I SA/SZ 854/22

I SA/Sz 854/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 770/23 - Wyrok NSA z 2025-11-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1784
§ 5 ust. 1 pkt 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U. 2018 poz 627
art. 4, 20 ust. 1, art. 27 ust.1,
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art.336, 344 § 1, 345, 703
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] marca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2017 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
M. S. (dalej: "Skarżący", "Strona") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "organ odwoławczy") z dnia [...] września 2022 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu D. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Z. (dalej: "organ
I instancji") z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...]
w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2017.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący jest właścicielem m.in. działki rolnej zlokalizowanej w woj. [...], nr [...], obręb N. , gmina Z..
Od dnia [...] marca 2011 r. sporna działka nr [...] wraz z działką nr [...] były przedmiotem umowy dzierżawy, którą strona zawarła z A. K.-S. (dalej: "Dzierżawca") aktem notarialnym rep. A numer [...] z dnia [...] maja 2011 r. Umowa została zawarta na czas określony do dnia [...] marca 2026 r.
W dniu 31 maja 2017 roku do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącego
o przyznanie płatności o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2017. We wniosku zadeklarowano powierzchnię [...] ha w ramach pakietu 12.1 Trwałe użytki zielone po okresie konwersji oraz powierzchnię [...] ha w ramach pakietu 11.1 Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji. Do wniosku strona dołączyła oświadczenie
o kontynuowaniu zobowiązania ekologicznego (PROW 2014-2020) podjętego przez innego rolnika na powierzchni [...] w pakiecie 11.1 oraz [...] ha w pakiecie 12.1.
Strona pismem z dnia 30 lipca 2015 r., rozwiązała umowę dzierżawy ze skutkiem natychmiastowym, co dodatkowo potwierdziła pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. (wezwanie do zapłaty i potwierdzenie wypowiedzenia umowy), w której - wobec sprzeciwu Dzierżawcy szczegółowo wyjaśniła, dlaczego była zmuszona rozwiązać umowę dzierżawy (rażące naruszenie warunków umowy).
W dniu 16 sierpnia 2017 roku do organu I instancji wpłynęło pismo Strony,
w którym wskazała, iż w dniu 6 lipca 2017 roku Dzierżawca wkroczyła na działki nr [...] i nr [...] i zaczęła koszenie od działki nr [...] twierdząc, że umowa dzierżawy jest nadal aktualna. Strona wskazała, że pomimo wielokrotnych próśb słownych i telefonicznych, kontynuowano koszenie na jej działkach do dnia 14 lipca 2017 roku, po czym opuszczono działki i nie pojawiono się na nich do chwili obecnej. Pogoda nie pozwoliła stronie zebrać trawy na siano (a nie posiadała ona maszyn do zbioru sianokiszonki lub kiszonki) i nie nadawała się do zbioru ponieważ nie przedstawia już żadnej wartości paszowej (trawa zgniła a odrosty nowej przerosły pokosy). Strona wskazała, iż dokonała dwukrotnego zgłoszenia na Policji bezprawnego wtargnięcia Dzierżawcy oraz powołała specjalistę ds. rolnictwa, biegłego sądowego R. W. w celu oszacowania jakości wykonanych prac polowych na ww. działkach oraz ustalenia powierzchni niekoszonej.
Opiniujący po dokonanych w dniu 18 lipca 2017 roku oraz w dniu 26 lipca 2017 roku oględzinach działek uznał, iż pokosy trawy zalegały całą powierzchnię wykoszoną, a koszenie wykonano na różnej wysokości około 8-16 cm, co w odniesieniu do racjonalnego wykaszania było za wysoko i powodowało utratę plonów. Ponadto zostało wykonane niestarannie, pozostawiając tzw. omijaki, brody, co sprawiało wrażenie niedbałości wykonanego elementu zbioru. Opiniujący ustalił, że na działce nr [...]
o powierzchni 21,00 ha użytków rolnych nie wykoszono powierzchni 14,00 ha, natomiast na działce nr [...] o powierzchni użytków rolnych 59,00 ha nie wykoszono łącznie 16,20 ha, oznaczając obszary niewykoszone na kopiach map.
Następnie w opinii z dnia 14 sierpnia 2017 roku stanowiącej uzupełnienie do opinii z dnia 21 lipca 2017 roku, opiniujący w wyniku ponownych oględzin stanu agrotechnicznego, przeprowadzonego w dniu 14 sierpnia 2017 roku stwierdził, iż pokosy nie przygotowano do zbioru, nie roztrzęsiono oraz nie zgrabiono na wałki,
a zalegające pokosy przerośnięte są źdźbłami traw. Opiniujący stwierdził również, iż
w spodniej części pokosów nastąpiły procesy gnilne, a zebrane siano w takim stanie nie nadaje się na paszę dla zwierząt.
Organ I instancji dnia 26 października 2017 roku wystosował do Strony wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...]. Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono, iż ww. działki ewidencyjne zostały zadeklarowane przez innych producentów, tym samym działki te weszły w konflikt kontroli krzyżowej (działka nr [...] w ramach wniosku Strony o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej).
W dniu 6 listopada 2017 roku wpłynęła odpowiedź na ww. wezwanie, w treści której Strona wskazała, iż Dzierżawca przez niewłaściwe jakościowo koszenie
w nieodpowiednim terminie utrudnia użytkowanie spornych gruntów, z uporem wkracza na grunty oraz przeszkadza w prawidłowym użytkowaniu przez niszczenie traw. Dodatkowo strona wskazała, że po 14 lipca 2017 roku ww. osoba ani nikt inny nie wykonywał żadnych prac na tych działkach. Strona wskazała również, iż w związku
z tym, iż Dzierżawca w dalszym ciągu uznaje dzierżawę za nieskutecznie rozwiązaną, nadal przeszkadza w prawidłowym użytkowaniu gruntów. Jako załącznik do pisma, Strona złożyła zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków Dzierżawcy.
Następnie w dniu 5 listopada 2017 roku wpłynęło uzupełnienie do odpowiedzi na pismo z dnia 26 października 2017 roku, do którego Strona dołączyła decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 r. o wykreśleniu z ewidencji Dzierżawcy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, dowodami w sprawie wykreślenia było wypowiedzenia umowy dzierżawy w trybie natychmiastowym z dnia [...] lipca 2015 roku oraz prawomocny Wyrok Sadu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt [...] oddalający powództwo A. K.-S.
o ustalenie, że umowa dzierżawy z dnia [...] maja 2011 roku nadal istnieje.
W dniu 15 listopada 2017 roku do organu I instancji wpłynęło kolejne uzupełnienie do odpowiedzi na pismo z dnia 26 października 2017 roku, do którego Strona dołączyła zaświadczenie z Urzędu Gminy O. z dnia [...] listopada 2017 roku, iż A. K.-S. nie jest podatnikiem podatku rolnego z tytułu umowy dzierżawy z M. S..
Pismem z dnia 29 listopada 2017 roku organ I instancji wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień, w zakresie wykonanych w 2017 roku na spornej działce prac agrotechnicznych wraz z terminami ich wykonania, jak również wskazanie świadków, faktur lub innych dokumentów potwierdzających użytkowanie działek
W odpowiedzi Strona wskazała, iż na przełomie marca i kwietnia na działce nr [...] wraz ze swoimi pracownikami wyzbierała kamienie i poprawiała ogrodzenie.
Z początkiem maja (03-08.05.2017 r.) na działce nr [...] przeprowadzono wypas bydła
i koni. W dniach 22-30.08.2017 r. przeprowadzono koszenie oraz zbiór niedojadów. Strona w treści pisma wniosła o przesłuchanie czterech świadków oraz dołączenie pisma z dnia 16 sierpnia 2017 roku wraz z opinią biegłego sądowego R. W.. Jako załącznik do pisma Strona przedłożyła decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 roku o wykreśleniu z ewidencji Dzierżawcy oraz 14 kopii faktur VAT za zakup materiałów różnego pochodzenia i przeznaczenia, od oleju napędowego po rękawice, których przeznaczenia nie można bezpośrednio przypisać koszeniu i zbioru siana ze spornych działek, tym bardziej, że oprócz spornych działek Strona posiada inne działki oraz świadczy usługi innym rolnikom.
Organ I instancji przesłuchał w dniu 10 kwietnia 2018 roku Stronę oraz wskazanych przez nią świadków: D. K., A. Ł., G. Ł. oraz D. P..
W ww. przesłuchaniu Strona przedstawiła sytuację związaną z zawarciem umowy dzierżawy z A. K.-S. oraz próbą jej wypowiedzenia. Strona zeznała, iż na początku lipca Dzierżawca wkroczył na działki kosząc je obydwie. Koszenie zajęło około 10 dni. Poproszono Dzierżawcę by zaprzestała koszenia, zwracając uwagę że koszenie dokonane jest niewłaściwie, na okoliczność czego przedłożył opinię biegłego. Wcześniej ani później nie widziano aby były wykonywane przez Dzierżawcę jakieś inne prace. Strona wskazała, iż Strona wskazała, na wykonywanie na działce nr [...] takich czynności jak, zbieranie kamieni (marzec-kwiecień), poprawianie ogrodzenia, drobne prace melioracyjne, usuwanie powalonych drzew, włókowanie, bronowanie, usuwanie szkód po dzikach, usuwanie kretowisk. Na początku lipca Agnieszka skosiła na działce grunty orne i część pastwiska, pozostawiając niewykoszone łąki. Powierzchnie niewykoszone zostały wykoszone pod koniec lipca przez A. i G. Ł. oraz D. K.. Pod koniec sierpnia skoszono całą działkę, nie pozostawiając terenów nieskoszonych. W połowie września zebrano siano w baloty i pozostawiono na działce, a pod koniec października wprowadzono zwierzęta, które wyjadły trawę oraz siano z balotów. Pod koniec października wykaszano również niedojady.
D. K. zeznał, iż na zlecenie M. S., wraz z G.
i A. Ł. oraz D. P. wiosną zbierał kamienie, robił ogrodzenie. Pod koniec lipca kosili łąki na działce nr [...], która nie była wcześniej koszona. Pod koniec sierpnia kosili resztę działki [...], na której trawa była stłamszona.
Z początkiem września zbierali siano w baloty, a pod koniec października po zejściu stada skosili niedojady.
Z kolei A. Ł. zeznał, iż na obu działkach zbierał kamienie, naprawiał ogrodzenie. Pod koniec lipca na działce [...] skosił łąki, które nie były wcześniej koszone, a reszta działki była stłamszona - skoszona wysoko mulczerem, nie można było tego zebrać prasami wałującymi. Pod koniec sierpnia początek września koszony był cały areał tej działki. Pod koniec września wpuszczone było stado, a następnie po spędzeniu na inną działkę wykoszone zostały niedojady.
Natomiast G. Ł. zeznał, iż na obu działkach, wiosną, zbierał kamienie, naprawiał ogrodzenie. Pod koniec lipca kosili łąki na działce [...], pod koniec sierpnia pokosił resztę na tej działce. W połowie września na działce zbierał siano, po zbiorach pasły się konie, a na jesień koszone były niedojady.
D. P. zeznał, iż na początku lipca część działki nr [...] została skoszona przez A. K.-S. i pozostawiono siano, część trawy nie została wykoszona, natomiast M. S. do końca lipca skosił całą działkę, zebrał siano w baloty i pozostawił na polu. We wrześniu Pan M.S. skosił jeszcze raz i we wrześniu siano było zbierane - pomagał przy zbieraniu swoim sprzętem. W październiku weszły konie.
W dniu [...] lipca 2018 roku Strona dostarczyła organowi I instancji kopię decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, uchylającą w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 r. odmawiającą wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków Dzierżawcy działki nr [...] oraz nr [...]. Wraz z decyzją Strona dostarczyła kopię skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego wraz z potwierdzeniem nadania skargi.
Dodatkowo Strona dostarczyła również plan działalności rolnośrodowiskowej
i ekologicznej oraz dokumentację przyrodniczą siedliska, sporządzoną na potrzeby działania rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz rejestr działalności rolnośrodowiskowej, w którym odnotowano przeprowadzone przez stronę zabiegi agrotechniczne, w tym na działce nr [...].
Organ I instancji włączył również do materiału dowodowego wyjaśnienia A. K.-S. z dnia [...] maja 2018 roku oraz protokół z przesłuchania świadka M. S.. M. S. zeznał, że to on wykonywał zabiegi na działce nr [...] którymi było, czyszczenie w maju przepustów, spuszczanie wody z łąk, karczowanie, na części działek zrobił meliorację, bo nie wszędzie dało się wjechać.
W lipcu przeprowadził koszenie na obu działkach i zbiór. A. K.-S. zeznała do protokołu, iż w maju zbierali kamienie, było naprawiane ogrodzenie w sadzie, palikowane drzewa, wycinane były odrosty
z pojedynczych drzew, usuwanie wywrotów z pól, pogłębianie i poszerzanie rowów
i usuwanie z nich kamieni. Następnie w dniach 6-14 lipca 2017 roku koszenie,
a w dniach 20-22 lipca 2017 roku zbiór. Działki były zryte przez dziki, mąż wyrównywał ciągnikiem dziury po dzikach. Zeznano również, iż M. S. nie przeszkadzał im
w wykonywaniu prac.
Ponadto w toku postępowania Strona dostarczyła:
- wniosek RSOW - [...] 7 z dnia [...] kwietnia 2018 roku Komendanta Komisariatu Policji w Z. do Sądu Rejonowego w D. Wydziału II Karnego o ukaranie M. S. w związku z wykroczeniem z art. 156 § 1 kodeksu wykroczeń,
- wyrok nakazowy sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2018 roku Sądu Rejonowy
w D. w Wydział II Karnym, który uznał M. S. za winnego popełnienia zarzucanego czynu, tj. występku z art. 156 § 1 k.w. -polegającego na tym, że w okresie od [...] sierpnia 2017 roku do [...] września 2017 roku na nienależącym do niego terenie rolnym, działki nr [...] i [...], wykosił trawy.
- pismo M. S. z dnia [...] czerwca 2018 roku - sprzeciw do wyroku nakazowego sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2018 roku,
- wniosek z dnia RSOW - [...] z dnia [...] października 2018 roku Komendanta Komisariatu Policji w Z. do Sądu Rejonowego w D. Wydziału II Karnego o ukaranie Pana M. S., za wykroczenie z art. 151 § 1 kodeksu wykroczeń.
- wyrok nakazowy sygn. akt [...] z dnia [...] listopada 2018 roku Sądu Rejonowego w D. w Wydziale II Karnym, który uznał M. S. za winnego popełnienia zarzucanego czynu, tj. występku z art. 151 § 1 k.w. - polegającego na tym, że w okresie od 01 kwietnia do 25 czerwca 2018 roku na nienależącym do niego terenie rolnym, działki nr [...] i [...], wypasał zwierzęta gospodarskie (konie i bydło).
- pismo Strony z dnia [...] grudnia 2018 roku - sprzeciw do wyroku nakazowego sygn. akt [...] z dnia [...] listopada 2018 roku,
- pozew z dnia [...] maja 2018 roku A. K.-S. o ochronę naruszonego posiadania,
- postanowienie sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2018 roku Sądu Rejonowy
w D. I Wydział Cywilny, który z uwagi na swoją niewłaściwość przekazał ww. pozew do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w K. - V Wydział Gospodarczy.
Następnie organ I instancji w dniu 12 kwietnia 2019 roku przesłuchał A. K.-S., M. S. i M. K.. M. K. zeznał, że nie posiada żadnej wiedzy na temat użytkowania działki nr [...]. Wskazał, że jego siostra (A. K.-S.) posiada sprzęt, który przetrzymuje
u niego, w tym owijarkę z chwytakiem i prasę, lecz nie wie czy tym sprzętem wykonywała zabiegi na wskazanych działkach. Świadek zeznał, że siostra pożyczała od niego przyczepę do zwożenia siana. Siano zostało zwiezione na wieś U., jednak świadek nie mógł wskazać jakim sprzętem bo nie był przy tym obecny. Światek potwierdził zakup 160 balotów siana, wskazując, iż zrobił to między innymi dlatego gdyż siano siostry było zlej jakości. Świadek wskazał, również, że został poinformowany przez siostrę, że siano pochodziło z działek użytkowanych przez siostrę.
Świadkowie: A. K.-S. oraz M. S., ponownie wskazali na przeprowadzone koszenie w miesiącu lipcu, zbiór siana oraz sprzedaż siana dla M. K. - wyrysowano obszary koszone i niekoszone zgodnie z planem. A. K.-S. wskazała, iż w trakcie wykonywanych prac nikt im nie przeszkadzał. W dniu 9 września 2017 roku zauważono, że działki zostały skoszone na powierzchni niekoszonej pozostawionej zgodnie
z planem, co zostało zgłoszone na Policję.
Następnie do organu I instancji w dniu 18 kwietnia 2019 roku wpłynęło pismo Dzierżawcy, wraz z kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w K. V Wydziału Gospodarczego, sygnatura akt [...] z dnia [...] lutego 2019 roku zakazującego M. S. naruszania posiadania A. K. - S., poprzez wykonywanie pozwanego okresowego wypasu zwierząt oraz wykaszania traw na spornych działkach.
W dniu 31 lipca 2019 roku wpłynęły wyjaśnienia Strony, w treści których wskazano, iż ww. wyrok jest nieprawomocny i złożono od niego apelację. Dodatkowo dołączono wyrok (sygn. akt [...] z dnia [...] lutego 2019 roku) wraz
z uzasadnieniem oraz apelację od tego wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 roku organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie z sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Jako podstawę zawieszenia wskazano na prowadzone przed Sądem Rejonowym w K. V Wydziale Gospodarczym postępowanie naruszenia posiadania spornych nieruchomości, przez Stronę, co w ocenie organu miało istotny wpływ na rozpatrzenie sprawy.
Organ I instancji podjął zawieszone postępowanie w związku z zapadłym
w dniu [...] grudnia 2019 roku wyrokiem Sądu Okręgowego w S. VIII Wydziału Gospodarczego (sygn. akt [...]), oddalającym apelację M. S. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 2019 roku (sygn. akt [...] 18).
Organ I instancji w dniu [...] grudnia 2020 roku uzyskując wiedzę o zapadłym
w dniu [...] grudnia 2019 roku Wyroku Sądu Okręgowego w S. VIII Wydziału Gospodarczego (sygn. Akt [...], włączył do materiału dowodowego kopię przedmiotowego wyroku.
Następnie Strona pismem z dnia 10 lutego 2021 roku po raz kolejny wskazała, że Dzierżawca nie uprawia spornych działek, nigdy nie użyła swojego nowego sprzętu, który zakupiła do uprawy tych działek, nigdy nie zebrała też siana ze spornych działek, na co wskazują zeznania świadków oraz brak fotografii potwierdzającej zbiór z pola.
W piśmie wskazano, iż nie wiadomo po co w roku 2017 dokonała koszenia skoro nigdy nie zebrała żadnego siana, a w roku 2017 zostało całkowicie zniszczone z powodu pozostawienia go na polu bez podejmowania próby zbierania. Dalej Strona stwierdziła, że on sam wykonuje wszystkie prace połowę aby utrzymać grunt w dobrej kulturze rolnej przez cały rok (tj. niwelowanie szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę, usuwanie wiatrołomów, podsiewanie traw, bronowanie talerzowanie, zbieranie kamieni, rozbieranie tam bobrom). Na potwierdzenie powyższego przedłożyła oświadczenia następujących osób: P. P., G. Ł., J. A., D. P., P. R., S. D., I. B., Koła Łowieckie "O. ", M. W., M. H.. Następnie poinformował o znalezieniu na spornej działce nr [...] podczas koszenia w 2019 roku sadzonek konopi indyjskiej (co zostało zgłoszone na policje). Powyższe w ocenie Strony wskazywało na brak zainteresowania przedmiotem dzierżawy.
Organ I instancji w dniu [...] listopada 2021 roku wydał decyzję w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2017. Niniejszą decyzją organ I instancji odmówił przyznania płatności dla deklarowanych pakietów i nałożył sankcję dla pakietu 11.1 w wysokości [...] zł oraz pakietu 12.1 w wysokości
[...] zł. Jako podstawę odmowy przyznania płatności organ I instancji wskazał stwierdzenie przedeklarowania powierzchni w pakiecie 11.1 o 45,00 ha, co stanowiło powyżej 50% względem powierzchni deklarowanej tj. 77,96 ha oraz w pakiecie 12.1
o 9,00 ha, co również stanowiło powyżej 50% względem powierzchni deklarowanej tj. 25,02 h. Powyższe wynikało z wykluczenia działki nr [...] i deklarowanych na niej powierzchni w pakiecie 11.1 - 45,00 ha, pakiecie 12.1 - 9,00 ha, które to działki zostały uznane za niebędąca w posiadaniu Strony - naruszano posiadanie drugiej strony konfliktu.
Strona od powyższej decyzji złożyła odwołanie. Nie zgodziła się z ustaleniami organu I instancji, wskazując, iż to ona jest jedynym posiadaczem gruntów. Dodatkowo w piśmie uzupełniającym odwołanie z dnia 24 marca 2021 r. wskazała na dokonanie przez Dzierżawcę bezprawnego zmienienia sposobu użytkowania dzierżawionych gruntów z ekologicznego na rolno- środowiskowo-klimatyczny, co jest niezgodne z § 7 umowy dzierżawy z dnia [...] maja 2011 roku.
Następnie w dniu 27 kwietnia 2021 r. przekazano do wykorzystania w toku prowadzonego postępowania, petycję Koła Łowieckiego "O. " w S. z dnia [...] kwietnia 2021 roku. W jej treści wskazano na niezadowolenie z odmowy przyznania płatności za lata 2015, 2017, 2018 oraz 2019 dla Strony, który jako jedyny użytkuje działki nr [...] oraz nr [...].
Z kolei w dniu 7 czerwca 2021 roku przekazano skargę grupy sąsiadów Strony, reprezentowanych przez D. P., celem dołączenia do prowadzonych postępowań odwoławczych oraz odniesienia się do podniesionych zarzutów. W treści grupa sąsiadów wyraziła niezadowolenie z odmowy przyznanych płatności za lata 2015, 2017, 2018 oraz 2019, również wskazując, iż jako jedyny użytkuje działki nr [...] oraz nr [...] a rzekomy dzierżawca praktycznie w ogóle nie pojawia się na spornych działkach.
Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu zapisów pisma odwoławczego, decyzją z dnia [...] września 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2021 r.
Organ II instancji stwierdził, iż M. S. nie mógł zostać uznany za posiadacza spornych działek w roku 2017, gdyż działania przez niego podejmowane nie przesądziły o uznaniu go za posiadacza, który w sposób niezakłócony korzystał ze spornych działek. W konsekwencji poczynionych ustaleń, zasadnym było wykluczenie z płatności deklarowanej w pakiecie 11.1 działki rolnej SI o powierzchni 45,00 ha oraz w pakiecie 12.1 działki rolnej SS1 o powierzchni 9,00 ha, zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] W ocenie organu II instancji zasadnie również organ I instancji uznał brak możliwości zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez brak wykazania przez Stronę, braku winy w swoim postępowaniu w przedmiocie uprawnień do płatności, w tym przypadku brak możliwości uznania go za posiadacza. Zasadnie również brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, gdyż organ I instancji poinformował Stronę o nieprawidłowościach we wniosku w wezwaniu z dnia 26 października 2016 roku, a które to nieprawidłowości okazały się negatywne w skutkach dla Strony.
Organ odwoławczy wskazał na art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2018 r., 627 poz.), zgodnie z którym płatność należy się posiadaczowi zależnemu (dzierżawy), a nie posiadaczowi samoistnemu M. S. naruszającemu posiadanie drugiej strony konfliktu. Tym samym zasadnie uznać należało, iż M. S. nie spełnił warunków do przyznania płatności, tj. nie był jej posiadaczem.
W ocenie organu odwoławczego zasadnie organ I instancji uznał brak możliwości zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez brak wykazania przez Stronę braku winy w swoim postępowaniu w przedmiocie uprawnień do płatności, w tym przypadku brak możliwości uznania go za posiadacza. Zasadnie również brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, gdyż organ I instancji poinformował Stronę o nieprawidłowościach we wniosku w wezwaniu z dnia 26 października 2016 roku, a które to nieprawidłowości okazały się negatywne w skutkach dla Strony
Organ odwoławczy w wyniku wykluczenia przedmiotowej powierzchni stwierdził różnice między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną wynoszącą 45,00 ha w pakiecie 11,1 oraz 9,00 ha w pakiecie 12.1 ha.
W ocenie organu odwoławczego w lipcu 2017 roku Strona w dniach 03-05 maja 2017 roku wypasała zwierzęta, natomiast w lipcu 2017 roku A. K.-S. podjęła czynności związane z wykoszeniem spornych działek i zbioru, po tych czynnościach wszedł na grunt M. S. i rozpoczął koszenie zbiór siana
i wypas. Organ nie uznał, wykonywanych w miesiącu marzec-kwiecień takich czynności jak zbieranie kamieni oraz naprawa ogrodzeń jako warunkujące posiadanie działek. Zatem Strona nie była posiadaczem spornych działek. W ocenie organu II instancji należy zgodzić się z decyzją organu I instancji, stwierdzającej, że Strona nie była posiadaczem spornych działek, a jedynie naruszała posiadanie dzierżawcy. Naruszenie posiadania miało miejsce najwcześniej pod koniec lipca i trwało do końca października 2017 roku kosząc powierzchnie niewykoszone przez dzierżawcę (pozostawionych w związku z podjętym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym), ponowne koszenie, wypas, wykaszanie i zbiór niedojadów.
Organ odwoławczy dodał, iż w jednym z wymogów w rolnictwie dla pakietów 11.1 jest wykaszanie do dnia 31 lipca, a w przypadku pakietu 12.1 wykaszanie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz dla obu pakietów zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy) w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, co w niniejszym stanie faktycznym nie zostało wykonane - gdyż jak twierdzi Strona pokos nie był ani przez dzierżawcę ani przez nią zebrany. Powyższe wskazuje, iż Strona nie realizowała na spornej działce wymogów programu, nie prowadząc dodatkowo rejestru zabiegów dla działki nr [...] mimo takiego obowiązku.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję w całości wnosząc o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia;
2. stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia;
3. zasądzenie od organu na rzecz Strony kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego wedle zestawienia przedłożonego przed zamknięciem postępowania, a w razie braku przedłożenia zestawienia - wedle norm przepisanych,
4. rozpoznanie skargi na rozprawie;
5. zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej mój wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2017, zgodnie z wnioskiem złożonym przeze mnie w dniu [...] maja 2017 roku, w tym dla działki nr [...].
Jednocześnie zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez
1) brak należytego zgromadzenia i rozpatrzenia posiadanego materiału dowodowego;
2) błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie tego, kto faktycznie posiadał i rolniczo użytkował sporne grunty;
3) naruszenie zasady obiektywizmu oraz interpretację wszelkich niejasności na niekorzyść Skarżącego;
4) wskazywanie okoliczności mających znaczenie prawne w sposób wybiórczy;
5) przypisywanie Skarżącemu twierdzeń, które nie padły w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego; czego skutkiem było błędne przyjęcie, że Skarżący nie był posiadaczem spornych działek nr [...] oraz [...]
b) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez:
- oparcie rozstrzygnięcia przede wszystkim na zeznaniach świadków, którzy zostali wskazani przez byłego dzierżawcę zarazem drugą stronę konfliktu krzyżowego, A. K. - S. i są powiązani z nią rodzinnie tj. M. S. (mąż) oraz M. K. (brat) bez podania tych zeznań wnikliwej weryfikacji oraz uzasadnionej krytyce;
- arbitralną interpretację zeznań wszystkich świadków oraz wyciągnięcie wniosków, które nie znajdują pokrycia w istniejącym stanie faktycznym - w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że jedyni dwaj świadkowie zeznających na korzyść A. K. - S., to członkowie jej najbliższej rodziny, tj. M. K. (brat) oraz M. S. (mąż), a zatem oceny ich zeznań należało dokonać w sposób szczególnie ostrożny;
- uznanie, że A.. K. - S. i jej mąż zebrali siano ze spornych działek na podstawie faktury VAT na sprzedaż siana wystawionej na rzecz osoby powiązanej, tj. brata- M. K., w sytuacji gdy z faktury nie wynikało, że siano zostało rzeczywiście zebrane ze spornej działki [...], zaś sam świadek M. K. zeznał, że nie posiada żadnej wiedzy na temat użytkowania nr [...] przez siostrę (A.. K. - S.) i nie miał bezpośredniej wiedzy, skąd pochodzi siano, a jedynie "został poinformowany przez siostrę", że siano pochodzi z działek użytkowanych przez nią (bez wskazania, z których dokładnie działek siano pochodzi),
- odmowę uznania wiarygodności przedłożonej przez M.. S. opinii mgr inż. R. W., specjalisty ds. rolnictwa wpisanego na listę biegłych sądowych - który to jako fachowiec, osoba niezależna, niezwiązana z żadną ze stron konfliktu krzyżowego, stwierdził, że jedynie 7ha działki nr [...],80 ha działki nr [...] zostało skoszone (rzekomo przez A.. K. - S. lub jej męża) i to w sposób nienależyty, zaś siano zebrane nie nadawało się na paszę dla zwierząt, Organ usiłował obalić wiarygodność tej opinii powołując się na "brak daty wykonania zdjęć", "nieoznaczenie kierunków na mapie" oraz "narysowanie flamastrem powierzchni nieskoszonych" - nawet jeśli Organ miał powyższe wątpliwości, to w takiej sytuacji powinien on biegłego przesłuchać
w charakterze świadka
- odmowę uznania wiarygodności zeznań świadków - mianowicie wszyscy świadkowie poza powiązanymi rodzinnie z A.. K. - S. jednoznacznie twierdzili, że to ja użytkowałem w 2017 r. rolniczo sporne działki (w tym A. Ł., G. Ł., D. P., D. K.),
- odmowę uznania za wiarygodny dowód skargi sąsiadów jak i petycji Myśliwych Koła Łowieckiego "O.", z których to dokumentów jasno wynikało, że to M. S. był jedynym użytkownikiem działek - Organ zdewaluował ten dowód (podobnie jak wszystkie inne przedłożone przeze mnie) bez jakiejkolwiek głębszej analizy (nawet jeśli miał wątpliwości, winien przesłuchać osoby, które podpisały petycję oraz skargę w charakterze świadków) - kategorycznie stwierdzając, że "nie wpływa on na odmienną ocenę dowodów zgromadzonych
w prowadzonym postępowaniu (tj. jak się zdaje zeznaniom brata i męża drugiej strony konflikty krzyżowego oraz fakturze VAT wystawionej na rzecz brata,
z której nie wynika, z jakich działek pochodziło rzekomo sprzedane siano, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że nie byłem posiadaczem spornych działek,
a dopłaty winny należeć się posiadaczowi zależnemu, tj. Dzierżawcy
c) art. 107 §1 k.p.a. oraz art. 107 §3 k.p.a. poprzez:
- niedostateczne wyjaśnienie przyczyn, dla których określonym dowodom organ I instancji przyznał wiarygodność, a innym jej odmówił;
- wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia faktycznego oraz prawnego wydanej decyzji;
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego ustalenia, że A. K. - S. posiadała sporną działkę nr [...] w 2017 roku a ja jej nie posiadałem, w sytuacji kiedy prawidłowe zastosowanie przepisów postępowania administracyjnego winno doprowadzić do ustalenia, że A. K. - S. nie użytkowała również w roku 2017 r. spornych działek, nr [...] i nr [...], nie użytkowała ich rolniczo, nie utrzymywała w dobrej kulturze rolnej, wszystkie czynności, takie jak: koszenie traw, zbieranie siana, wycinanie krzaków, wycinanie ręczne traw, zbieranie kamieni, wypas zwierząt, rozłożenie ogrodzenia, talerzowanie, bronowanie, zasiew, bronowanie posiewne, wałowanie, ręczne prace melioracyjne wykonywałem ja wraz z moimi pracownikami.
2) naruszenie powołanych w uzasadnieniu przepisów prawa materialnego, to jest §2 ust. 1 w zw. z §11 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na latach 2014-2020 (Dz. U, z 2015 r. poz. 415 ze zm.) oraz art. 336 k.c. poprzez uznanie, że Strona nie była posiadaczem spornej działki nr [...] i tym samym nie użytkowała jej rolniczo i nie mam prawa do otrzymania płatności na działkę nr [...], co skutkowało wykluczeniem jej z płatności oraz nałożeniem kar za przedeklarowanie powierzchni ostatecznie odmową przyznania płatności na cały zadeklarowany obszar.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego artykułu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: "p.p.s.a.", wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Spór pomiędzy organem a Skarżącym sprowadza się w istocie do kwestii, jaką stanowi ocena spełnienia przez Skarżącego w 2017 r. jednej z przesłanek uzyskania tego rodzaju wsparcia - w postaci posiadania spornych działek (a w niniejszej sprawie jednej z nich - tj. działki nr [...]).
Podkreślić zatem należy w pierwszym rzędzie, że w badanej sprawie postępowanie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2018 r., 627 poz.), dalej "ustawa PROW 2014-2020"
Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ekologicznym", płatność ekologiczna przysługuje rolnikowi, jeżeli:
- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
- łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha,
- realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,
- spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu ekologicznym.
Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ekologicznego Rolnik realizujący zobowiązanie ekologiczne przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Stosownie natomiast do art. 20 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.
Przepisy łączą więc prawo do uzyskania płatności z posiadaniem gruntów, dodatkowo przyznając pierwszeństwo w prawie do ich uzyskania posiadaczowi zależnemu przed posiadaczem samoistnym.
Wyjaśnić trzeba, że stosownie do treści art. 336 K.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Posiadaniem samoistnym jest władanie rzeczą w sposób odpowiadający korzystaniu z niej przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie, zaś posiadaniem zależnym - władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby.
Z wcześniej wskazanych przepisów wynika, iż jednym z warunków otrzymania płatności rolnych jest posiadanie działek rolnych o określonej powierzchni. Zaznaczyć należy, że posiadanie gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne ich użytkowanie. Aby zostać beneficjentem płatności rolnych nie wystarcza być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu K.c., ale należy je również rolniczo użytkować.
W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że do otrzymania płatności nie wystarcza sama możność władania gruntami rolnymi lecz konieczne jest efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów czyli faktyczne ich użytkowanie. Przy czym użytkowanie to musi istnieć zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności jak i przez cały rok kalendarzowy w którym złożono wniosek. Płatność nie przysługuje natomiast osobie która w ogóle nie użytkowała gruntu bądź użytkowała go tylko przez pewien okres w roku złożenia wniosku (tak WSA w Łodzi w wyroku z 27 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 259/16). Wskazuje się również powszechnie, że chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony (tak: m.in. NSA w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I GSK 278/19, z dnia 10 lipca 2019 r. sygn. akt I GSK 1361/18, WSA w Olsztynie w wyroku z 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 128/21). Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 228/07, wyrok WSA w Bydgoszczy I SA/Bd 369/22). Podkreśla się, że właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał ( wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r. sygn. akt I GSK 1361/18).
Wyjaśnić zatem należy, mając także na uwadze podniesione w skardze zarzuty, że w postępowaniu prowadzonym tak jak w badanej sprawie, na podstawie ustawy PROW 2014-2020 zasady wynikające z k.p.a. doznają szeregu ograniczeń i modyfikacji.
Zgodnie bowiem z art. 4 ustawy PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 27 ust.1 ustawy PROW 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W myśl zaś ust. 2 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zatem w powyższych przepisach ustawa PROW 2014-2020 odwraca zasady obowiązujące na gruncie k.p.a. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa tak jak w k.p.a. (w tym szczególnie we wskazywanym przez Stronę w zarzutach skargi art. 77 k.p.a.) na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – a zatem ten który przedstawi strona postępowania.
W świetle powyższego, to do Strony należało udowodnienie faktów z których wywodzi ona skutki prawne, co dotyczy również faktu posiadania (rolniczego użytkowania) przez nią spornych działek, jak i faktu skutecznego wypowiedzenia umowy dzierżawy (skoro Strona na ten fakt się powołuje).
Skarżący był zatem zobowiązany wykazać, że w 2017 roku był osobą która decydowała o profilu upraw i dokonywała swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierała plony – odnośnie działek w stosunku do których chce uzyskać płatności.
Sąd zauważa tymczasem, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku Strony, nie potwierdza że w 2017 roku Skarżący był posiadaczem spornych gruntów w powyższym rozumieniu. Nie można bowiem uznać, że wykazał on, iż przez cały rok 2017 efektywnie (rzeczywiście) w sensie gospodarczym korzystał z gruntów w ten sposób, iż to on samodzielnie decydował o profilu upraw i dokonywał swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierał plony. Przeczy temu już sam fakt swobodnego koszenia w 2017 roku gruntu przez Dzierżawcę.
Skarżący podnosi liczne zarzuty pod adresem sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym także co do oceny dowodów, jednak zdaniem Sądu przedstawiona argumentacja nie zmienia tego, iż ustalony stan faktyczny sprawy co do najistotniejszej w sprawie kwestii - posiadania przez Skarżącego w 2017 r. spornych działek w sposób wyżej rozumiany, jest spójny a dowody w istocie niesprzeczne.
Nie ma bowiem sporu i wątpliwości, iż Skarżący w 2017 roku wykonał na spornych działkach szereg zabiegów, w tym dokonywał wypasu bydła i koni na działce nr [...] w dniach 3-8 maja 2017 roku oraz wykaszania i zbioru w dniach 22-30 sierpnia 2017 roku. Natomiast na działce nr [...] pod koniec lipca do końca października 2017 roku dokonywał koszenia powierzchni niewykoszonej przez dzierżawcę, poprzez ponowne koszenie, wypas, wykaszanie i zbiór niedojadów. Potwierdzają to zeznania świadków i nie jest to kwestionowane.
Nie ma też jednak żadnych wątpliwości, iż wcześniej, tj. w dniach od 6 lipca 2017 roku A. K.-S. kosiła działki nr [...] i nr [...]. Jak ustalono, zaczęła ona koszenie w dniu [...] lipca 2017 od działki nr [...] twierdząc, że umowa dzierżawy jest nadal aktualna. Koszenie wskazanych działek przez Dzierżawcę trwało do dnia 14 lipca 2017 roku. Powyższa okoliczność jest bezsporna. Potwierdza ją sam Skarżący, A. K.-S., fakt ten potwierdzają zeznania niemal wszystkich świadków, jak i powołana przez Stronę opinia biegłego.
Sporny jest natomiast fakt czy koszenie działek przez A. K.-S. było wykonane prawidłowo i czy prawdziwe jest twierdzenie że dokonała ona następnie zbioru siana i sprzedała siano pochodzące ze wskazanych działek na rzecz swojego brata.
Sąd zauważa, iż powyższe kwestie podkreślane przez Stronę, tj. prawidłowość koszenia oraz fakt zebrania/niezebrania siana przez Dzierżawcę mogą mieć wpływ na fakt przysługiwania płatności A. K.-S. - jednak powyższe nie jest przedmiotem badanego postępowania. Powyższe okoliczności nie mogłyby natomiast, nawet w przypadku ich potwierdzenia (i potwierdzenia posiadania gruntu przez Stronę) skutkować przyznaniem płatności Skarżącemu – albowiem potwierdzałyby wadliwość wykonywanych zabiegów na gruncie objętym zobowiązaniem Skarżącego - gdyby uznać że posiadał te grunty. Jednak zdaniem Sądu sama już bezsporna okoliczność, iż A.. K. - S. w okresie od 6 do 14 lipca 2017 r. kosiła w sposób de facto niezakłócony wskazane działki, bez uzyskiwania jakiejkolwiek zgody Skarżącego, świadczy o tym, że w całym 2017 roku Skarżący nie posiadał wyłącznie (tj. nie użytkował rolniczo spornych gruntów przez cały rok). Tymczasem jak wskazano użytkowanie to musi istnieć zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności jak i przez cały rok kalendarzowy w którym złożono wniosek. W świetle bezspornych w istocie, powyższych faktów, nie można więc też uznać, że w 2017 roku Skarżący samodzielnie i swobodnie decydował o profilu upraw i dokonywał swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierał plony – skoro bez jego zgody (i to dodatkowo – jak twierdzi Strona - nieprawidłowo, nie zbierając siana) koszenia traw dokonywała również w 2017 roku A. K. - S..
Dlatego też zarzuty Strony, dotyczące oparcia rozstrzygnięcia na zeznaniach świadków wskazanych przez Dzierżawcę i powiązanych z nią rodzinnie – nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z zeznań tych świadków wynika bowiem, że Dzierżawca kosiła sporne działki w dniach od 6 do 14 lipca 2017 r. i jest to okoliczność bezsporna, potwierdza ją bowiem Strona jak i powołani przez nią świadkowie. Natomiast potwierdzenie dalszych, już spornych okoliczności takich jak ocena prawidłowości koszenia w tym dokładny jego obszar jak i fakt zbioru oraz sprzedaży siana bratu – przez A. K. S. – nie ma znaczenia dla badanej sprawy, albowiem nawet ich potwierdzenie nie może skutkować przyznaniem płatności Skarżącemu. Mogłyby one wpłynąć na ocenę przysługiwania płatności Dzierżawcy – ale nie jest to, jak już wskazywał Sąd przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Z tego samego powodu bez znaczenia dla sprawy był zatem również powoływany dowód z opinii biegłego, z której miał wynikać fakt nienależytego skoszenia działek przez Dzierżawcę. Nawet bowiem uznanie jego tez za zasadne nie mogło skutkować przyznaniem płatności Skarżącemu. Powyższa uwaga odnosi się również do powoływanych przez Stronę w skardze zeznań świadków. Nie zaprzeczają one bowiem, zasadniczej okoliczności że w lipcu 2017 r. koszenia na spornych działkach dokonywała A. K. – S.. Skargi sąsiadów jak i petycji Myśliwych Koła Łowieckiego "O." na których opiera się twierdzenie, iż tylko Skarżący użytkował rolniczo działki w 2017 roku stoją w sprzeczności z powyższymi, niespornymi ustaleniami.
Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, Skarżący nie udowodnił również, że skutecznie wypowiedział umowę dzierżawy. W badanej sprawie, istnieje spór między Skarżącym który jest właścicielem spornych gruntów i uważa, że skutecznie wypowiedział umowę dzierżawy, a A. K. - S., która z kolei uważa, że nadal jest ich dzierżawcą. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] maja 2011 r. strony zawarły umowę dzierżawy przedmiotowych gruntów na 15 lat. Mimo to, Skarżący pismem z [...] lipca 2015 r. wypowiedział umowę Skarżącej, następnie podejmując również działania rolnicze na spornym gruncie.
Sąd zauważa, że co prawda powództwo A. K. – S. o ustalenie istnienia stosunku dzierżawy zostało oddalone, to jednak wskazać należy iż nastąpiło to z przyczyn formalnych – bowiem Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z [...].10.2016 r. sygn. akt [...] utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...].04.2017 r. sygn. akt [...] uznał, że nie posiada ona interesu prawnego w wytoczeniu takiego powództwa (potwierdza to treść znajdującego się w aktach sprawy uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] lutego 2019 r. sygn. akt. [...]. Jednak z powyższych wyroków nie wynika, aby umowa dzierżawy wygasła, co wyraźnie stwierdził SR w K. w powyższym wyroku [...], nadto zauważając, że "jedyną ustawowo uregulowaną przyczyną wypowiedzenia umowy dzierżawy zawartej na czas oznaczony, z czynszem płatnym rocznie, jest trzymiesięczna zaległość w płatności czynszu, pod warunkiem wezwania dzierżawcy do zapłaty i udzielenia mu dodatkowego miesięcznego terminu do zapłaty czynszu (art. 703 k.c.)". Dalej wskazał też, że w sprawie nie było sporne, że powódka płaciła czynsz pozwanemu. (...) Sąd wskazał też, że powoływany przez Stronę jako podstawa wypowiedzenia umowy brak refundacji podatku przez Dzierżawcę na rzecz Skarżącego jak i brak zawarcia przez Dzierżawcę umowy ubezpieczenia OC w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego nie mogły być podstawą wypowiedzenia spornej umowy dzierżawy. Na stronie 8 uzasadnienia Sąd konkludował "Reasumując: pozwany nie był uprawniony do wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym". Powyższe ustalenia, jakkolwiek nie zastępują wyroku stwierdzającego istnienie/czy też nieistnienie stosunku dzierżawy, wskazują jednak na trafność uznania, że Skarżący nie udowodnił, iż umowa dzierżawy wygasła. Niezależnie od powyższych ustaleń, nieistnienia stosunku prawnego umowy dzierżawy na drodze sądowej domagać się może sam Skarżący, ale jak wynika z akt sprawy w takim procesie wytoczonym z jego powództwa jak dotychczas nie zapadło rozstrzygnięcie.
Natomiast fakt wkraczania przez Skarżącego na sporny grunt m.in. w 2017 roku był przedmiotem oceny Sądu Rejonowego w K., który wydał powołany wyżej wyrok o sygn. [...], zakazujący Skarżącemu naruszania posiadania dzierżawionych przez A. K. - S. działek. Podstawą prawną roszczenia A. K. - S. był przepis art. 344 § 1 K.c., który stanowi, że przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Z powyższego wyroku wynikało, że Skarżący naruszył posiadanie A. K. - S. co do spornych działek w latach 2015-2017. Okoliczności te miały wpływ na wydanie wyroków przez WSA w Szczecinie z dnia 26 sierpnia 2020 r. o sygn. akt: I SA/Sz 295/20 i I SA/Sz 296/20, dotyczących odmowy przyznania Skarżącemu stosownych płatności za rok 2015 (oddalono skargi na zaskarżone decyzje) oraz z dnia 2 września 2020 r. o sygn. akt I SA/Sz 203/20 i I SA/Sz 204/20, dotyczących odmowy przyznania A. K. - S. stosownych płatności za rok 2016 (uchylono decyzje obu instancji). W ww. prawomocnych wyrokach, WSA w Szczecinie uwzględnił treść art. 345 k.c., że posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.
W świetle zatem wszelkich okoliczności badanej sprawy, Sąd podzielił stanowisko organów, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, aby w 2017 r. Skarżący posiadał (użytkował rolniczo) sporne grunty w sposób który uprawniałby go do płatności. Działania podejmowane przez Skarżącego nie mogły stanowić podstawy do uznania, iż był on posiadaczem działek w sensie rolniczego ich użytkowania w roku 2017. Podkreślić należy ponownie, iż na spornych działkach w 2017 r. nie tylko Skarżący dokonywał koszenia na gruntach, ale dokonywała tego niezależnie od jego woli również A. K.-S..
Wskazać należy też, że organy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania sporów między stronami o posiadanie działek rolnych, lecz muszą ocenić wpływ konfliktu na użytkowanie rolnicze tych działek w ramach uprawnienia do płatności rolnych. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że Skarżący w 2017 r. nie był w posiadaniu spornych gruntów.
Niezależnie od powyższego trafne są również uwagi organu odwoławczego, odnośnie tego, iż z ustalonego stanu faktycznego wynika, że nawet w przypadku uznania Skarżącego za posiadacza gruntów, nie mógłby on otrzymać płatności wobec tego, że zadeklarowane czynności nie realizowały wymogów dla pakietów 11.1 i 12.1 które przewidują wykaszanie do 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym oraz dla obu pakietów zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawionej biomasy) – podczas gdy Strona twierdzi, że pokos nie był ani przez nią ani przez dzierżawcę zebrany, a nadto Strona nie prowadzi rejestru zabiegów dla działki [...] mimo takiego obowiązku.
Zasadnie również organy uznały brak możliwości zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 wskutek niewykazania przez Stronę, braku winy w swoim postępowaniu w przedmiocie uprawnień do płatności, co w tym przypadku oznacza brak możliwości uznania go za posiadacza. Zasadnie również uznano, że brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, gdyż organ I instancji poinformował Stronę o nieprawidłowościach we wniosku w wezwaniu z dnia 26 października 2016 roku, a które to nieprawidłowości okazały się negatywne w skutkach dla Strony. Oba powyższe przepisy warunkują odstąpienie od sankcji w sytuacji gdy dana osoba wykazuje przed organem, że nie jest winna zadeklarowaniu niekwalifikujących się części wniosku. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, w której Skarżący poinformował wprawdzie w piśmie z dnia 16 sierpnia 2017 roku, że A. K.-S. skosiła działki, ale nie uznaje tego za nieprawidłowość mającą skutkować uznaniem, że jego wniosek jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od dnia jego złożenia. Powyższe również nie skutkuje uznaniem, iż nieprawidłowość w postaci naruszenia posiadania nastąpiła nie z winy Strony, a co za tym idzie, słusznie organ nie doszukał się możliwości odstąpienia od nałożenia dodatkowych sankcji. Strona nie zgłosiła również wystąpienia siły wyższej w terminie, nie informując mimo posiadanej wiedzy, że do 14 lipca 2017 roku skoszono zadeklarowane przez nią grunty w części. Strona zleciła bowiem już w dniu 18 lipca 2017 roku sporządzenie opinii prywatnej na temat prawidłowości przeprowadzonego koszenia – co oznacza, ze posiadała już na jego temat wiedzę. Tym samym uznając za zgłoszenie siły wyższej pismo z dnia 16 sierpnia 2017 roku, zasadnie przyjęto je jako wniesione z uchybieniem piętnastodniowego terminu na zgłoszenie.
Sąd nie dostrzegł także nieprawidłowości zaskarżonej decyzji w zakresie nie objętym zarzutami skargi.
W ocenie Sądu, organy nie naruszyły przepisów postępowania, w sposób skutkujący koniecznością uchylenia decyzji, prawidłowo dokonały oceny zebranego materiału dowodowego i wywiodły z niego logiczne wnioski odnośnie skutków dokonanych ustaleń dla sytuacji Skarżącego. Decyzja wydana przez organ zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. Okoliczność, że Skarżący z zebranego materiału dowodowego wywodzi inne wnioski iż organy, nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania przez organy ARiMR w sposób skutkujący koniecznością uchylenia decyzji. .
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.