I SA/Sz 886/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2006-04-12
NSAinneŚredniawsa
płatności rolneONWdotacje UEkontrola gospodarstwapostępowanie administracyjneKPAAgencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwarolnictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnych z powodu naruszenia przepisów proceduralnych przez organ odwoławczy.

Skarżący Z.W. odwołał się od decyzji odmawiającej przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 r., zarzucając m.in. brak powiadomienia o kontroli i jej przeprowadzenie pod nieobecność. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, uznając niezgodności powierzchni i upraw. WSA w Szczecinie uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na naruszenie przepisów KPA, w szczególności brak należytego uzasadnienia i zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi Z.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 r. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności z powodu stwierdzonych niezgodności pomiędzy zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią działek rolnych oraz zadeklarowaną a stwierdzoną roślinnością uprawną. Skarżący zarzucił m.in. brak powiadomienia o kontroli, jej przeprowadzenie pod jego nieobecność, niewłaściwe wypełnienie protokołu kontroli oraz zbyt krótkie terminy na przeprowadzenie kontroli. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując m.in. na brak przepisów krajowych regulujących termin kontroli oraz na możliwość przeprowadzenia kontroli obszarowej mimo nieobecności rolnika, jeśli nie można było go powiadomić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając ją za wydaną z naruszeniem przepisów postępowania. Sąd wskazał na brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (m.in. poprzez późne dołączenie dokumentacji fotograficznej) oraz naruszenie przepisów KPA dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1, 80 KPA). Sąd podkreślił, że kwestia obecności i udziału rolnika w kontroli jest kluczowa dla oceny jej legalności i możliwości pozbawienia płatności. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na niejasne stanowisko organu odwoławczego w kwestii terminu wydania decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie rozpoznał prawidłowo zarzutów strony, naruszając przepisy KPA, w szczególności poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia i zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie sprostał wymogom uzasadnienia decyzji, nie wyjaśnił podstawowych kwestii dotyczących udziału strony w kontroli i nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu dowodowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 107 § 3

u.w.o.w. art. 7 § 1-8

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

Reguluje kwestie kontroli na miejscu w przypadku płatności ONW.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § 6 ust. 5

Określało termin wydawania decyzji administracyjnych w sprawie przyznania płatności ONW (6 miesięcy od złożenia wniosku).

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

W uzasadnieniu decyzji powinna znaleźć pełne odzwierciedlenie ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 138

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Swobodna ocena dowodów przez organy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy zobowiązane działać na podstawie przepisów prawa i wyjaśniać istotne okoliczności.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy zobowiązane działać na podstawie przepisów prawa i wyjaśniać istotne okoliczności.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 marca 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § 1 pkt 1 lit. c

Zmieniło termin wydawania decyzji administracyjnych w sprawie przyznania płatności ONW (do 30 kwietnia roku następującego po roku złożenia wniosku).

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) nr 3508/92

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 11812004 z dnia 23 stycznia 2004 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2419/2001

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów KPA przez organ odwoławczy, w tym brak wyczerpującego uzasadnienia i zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli gospodarstwa, w tym brak powiadomienia strony i jej nieobecność. Niejasność co do terminu wydania decyzji przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie decyzji powinno zawierać pełne odzwierciedlenie oceny zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale rozpatrzyć sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie zasada czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania kwestia obecności i udziału rolnika podczas kontroli gospodarstwa na miejscu jest szczegółowo uregulowana i ma podstawowe znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny, czy kontrola taka została przeprowadzona zgodnie prawem

Skład orzekający

Maria Dożynkiewicz

przewodniczący

Marian Jaździński

członek

Alicja Polańska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracji, w szczególności w zakresie uzasadniania decyzji, zapewnienia czynnego udziału strony oraz prawidłowego przeprowadzania kontroli."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w zakresie przyznawania płatności rolnych z funduszy UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i prawa strony w postępowaniach o przyznanie środków publicznych, nawet jeśli faktyczne naruszenia mogą wydawać się niewielkie.

Proceduralne błędy organu zniweczyły odmowę przyznania unijnych dopłat rolnych.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 886/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /sprawozdawca/
Maria Dożynkiewicz /przewodniczący/
Marian Jaździński
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 107 par. 3 art. 77 art. 7 art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
art. 7 ust. 1-8  ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
par. 6 ust. 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na 2004 r. 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję, 2. z a s ą d z a od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z.W. z dnia [...] o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 r., odmówił wnioskodawcy przyznania tych płatności. Jako podstawę prawną odmowy przyznania płatności, organ ten wskazał przepisy art. 70 i 71 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR).
Uzasadniając swoją decyzję, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że odmowa przyznania płatności na rok 2004 nastąpiła ze względu na zamierzone niezgodności (zawyżenie) pomiędzy sumą powierzchni działek rolnych, a stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu oraz zamierzone niezgodności pomiędzy zadeklarowaną rośliną uprawną, a stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu. Wskazane nieprawidłowości występują na działkach rolnych o identyfikatorach DD, KK, MM, B, C, D, H, N, U, I, F, J, M, K, G, E, P, S, T, Z, EE, EF, CC, LL, uznał ten organ.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, jak też z decyzją ww. organu o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. i nałożeniu kar pieniężnych, Z.W. w dniu [...] wniósł jedno wspólne odwołanie od tych decyzji do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w którym podniósł, iż:
1) zgodnie z kpa decyzja powinna zostać wydana nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty przeprowadzenia kontroli,
2) nie został powiadomiony o terminie kontroli na miejscu oraz, że kontrola została przeprowadzona pod jego nieobecność,
3) kontrola gospodarstwa została przeprowadzona po terminie agrotechnicznym, w rozumieniu prawnym, tj. w miesiącu wrześniu, stąd też nie daje ona podstaw do postawienia zarzutu uchybienia obowiązkowi utrzymywania łąk i pastwisk w dobrej kulturze rolnej, skoro koszenie lub wypasanie miało miejsce w miesiącu maju, to występowanie chwastów we wrześniu nie może być podstawą do dyskwalifikacji,
4) w protokole z czynności kontrolnych, w tabeli oznaczonej jako "Przestrzeganie warunków dobrej kultury rolnej" nie wypełniono rubryki podsumowującej tabelę: "Powierzchnia, na której celowo nie spełnia wszystkich warunków przestrzegania dobrej kultury rolnej", a w kolumnie "Spełniony lub nie dotyczy" nie wybrano właściwej odpowiedzi i nie wypełniono pozostałych kolumn tabeli,
5) działki rolne wchodzące w skład gospodarstwa są od siebie znacznie oddalone, trudno dokonać rzetelnej kontroli, pomiaru działek, ustalenia granic i położenia w terenie, w ciągu jednego dnia, dlatego powierzchnię znacznej części działek mierzono łącznie,
6) we wniosku nie zawyżono powierzchni, gdyż powierzchnia zadeklarowana do płatności była mniejsza niż wynikało to z wypisu z rejestru gruntów,
7) otrzymanie wniosku na dopłaty na 2005 r. potraktował jako zapowiedź otrzymania pozytywnej decyzji o przyznaniu płatności za rok 2004.
W wyniku rozpoznania odwołania Z.W., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z dnia 12 grudnia 2001 r.), Rozporządzenia Komisji (WE) nr 11812004 z dnia 23 stycznia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2419/2001 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 17 z dnia 24 stycznia 2004 r.), Rozporządzenia Komisji (WE) nr 81712004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE L 153 z dnia 30 kwietnia 2004 r.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że podczas kontroli gospodarstwa na miejscu stwierdzono, iż powierzchnia zgłoszona do dopłat wyniosła 16,54 ha, a kwalifikująca się do dopłat – 5,14 ha. Tak więc, zamierzona niezgodność pomiędzy deklarowaną, a stwierdzoną sumą powierzchni działek rolnych oraz zamierzona niezgodność pomiędzy zadeklarowaną, a stwierdzoną roślinną uprawą wyniosła 222,37 %, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania płatności ONW na 2004 r.
W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji, organ odwoławczy ustosunkował się kolejno do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazując w szczególności, iż nie doszło do uchybienia terminu do wydania decyzji, ponieważ termin wydania decyzji w sprawach płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania regulują przepisy szczególne, które wyłączają w tym zakresie przepisy Kpa. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1c Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 marca 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 44, poz. 423), decyzje administracyjne w sprawie przyznania płatności ONW wydaje się w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym złożono wniosek.
Odnosząc się natomiast do zarzutu niepowiadomienia rolnika o terminie kontroli na miejscu, organ ten wyjaśnił, że kontrolerzy podejmowali próby telefonicznego skontaktowania się z odwołującym, które jednak okazały się bezskuteczne. W przypadku kontroli gospodarstwa z zakresu spełnienia wymogów ONW obecność producenta rolnego, osoby przez niego upoważnionej lub jego pełnomocnika podczas kontroli obszarowej jest obligatoryjna. Jeżeli gospodarstwo było wytypowane do kontroli obszarowej i ONW, a powiadomienie producenta nie było możliwe (np. nie można skontaktować się telefonicznie), wówczas należało przeprowadzić kontrolę obszarową, a ta została przeprowadzona. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że nieuzasadniony jest zarzut przeprowadzenia kontroli po terminie, gdyż w przepisach prawa krajowego i prawa Wspólnot Europejskich brak jest jakichkolwiek uregulowań dotyczących terminu przeprowadzenia kontroli gospodarstwa. Ponadto, rolnik we wniosku o przyznanie płatności zobowiązał się do udostępniania osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa rolnego (bez ograniczeń terminowych), a także okazania wszystkich niezbędnych dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku "o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych". Kontrola potwierdziła, że problemem nie było zbyt wczesne koszenie łąk w stosunku do terminu kontroli, ale ewidentne nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej oraz brak deklarowanej uprawy na części działek rolnych, bowiem na działkach rolnych deklarowanych jako łąki, pastwiska podczas kontroli stwierdzono:
"B", "N" - wieloletnie chwasty,
"B" - siewki drzew i drzewa,
"M", "I", "J", "U" - las.
A, stan gruntów deklarowanych do przyznania płatności dokumentują fotografie wykonane w dniu kontroli.
Odnosząc się natomiast do zarzutu niewypełnienia wszystkich rubryk w tabeli oznaczonej jako "Przestrzeganie warunków dobrej kultury rolnej", organ ten wyjaśnił, że tabelę wypełniono zgodnie z obowiązującymi zasadami.
W dalszej części uzasadnienia organ II instancji ustosunkował się do zarzutu przeprowadzenia kontroli w zbyt krótkim czasie i wskazał, że kontrolujący posiadają dostęp do komputerowej bazy danych, zabierają w teren wydruki załączników graficznych z działkami rolnymi wytypowanymi do kontroli, przygotowane automatycznie w systemie informatycznym, ponadto wyposażeni są w odpowiednie środki i sprzęt do przeprowadzenia kontroli. Organ wyjaśnił, że powierzchnie sąsiadujących działek mierzono łącznie tylko w przypadku braku widocznych granic działek w terenie.
Dalej, organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Z.W. co do niezasadności podnoszonego wobec niego zarzutu zawyżenia powierzchni, z uwagi na fakt, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności ONW wynosiła 16,54 ha, natomiast w wyniku kontroli ustalono powierzchnię 5,14 ha, jako kwalifikująca się do przyznania dopłat, a pozostała powierzchnia gospodarstwa nie kwalifikowała się do uzyskania płatności.
W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że nie zachodziły żadne wątpliwości, co do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania decyzji przez organ I instancji.
Powyższą decyzję ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Z.W. zaskarżył skargą z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Z.W., w której ponowił zarzuty podniesione w odwołaniu z dnia 18 maja 2005 r. oraz dołączył str. 7 z broszury informacyjnej, w której zakreślono zapis "Trwałe użytki zielone koszone lub wypasane przynajmniej raz w roku" oraz wyróżniono zdanie "Stan dobrej kultury rolnej określa się wizualnie w odniesieniu do oświadczenia wnioskodawcy złożonego na wniosku o przyznanie płatności". Ponadto, w uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty mające przemawiać za tym, iż organy wadliwie zarzuciły mu celowe uchybienie kulturze rolnej, a zastosowane przez nie kryteria oceny wynikały z nadgorliwej i przesadnej interpretacji warunku jednego pokosu i wypasu. Według skarżącego, także doręczenie mu przez organ I instancji decyzji na 6 dni przed upływem terminu do składania wniosków o dopłaty na następny rok kalendarzowy, stanowi o rażącym nieprzestrzeganiu terminów i skutkowało tym, że nie złożył on wniosków o dopłaty na rok 2005.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jednocześnie dołączył do odpowiedzi dokumentację fotograficzną obejmującą 11 zdjęć łąk i pastwisk. Ponadto, organ ten podniósł, że dokumentacja fotograficzna wskazuje, iż na kontrolowanych gruntach brak jest śladów wypasania zwierząt i użytkowania kośnego w 2004 r., co wskazuje, że nie były one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w 2004 r., jak też na dzień 30 czerwca 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Sąd, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji i, nie będąc przy tym związany – na podstawie przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – granicami skargi, uznał, że wydana ona została z naruszenie przepisów postępowania oraz, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji może być przeprowadzona tylko w przypadku, gdy uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w przepisie art. 107 § 3 kpa.
Z treści wskazanego przepisu wynika, że w uzasadnieniu decyzji powinna znaleźć pełne odzwierciedlenie ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia.
Zgodnie zaś z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa), każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale rozpatrzyć sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie (art. 138 kpa).
Wskazanym wyżej wymogom organ odwoławczy nie sprostał, gdyż udzielił tylko niejako odpowiedzi na odwołanie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest bowiem rozważań i ocen, które zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa powinno zawierać uzasadnienie. W zaskarżonej decyzji organ II instancji powołał nazwy aktów prawnych, ale nie wskazał skarżącemu konkretnych przepisów, które zezwoliły na pozbawienie go płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 r. Także, załączenie przez organ odwoławczy dopiero do odpowiedzi na skargę dokumentacji fotograficznej obejmującej 11 zdjęć łąk i pastwisk, zamiast załączenie jej do dokumentacji z kontroli, celem umożliwienia rolnikowi ustosunkowania się do tak zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, a nie dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, stanowi o naruszeniu zasady wyrażonej w przepisie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, obligującej organy administracji publicznej do zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto, ustalenie przyjęte w zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, iż z wyjaśnień udzielonych przez kontrolerów wynika, że podejmowano próby telefonicznego skontaktowania się z odwołującym, które jednak okazały się bezskuteczne, nie znajdują żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że w karcie oznaczonej symbolem P-8/36 (k-69 akt administracyjnych) kontrolujący w rubryce o treści: "Powiadomiono producenta rolnego o kontroli" wpisano wyraz "NIE", zaś pozostałe rubryki o treści: "Sposób powiadomienia, Data powiadomienia, Powiadomiona osoba" wypełniono poprzez wstawienie kresek. Tak więc, powyższe ustalenie przekracza granice swobodnej oceny dowodów, do której uprawnione są organy na mocy przepisu art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał również, że wydana ona została z naruszeniem kolejnych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności zaś z naruszeniem przepisów określonych w art. art. 7, 77 § 1 i, ponownie, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Niewyjaśnienie bowiem sprawy w ww. zakresie stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które obliguje sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonego aktu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Także, zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych, nierozpatrzenie sprawy na podstawie wszystkich przepisów prawa, które w tej sprawie znajdują zastosowanie, stanowi naruszenie prawa.
W rozpoznawanej sprawie zachodzi tego rodzaju sytuacja.
Skarżący w swoim odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzucił, że nie został powiadomiony o terminie kontroli na miejscu oraz, że kontrola została przeprowadzona pod jego nieobecność. Tak sformułowane zarzuty obligowały organ II instancji do wyjaśnienia i ustosunkowania się do obu tych zarzutów. Tymczasem, organ ten stwierdził, że obecność producenta rolnego ubiegającego się o dopłaty z tytułu ONW lub osoby przez niego upoważnionej bądź też jego pełnomocnika podczas kontroli obszarowej jest obligatoryjna. Jeżeli gospodarstwo było wytypowane do kontroli obszarowej i ONW, a powiadomienie producenta nie było możliwe (np. nie można skontaktować się telefonicznie), wówczas należało przeprowadzić kontrolę obszarową, a ta została przeprowadzona.
Przedstawiony wyżej sposób odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącego jest nieczytelny, nie wskazuje podstawy prawnej, a przede wszystkim, nie wyjaśnia podstawowej dla prawidłowego i zupełnego rozstrzygnięcia sprawy kwestii, tj. czy w sprawie tej kontrolujący umożliwili skarżącemu udział w kontroli przeprowadzonej na miejscu w jego gospodarstwie rolnym oraz, czy poinformowanie skarżącego o fakcie przeprowadzania kontroli było konieczne dla uznania kontroli za przeprowadzoną zgodnie z przepisami tę kwestię regulującymi, bowiem ta kwestia – według składu orzekającego w sprawie – ma decydujący wpływ na ocenę legalności przeprowadzonej kontroli na miejscu oraz, w konsekwencji, na ocenę legalności decyzji o pozbawieniu skarżącego dopłat z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 r.
Tymczasem, szczegółowe uregulowanie kwestii kontroli na miejscu w przypadku płatności ONW zawierają przepisy prawa krajowego określone w art. 7 ust. ust. 1-8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Z treści tych przepisów wynika, że przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie (ust. 2) oraz, że osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:
1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego,
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli,
3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich
odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów (ust. 4), jak też,
że osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół (ust.
5), który to protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot
kontrolowany (ust. 6), a w przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot
kontrolowany, protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne,
dokonując w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez
podmiot kontrolowany (ust. 7).
Jak z przedstawionego unormowania wynika, kwestia obecności i udziału rolnika podczas kontroli gospodarstwa na miejscu jest szczegółowo uregulowana i ma podstawowe znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny, czy kontrola taka została przeprowadzona zgodnie prawem, a co, w konsekwencji, także decyduje o możliwości pozbawienia rolnika dopłat z tytułu ONW. W przypadku bowiem uznania, że kontrola na miejscu została przeprowadzenia niezgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami prawa, niemożliwe byłoby wydanie decyzji o pozbawieniu go tych dopłat.
W tej sytuacji, wobec niewyjaśnienia przez organy obu instancji podstawowej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ww. kwestii, jak też z powodu naruszenia wyżej wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, należało zaskarżoną decyzję jak też poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uchylić i zobowiązać te organy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób odpowiadający wymogom przepisów art. art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa oraz wydania decyzji odpowiadającej wymogom art. 107 § 3 kpa. Dopiero bowiem, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym tę kwestię, możliwe będzie właściwe i zupełne wyjaśnienie sprawy.
Ponadto, należy także zauważyć, że udzielenie skarżącemu przez organ II instancji odpowiedzi na jego zarzut podniesiony w odwołaniu w kwestii wydania decyzji po terminie jest, co najmniej, niezadowalające, bowiem, jak słusznie podnosił to skarżący, w dacie złożenia przez niego wniosku o dopłaty z tytułu ONW obowiązywał jeszcze przepis § 6 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657) stanowiący, że decyzje administracyjne w sprawie przyznania płatności ONW wydaje się w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, który to przepis został zmieniony dopiero z dniem 21 marca 2005 r. na mocy przepisu § 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 marca 2005 r. zmieniającego ww. rozporządzenie z dnia 14 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 423) i otrzymał brzmienie, zgodnie z którym decyzje wydaje się w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym złożono wniosek. A, skoro skarżący w sprawie tej wniosek złożył w dniu 30 czerwca 2004 r., to, słusznie podnosi, że do końca 2004 roku powinna była zostać wydana w jego sprawie decyzja, skoro zmieniony przepis wszedł w życie dopiero 21 marca 2005 r.
W tej ww. kwestii organ odwoławczy zobowiązany był także wyjaśnić skarżącemu, jaki charakter ma wskazany przepis regulujący zagadnienie terminu do wydania decyzji, tj. czy określa termin instrukcyjny, czy też jest to przepis prawa materialnego, gdyż odmienne są konsekwencje niedochowania przez organ terminu instrukcyjnego i terminu prawa materialnego.
Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, wobec tego, że zaskarżona decyzja jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, co mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy, a o niewykonalności zaskarżonej decyzji, na podstawie przepisu art. 152 ustawy.