I SA/Wa 1001/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-11-08
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomościodszkodowanieautostradaoperat szacunkowywartość rynkowaspecustawa drogowagospodarka nieruchomościamisąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii dotyczącą odszkodowania za wywłaszczoną pod budowę autostrady nieruchomość, uznając operat szacunkowy za nieważny z powodu braku skutecznego potwierdzenia jego aktualności.

Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę autostrady A2. Skarżąca spółka kwestionowała decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody ustalającą wysokość odszkodowania. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że operat szacunkowy, na którym oparto ustalenie odszkodowania, nie miał skutecznie potwierdzonej aktualności zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brakowało wymaganej analizy rynku nieruchomości potwierdzającej brak istotnych zmian od daty sporządzenia operatu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Agencji Handlowo-Usługowej "[...]" sp. z o.o. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody dotyczącą odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę autostrady A2. Sprawa toczyła się wielokrotnie, a poprzednie decyzje były uchylane. Kluczowym elementem postępowania było ustalenie wysokości odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego. Skarżąca spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na wadliwe potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że operat szacunkowy, aby mógł być wykorzystany po upływie 12 miesięcy od daty sporządzenia, wymaga potwierdzenia aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego, które powinno zawierać analizę potwierdzającą brak zmian uwarunkowań prawnych lub istotnych zmian czynników rynkowych. W tej sprawie analiza dołączona do potwierdzenia aktualności operatu była niewystarczająca, zawierała jedynie ograniczone dane i nie uwzględniała wpływu pandemii COVID-19 na rynek. W związku z tym operat nie mógł stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania, a decyzje organów zostały wydane z naruszeniem prawa. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra oraz decyzję Wojewody, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy i zlecenie wyceny nieruchomości innemu rzeczoznawcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, operat szacunkowy z wadliwie potwierdzoną aktualnością nie może stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że analiza dołączona do potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego była niewystarczająca, ponieważ zawierała ograniczone dane rynkowe i nie uwzględniała istotnych zmian, w tym wpływu pandemii. Brak rzetelnej analizy oznacza, że aktualność operatu nie została skutecznie potwierdzona, co uniemożliwia jego wykorzystanie do ustalenia odszkodowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

specustawa drogowa art. 18

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a, 4f, 5

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.g.n. art. 132 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 156 § ust. 3 i 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Operat szacunkowy może być wykorzystany przez 12 miesięcy od daty sporządzenia. Po tym okresie może być wykorzystany po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę, które wymaga dołączenia analizy potwierdzającej brak zmian uwarunkowań prawnych lub istotnych zmian czynników rynkowych.

Pomocnicze

u.g.n. art. 154

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego § § 36 ust. 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego § § 58

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego § § 57 ust.1

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit.a

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Operat szacunkowy nie miał skutecznie potwierdzonej aktualności z powodu wadliwej analizy rynku nieruchomości. Organ nie zweryfikował należycie dokumentacji potwierdzającej aktualność operatu.

Godne uwagi sformułowania

analiza powinna zawierać tego rodzaju dane, które świadczą o faktycznym przeprowadzeniu przez rzeczoznawcę badania rynku nieruchomości po sporządzeniu operatu. nie noszą znamion dowolności. brak zbadania tych zależności, jak też nie przedstawienie miarodajnych informacji o kształtujących się w obrocie nieruchomościami drogowymi w roku 2020 cenach, wyklucza zatem możliwość uznania, że opracowanie towarzyszące sporządzonej na koniec tego roku klauzuli potwierdzającej aktualność operatu szacunkowego z [...] października 2019 r. stanowi "analizę", o której mowa w art. 156 ust. 4 u.g.n.

Skład orzekający

Dariusz Pirogowicz

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Kosińska

członek

Iwona Ścieszka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące potwierdzania aktualności operatów szacunkowych w sprawach o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, obowiązki organów w zakresie weryfikacji tych dokumentów."

Ograniczenia: Dotyczy specustawy drogowej i ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale zasady dotyczące aktualności operatów mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wyceny nieruchomości przy wywłaszczeniach pod inwestycje publiczne, a rozstrzygnięcie sądu precyzuje wymogi formalne dotyczące operatów szacunkowych, co jest kluczowe dla prawników i rzeczoznawców.

Ważność operatu szacunkowego kluczowa dla odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość – sąd wskazuje na błędy organów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1001/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Iwona Ścieszka
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1567/22 - Wyrok NSA z 2023-11-21
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1363
art. 18
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, sędzia WSA Iwona Kosińska, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Agencji Handlowo-Usługowej "[...]" sp. z. o. o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Agencji Handlowo-Usługowej "[...]" sp. z. o. o. w W. kwotę 18.925 (osiemnaście tysięcy dziewięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Agencji [...] "[...]" sp. z o.o. w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. nr [...] o ustaleniu na rzecz ww. odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa pod inwestycje drogową nieruchomość położoną w obrębie [...], gm. [...], oznaczoną jako działka nr [...] oraz działka nr [...].
Decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Położona w gminie [...], obręb [...], nieruchomość oznaczona jako działki nr [...]o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, stanowiąca własność Agencji [...] "[...]" sp. z.o.o. w [...], decyzją Wojewody [...] z [...] października 2005 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzja Ministra Budownictwa z [...] maja 2006 r. nr [...], przeznaczona została pod budowę autostrady A2 dla odcinka II przebiegającego przez województwo [...] od [...] (węzeł "[...]") do [...] (węzeł "[...]").
Decyzją nr [...] z [...] listopada 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2011 r. nr [...], Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz ustaleniu z tego tytułu na rzecz Agencji [...] "[...]" sp. z o.o. odszkodowania. Decyzje te, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lipca 2011 r. I SA/Wa 1736/11, do którego wywiedziona skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2014 r. I OSK 1437/12.
W toku ponownie prowadzonego postępowania odszkodowawczego Wojewoda [...] dwukrotnie podejmował decyzje, które następnie były uchylane przez organ odwoławczy, odpowiednio decyzjami z [...] lutego 2017 r. oraz [...] sierpnia 2019 r., a sprawa kierowana do ponownego rozpoznania przez organ wojewódzki.
W tym stanie rzeczy sprawa należnego odszkodowania za wywłaszczone pod budowę odcinka II autostrady A2 nieruchomości kolejny raz podlegała rozpoznaniu przez Wojewodę [...], który decyzją z [...] lutego 2020 r. - działając na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f i ust. 5, art. 18 i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie [...] (Dz.U. z 2020 r., poz. 1363) przywoływanej dalej jako "specustawa drogowa" oraz art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) przywoływanej dalej jako "u.g.n. - orzekł o ustaleniu na rzecz Agencji [...] "[...]" sp. z o.o. z tego tytułu odszkodowania w wysokości [...] zł oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do jego wypłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna.
Podstawą ustalenia odszkodowania była wartość rynkowa wywłaszczonej nieruchomości określona przez rzeczoznawcę majątkowego M. J. w operacie szacunkowym z [...] października 2019 r. Szacując tę wartość, według stanu z dnia wydania decyzji lokalizacyjnej ([...] października 2005 r.) rzeczoznawca ustalił, że w ww. dacie dla obowiązywało dla niej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzone uchwałą Rady Miasta w [...] Nr [...] z [...] lutego 2005 r., zmienione uchwałą nr [...] z [...] czerwca 2005 r. Zgodnie z nim teren, na którym znajdowała się szacowana nieruchomość, przeznaczony był pod projektowaną autostradę oraz węzeł komunikacyjny. Wobec czego, kierując się treścią § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), rzeczoznawca dokonał jej wyceny w oparciu o transakcje nieruchomościami drogowymi. Analizując transakcje tego rodzaju nieruchomościami na rynku regionalnym (wobec stwierdzenia ich braku na rynku lokalnym) odnotował, że ich ceny kształtowały się w przedziale od 10,00 zł do 60,00 zł za 1 m2. Z kilkudziesięciu odnotowanych transakcji do wyceny przyjął ostatecznie 17 obejmujących nieruchomości możliwie najbardziej podobne do wycenianej, z przedziału cenowego od 20,27 zł do 55,00 złotych za m2 (odrzucając transakcje o cenach skrajnych), co dawało średnią cenę na poziomie 36,15 zł/m2. Następnie, w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej dokonał oszacowania wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości na kwotę [...] złote, przy cenie jednostkowej 36,77 zł/m2.
W następstwie rozpoznania wniesionego przez Agencję [...] "[...]" sp. z o.o. odwołania, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] marca 2021 r. utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy.
Minister podzielił ocenę organu wojewódzkiego, że sporządzony na potrzeby postępowania odszkodowawczego operat, którego aktualność rzeczoznawcy majątkowy potwierdził klauzulą sporządzoną [...] grudnia 2020 r., mógł stanowić wiarygodny dowód przy ustaleniu odszkodowania. Zawiera on bowiem wszystkie elementy wymagane przepisami prawa. Biegły wyczerpująco wyjaśnił przyjęty wybór metody szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzował przyjęty rynek transakcyjny. Uwzględnił ponadto wszelkie elementy, które mogły mieć wpływ na wartość szacowanej nieruchomości oraz dostatecznie wyjaśnił założenia przyjęte przy dokonywaniu wyceny, a także wskazał wpływ cech rynkowych na wartość nieruchomości.
Ponieważ w toku postępowania odwoławczego strona przedłożyła własny kontroperat autorstwa rzeczoznawcy majątkowego M. S., Minister dokonał również jego oceny, stwierdzając, że zawiera on liczne nieprawidłowości, które uniemożliwiają wykorzystanie go jako wiarygodnego dowodu w sprawie. W tym kontekście wskazywał między innymi na dokonanie przez rzeczoznawcę, niezgodnie z obowiązującymi przepisami u.g.n. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r., wyceny nieruchomości w oparciu o transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod zabudowę, co motywowane było brakiem zidentyfikowania na rynku lokalnym (ograniczonym do powiatu [...]) transakcji nieruchomościami nabywanymi pod drogi. Tymczasem przy wycenie gruntów wywłaszczanych pod inwestycje drogowe, przeznaczonych pod drogi w dacie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi (jak miało to miejsce w tym przypadku), winien on także przeanalizować transakcje występujący na rynku regionalnym. Dopiero gdy ten rynek nie może dostarczyć niezbędnych danych o nieruchomościach podobnych nabywanych pod drogi winien brać pod uwagę transakcje nieruchomościami o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych do nieruchomości wycenianej.
Za nieprzydatne dla celów ustalenia odszkodowania, wobec znacznego upływu czasu od sporządzenia, Minister uznawała także operaty szacunkowe rzeczoznawców majątkowych: J. K. (z października 2009 r. D. S.o (z sierpnia 2014 r.), A. G. (z listopada 2014 r.) oraz T. S. (z maja 2017 r.), których dopuszczenia jako dowodu w sprawie domagała spółka.
Odnoszą się z kolei do braku przeprowadzenia przez organ wojewódzki rozprawy administracyjnej, co miałoby skutkować pozbawieniem strony czynnego udziału w postępowaniu, wskazywał, że przepisy specustawy drogowej oraz u.g.n. nie nakładają na organ pierwszej instancji obowiązku jej przeprowadzenia. Skarżąca spółka w toku postępowania przed organem I instancji wykazywała zaś inicjatywę dowodową, składając zarzuty do operatu biegłego M. J. oraz przedstawiając własną opinię o wartości nieruchomości. Organ natomiast po uzyskaniu odpowiedzi rzeczoznawcy majątkowego i przekazał ją skarżącej, jak również ocenił przedstawioną przez stronę opinię.
Na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii Agencja [...] "[...]" sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a., które wyrażało się błędnym ustaleniem, że rzeczoznawca majątkowy M. J. w opracowaniu z dnia [...] grudnia 2020 r. zatytułowanym "Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego'' skutecznie i zgodnie z obowiązującymi przepisami dokonał potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego z dnia [...] października 2019 r., mimo że rzeczoznawca nie dołączył do wyżej opisanej klauzuli aktualizacyjnej odpowiedniej analizy potwierdzającej, że od daty sporządzenia operatu nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Powyższe uchybienie skutkowało zaś błędnym ustaleniem przez organ II instancji, że operat z dnia [...] października 2019 r. mógł stanowić podstawę do określenia wysokości odszkodowania, mimo upływu terminu jego ważności, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. w zw. z § 58 oraz 57 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. oraz w zw. z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Zarzuciła jej ponadto naruszenie art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., wyrażające się niedokonaniem przez organ oceny wartości dowodowej aktualizacji operatu szacunkowego i jednocześnie dopuszczenie tego dowodu i uznanie go za podstawę rozstrzygnięcia, mimo że dokument ten jest obarczony wadami formalnymi.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji był art. 18 specustawy drogowej oraz odpowiednio stosowane, na mocy odesłania zawartego w art. 12 ust. 5 tej ustawy przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl ust. 1 art. 18 specustawy drogowej wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (w tym przypadku wg staniu z dnia wydania decyzji o lokalizacji drogi – wtr. własne) przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zgodnie natomiast z art. 130 ust. 2 u.g.n. dla ustalenia wysokości odszkodowania konieczne jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, przybierającej w myśl art. 156 ust. 1 u.g.n. formę operatu szacunkowego. Jest to podstawowy dowód w sprawie o odszkodowanie.
Operat taki, po myśl art. 156 ust. 3 u.g.n., może być wykorzystany dla celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 r. Po upływie tego okresu, jak stanowi z kolei ust. 4 art. 156 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystany po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.
Przepisy nie precyzują sposobu dokumentowania analizy dokonanej przez rzeczoznawcę w procesie potwierdzania aktualności operatu. Niemniej zważywszy na to, że pod pojęciem "analizy" rozumieć należy rozpatrywanie danego problemu, zjawiska z różnych stron w celu jego zrozumienia lub wyjaśnienia, a celem wprowadzonego od roku 2017 obowiązku dołączania do operatu analizy było wykluczenie sytuacji, "w których potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje bez stosownej analizy prawno-ekonomicznej przedmiotu wyceny i lokalnego rynku nieruchomości" (vide pkt 28 uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej z 7 lipca 2017 r. – druk nr 1560 dostępny na stronach sejmowych, w zakładce prace sejmu VIII kadencji), przyjąć należy, że owa analiza powinna zawierać tego rodzaju dane, które świadczą o faktycznym przeprowadzeniu przez rzeczoznawcę badania rynku nieruchomości po sporządzeniu operatu. Przy czym winny one być przedstawione w sposób pozwalający na przyjęcie, że konkluzje wywiedzione przez rzeczoznawcę nie noszą znamion dowolności.
To zaś wymaga podania przezeń w sposób weryfikowalny podstawowych czynników, które brał pod uwagę formułując swoje stanowisko o aktualności operatu i możliwości jego wykorzystania dla celu, dla którego został sporządzony przez kolejne 12 miesięcy, jak choćby danych o cenach nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej (będących jednym z czynników, o których mowa w art. 154 ust. 1 u.g.n.) występujących w okresie pomiędzy sporządzeniem operatu, a datą potwierdzania jego aktualności, pozwalających na uchwycenie potencjalnych występujących w tym zakresie trendów zwyżkowych, względnie spadkowych. Tudzież braku w tym aspekcie istotnych zmian.
Obowiązkiem natomiast organu orzekającego w sprawie, gdzie zasadniczym dowodem jest wycena nieruchomości, której aktualność potwierdził rzeczoznawca, jest nie tylko zweryfikowanie i ocenienie, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., pod względem formalnym i materialnym operatu - przy respektowaniu oczywiście wymagających wiedzy specjalistycznej wniosków wyprowadzonych w opinii, których samodzielne podważenie przez organ administracji publicznej nie jest możliwe. Ale również koniecznym jest dokonanie z tej perspektywy oceny dokumentacji potwierdzającej jago aktualność, w tym przede wszystkim treści sporządzonego przez rzeczoznawcę opracowania mającego stanowić analizę, o której mowa w art. 156 ust. 4 u.g.n.
W rozpoznawanej sprawie natomiast - jak trafnie zwracała uwagę skarżąca - takiej weryfikacji przez organ orzekający, dokumentu zatytułowanego "Analiza rynku nieruchomości" zabrakło. W konsekwencji czego uszło jego uwadze, że przedstawione w nim przez rzeczoznawcę w formie graficznej zestawienie transakcji (wykonane [...] grudnia 2020 r.), z którego miałoby wynikać, że "ceny nieruchomości drogowych są na podobnym poziomie jak w dacie wykonania operatu", w rzeczywistości nie zawiera informacji pozwalającej na wyprowadzenie tego rodzaju wniosku. Poza danymi z lat 2018-2019 r. (przeniesionymi w większości z operatu z 2019 r.) uwzględnia ono bowiem wyłącznie jedną transakcję zrealizowaną w pierwszym kwartale 2020 r. Nie sposób zatem na jej podstawie w jakikolwiek sposób wnioskować o poziomie cen nieruchomości drogowych w całym roku 2020, a tym bardziej zakładać – jak de facto uczynił to rzeczoznawca - że ceny tego rodzaju gruntów utrzymują się na podobnym poziomie co w roku poprzednim - w którym sporządzono operat. Warto przy tym zauważyć, że gdyby przyjąć standard postępowania jakim posłużył się on przy sporządzaniu operatu z [...] października 2019 r., ujęta w tym zestawieniu cena transakcyjna z roku 2020 na poziomie ok. 65 zł/m2, musiałaby być uznana za skrajną i jako taka byłaby przezeń odrzucona. To z kolei prowadziłoby do sytuacji, w której w roku tym nie zidentyfikowano by żadnej miarodajnej transakcji nieruchomościami podobnymi do nieruchomości szacowanej.
