I SA/Sz 88/22

I SA/Sz 88/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Ewa Wojtysiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1474/22 - Wyrok NSA z 2025-04-29
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 364
par.2, par 3
Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2022 poz 329
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2016 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją nr 9016-2021-004137-65120 z dnia 10 grudnia 2021 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., w wyniku rozpatrzenia odwołania L. L. (dalej: "Strona", "Wnioskodawca" bądź "Skarżący"), orzekł o uchyleniu decyzji nr 0300-2021-001535 z dnia 29 kwietnia 2021 r. Kierownika Biura Powiatu D. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Z. oraz przyznał L. L. płatność ONW na rok 2016 w łącznej wysokości 13 211,43 zł, w tym:
1. płatność ONW strefa nizinna I w wysokości 13.211,43 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 582,88 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
Powyższą zaskarżoną decyzję wydano m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej w skrócie "K.p.a.") w związku z § 2, § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364, dalej w skrócie "rozporządzenie ONW") oraz w oparciu o następujące ustalenia w sprawie.
W dniu 15 czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR, wpłynął wniosek Strony o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczegółowymi ograniczeniami (ONW) na rok 2016. We wniosku, Strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 125,62 ha. W okresie od 26 stycznia - 14 marca 2017 r., przeprowadzono u Wnioskodawcy, kontrolę na miejscu w ramach programu rolnośrodowiskowego. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono różnice w deklaracji działek rolnych oraz nieprawidłowości w zakresie wykaszanych powierzchni (szczegółowo wykazane przez organ w ujęciu tabelarycznym). Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół z kontroli oraz dokumentacja zdjęciowa wraz ze szkicami z pomiaru działek. Kopia protokołu z kontroli po korektach została przekazana Stronie przesyłką pocztową w dniu 08 sierpnia 2017 r.
W dniu 18 sierpnia 2017 r., wpłynął wniosek Strony o zawieszenie postępowania do czasu przedłożenia organowi, sporządzonej analizy zawierającej ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2017 r. zawieszono postępowanie w sprawie.
W dniu 18 sierpnia 2020 r. wpłynął wniosek Strony o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2020 r. podjęto zawieszone postępowanie.
W dniu 24 listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w Z., wydał decyzję nr 0300-2020-002713, w sprawie przyznania płatności ONW w pomniejszonej wysokości. Decyzja została skutecznie doręczona Stronie w dniu 25 listopada 2020 r.
W dniu 09 grudnia 2020 r. do Biura Powiatu Drawskiego ARiMR wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji Organu I instancji.
Dnia 08 lutego 2021 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr 9016-2021-000019-65120 o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzja została skutecznie doręczona Stronie w dniu 23 lutego 2021 r.
W dniu 29 kwietnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w Z., wydał decyzję nr 0300-2021-001535 w sprawie przyznania Stronie płatności ONW na rok 2016 w łącznej wysokości 13.116,03 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 623,77 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanego z tego tytułu zmniejszenia.
W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że do obliczenia płatności przyjął powierzchnię ustaloną w kontroli na miejscu oraz w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013. Decyzja została skutecznie doręczona Stronie w dniu 30 kwietnia 2021 r.
W dniu 17 maja 2021 r. wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji.
Po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, decyzją z dnia 10 grudnia 2021 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. orzekł o uchyleniu decyzji nr 0300-2021-001535 z dnia 29 kwietnia 2021 r. Kierownika Biura Powiatu D. ARiMR z siedzibą w Z. oraz przyznał Stronie płatność ONW na rok 2016 w łącznej wysokości 13.211,43 zł, w tym:
1. płatność ONW strefa nizinna I w wysokości 13.211,43 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 582,88 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
Nakreślając ramy prawne sprawy Organ odwoławczy wskazał, że zasadnie Organ I instancji wydał decyzję, w której przyznał płatności do powierzchni ustalonej po kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od 26 stycznia 2017 r. do 14 marca 2017 r.
Odnosząc się do powierzchni stwierdzonych na działkach rolnych Ż - 0,67 ha, AD - 5,68 ha, AU - 8,30 ha, AZ - 5,78 ha, AZZ - 1,66 ha, AT - 1,42 ha, ATT - 3,20 ha, ATTT - 3,20 ha, BB - 9,97 ha, BC - 3,29 ha, BD - 2,42 ha, Organ odwoławczy wskazał, iż powierzchnie tych działek wynikały bezpośrednio z raportu z czynności kontrolnych. Kontrolerzy stwierdzili różnicę w deklaracji i udokumentowali ich zasadność poprzez szkic z pomiaru, kody nieprawidłowości oraz dokumentację zdjęciową obrazującą stan faktyczny na działce. Powierzchnie tych działek, w ocenie Organu II instancji zostały prawidłowo ustalone.
Zdaniem Organu odwoławczego, Organ I instancji zasadnie wskazał powierzchnię kwalifikowaną do płatności dla działek rolnych Y - 0,64 ha, Z - 0,87 ha, AB - 1,21 ha, jak również te części gruntów, które w wyniku dokonanego pomiaru nie zostały uwzględnione, ze względu na brak deklaracji tych części we wniosku. Kwestia różnicy między powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu a powierzchnią zakwalifikowaną do płatności, w powiązaniu z wykonanymi szkicami poszczególnych działek rolnych, dokumentacją zdjęciową oraz zastosowaniem kodu DR50 ("Granice uprawy wykraczają poza działkę referencyjną") w raporcie z kontroli, w sposób jednoznaczny wskazuje na zasadność uwzględnienia do płatności, jedynie obszarów znajdujących się w granicach deklarowanych działek ewidencyjnych. I tak, na działce Y zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...] - 0,64 ha oraz na działkach Z i AB zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] - 2,08 ha. Dodatkowo, z uwagi na fakt, iż łączna powierzchnia działek Z i AB, po zastosowanym kodzie DR50 wynosiła 2,08 ha, zasadnie organ I instancji uznał na podstawie analizy szkicu z pomiaru, iż powierzchnia w granicach działki rolnej Z wynosiła 0,87 ha, natomiast działki rolnej AB 1,21 ha, co stanowiło łączną powierzchnię w granicach działki ewidencyjnej nr [...] tj. 2,08 ha (0,87 ha + 1,21 ha).
Zdaniem Organu odwoławczego, zasadnie również Organ I instancji ustalił powierzchnię działek rolnych X - 1,62 ha oraz AA - 1,07 ha, mimo wykazanych w raporcie z kontroli innych powierzchni tych działek. Z raportu z czynności kontrolnych wynikało, iż dokonano pomiaru łącznie działek nr X, AA i Ź, których łączna powierzchnia wynosiła 3,27 ha, a którym przypisano kolejno w raporcie powierzchnie 1,22 ha, 1,51 ha i 0,54 ha. Z analizy szkicu z pomiaru wynikało jednak, że powierzchnia działek X i AA jest inna od ustalonej w raporcie. Zarówno ze szkicu z pomiaru jak również z dokonanego pomiaru powierzchni w systemie IACS plus (zgodnego z przepisami art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013) wynikało, iż powierzchnia działki rolnej X zadeklarowanej na działce nr [...] wynosiła jednak 1,62 ha. W przypadku działek rolnych Ź i AA zadeklarowanych na działce nr [...], uwzględniając szkic z pomiaru, dokumentację zdjęciową jak również pomiar powierzchni w systemie IACS plus, organ I instancji zasadnie stwierdził łączną powierzchnie tych działek jako 1,61 ha. Zasadnie również uznano, że z dokumentacji zdjęciowej tego obszarów wynikało, iż stan faktyczny na gruncie jest zbliżony zarówno co do obszaru trwałego użytku zielonego deklarowanego na działce AA oraz traw na gruntach ornych na działce Ź. Tym samym, uznając w granicach działki ewidencyjnej nr [...] powierzchnię uprawnioną do płatności 1,61 ha zasadnie stwierdzono zgodność deklaracji na działce rolnej Ż - 0,54 ha oraz przypisano pozostałą powierzchnię powierzchni działki rolnej AA - 1,07 ha.
W ocenie Organu odwoławczego, zasadnie również Organ I instancji ustalił powierzchnię działek rolnych AF - 3,37 ha oraz AG - 0,48 ha, mimo wykazanych w raporcie z kontroli innych powierzchni tych działek. Z raportu z czynności kontrolnych wynikało, iż dokonano pomiaru łącznie działek nr AF i AG, a którym przypisano kolejno powierzchnie 3,58 ha i 0,48 ha, co dało łącznie powierzchnię 4,06 ha. Z analizy szkicu z pomiaru wynikało jednak, iż powierzchnia działek jest inna od ustalonej w raporcie. Zarówno ze szkicu z pomiaru jak również z dokonanego pomiaru powierzchni w systemie IACS plus wynikało, iż powierzchnia działek została pomierzona w trzech częściach tj. 2,58 ha, 0,49 ha i 0,78 ha, których łączna powierzchnia wynosiła 3,85 ha, a nie 4,06 ha. Uwzględniając więc szkic z pomiaru, dokumentację zdjęciową jak również pomiar powierzchni w systemie IACS plus, organ I instancji zasadnie stwierdził łączną powierzchnie tych działek jako 3,85 ha. Tym samym, prawidłowo uznano powierzchnię działki rolnej AG - 0,48 ha (zgodnej z deklaracją) oraz działki rolnej AF - 3,37 ha, co dało łącznie powierzchnię zgodną z pomiarem na szkicu tj. 3,85 ha.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że w toku prowadzonego postępowania, mimo zgodności ww. ustaleń, stwierdził jednak, iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję w sposób nieprawidłowy dokonał ustaleń w zakresie powierzchni działki rolnej M - zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...].
Organ odwoławczy wskazał, że Strona deklarując ww. działkę, oznaczyła na załączniku graficznym, obszar przywrócony do rolniczego użytkowania w roku 2016. Dokonując analizy prawidłowości deklaracji Strony w oparciu o system informacji graficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia, Organ odwoławczy stwierdził, że Strona zwiększyła obszar użytków rolnych na ww. działce, poprzez zlikwidowanie istniejących na ortofotomapie z roku 2014 zadrzewień, a co za tym idzie, powierzchnia użytkowana rolniczo była większa od stwierdzonej przez organ I instancji tj. 4,78 ha. Organ odwoławczy przyjmując zmianę w deklaracji Strony co do powierzchni użytkowanej rolniczo (usunięte zadrzewienia), stwierdził na postawie ortofotomapy obrazującej stan faktyczny na gruncie w dacie 27 maja 2017 r., iż zwiększeniu winna ulec powierzchnia stwierdzona tej działki jednakże nie w stopniu maksymalnym, zgodnym z deklaracją Strony tj. 5,37 ha.
Organ odwoławczy analizując ortofotomapę stwierdził, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) wynosiła 5,25 ha, i była mniejsza od deklarowanej o 0,12 ha. Powyższe wynikało z wykluczenia na działce istniejących w dalszym ciągu pasów zadrzewień/zakrzaczeń, istniejących zarówno w roku składania wniosku jak i w kolejnym roku (ortofotomapa z 27 maja 2017 r.). Powyższe stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż różnica ta wpływała bezpośrednio na wysokość przyznanych płatności.
W związku z powyższym, Organ odwoławczy przedstawił szczegółowe wyliczenia płatności w ramach tego wariantu. Wskazał, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku do przyznania płatności ONW (strefa nizinna I) wynosiła 125,62 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w wyniku prowadzonego postępowania wyniosła 118,92 ha (różnica 6,70 ha). Stawka płatności ONW (strefa nizinna I) do 1 ha uprawy w 2016 r. wynosiła 179 zł. Jak wskazał organ odwoławczy, Wnioskodawca ma podjęte zobowiązania ONW w ramach PROW 2007-2013, a co za tym idzie mają zastosowanie przepisy § 3 ust. 6 rozporządzenia ONW, którego treść powołał.
Organ wyliczył procentową różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzona w wyniku prowadzonego postępowania na 5,63 % . Powołując następnie treść art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, stwierdził, iż różnica powierzchni wynosiła 6,70 ha, a jej 1,5 krotność to 10,05 ha. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 19a ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w przypadku gdy beneficjent nie otrzymał jeszcze kary administracyjnej za zawyżenie deklaracji do tego konkretnego systemu pomocy lub środka wsparcia, kara administracyjna o której mowa powyżej jest pomniejszana o 50%, jeżeli różnica między obszarem zgłoszonym, a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego. W przypadku, gdy beneficjent skorzysta z pomniejszenia kary administracyjnej, a w następnym roku składania wniosków będzie miał wyznaczoną karę administracyjną do konkretnego systemu pomocy lub środka wsparcia, to zgodnie z ust. 3 zostanie ona uzupełniona o pozostałą kwotę kary administracyjnej pomniejszonej zgodnie z ust. 2.
Biorąc powyższe pod uwagę, Organ odwoławczy stwierdził, że na Stronę nie były nakładane jeszcze tego typu kary administracyjne oraz powierzchnia przedeklarowania nie przekroczyła 10%. Tym samym, w niniejszej sprawie dokonano pomniejszenia powierzchni 10,05 ha o 50 %. Powierzchnia, co do której należna była płatność wynosiła więc 113,895 ha. Kwota pomniejszenia wynosiła 582,88 zł . Biorąc powyższe pod uwagę, kwota płatność ONW w rok 2016 została wyliczona na: 13.211,43 zł.
Końcowo Organ odwoławczy wskazał, że w związku z tym, iż płatność przyznana Stronie w decyzji nr 0300-2021-001535 z dnia 29 kwietnia 2021 r. w łącznej kwocie 13.116,03 zł, wypłacona już została na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów, do wypłaty na wskazany powyżej rachunek bankowy pozostała kwota płatności 95,40 zł, stanowiąca różnicę pomiędzy płatnością przyznaną niniejszą decyzją - 13 211,43 zł a kwotą dotychczas wypłaconą tj.: 13 116,03 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia 10.12.2021 r., Skarżący wniósł o jej uchylenie w części objętej zaskarżeniem oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w związku z, art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. wyrażającą się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy, przejawiającą się w uznaniu przez organ I instancji, iż na części deklarowanych użytków rolnych nie była prowadzona działalność rolnicza, gdy w rzeczywistości powierzchnia użytków rolnych zgodna była z deklaracją;
2. przepisu art. 78 § 1 K.p.a., polegające na oddaleniu wniosku dowodowego z opinii biegłego na okoliczność określenia prawidłowości określenia powierzchni użytków rolnych przez osoby przeprowadzające kontrolę na miejscu i z wykorzystaniem powierzchni PEG.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił swoją argumentację na poparcie zasadności zarzutów w niej podniesionych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Skarga jest niezasadna, Sąd bowiem, w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, nie stwierdził by Organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego dla uchylenia zaskarżonego aktu ustawodawca wymaga w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - w skrócie "P.p.s.a."). Tym samym Sąd nie miał usprawiedliwionych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Nadto, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (przepis art. 57a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie).
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli, jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia 10 grudnia 2021 r., uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatu D. ARiMR z siedzibą w Z., i jednocześnie przyznająca Skarżącemu płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016 rok w pomniejszonej wysokości.
U podstaw wydania zaskarżonej decyzji były udokumentowane ustalenia Organu dokonane w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w okresie od 26.01.2017 r. do 14.03.2017 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono różnice w deklaracji działek rolnych oraz nieprawidłowości w zakresie wykaszanych powierzchni. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół z kontroli Nr [...] oraz dokumentacja zdjęciowa wraz ze szkicami z pomiaru działek. Kopia protokołu z kontroli po korektach została przekazana Skarżącemu przesyłką pocztową w dniu 08.08.2017 r. W wyniku zaś przeprowadzonej kontroli stwierdzono szereg nieprawidłowości na części deklarowanych działek (przedstawione w tabeli na str. 2-3 zaskarżonej decyzji).
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie, art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej w skrócie "ustawa PROW") w związku z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy, przejawiającą się w uznaniu przez Organ I instancji, że na części deklarowanych użytków rolnych nie była prowadzona działalność rolnicza, gdy w rzeczywistości powierzchnia użytków rolnych zgodna była z deklaracją. Nadto, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 78 § 1 K.p.a. przez oddaleniu wniosku dowodowego z opinii biegłego na okoliczność określenia prawidłowości określenia powierzchni użytków rolnych przez osoby przeprowadzające kontrolę na miejscu i z wykorzystaniem powierzchni PEG. Zdaniem Skarżącego, Organ II instancji dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również bezpodstawnie odmówił przyznania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Zatem, istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy Organ odwoławczy w sposób uprawniony przyznał Skarżącemu płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016 rok w pomniejszonej wysokości.
Jak wynika z akt badanej sprawy, w dniu 15.06.2016 r. wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczegółowymi ograniczeniami (ONW) na rok 2016. We wniosku Skarżący zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 125,62 ha. W okresie od 26.01.2017 r. do 14.03. 2017 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu w ramach programu rolnośrodowiskowego, w której uczestniczył Skarżący. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport z czynności kontrolnych Nr [...] oraz dokumentacja zdjęciowa wraz ze szkicami z pomiaru działek (załączone do akt sprawy). Kopia protokołu z kontroli po korektach została przekazana Skarżącemu przesyłką pocztową w dniu 08.08.2017 r. - co do którego Skarżący, wobec stwierdzenia, że kopie tego raportu są ze sobą sprzeczne, pismem z dnia 17.08.2017 r. wniósł o zawieszenie postępowania do czasu przedłożenia Organowi sporządzonej przez pomiot posiadający wiedzę specjalistyczną analizy, zawierającej ocenę sporządzonej przy raporcie dokumentacji źródłowej, które to postępowanie w niniejszej sprawie zawieszono na podstawie postanowienia z dnia 21.08.2017 r., natomiast podjęto z zawieszenia postanowieniem z dnia 26.08.2020 r. na wniosek Skarżącego z dnia 17.08.2020 r., w którym wskazano jedynie podstawę prawną złożenia tego wniosku (art. 98 § 2 K.p.a.). W wyniku zaś przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości opisane w tabeli przedstawionej na str. 2-3 zaskarżonej decyzji.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek odwołania, ww. decyzją z dnia 29.04.2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał Skarżącemu w pomniejszonej wysokości płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016 rok.
Organ II instancji uchylił powyższą decyzję Organu I instancji wyjaśniając przy tym, że powodem uchylenia, mimo zgodności ustaleń Organu I instancji, było stwierdzenie, że Organ I instancji w sposób nieprawidłowy dokonał ustaleń w zakresie powierzchni działki rolnej M zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...]. Wskazał, że Strona deklarując tę działkę, oznaczyła na załączniku graficznym obszar przywrócony do rolniczego użytkowania w roku 2016. Organ II instancji dokonał analizy prawidłowości deklaracji Strony w oparciu o system informacji graficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia i stwierdził, że Strona zwiększyła obszar użytków rolnych na ww. działce przez zlikwidowanie istniejących na ortofotomapie z roku 2014 zadrzewień, a co za tym idzie powierzchnia użytkowana rolniczo była większa od stwierdzonej przez Organ I instancji, tj. 4,78 ha. Organ II instancji przyjmując zmianę w deklaracji Strony co do powierzchni użytkowanej rolniczo (usunięte zadrzewienia) stwierdził na postawie ortofotomapy obrazującej stan faktyczny na gruncie w dacie 27 maja 2017 roku, że zwiększeniu winna ulec powierzchnia stwierdzona tej działki, jednakże nie w stopniu maksymalnym, zgodnym z deklaracją Strony, tj. 5,37 ha. Organ II instancji analizując ortofotomapę stwierdził, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) wynosi 5,25 ha, i jest mniejsza od deklarowanej o 0,12 ha. Wynika to z wykluczenia na działce istniejących w dalszym ciągu pasów zadrzewień/zakrzaczeń istniejących zarówno w roku składania wniosku, jak i w kolejnym roku (ortofotomapa z 27 maja 2017 r.). Okoliczności te – jak wskazał Organ II instancji - stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż różnica ta wpływa bezpośrednio na wysokość przyznanych płatności. W związku z tym Organ przedstawił szczegółowe wyliczenia płatności ONW na 2016 r., zaś różnice w powierzchni przedstawiono w tabeli na str. 6-7 zaskarżonej decyzji.
Organ II instancji zasadnie przytoczył w pierwszej kolejności art. 27 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r., poz. 217 – dalej w skrócie "ustawa PROW 2014-2020").
Przepis art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 stanowi, że:
"1. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
2. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.".
W skardze Skarżący w istocie kwestionuje ustalenia Organu, które zostały poparte dowodami obejmującymi: raport z przeprowadzonej w okresie od 26.01.2017 r. do 14.03.2017 r. kontroli na miejscu, w toku której sporządzono szkice z pomiaru, a także dokumentację zdjęciową zadeklarowanych działek, jednak w celu potwierdzenia zasadności swojej tezy Skarżący nie wskazał żadnych dowodów, do czego ustawodawca zobowiązał Skarżącego w wyżej przytoczonym art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020. W myśl tego przepisu, to właśnie Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, mają obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar bowiem udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zasady prawdy materialnej w postępowaniu o przyznanie płatności do działek rolnych, w wyroku z dnia z dnia 8 grudnia 2021 r., I GSK 964/21, słusznie wskazał, że: "Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Z drugiej jednak strony, mimo oddania inicjatywy dowodowej na rzecz strony postępowania, nie oznacza to, że organ został zupełnie zwolniony z przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych.".
W świetle przedstawionej wyżej regulacji prawnej nie budzi więc wątpliwości, że organy prowadzące postępowanie w sprawach o przyznanie płatności do działek rolnych nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów za ubiegającego się o pomoc beneficjenta na poparcie jego oświadczeń składanych we wniosku. Z przytoczonego wyżej art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 wprost wynika, że ustawodawca odstąpił od ogólnej przewidzianej w K.p.a. zasady przeprowadzania dowodów z urzędu i wprowadził tym przepisem istotne modyfikacje zasad procedowania w porównaniu z regułami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, co zresztą sam Skarżący podkreśla w skardze. Zatem, w tym postępowaniu Organ ARiMR nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, w tym powoływania biegłych. Ciężar dowodu – wbrew twierdzeniom Skarżącego – nie spoczywa na Organie, lecz na stronach oraz innych osobach uczestniczących w postępowaniu, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020. Z przedstawionej wykładni art. 27 ust. 2 wyraźnie wynika, że obowiązki dowodowe organów ARiMR ograniczają się wyłącznie do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia, czy strona spełniła wszystkie warunki niezbędne do przyznania wnioskowanej płatności wykazania swoich twierdzeń, tutaj, Organ wykazał, że Skarżący nie spełnił wszystkich warunków wymaganych przepisami prawa (tutaj, określone w § 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020– Dz. U. z 2015 r., poz. 364 z późn. zm.). Natomiast jeżeli Skarżący twierdzi, że ustalenia Organu są błędne, wówczas obowiązek dowodzenia przechodzi na drugą stronę postępowania, czyli Skarżącego, którego obowiązkiem było udowodnienie spełniania wymaganych przepisami prawa warunków do przyznania wnioskowanej płatności.
Wskazać przy tym należy, że we wniosku, Skarżący w części IX "Oświadczenia i Zobowiązania" w pkt 3, wprost oświadczył, że znane są Jemu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a przy tym zobowiązał się w pkt 3 m. in. do przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
Skarga w zasadzie oparta jest na tezie, że Organ zaniechał ustalenia stanu faktycznego zgodnie z prawdą co do prowadzenia działalności rolniczej na części deklarowanych użytków rolnych oraz co do zgodności powierzchni z powierzchnią zadeklarowaną, a nadto, że oddalił Jego wniosek dowodowy z opinii biegłego. W żadnej jednak części skargi Skarżący nie popiera swojej tezy jakimkolwiek dowodem, a jedynie gołosłownie neguje ocenę Organu.
Z tego też powodu Sąd stwierdził, że w zaistniałym sporze brak jest podstaw do przyznania racji Skarżącemu. Skarżący w części IX "Oświadczenia i Zobowiązania" w pkt 3 wniosku wyraźnie oświadczył, że znane są Jemu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Tym samym obecnie nie może on zasłaniać się nieznajomością tych zasad, a w szczególności nieznajomością zasady obowiązującej w tym postępowaniu, która wynika z wyżej przytoczonego art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, w myśl którego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem, skoro Skarżący w istocie skargi twierdzi, że ustalenia faktyczne Organu są błędne, to sam powinien się z tym zmierzyć dowodowo i wykazać, że ustalenia Organu nie odpowiadają rzeczywistości, czego w skardze zabrakło.
W niniejszej sprawie w sposób niepodważony stwierdzono w gospodarstwie rolnym Skarżącego nieprawidłowości w toku kontroli na miejscu, a mianowicie, że doszło pomniejszenia powierzchni zadeklarowanej we wniosku (125,62 ha) do powierzchni stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu (118,92 ha).
Poza tym, nie można zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że prymat przyznaje się wynikom z czynności kontrolnych. Czynności kontrolne stanowią jeden z elementów ustalenia powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, do którego zaliczany jest również system informacji graficznej, na podstawie którego wyniki te ulegają zmianie w stosunku do powierzchni stwierdzonych w toku przeprowadzonej kontroli administracyjnej. Przyjmując twierdzenie Skarżącego, należałoby przyznać płatność również do powierzchni wykraczających poza granice zadeklarowanej działki ewidencyjnej, co stwierdzono w niniejszej sprawie w toku kontroli na miejscu, stanowiąca jednak nieprawidłowość skutkująca pomniejszeniem pomocy tylko do stwierdzonej powierzchni. Każdorazowo analizie poddawane są wyniki z czynności kontrolnych, względem systemu informacji graficznej, o której mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Końcowo, odnosząc się do zarzutu skargi co do naruszenia art. 78 § 1 K.p.a. przez oddalenie wniosku dowodowego z opinii biegłego na okoliczność prawidłowości określenia powierzchni użytków rolnych przez osoby przeprowadzające kontrolę na miejscu i z wykorzystaniem powierzchni PEG, Sąd stwierdził, że z akt badanej sprawy nie wynika by Skarżący składał taki wniosek dowodowy w odwołaniu. Skarżący w odwołaniu z dnia 09.12.2020 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, ale na okoliczność prawidłowości ustalenia przez kontrolujących zakresu wykoszeń gruntów rolnych na działkach rolnych w roku 2016 w oparciu o dokumentacje z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 26.01.2017 r. – 14.03.2017 r. Zatem, zarzut ten jest bezpodstawny.
Nadto, trafnie Organ zwrócił uwagę w odpowiedzi na skargę, że Skarżący wnosząc o zawieszenie postępowania, wskazał, że informacje zawarte w raportach oraz sporządzona do niej dokumentacja źródłowa są przedmiotem szczegółowej analizy przez podmiot posiadający wiedzę specjalistyczną, jednakże wnosząc o podjęcie zawieszonego postępowania, już takiej analizy Organom ARiMR nie przedstawił, co świadczy o braku stwierdzenia nieprawidłowości w spornym zakresie.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy Sąd stwierdził, że zarzuty skargi co do obrazy przepisów postępowania (art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW na lata 2014-2020, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 78 § 1 K.p.a.) są nieuzasadnione. Organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wystarczający dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, i na jego podstawie dokonał właściwej oceny w kontekście prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie, której Skarżący w żaden sposób nie podważył.
Tym samym Sąd uznał, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez Skarżącą zarzutów nie dają podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji, a tym samym wskazują na niezasadność skargi.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 marca 2022 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), o czym poinformowano strony, wskazując na możliwość przedłożenia dodatkowego stanowiska w sprawie.
Powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl