I SA/Sz 922/25

I SA/Sz 922/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2026-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FZ 144/26 - Postanowienie NSA z 2026-03-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 21 ust.1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 1a ust.3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Dz.U. 2026 poz 143
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P. R.-H. "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. (organ I instancji) z 25 czerwca 2025 r. określającą P. Spółce z o.o. w P. (spółka) zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 r. w kwocie [...]zł.
W motywach tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegała powierzchnia gruntu 60.483 m2 w granicach działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie K.. Powierzchnia ta oznaczona została w ewidencji gruntów i budynków symbolem K. Wymieniona działka w rozpatrywanym roku podatkowym była dzierżawiona przez spółkę od Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.
Organ nawiązał do art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (aktualnie Dz.U.2024.1151 ze zm. - u.p.g.k.), do art. 1a ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2019.1170 ze zm. w brzmieniu obowiązującym dla rozpatrywanego roku podatkowego - u.p.o.l.). W tym stanie prawnym organ przyjął, że ewidencja gruntów i budynków miała walor dokumentu wiążącego na potrzeby gleboznawczej klasyfikacji gruntu i w konsekwencji opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Dlatego, zdaniem organu, grunt oznaczony w tej ewidencji symbolem K - użytki kopalne podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, nie zaś podatkiem rolnym. Organ zastosował stawkę podatkową przewidzianą dla tak zwanych gruntów pozostałych.
Natomiast, według organu, okoliczność, że spółka prowadzi wyłącznie działalność rolniczą i taki był cel umowy dzierżawy między innymi opodatkowanego gruntu nie uzasadnia opodatkowania użytków kopalnych podatkiem rolnym, jak tego oczekuje spółka.
Ponadto organ zaznaczył, że w piśmie z 31 lipca 2025 r. organ I instancji wyjaśnił, że nieprawdą jest, aby za opodatkowany grunt był uiszczany podatek rolny.
Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzuciła naruszenie:
- art. 194 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2026.622 - O.p.), art. 21 ust. 1 u.p.g.k., art. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) przez: - nieprawidłowe przyjęcie, że organy podatkowe są bezwzględnie związane treścią dokumentów urzędowych, nawet niezgodnych z rzeczywistością, gdy istnieje możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu celem obalenia domniemania prawdziwości danych zawartych w dokumentach urzędowych, w tym w ewidencji gruntów i budynków; - złamanie zasady sprawiedliwości społecznej;
- art. 187 § 1, art. 191, art. 122 § 2 O.p., § 8 ust. 1 pkt 3, § 9 ust. 3 pkt 6 i "Ip. 18" załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków z powodu: - nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; - niepodjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; - dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego; - w efekcie naruszenia zasady prawdy materialnej;
- art. 2 ust. 2, "art. 21 art. 1" u.p.g.k., art. 194 § 3 O.p. ze względu na stwierdzenie, że organ podatkowy jest związany treścią ewidencji gruntów i budynków przy wymiarze podatków, gdy dane ewidencyjne mają charakter wtórny i wyłącznie rejestracyjny w stosunku do stanu rzeczywistego;
- art. 210 § 1 pkt 6, art. 124 O.p. wobec istotnych luk w uzasadnieniu decyzji, które uniemożliwiły spółce zapoznanie się ze stanowiskiem organu zwłaszcza w kwestii sprzeczności treści ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem faktycznym.
W następstwie formułowanych zarzutów spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze spółka wykazywała, że 1 września 1993 r. zawarła umowę dzierżawy nieruchomości rolnej z ówczesną Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa w Szczecinie. Przedmiot dzierżawy objął między innymi użytki kopalne o symbolu ewidencyjnym K. Zgodnie z umową dzierżawcy nie przysługiwało prawo pozyskiwania surowców naturalnych z nieruchomości, będącej przedmiotem dzierżawy, chyba że są one konieczne do bieżącego utrzymania i ulepszenia części składowych przedmiotu dzierżawy.
Od 1993 r. spółka uiszczała podatek rolny.
Spółka argumentowała, że domagała się przeprowadzenia dowodu z oględzin w celu wykazania prowadzenia działalności rolniczej oraz ugorowania gruntów oznaczonych jako użytki kopalne w ewidencji gruntów i budynków.
Spółka konsekwentnie podkreślała, że prowadzi wyłącznie działalność rolniczą. Grunt jest wydzierżawiany od państwowego podmiotu, zawodowo zajmującego się przejmowaniem, restrukturyzacją, zarządzaniem i prywatyzacją mienia państwowego, w tym gruntów po Państwowych Gospodarstwach Rolnych i majątku Skarbu Państwa. Nie została poinformowana o obowiązku uiszczania podatku od nieruchomości.
Opodatkowany przez organ grunt nie jest zajęty przez czynne odkrywkowe kopalnie, nie jest wyrobiskiem po wydobywaniu kopalin, nie jest zapadliskiem lub terenem po działalności górniczej. Jest w pełni zrekultywowany, zadrzewiony i porośnięty roślinnością.
Spółka powołała się w swojej argumentacji na orzeczenie w sprawie sygn. III FSK 582/24.
W ocenie spółki, "Dokonanie przez organ oceny, iż grunt będący częścią składową wszystkich gruntów objętych umową dzierżawy nieruchomości rolnej pozostaje w całkowitym oderwaniu od zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności złożonej dokumentacji fotograficznej, treści umowy, protokołu oględzin, pozostając w sprzeczności z podstawowymi zasadami logiki. Tym samym organ sprzeciwił się naczelnej zasadzie dążności do ustalenia prawdy materialnej."
W przekonaniu spółki, posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi prowadzi do pominięcia przepisów ustawy podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku.
Spółka podkreślała znaczenie zasady prawdy obiektywnej. Tłumaczyła, że doprowadzenie do sytuacji, w której organ podatkowy związany jest wyłącznie oznaczeniami gruntu zamieszczonymi w ewidencji gruntów i budynków, stoi w sprzeczności z zasadą obowiązku ustalenia przez organ podatkowy stanu faktycznego. Postępowanie organu stanowi nadużycie zaufania obywatela do organów władzy publicznej. Grunty zaewidencjonowane jako użytki kopalne nigdy w taki sposób nie były wykorzystywane i o ile kiedykolwiek wykorzystywane były w ten sposób, zostały w pełni zrekultywowane, na co wskazują chociażby kilkudziesięcioletnie drzewa.
Spółka zwróciła uwagę na art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U.2025.1653 ze zm.), art. 461 ustawy Kodeks cywilny (Dz.U.2026.795). Akcentowała, że podstawowym kryterium, wyróżniającym grunt rolny z ogólnej kategorii nieruchomości gruntowych, jest kryterium przeznaczenia. Chodzi zatem o grunty, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Natomiast organ nie wykazał, aby istniał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub studium uwarunkowań, w ramach których ten konkretny opodatkowany grunt miałby mieć przeznaczenie górnicze.
W podsumowaniu spółka stwierdziła, że grunt przyjęty przez organ do opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowi część składową gospodarstwa rolnego, po całkowitej rekultywacji i aktualnie jest ugorowany.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Po zamknięciu rozprawy spółka złożyła do akt postępowania sądowego decyzję Starosty [...] z 11 czerwca 2026 r. o ustaleniu gleboznawczej klasyfikacji gruntów w ramach działki nr [...] zgodnie z danymi zawartymi w projekcie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów sporządzonym w 2026 r. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, czynności klasyfikacyjne zostały przeprowadzone 7 kwietnia 2026 r. Wykonano trzy podstawowe odkrywki glebowe. Na ich podstawie stwierdzono, że gleba odpowiada klasom: RV, PsV, PsVI.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga spółki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu jest zgodna z prawem.
Spór spółki z organem sprowadzał się do zagadnienia, czy grunty opisane w ewidencji gruntów i budynków symbolem K - użytki kopalne podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym.
Zdaniem spółki, skoro prowadzi wyłącznie działalność rolniczą, to grunty, które posiadała w rozpatrywanym roku podatkowym, podlegały opodatkowaniu podatkiem rolnym, a ewidencja gruntów i budynków była niezgodna z rzeczywistością.
Z kolei w ocenie organu, przy wymiarze podatku był związany treścią ewidencji gruntów i budynków. Użytki kopalne nie stanowią użytków rolnych, a tym samym należało je opodatkować podatkiem od nieruchomości.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że geodezyjna kwalifikacja działki nr [...], jaką przyjął organ na potrzeby opodatkowania podatkiem od nieruchomości, wynika wprost z treści ewidencji gruntów i budynków.
Symbol ewidencyjny K opisuje użytki kopalne w rozumieniu § 68 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2019.393 - rozporządzenie uchylone 31 lipca 2021 r.) oraz następnie § 9 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2024.219 ze zm. - rozporządzenie obowiązuje od 31 lipca 2021 r.). Mocą każdego z wymienionych rozporządzeń w sprawie ewidencji gruntów i budynków użytki kopalne o symbolu ewidencyjnym K stanowiły i stanowią kategorię gruntów zabudowanych i zurbanizowanych.
Stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Między innymi w sprawie sygn. III FSK 772/24 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym w świetle art. 21 ust. 1 u.p.g.k. organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz winien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. między innymi uchwała sygn. II FPS 1/09). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu lub budynku dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Powyższa reguła w pewnych przypadkach może zostać podważona. Może to mieć miejsce, w sytuacji gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1, art. 194 § 3 O.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności - także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia oraz funkcji użytkowych. W drugiej grupie znajdą się z kolei po pierwsze - dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie w odniesieniu do których przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem, po drugie zaś - dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją lub których faktyczna powierzchnia, podlegająca opodatkowaniu, różni się od wskazanej w ewidencji.
Konsekwentnie w sprawie sygn. III FSK 483/24 Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł na kanwie art. 21 ust. 1 u.p.g.k., że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony i jednolity jest pogląd, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące i organy te nie mają kompetencji do ich zmiany w postępowaniu podatkowym. Zmiana taka jest możliwa tylko w odpowiednim, odrębnym postępowaniu administracyjnym i wywiera skutki na przyszłość (por. wyroki sygn.: III FSK 385/21, III FSK 4707/21). Ponadto, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 18 listopada 2013 r. sygn. II FPS 2/13, odstępstwo od tej zasady może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy ewidencja gruntów i budynków nie klasyfikuje kategorii istotnych podatkowo, względnie, gdy dane z ewidencji gruntów i budynków mogą zostać skonfrontowane i pozostają w sprzeczności z danymi z innych rejestrów publicznych (por. też między innymi orzeczenie sygn. II FSK 3635/16).
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela przytoczone wyżej zapatrywanie prawne prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji ocenia, że oznaczenie w ewidencji gruntów i budynków symbolem K części powierzchni działki gruntu nr [...] wiązało organ podatkowy na potrzeby wymiaru podatku od nieruchomości. Grunt o takiej klasyfikacji gleboznawczej, ujawnionej w wiążącej ewidencji gruntów i budynków w rozpatrywanym roku podatkowym, podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości i nie podlegał opodatkowaniu podatkiem rolnym, skoro ewidencyjnie nie stanowił użytku rolnego tylko grunt należący do kategorii gruntów zabudowanych i zurbanizowanych.
Ustawa o podatku rolnym (Dz.U.2020.333 w brzmieniu dla rozpatrywanego roku podatkowego - u.p.r.) w art. 1 stanowi, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
Jednocześnie w myśl art. 1a ust. 3 pkt 1 u.p.o.l. przez użyte w ustawie określenie użytki rolne rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków.
Trzeba podkreślić, że wbrew stanowisku spółki spór o treść ewidencji gruntów i budynków, o trafność ujawnienia w niej symbolu K w odniesieniu do konkretnej powierzchni gruntów, nie podlega rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ podatkowy. Kwestia ta może stanowić przedmiot i stanowiła przedmiot odrębnego postępowania przed organem właściwym do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków.
Jeśli skarżąca spółka uważała, że ewidencja gruntów i budynków była błędna, nic nie stało na przeszkodzie, aby odpowiednio wcześniej podjęła czynności, zmierzające do zamiany treści ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnionego w niej symbolu K. Natomiast - co wymaga podkreślenia - treść ewidencji gruntów i budynków obowiązująca w rozpatrywanym roku podatkowym wiązała organ, który nie miał uprawnienia do jej weryfikowania, czy pomijania w zakresie symbolu ewidencyjnego K przypisanego działce nr [...].
W rezultacie uwzględnienie przez organ wiążącej treści ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu dla symbolu ewidencyjnego działki geodezyjnej, czy jej części nie może być zasadnie postrzegane jako luki w ustaleniach faktycznych, czy dowolną ocenę materiału dowodowego.
Decyzja organu ewidencyjnego z 11 czerwca 2026 r., którą spółka przedstawiła sądowi już po zamknięciu rozprawy, zmieni zasady opodatkowania, ale dopiero w odniesieniu do odpowiedniej części 2026 r. Następstwa prawne tej decyzji nie mają mocy wstecznej na potrzeby opodatkowania z perspektywy art. 21 ust. 1 u.p.g.k, art. 1a ust. 3 pkt 1 u.p.ol. i art. 1 u.p.r.
Spółka nieadekwatnie nawiązała do orzeczenia w sprawie sygn. III FSK 582/24, w której sądowa kontrola legalności dotyczyła istotnie innego zagadnienia - zakończenia rekultywacji, związku przedmiotu opodatkowania z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Dla ścisłości należy odnotować, że spółka była w rozpatrywanym roku podatkowym podatnikiem podatku od nieruchomości jako posiadacz gruntów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l.
Zastosowana stawka podatkowa przewidziana dla tak zwanych gruntów pozostałych była najniższa z możliwych i odpowiadała art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.l. w związku z § 1 pkt 1 lit. c uchwały nr [...] Rady Gminy P. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości (Dz.Urz.Woj.[...]).
W podsumowaniu przedstawionych rozważań sąd ocenia, że stanowisko organu było zgodne z prawem w zakresie spornego opodatkowania podatkiem od nieruchomości części działki nr [...] o przypisanym symbolu ewidencjom K w rozpatrywanym roku podatkowym.
Orzeczenia i uchwały powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl oraz w elektronicznym systemie LEX.
Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm.).