I SA/Sz 867/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółek na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie uiszczonych kosztów egzekucyjnych, uznając, że spółki nie były stroną postępowania egzekucyjnego.
Spółki O. i W. wniosły o zwrot nienależnie uiszczonych kosztów egzekucyjnych, twierdząc, że postępowanie egzekucyjne nie toczyło się wobec nich. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując, że spółki nie były zobowiązanymi w rozumieniu przepisów. WSA w Szczecinie oddalił skargę, potwierdzając, że spółki, jako dłużnicy hipoteczni dobrowolnie spłacający należność, nie były stroną postępowania egzekucyjnego w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem nie mogły domagać się zwrotu kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów dotyczących zobowiązanych.
Spółki O. Spółka z o.o. i W. Spółka komandytowa zwróciły się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwrot kwoty [...] zł jako nienależnie uiszczonych kosztów egzekucyjnych. Twierdziły, że skoro wobec nich nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, nie były zobowiązane do uiszczenia tych kosztów, które dotyczyły zobowiązań podatkowych poprzedniego właściciela nieruchomości. Organy administracji, począwszy od Naczelnika Urzędu Skarbowego, a następnie Dyrektor Izby Skarbowej, odmawiały wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kosztów, argumentując, że spółki nie były zobowiązanymi w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółek. Sąd uznał, że kluczowe znaczenie ma fakt, iż spółki, jako dłużnicy hipoteczni, dobrowolnie uregulowały należność zabezpieczoną hipoteką, a nie w wyniku przymusowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec nich. W związku z tym, nie były one stroną postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. i nie mogły domagać się zwrotu kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym tylko w zakresie nieuregulowanym w u.p.e.a., a przepisy te wyczerpująco definiują pojęcie zobowiązanego i tryb rozstrzygania o kosztach egzekucyjnych. Sąd nie podzielił również argumentacji spółek, że sprawa powinna być załatwiona w drodze decyzji, wskazując, że przepisy u.p.e.a. (art. 17) przewidują formę postanowienia dla rozstrzygnięć w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, dłużnik hipoteczny, który dobrowolnie spłacił należność zabezpieczoną hipoteką, nie jest stroną postępowania egzekucyjnego w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie może domagać się zwrotu kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów dotyczących zobowiązanych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółki, jako dłużnicy hipoteczni, dobrowolnie spłacając należność, nie były zobowiązanymi w rozumieniu u.p.e.a. i nie mogły domagać się zwrotu kosztów egzekucyjnych. Przepisy Kpa stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym tylko w zakresie nieuregulowanym w u.p.e.a., a te przepisy wyczerpująco definiują pojęcie zobowiązanego i tryb rozstrzygania o kosztach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
u.p.e.a. art. 1a § pkt 20
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 17
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Forma rozstrzygnięć w postępowaniu egzekucyjnym (postanowienie).
u.p.e.a. art. 64c § 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 75
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wskazano, że dochodzenie zaspokojenia od dłużnika rzeczowego wymaga podjęcia czynności stosownie do art. 75, ale w sytuacji dobrowolnej spłaty nie było to konieczne.
k.p.a. art. 61 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis o wszczęciu postępowania na żądanie strony lub z urzędu.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wysłuchania strony.
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada podejmowania niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udowodnienia faktów.
k.p.a. art. 104 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Załatwianie spraw przez decyzje, chyba że przepisy stanowią inaczej.
P.p.s.a. art. 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądowej.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd.
P.p.s.a. art. 145
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Odpowiednie stosowanie przepisów Kpa.
u.p.e.a. art. 64c § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określenie kosztów egzekucyjnych.
u.p.e.a. art. 64c § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółki nie były zobowiązanymi w rozumieniu u.p.e.a., ponieważ dobrowolnie spłaciły należność zabezpieczoną hipoteką, a nie w wyniku przymusowego postępowania egzekucyjnego. Wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych przez podmiot niebędący zobowiązanym nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. Rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego zapadają w formie postanowienia, a nie decyzji.
Odrzucone argumenty
Spółki jako strony postępowania miały interes faktyczny w otrzymaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 64c § 7 u.p.e.a. lub art. 104 Kpa. Naruszenie art. 10 Kpa poprzez niezastosowanie zasady wysłuchania strony. Naruszenie art. 75, 77, 80, 81 Kpa poprzez nieustalenie stanu faktycznego. Naruszenie art. 64c § 1 i 3 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Spółka nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a pkt 20 u.p.e.a. dobrowolna spłata zadłużenia hipotecznego czyniła zbędnym przymusowe dochodzenie należności relację pomiędzy Spółką a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego należy traktować jako stosunek łączący dłużnika rzeczowego i wierzyciela hipotecznego, a nie jako zobowiązanego i organu egzekucyjnego
Skład orzekający
Marzena Kowalewska
przewodniczący sprawozdawca
Alicja Polańska
sędzia
Anna Sokołowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w kontekście dłużnika hipotecznego dokonującego dobrowolnej spłaty oraz forma rozstrzygania o kosztach egzekucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika hipotecznego i jego relacji z organem egzekucyjnym w kontekście kosztów egzekucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z kosztami egzekucyjnymi i statusem dłużnika hipotecznego w postępowaniu administracyjnym, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i podatkowym.
“Czy dobrowolna spłata długu zwalnia z kosztów egzekucyjnych? WSA w Szczecinie wyjaśnia status dłużnika hipotecznego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 867/12 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2013-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-10-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Alicja Polańska Anna Sokołowska Marzena Kowalewska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych Hasła tematyczne Podatki inne Sygn. powiązane II FSK 1773/13 - Wyrok NSA z 2015-09-30 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361 art. 75 Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 61 par. 1, art. 28, art. 61a, art. 104 par. 1, art. 10, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 81 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2012 poz 270 art. 3, art. 134 par. 1, art. 145, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954 art. 64c par. 1 i 3, art. 64c par. 7, art. 1a pkt 20, art. 18, art. 17 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i W. Spółki komandytowej z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie uiszczonych kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Uzasadnienie Pismem z dnia [...] r. O. Spółka z o. o. i W. spółka komandytowa z siedzibą w [...] przy ul. [...], zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie naliczenia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] oraz [...]. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postanowienia w tej sprawie z uwagi na to, że wobec Spółki nie toczyło się i nie toczy się postępowanie egzekucyjne. W wyniku złożonego przez Spółkę zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych. Organ wskazał, że ze skutecznym żądaniem w trybie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 229, z 2005 r., poz. 1954 ze zm.) dalej u.p.e.a. może wystąpić stosownie do art. 1 a pkt 20 u.p.e.a. jedynie zobowiązany a nie zmienia tego odesłanie w art. 18 u.p.e.a. do ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, z 2000r., poz. 1071 ze zm.) dalej Kpa. Kolejnym pismem z dnia [...] r. Spółka wystąpiła do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwrot kwoty [...] zł jako kwoty nienależnie uiszczonych kosztów egzekucyjnych, podnosząc, że skoro wobec Spółki nie toczyło się postępowanie egzekucyjne to nie była ona zobowiązana do uiszczenia kwoty kosztów egzekucyjnych, powstałych w związku z toczącym się postępowaniem na podstawie tytułów egzekucyjnych [...] i [...] a dotyczących zobowiązań podatkowych A. G., poprzedniego właściciela nieruchomości. Spółka wskazała także, że dochodzenie zaspokojenia od dłużnika rzeczowego (w sytuacji ustanowienia hipoteki na nieruchomości, zabezpieczającej zobowiązania poprzedniego właściciela, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie) wymaga podjęcia czynności stosownie do art. 75 ustawy z 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 124, z 2001r., poz. 1361 ze zm.), których organ nie podjął. Ponadto podniosła, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką przedawniło się a zatem mogło być ono egzekwowane jedynie z nieruchomości i tylko co do kwoty zobowiązania podatkowego. Z ostrożności procesowej, gdyby wniosek o zwrot kwoty w oparciu o art. 64 § 1 i 3 u.p.e.a. został negatywnie rozpoznany, na podstawie art. 410 Kodeksu cywilnego Spółka wniosła o zwrot nienależnego świadczenia. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 61a § 1 Kpa. oraz art. 18 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonego przez Spółkę wniosku. [...] r. Organ wskazał, że wpis hipoteki przymusowej (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r.) na przedmiotowej nieruchomości będącej obecnie własnością Spółki, obejmował należność główną w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł. Dalej organ wskazał, że Spółka [...] r. wystąpiła o określenie zadłużenia objętego hipoteką i zaproponowała spłatę zadłużenia z wyłączeniem spod obciążenia. Spółka sukcesywnie dokonała spłaty i doszło do wykreślenia ustanowionych hipotek łącznych. Organ podkreślił, że dobrowolna spłata zadłużenia hipotecznego czyniła zbędnym przymusowe dochodzenie należności przez organ podatkowy. Organ wskazał, że Spółka nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a pkt 20 u.p.e.a. ponieważ spłata wierzytelności, wpłata własna, nastąpiła na skutek spłaty należności zabezpieczonej poprzez wpis hipoteki na nieruchomości gruntowej przez dłużnika rzeczowego. Uzyskane środki nie były następstwem działania organu egzekucyjnego (brak tytułu wykonawczego) ale na podstawie harmonogramu wpłat ustalonych pomiędzy organem a Spółką. Dalej organ podaje, że kwestia wysokości kosztów egzekucyjnych stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia z wniosku strony w postanowieniu z dnia [...]r. Spółka wniosła zażalenie w którym zarzuciła naruszenie art. 61 a Kpa poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, art. 10 Kpa poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, a tym samym naruszenie podstawowych praw strony postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy; art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz 81 Kpa poprzez ich niezastosowanie, a przez to nie ustalenie stanu faktycznego w sprawie; art. 107 Kpa, art. 64c § 1, 5 i 6 u.p.e.a. poprzez ich nie zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Spółka zaprzeczyła, że wystąpiła z wnioskiem o spłatę całego zadłużenia a jedynie co do kwoty [...] zł a wierzyciel nadużył swojej pozycji. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. Dyrektor wskazał na przepisy dotyczące zakresu postępowania organu odwoławczego (art. 18 u.p.e.a., art. 138 Kpa, art. 144 Kpa, 15 Kpa), rozstrzygnięcia w zakresie żądania pochodzącego od osoby niebędącej stroną (art. 61 a Kpa), pojęcie zobowiązanego (art. 1 a pkt 20 u.p.e.a.), kosztów postępowania egzekucyjnego (art. 64c u.p.e.a.). Powołując się na ww przepisy oraz stanowisko doktryny organ podkreślił, że niedopuszczalnym jest stosowanie w postępowaniu egzekucyjnym art. 28 Kpa skoro art.1a pkt 20 u.p.e.a. wyjaśnił kogo należy rozumieć pod pojęciem zobowiązanego. Wobec powyższego w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w rozpoznawanej sprawie wystąpiła pierwsza z przesłanek uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art. 61a Kpa. Wprawdzie Spółka składając do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek z dnia [...] r. żądała merytorycznego jego rozpoznania i wydania w tym zakresie stosownego aktu administracyjnego co potwierdziła w zażaleniu z dnia [...] r., to jednak z uwagi na to, że Spółka w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] nie jest zobowiązanym w rozumieniu u.p.e.a., brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku Spółki w przedmiotowej sprawie. W przedmiotowej sprawie pieniądze w kwocie [...] zł nie zostały uzyskane przez wierzyciela hipotecznego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w drodze przymusu od Spółki jako dłużnika rzeczowego. Nie został bowiem wystawiony tytuł wykonawczy przeciwko nabywcy nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową. Dalej organ podaje, że skoro ustawodawca wyraźnie wskazał, że rozstrzygnięcia dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji zapadają w formie postanowienia (art. 17 u.p.e.a.), to wniosek z dnia [...] r. nie mógł zostać załatwiony w formie decyzji. Odnosząc się natomiast do tego, że Spółka składając wniosek o zwrot kosztów nie wskazywała na art. 64c § 7 u.p.e.a. jako podstawy prawnej swojego żądania lecz art. 64c § 1 i § 3 u.p.e.a., jako przepisy stanowiące o obowiązku regulowania kosztów egzekucyjnych organ wyjaśnił, że tylko na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego miał prawo do rozstrzygania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowienie w tym trybie może dotyczyć zarówno określenia kosztów egzekucyjnych, wskazania podmiotu zobowiązanego do ich ponoszenia, jak również na tej podstawie organ egzekucyjny może orzec o wystąpieniu bądź braku podstaw do zwrotu uiszczonych kosztów egzekucyjnych W ocenie organu w przedmiotowej sprawie wystąpiła więc także "inna przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania, której organ egzekucyjny pierwszej instancji w wydanym rozstrzygnięciu nie wskazał tj. że kwota której zwrotu domaga się Spółka nie ma charakteru publicznoprawnego, niemniej jednak zgodnie z art. 15 Kpa skoro postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, organ ponownie rozpoznając sprawę wskazał na obie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, o których mowa w art. 61 a Kpa. Dodatkowo zauważył, iż pismem z dnia [...] r. Spółka wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z przedsądowym wezwaniem o zwrot wpłaconej kwoty jako nienależnego świadczenia. Pismem z dnia [...] r. r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wskazała na: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 64c § 1 oraz § 3 u.p.e.a. poprzez ich nie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, - art. 64c § 7 u.p.e.a. w związku z art. 61 a Kodeksu postępowania administracyjnego dalej Kpa poprzez ich zastosowanie w sprawie, a nadto błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie prawa procesowego, tj.: - art. 61 a Kpa poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie; - art. 10 Kpa poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, a tym samym naruszenie podstawowych praw strony postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy; - art. 28 Kpa poprzez jego niezastosowanie w rozpatrywanej sprawie; - art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz 81 Kpa poprzez ich niezastosowanie, a przez to nie ustalenie stanu faktycznego w sprawie; - art. 104 Kpa poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie; - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego pomimo wystąpienia naruszeń prawa materialnego i procesowego. Obszerny wywód skargi z dnia [...] r. sprowadza się do tego, że zdaniem Spółki wniosek o zwrot nienależnie uiszczonych kosztów egzekucyjnych powinien być rozpoznany merytorycznie z uwagi na to, że jest ona stroną postępowania i ma interes faktyczny w otrzymaniu rozstrzygnięcia merytorycznego wydanego w oparciu o art. 64c § 7 u.p.e.a. albo art. 104 Kpa. Ustosunkowując się do zarzutów przedstawionych w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w pełni podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012r., poz. 270 dalej zwana "P.p.s.a."), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej w przypadku stwierdzenia w wyniku tej kontroli, że zaskarżony akt dotknięty jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd akt ten eliminuje z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia ( art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i to w sytuacji gdy naruszenie prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub mogło prowadzić do wznowienia postępowania. Z tak pojmowanym naruszeniem przepisów nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość położona w [...] przy ulicy [...], którą nabyła skarżąca O. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i W. spółka komandytowa obciążona była hipoteką przymusową zabezpieczającą należność podatkową, koszty egzekucyjne oraz odsetki od zaległości podatkowych a przysługującą wierzycielowi hipotecznemu, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Spółka jako dłużnik hipoteczny uregulowała (wpłata własna - kwestionując obecnie dobrowolność) należność zabezpieczoną ww. hipoteką. Wystąpiła następnie do organu o zwrot kwoty jej zdaniem nienależnie uiszczonych kosztów egzekucyjnych w oparciu o art. 64c § 1 i 3 u.p.e.a., które to koszty egzekucyjne objęte były według organu ,a które to stanowisko kwestionuje skarżąca, ww zabezpieczeniem. Spór w istocie dotyczy tego czy wniosek o zwrot kwot dokonany przez dłużnika hipotecznego, tytułem kosztów egzekucyjnych, dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego – nienależnie uiszczonych jak wywodzi Spółka - powinien być rozpoznany co do istoty z uwagi na to, że Spółka jest stroną postępowania i ma interes faktyczny (jak wskazuje w skardze) w otrzymaniu rozstrzygnięcia w oparciu o art. 64c § 7 u.p.e.a., czy art. 104 Kpa. Przystępując do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy na wstępie, że w myśl art.64c § 7 u.p.e.a. ustawy organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. W przekonaniu sądu w przypadku gdy strona składa żądanie zwrotu niesłusznie pobranych kosztów postępowania to organ administracji winien rozstrzygnąć ten wniosek w formie postanowienia. Dotyczy to zarówno sytuacji uwzględnienia jak i odmowy uwzględnienia wniosku, przy czym stosownie do art. 64c § 7 u.p.e.a. dotyczy to wniosku pochodzącego od zobowiązanego. Nie budzi wątpliwości, jak słusznie wskazał to organ, że stosownie do art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Przepisy u.p.e.a. zawierają zatem katalog podmiotów uprawnionych do domagania się od organu egzekucyjnego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Nie budzi jednocześnie wątpliwości, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem administracyjnym, a stosownie do art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 61 § 1 Kpa stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zaś stosownie do art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Mając zatem na uwadze, że stosownie do art. 18 u.p.e.a. przepisy Kpa stosuje się w zakresie nieuregulowanym w u.p.e.a. oraz fakt, że art. 64c § 7 i art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zawierają regulacje i to wyczerpujące, nie można rozszerzyć katalogu podmiotów uprawnionych do żądania rozstrzygania o kosztach postępowania egzekucyjnego. Bezsporne jest, że wobec skarżącej Spółki nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie jest zatem zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. w konsekwencji stosownie zaś do art. 64c § 7 u.p.e.a. skarżąca Spółka nie jest podmiotem uprawnionym. Skoro jak wskazano wyżej art. 64c § 7 u.p.e.a daje podstawę do rozstrzygania w sprawie kosztów egzekucyjnych z wniosku zobowiązanego, skarżąca Spółka nim nie jest, a brak jest stosownej regulacji w zakresie rozstrzygnięcia wniosku pochodzącego od nie strony, to w takim przypadku poprzez art. 18 u.p.e.a. uzasadnionym jest, jak zasadnie uznał organ, rozstrzygnięcie w oparciu o art. 61a Kpa. Sąd nie podzielił poglądu, iż sprawa w okolicznościach niniejszej sprawy jak wywodzi skarżąca Spółka, zwrotu niesłusznie pobranych kosztów, winna zostać załatwiona w drodze decyzji, a nie postanowienia. Prawdą jest, że stosownie do art. 104 § 1Kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Należy jednak pamiętać, że stosownie do art. 18 u.p.e.a. przepisy Kpa w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, a stosownie zaś do art. 17 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Wskazać należy ponadto, że konstrukcja domniemania załatwienia sprawy przez organ w drodze decyzji administracyjnej jest dyskusyjna w doktrynie, to jednak przekonywujący jest pogląd, że powyższe domniemanie ma sens wówczas, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie można bowiem uznać za rozsądne stanowiska, że jeżeli w przepisach określono właściwość organu administracji publicznej do załatwienia pewnej kategorii spraw administracyjnych, to sprawy te nie mogą być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił formy rozstrzygnięcia. Jeżeli zatem istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że powinna być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, jednakże warunkiem jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia i dotyczy to rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończąc sprawę w danej instancji. Z takim przypadkiem nie mamy do czynienia jednak w niniejszej sprawie, przepis art. 17 u.p.e.a. zawiera stosowną w tym zakresie regulację zatem zarzut naruszenia art. 104 Kpa uznać należy za niezasadny. Reasumując w przedmiotowej sprawie wykreślenie hipoteki przymusowej mogło nastąpić poprzez zaspokojenie wierzyciela hipotecznego w drodze przeprowadzonej egzekucji sądowej z nieruchomości, na co słusznie wskazuje skarżąca Spółka, ale pomija w swych rozważaniach sytuację dobrowolnej wpłaty dłużnika rzeczowego, czego prawo nie zabrania. W ocenie Sądu za dopuszczalną należy uznać sytuację, w której dłużnik rzeczowy dobrowolnie dokonuje wpłaty należności zabezpieczonej hipotecznie bez potrzeby wszczynania sądowej egzekucji z nieruchomości. Bezspornie wszczęcie przymusowego wykonania obowiązku przez dłużnika rzeczowego rodziło by konieczność podjęcia działań, na które wskazuje skarżąca Spółka (tj. art. 75 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), jednakże w realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z koniecznością takiego działania wierzyciela hipotecznego. Cel Spółki w przedmiotowej sprawie został osiągnięty albowiem na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] wykreślił przedmiotową hipotekę. W okolicznościach niniejszej sprawy relację pomiędzy Spółką a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, zdaniem Sądu należy traktować jako stosunek łączący dłużnika rzeczowego i wierzyciela hipotecznego, a nie jako zobowiązanego i organu egzekucyjnego w rozumieniu u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze bezspornie Spółka zatem nie uregulowała ciążącej na niej należności publicznoprawnej w efekcie czego nastąpiło wykreślenie hipoteki zaś Naczelnik Urzędu Skarbowego nie domagał się spłaty kosztów egzekucyjnych powstałych w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym z udziałem skarżącej Spółki jako zobowiązanej, ale spłaty kwot objętych zabezpieczeniem rzeczowym. Spór zatem wykracza poza zakres publicznoprawnych zobowiązań, na co zasadnie wskazują organy. Co do zarzutów naruszenia art. 10, 75 § 1, 77 § 1, 80 oraz 81 Kpa zauważyć należy, że skoro w przedmiotowej sprawie nie mogło być przeprowadzone postępowanie administracyjne w sprawie rozpoznania wniosku dnia [...] r. tym samym nie można uznać, iż zostały naruszone obowiązujące w tym zakresie ww. przepisy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 64c § 1 , § 3 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie wskazać należy, na co zasadnie zwrócił uwagę organ, że rozpoznanie żądania o kosztach egzekucyjnych następuje w oparciu o art. 64c § 7 u.p.e.a. Przepis art. 64c § 1 u.p.e.a. określa co stanowi koszt egzekucyjny i obciąża zobowiązanego tj. strony toczącego się postępowania egzekucyjnego, podobnie § 3 art. 64c u.p.e.a. odnosi się do sytuacji zobowiązanego w przypadku zwrotu nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych ale w sytuacji określonej w tym przepisie, którym co wykazano bezspornie skarżąca Spółka nie jest. Mając powyższe na uwadze skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI