, do dnia [...] grudnia 1951 r. ale dotyczy dzierżawy tylko [...] m2 gruntu, co wynika z treści umowy i kwestionariusza do niej dołączonego oraz że kolejny dokument raport kontrolera z dnia [...] kwietnia 1954 r. potwierdza, że Miejskie Przedsiębiorstwo [...]-[...] użytkuje grunt o powierzchni [...] m2, a nie jak sugeruje w uzasadnieniu decyzji organ I instancji, że powierzchnia użytkowana dzierżawionej nieruchomości wynosi [...] m2, pomija okoliczność, że rachunek nr [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. został wystawiony za użytkowanie placu o powierzchni [...] m2, Wojewoda [...] zauważył, że mogła nie zachować się kompletna dokumentacja w tej sprawie albo nie pobierano czynszu dzierżawnego za budynki zlokalizowane na tej nieruchomości. Także pismo z dnia [...] grudnia 1950 r. Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] – [...] do Zarządu [...][...] wskazuje, że Przedsiębiorstwo wydelegowało E. B. - naczelnika Wydziału [...].- [...]. jako upoważnionego do zawarcia umowy dzierżawnej na plac oraz budynek przy ul. [...] Nr [...], zatem umowa dzierżawy poza wydzierżawieniem placu obejmowała także budynek przy ulicy [...] Nr [...] .
Sumując organ stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa a organ w sposób wszechstronny zebrał materiał dowodowy i go ocenił. Zdaniem organu odwoławczego, zarzuty stron odwołujących się odnośnie naruszenia przez organ I instancji art. 6, 7, 7a i 77 § 1 k.p.a. są nieuzasadnione.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli Skarżący wnosząc o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie :
1. prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 215 ust.2 ugn poprzez błędne uznanie, że nie została spełniona przesłanka utraty faktycznej możliwości władania nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958r i przesłanka możliwości przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne,
2. art. 6 k.p.a., w zakresie prawdy obiektywnej,
3. art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji naruszającej słuszny interes obywateli,
4. art.7a k. p. a., poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony,
5. art. 77 § 1 k. p. a. poprzez nierozpatrzenia całego materiału dowodowego,
6. art. 80 k. p. a. poprzez brak udowodnienia okoliczności na jakie powołano się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wywodzą, że mimo tego iż nieruchomość w Ogólnym Planie Zabudowania m [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo [...][...] w dniu [...] sierpnia 1931 r. była położona w całości w strefie przeznaczonej pod przemysł to nie wyklucza to, aby na tym terenie nie istniała potencjalna możliwość wybudowania domu jednorodzinnego. Potwierdza to pismo z dnia [...] kwietnia 1939 r. Wydziału [....][...] Zarządu [...] w m[... do Zakładu [...][...] z którego wynika, że "według projektu opracowywanego ogólnego i szczegółowego planu zabudowania jeszcze nieuchwalonego i niezatwierdzonego (....) teren omawianej nieruchomości przewidziany jest pod zabudowanie zwarte 5 kondygnacjowe do wys. 18 m od frontu przy ul. [...], a wzdłuż ul. [...] od frontu zabudowanie zwarte 4 kondygnacjowe do wys. 15,5 m, przy czym przeznaczenie terenu omawianej nieruchomości przewidziane jest na cele mieszkaniowe z dopuszczeniem zakładów przemysłowych nieuciążliwych dla otoczenia. Z pisma tego wynika również, że Ministerstwo [...][...] zatwierdzając ten plan w dniu [...].VIII. 1931 r. nie zatwierdzało przeznaczenia terenu omawianej nieruchomości.
Z pisma Zarządu [...] w m[...] z dnia [...] czerwca 1938 r. do J. W., ówczesnego właściciela przedmiotowych nieruchomości wynika, że załączony przez niego szkic podziału nieruchomości może być podstawą do sporządzania planu parcelacji i, że "przeznaczenie terenu omawianej nieruchomości na cele przemysłowe, nie zostało zatwierdzone".
Brak wymienienia w ogólnym planie zabudowania m[...] z dnia [...] sierpnia 1931 r. budownictwa jednorodzinnego nie wyklucza samo przez się możliwości zabudowy dopuszczalnej wysokości i gęstości zabudowania dla poszczególnych stref. Dokonując oceny czy nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, Wojewoda [...] nie uwzględnił dowodów, cytowanych wyżej, a zgłoszonych w odwołaniu skarżących od decyzji organu I instancji, czym naruszył przepisy art. 6, 7, 7a, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Poza tym stanowisko Wojewody [...] jest sprzeczne z ustaleniami Ogólnego Planu [...] m[...] zatwierdzonego przez Ministerstwo [....][...] dnia [...] sierpnia 1931r. i art. 215 ust.2 ugn, a także niezgodne z aktualnym orzecznictwem.
Aktualny pogląd orzecznictwa administracyjnego opiera się na założeniu, że Ogólny Plan [...][...] z 1931 r. stanowiący podstawę kwalifikacji nieruchomości do odszkodowania z art. 215 ugn, nie zawiera ani zakazów zabudowywania działek budowlami mniejszymi niż przewidywał to charakter strefy, ani normatywów minimalnych zabudowy na gruntach dekretowych. Orzecznictwo stoi na stanowisku, że jedynym probierzem oceny tego, czy dany obiekt kwalifikował się do kategorii domów jednorodzinnych były przepisy obowiązujące w dacie wejścia w życie dekretu [...] (rozporządzenie Prezydenta RP z [...].2.1928 r. - Prawo budowlane oraz Ogólny Plan [...][...]). Skarżący powołali orzecznictwo sądowoadministracyjne celem wykazania swych racji wskazując, że plan ogólny z 1931 r. nie zawierał generalnego ani szczególnego zakazu wznoszenia budownictwa jednorodzinnego, więc przez analogię mógł dopuszczać ją na wszystkich gruntach przeznaczonych pod zabudowę mieszkalną. W niniejszej sprawie brak rygorów zabudowy minimalnej w ogólnym planie zabudowy potwierdza stan zabudowy przed 1939 r. (a więc już w czasie obowiązywania Planu). W strefach tzw. zabudowy wielkomiejskiej, tj. powyżej strefy II (strefy III, IV, V i VI), istniała zabudowa niższa niż przewidziana Planem. Do II wojny światowej istniały na obszarach stref III, IV, V i VI nieprzewidziane do rozbiórki niskie domy (do wysokości trzech kondygnacji), np. spora część budynków północnej [...] dawnej ulicy [...].
Co do drugiej z przesłanek (pozbawienia faktycznej możliwości władania działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r.) organ nie ustalił kiedy faktycznie doszło do pozbawienia skarżących władztwa stwierdzając, że miało to miejsce w latach 50 tych.
Ich zdaniem przedstawiony przez organ materiał dowodowy nie przesądza kiedy nastąpiło faktyczne objęcie gruntu w posiadanie przez Państwo a wprost przeciwnie wskazuje, że miało to miejsce po rzeczonej dacie.
Wszystkie wyżej wymienione, a powołane w uzasadnieniu decyzji dokumenty, nie dotyczą przekazania nieruchomości pod inwestycję. I tak pismo Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] października 1950 r. ma charakter informacyjny o terminie objęcia budynków położonych przy ul. [...] [...] w dniu [...] października 1950 r. i nie zostało doręczone poprzednikom prawnym właścicieli, a organ I instancji nie dysponuje dowodem doręczenia. Odnośnie protokołu z objęcia w posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ul. [....][...] i [...] Nr [...]-[...] z dnia [...] października 1950 r. organ I instancji pomija w uzasadnieniu decyzji fragment protokołu skreślony przez członków komisji: Nieruchomość powyższa objęta została na rzecz Skarbu Państwa w obecności przedstawiciela Zarządu [..] [...][....] i przekazana jednocześnie w zarząd i administrację Zarządowi [...][...] w [...] .
Wynika więc z tego, że opisywana nieruchomość została objęta w posiadanie na rzecz Skarbu Państwa, ale nie została przekazana w zarząd i administrację Zarządowi [...][...]. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, sam fakt objęcia w posiadanie nieruchomości przez Państwo- nie był równoznaczny z pozbawieniem dotychczasowych właścicieli faktycznej możliwości władania. Dokument zwany przez Prezydenta m[...] decyzją nr [...] z dnia września 1950 r. nie jest dowodem w sprawie ani żadną decyzją administracyjną ponieważ brak jest w tej kartce podstawy prawnej decyzji i nie wiadomo jakiej nieruchomości dotyczy. Umowa dzierżawy z dnia[...] grudnia 1950 r. została zawarta, jak podaje organ I instancji, do dnia [...] grudnia 1951 r. ale dotyczy dzierżawy tylko [...] m gruntu, co wynika z treści umowy i kwestionariusza do niej dołączonego. Organ I instancji pomija w uzasadnieniu tę okoliczność.
Raport kontrolera z dnia [...] kwietnia 1954 r. potwierdza, że Miejskie Przedsiębiorstwo [...]-[....] użytkuje grunt o powierzchni [...] m2 , a nie jak sugeruje w uzasadnieniu decyzji organ I instancji, że powierzchnia użytkowana dzierżawionej nieruchomości wynosi [...] m2.
Rachunek nr [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. jest niepodpisany a poza tym został wystawiony za użytkowanie placu o powierzchni [...] m2..
W przedmiotowej sprawie następujące dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, nieuwzględnione w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez Prezydenta m[...] i Wojewodę [...], wskazują, że nieruchomość przy ul. [...][...] została przekazana pod inwestycję po dniu 5 kwietnia 1958 r., a tym samym dopiero po tym terminie właściciele utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością:
Spółdzielni [....]-[...] [...] "[...]" pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną.
2) decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...]/[...] z dnia [...].03.1969 r.+ szkic Nr [...]- [...]- budowa drugiej jezdni ulicy [...] w odcinku [...]- [...],
3) decyzja Nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia 5 kwietnia 1984 r. + szkic NR [...]-[...]- zespól mieszkaniowo- usługowy "[...] przy ul. [...] i ul. [...],
4) decyzja Nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] grudnia 1986 r. Projekt zagospodarowania terenu zespołu mieszkaniowo-usługowego przy ul. [...] i ul. [...],
5) decyzja Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1987 r. pozwolenie na budowę zespołu mieszkaniowo- usługowego przy ul. [...] i ul. [...],
Zdaniem skarżących zarówno Prezydent m[...] jak i Wojewoda [...] pominęli powyższe dowody, wskazujące na datę rozpoczęcia inwestycji na przedmiotowym terenie, a poprzez to nie zrealizowali jednego z celów prowadzonego postępowania tj. nie ustalili dokładnej, nie budzącej wątpliwości daty
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych –t.j. Dz.U.2019.2167 t.j). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( (t.j. Dz.U.2019.2325), dalej "ppsa".
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że nie zapadła ona z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego.
Możliwość uzyskania odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wprowadził art. 215 u.g.n. Norma art. 215 ust. 2 u.g.n. stanowi, że możliwe jest uzyskanie odszkodowania za utracony w wyniku działania dekretu grunt gdy zostaną spełnione dwa warunki:
1. wywłaszczona dekretem działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu;
2. właściciele lub jego następcy zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Organy w sposób prawidłowy ustaliły, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona dekretem [...] i że przed wejściem w życie tego dekretu nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Sąd w tym zakresie w pełni podziela ustalania organu bez potrzeby ich powtarzania.
Trzeba wskazać, że ani dekret [...] ani plan zabudowy z 1931 r. nie znały pojęcia domu jednorodzinnego natomiast ugn takim właśnie pojęciem się posługuje. Orzecznictwo wskazuje, że w takim razie do definicji tej powinno stosować się ówcześnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego (po. wyrok NSA z 23 listopada 1998 r., IV SA/WA 2193/96, wyrok WSA w Warszawie z 8 grudnia 2009 r., I SA/Wa 1155/09,LEX nr 582694, wyrok NSA z 25 maja 1999 r., IV SA 1671/979) tj. rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (D.U. RP Nr 23, poz. 202).
Rozporządzenie to, jak również ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( t.j. D.U. Nr 30, z 1991 r, poz. 127), nie definiowały pojęcia "budynki" czy "budownictwa jednorodzinnego" której art. 83 ust. 2 wyraźnie odwoływał się do kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu z 1945 r. dekretu. W związku z tym pojęcie "dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu, jakie mu wówczas nadawano - budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, jakie wprowadzono w późniejszym okresie.
W zatwierdzonym planie zabudowy [...] z 1931 r. zakładano m.in. podział miejscowości na strefy, według sposobu zabudowania. Jak wynikało z ustaleń tego planu omawiana nieruchomość dekretowa była położona w strefie przeznaczonej pod przemysł. Skoro zatem, tak jak miało to miejsce w innych częściach planu, w których przewidziano zabudowę mieszkalną dzieląc je ze względu na ilość pięter i zwartość zabudowy, nie przewidziano dla tej nieruchomości przeznaczenia mieszkaniowego ale przemysłowe, to prawidłowo organ doszedł do wniosku, że nie została spełniona przesłanka przeznaczenia jej pod budownictwo jednorodzinne. Plan nie przewidywał bowiem zabudowy mieszkaniowej na tym terenie. Istotą każdego planu jest wskazanie jakiego rodzaju zagospodarowanie przestrzenne przewiduje się na danym terenie. Jeżeli więc wolą organu planistycznego jest aby na danym terenie wystąpiła w przyszłości dana zabudowa to ustalenia w tym zakresie zobowiązany jest zamieścić w tym akcie. Możliwe jest także ustalenie mieszanego charakteru zabudowy (przemysł/budynki mieszkaniowe). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wymogi planu jako aktu o charakterze władczym należy zawsze odczytywać jako bezwzględnie obowiązujące. Pisma wskazywane przez skarżących (zarządu [...] w m[....] z [...] czerwca 1939 r., czy z [...] kwietnia 1939 r. Wydziału [...] Miasta Zarządu [...] w m[...]) nie mogą podważać ustaleń takiego planu. Stanowią wyłącznie stanowisko osoby je sporządzającej na taki a nie inny temat. Sam zresztą skarżący przyznaje w skardze, że plan z 1931 r. wyznaczał normatywy zabudowy i przeznaczenie danej nieruchomości w aspekcie ustalenia kierunków i perspektyw rozwoju [...] (str. 4 skargi). Zarówno ten plan jak i plany obecnie uchwalane zawierają jedynie maksymalne normatywy zabudowy co oznacza, że jest możliwość pobudowania mniejszego budynki. Nie ma jednak możliwości aby na terenie o przeznaczeniu wyłącznie przemysłowym wybudować budynek jednorodzinny, gdyż plan takiej zabudowy nie przewiduje. Nie byłoby zatem możliwe określenie parametrów budynku mieszkalnego. Sam skarżący powołuje wyrok WSA z 8 grudnia 2009 r. o sygn.. I SA/WA 1155/09 który wskazuje, że plan z 1931 r. nie zawierał generalnego zakazu wznoszenia budownictwa jednorodzinnego pomijając wywód, że dotyczy to terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkalną a więc nie przemysłową.
Tym samym nie została spełniona pierwsza z przesłanek o jakich mowa w art. 215 § 2 ugn co jest wystarczające do odmowy przyznania odszkodowania.
Nie spełniona została także przesłanka druga.
Organ w sposób prawidłowy zbadał kwestię spełnienia przesłanki związanej z utratą faktycznej możliwości władania nieruchomością.
Pojęcie "utraty faktycznej możliwości władania" należy rozumieć literalnie i dosłownie co oznacza że dla spełnienia tej przesłanki wystarczy sama możliwość korzystania z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela. Niekonieczne jest przy tym spełnienie przesłanki czynienia z tej nieruchomości użytku poprzez pobieranie pożytków czy poprzez faktyczne (rzeczywiste) korzystanie z rzeczy.
Sąd jest zdania, że w przypadku przedmiotowej nieruchomości doszło do wywłaszczenia dawnej nieruchomości hipotecznej poprzez odmowę przyznania własności czasowej a zebrane w sprawie dowody wskazują, że właściciele utracili możliwość faktycznego władania nią przed 5 kwietnia 1958 r.
Świadczą o tym przede wszystkim:
-protokół objęcia w posiadanie budynków z [...] października 1950 r. (k 26)
- zaświadczenie lokalizacyjne z [...] października 1957 r. nr [...] na lokalizację szczegółową ulicy [...] na odcinku od ulicy [...] i [....];
-pismo A. W. z [...] września 2012 r. w którym stwierdza, że nieruchomość została zabrana w 1950 r. , co potwierdza pismo Zarządu [...] z [...] lutego 1950 r.,
-aneks do umowy dzierżawy z 1956 r. do nieruchomości przy ulicy [...][...] - dzierżawca Miejskie Przedsiębiorstwo [...]-[...];
-raport z kontroli terenu z [...] kwietnia 1954 r. przy ulicy [...][...] o pow. [...] m2 – jako użytkownik występuje Miejskie Przedsiębiorstwo [...] –[...], a z którego wynika, że użytkuje ten teren od [...] maja 1953 r.;
-pismo z [...] sierpnia 1952 r. z którego wynika, że teren przy ulicy [...][....] został przekazany [...] maja 1952 r. Miejskiemu Przedsiębiorstwu [...][...];
-umowa dzierżawy pomiędzy Zarządem [...][...] a [...] Przedsiębiorstwem [...]-[...] z [...] grudnia 1950 r.
-opis nieruchomości z mapą z 1955 r. (k 33 akt adm.), z którego wynika, powierzchnia nieruchomości [...] m2 terenu niezabudowanego i [...] m2 pod ulicę;
- opinia geodezyjna z [...] kwietnia 2019 r. z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość hipoteczna, przed wojną była niezabudowana natomiast później pojawiły się tam budynki: 2 oficyny, budynek murowany parterowy;
-mapy – ogólnego planu zabudowania m[...] z 1931 r., zgodnie z którym teren położony był w strefie przeznaczenia pod przemysł.
-planu sytuacyjnego nieruchomości załączonego do opinii geodezyjnej odzwierciedlającego stan zabudowania;
-pisma z [...] sierpnia 1932 r. informującego o przekazaniu m.in. terenu przy ulicy [....][...] z dniem [...] maja 1952 r. [...] Przedsiębiorstwu [...][....]. ( k 16 akt adm.).
Wszystkie te dowody wskazują, że do utraty posiadania przedmiotowej nieruchomości przy [...][...] doszło przed datą o jakiej mowa w przepisach art. 215 ugn. Wtedy to sporządzony został raport z kontroli nieruchomości przy [....][....], z którego wynikało, że od [...] maja 1953 r. teren ten użytkowany był przez Miejskie Przedsiębiorstwo [...][....] a cały teren zajęty przez to przedsiębiorstwo miał powierzchnię [...] m2. Zdaniem Sądu bez znaczenia jest czy do utraty posiadania doszło w 1950, 1953 r. czy 1955 r. Norma art. 215 ugn nakazuje ustalenie czy właściciel dekretowy został pozbawiony faktycznej możliwości władania tą nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. To ta data jest istotna z punktu widzenia możliwości zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Dlatego prawidłowo organ przyjął, że do utraty władania doszło przed tą datą. Organ ocenił zebrane dowody i doszedł na ich podstawie do prawidłowego wniosku o nie spełnieniu tej przesłanki. Oczywiście organ powinien ustalić kiedy doszło do utraty posiadania ale uchybienie to nie ma istotnego wpływu na treść decyzji skoro ustalił, że doszło do tego przed datą wskazaną w art. 215 ugn.
Wbrew wywodom skargi przejęcie nieruchomości budynkowej w posiadanie jest wyrazem objęcia tej nieruchomości budynkowej w faktyczne władanie. Zgodnie bowiem z art. 336 kodeksu cywilnego "posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny)". Nie traci się posiadania gdy odda się rzecz w posiadanie zależne, o czym stanowi art. 337 kodeksu cywilnego. Oddanie nieruchomości w zarząd i Administrację Zarządowi [...][...] i Miejskiemu Przedsiębiorstwu [...]-[...] oznaczało, że nieruchomość była w faktycznym władaniu tych podmiotów. Umowa dzierżawy obejmowała plac wraz z budynkiem przy ulicy [....][...].
Co do zarzutów dotyczących planu z 1931 r. należy wskazać, że w sprawie została sporządzona opinia geodety, który ustalił planistyczne przeznaczenie nieruchomości przed wejściem w życie dekretu [...] a skarżący tego dowodu nie obalili w tym postępowaniu. Fakt, że dopiero w II połowie lat 50 tych rozpoczęła się inwestycja na tym terenie poprzez wydanie decyzji lokalizacyjnej z [...] marca 1969 r. na budowę jezdni a następnie decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z [...] grudnia 1986 r. nie oznacza, że dopiero w tej dacie doszło do utraty posiadania. Wszystkie bowiem dowody wymienione przez organ i przytoczone przez sąd wskazują, że miało to miejsce na początku lat 50 tych kiedy to nieruchomość budynkowa została objęta w posiadania a następnie zawarta została umowa dzierżawy. Skarżący poza własnymi twierdzeniami nie przedstawili żadnych dowodów na posiadanie przez ich poprzedników prawnych tejże nieruchomości po 5 kwietnia 1958 r.
Sąd uznał za niezasadne zarzuty dotyczące wadliwej oceny materiału dowodowego. Skarżący kwestionuje część dokumentów wywodząc, że umowa dzierżawy nie dotyczyła całej nieruchomości hipotecznej a jedynie [...] m2. Istotnie tak było ale nawet przyjmując, że przedmiotem dzierżawy nie był cały teren nieruchomości dekretowej to i tak nie została spełniona pierwsza z przesłanek z art. 215 ugn. Ponieważ muszą być one spełnione łącznie ocena treści dokumentów dt dzierżawy nie ma wpływu na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Poza tym choćby z opisu nieruchomości z 1955 r. czy raportu z kontroli terenu z [...] kwietnia 1954 r. wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że Miejskie Przedsiębiorstwo [...]-[...] użytkowało teren o powierzchni przekraczającej [...] m. kw. Z opisu nieruchomości z 1955 r. wynika, że część nieruchomości o pow. [...] m. kw przeznaczona była pod drogę.
W kontekście oceny dowodów z dokumentów należy mieć na względzie, że w tamtych czasach obowiązywały nieco inne standardy kultury prawnej. Nie można zatem obecnych standardów odnosić do tamtych realiów wprost. Dlatego czy to braki w dokumentacji czy nieprezycyjność pewnych dokumentów nie może być poczytywana na korzyść strony. Sąd zatem stwierdził, że nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Pominięcie dowodów z dokumentów wytworzonych po 5 kwietnia 1958 r. nie ma żadnego znaczenia dla zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Data ta jest datą graniczną.
Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2017, poz. 1369) Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.