Nie można wprawdzie wykluczyć, że na rynku nieruchomości drogowych w roku 2020 nie zaobserwowano istotnych wahnięć cenowych, jednakowoż okoliczność ta z całą pewnością nie wynika z danych przedstawionych przez rzeczoznawcę. Co przy tym znamienne rzeczoznawca nie odnosi się także do zmiany uwarunkowań prawnych i faktycznych jakie miały miejsce w tym czasie na terenie kraju w związku wybuchem epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Te natomiast okoliczności mogły rzutować na zachowania uczestników gry rynkowej. Trudno zatem bez dokonania pogłębionego badania rynku, co leży w gestii rzeczoznawcy, ocenić na ile determinowały one warunki na jakich zawierano transakcje, a więc także ceny, za które zbywano grunty. Brak zbadania tych zależności, jak też nie przedstawienie miarodajnych informacji o kształtujących się w obrocie nieruchomościami drogowymi w roku 2020 cenach, wyklucza zatem możliwość uznania, że opracowanie towarzyszące sporządzonej na koniec tego roku klauzuli potwierdzającej aktualność operatu szacunkowego z [...] października 2019 r. stanowi "analizę", o której mowa w art. 156 ust. 4 u.g.n. To zaś oznacza, że nie doszło do skutecznego przedłużenia ważności ww. operatu. Powyższe wszak wymaga nie tylko sporządzenia wspomnianej klauzuli, ale również dołączenie do operatu analizy potwierdzającej, że od daty sporządzenia operatu nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n.
W tym stanie rzeczy wspomniany operat nie mógł stanowić dowodu, w oparciu o który możliwe było ustalenie odszkodowania. To zaś oznacza, że podjęta przy jego wykorzystaniu w tej materii ostateczna decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii oceniana być musi – jak zasadnie wywodziła skarżąca - jako wydana z istotnym naruszeniem art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. w zw. z § 58 oraz 57 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. oraz w zw. z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej, co prowadzić musi do jej uchylenia. Naruszenie tych przepisów było z kolei wynikiem braku przeprowadzenia przez Ministra weryfikacji procedury potwierdzenia aktualności operatu, a w konsekwencji także niepodjęcia w tym zakresie z udziałem rzeczoznawcy majątkowego czynności wyjaśniających. Efektem tych zaniechań było zaś nieustalenie zgodnie z obiektywnie istniejącą rzeczywistością istotnej okoliczności faktycznej w sprawie, jaką była wartość rynkowa gruntu wywłaszczonej pod inwestycję drogową nieruchomości i naruszenie tym samym przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy
Wobec natomiast upływu maksymalnego okresu, o który może zostać przedłużona ważność operatu, zasadne jest w tych okolicznościach także uchylenie wydanej w pierwszej instancji decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. Rozstrzygnięcie bowiem sprawy odszkodowawczej wymaga obecnie sporządzenia nowej opinii o wartości nieruchomości. Skoro zaś opinia ta będzie wpływała bezpośrednio na treść decyzji kształtującej prawa i obowiązki stron – tj. podmiotu uprawnionego do uzyskania odszkodowania jak i zobowiązanego do jego wypłaty, to strony te (mające skądinąd sprzeczne interesy) muszą mieć możliwość pełnego i wyczerpującego ustosunkowania się do takiego dowodu i dokonania jego weryfikacji w toku kontroli instancyjnej, a więc zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej jak i drugiej instancji.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (obejmujących wpis stosunkowy, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone według stawki minimalnej oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Rozpatrując ponownie sprawę organ zleci wycenę wywłaszczonej nieruchomości innemu rzeczoznawcy majątkowemu, a po jej sporządzeniu umożliwi zapoznanie się z nią stronom postępowania. Na bazie zaś tak poszerzonego materiału dowodowego, ocenionego zgodnie za zasadą swobodnej oceny dowodów, podejmie w sprawie stosowne rozstrzygniecie, którego treści skład orzekający obecnie nie przesądza.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI