I SA/SZ 852/22

I SA/Sz 852/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 746/23 - Wyrok NSA z 2025-11-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1312
art.3, art. 7 ust. 1, 8, 18
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 336, 345,703,
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] marca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
M. S. (dalej: "Skarżący", "Strona") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "organ odwoławczy") z dnia [...] września 2022 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu D. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Z. (dalej: "organ
I instancji") z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 r.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący jest właścicielem m.in. działki rolnej zlokalizowanej w woj. [...], nr [...], obręb S., gmina Z. oraz działki rolnej nr [...] zlokalizowanej w woj. [...], obręb N. , gmina Z..
Od dnia [...] marca 2011 r. sporne działki nr [...] i nr [...] były przedmiotem umowy dzierżawy, którą Strona zawarła z A. K.-S. (dalej: "Dzierżawca") aktem notarialnym rep. A numer [...] z dnia [...] maja 2011 r. Umowa została zawarta na czas określony do dnia [...] marca 2026 r.
Strona pismem z dnia [...] lipca 2015 r., złożyła oświadczenie o rozwiązaniu umowy dzierżawy ze skutkiem natychmiastowym, co dodatkowo potwierdziła pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. (wezwanie do zapłaty i potwierdzenie wypowiedzenia umowy), w której - wobec sprzeciwu Dzierżawcy szczegółowo wyjaśniła, dlaczego była zmuszona rozwiązać umowę dzierżawy.
W dniu 31 maja 2017 roku do organu I instancji wpłynął wniosek Skarżącego
o przyznanie płatności na rok 2017, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności do krów, płatności do bydła, płatności do owiec. W części VIII wniosku, dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, zadeklarowano do jednolitej płatności obszarowej (JPO) - [...] ha. Natomiast w dniu 18 lipca 2017 roku wpłynęło wycofanie wniosku w części dotyczącej płatności do krów i bydła.
W dniu 16 sierpnia 2017 roku do organu I instancji wpłynęło pismo Strony,
w którym wskazała, iż w dniu 6 lipca 2017 roku Dzierżawca wkroczyła na działki nr [...] i nr [...] i zaczęła koszenie od działki nr [...] twierdząc, że umowa dzierżawy jest nadal aktualna. Strona wskazała, że pomimo wielokrotnych próśb słownych i telefonicznych, kontynuowano koszenie na jej działkach do dnia [...] lipca 2017 roku, po czym opuszczono działki i nie pojawiono się na nich do chwili obecnej. Pogoda nie pozwoliła Stronie zebrać trawy na siano (a nie posiadała ona maszyn do zbioru sianokiszonki lub kiszonki) i nie nadawała się do zbioru ponieważ nie przedstawia już żadnej wartości paszowej (trawa zgniła, a odrosty nowej przerosły pokosy). Strona wskazała, iż dokonała dwukrotnego zgłoszenia na Policji bezprawnego wtargnięcia Dzierżawcy oraz powołała specjalistę ds. rolnictwa, biegłego sądowego R. W. w celu oszacowania jakości wykonanych prac polowych na ww. działkach oraz ustalenia powierzchni niekoszonej. Opiniujący po dokonanych w dniu 18 lipca 2017 roku oraz w dniu 26 lipca 2017 roku oględzinach działek uznał, iż pokosy trawy zalegały całą powierzchnię wykoszoną, a koszenie wykonano na różnej wysokości około 8-16 cm, co w odniesieniu do racjonalnego wykaszania było za wysoko i powodowało utratę plonów. Ponadto zostało wykonane niestarannie, pozostawiając tzw. omijaki, brody, co sprawiało wrażenie niedbałości wykonanego elementu zbioru. Opiniujący ustalił, że na działce nr [...] o powierzchni 21,00 ha użytków rolnych, nie wykoszono powierzchni 14,00 ha, natomiast na działce nr [...] o powierzchni użytków rolnych 59,00 ha, nie wykoszono łącznie 16,20 ha, oznaczając obszary niewykoszone na kopiach map.
Następnie w opinii z dnia 14 sierpnia 2017 roku stanowiącej uzupełnienie do opinii z dnia 21 lipca 2017 roku, opiniujący w wyniku ponownych oględzin stanu agrotechnicznego, przeprowadzonego w dniu 14 sierpnia 2017 roku stwierdził, iż pokosu nie przygotowano do zbioru, nie roztrzęsiono oraz nie zgrabiono na wałki,
a zalegające pokosy przerośnięte są źdźbłami traw. Opiniujący stwierdził również, iż
w spodniej części pokosów nastąpiły procesy gnilne, a zebrane siano w takim stanie nie nadaje się na paszę dla zwierząt.
Organ I instancji dnia 26 października 2017 roku wystosował do Strony wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...]. Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono, iż ww. działki ewidencyjne zostały zadeklarowane przez innych producentów, tym samym działki te weszły w konflikt kontroli krzyżowej.
W dniu 6 listopada 2017 roku wpłynęła odpowiedź na ww. wezwanie, w treści której Strona wskazała, iż Dzierżawca przez niewłaściwe jakościowo koszenie
w nieodpowiednim terminie utrudnia użytkowanie spornych gruntów, z uporem wkracza na grunty oraz przeszkadza w prawidłowym użytkowaniu przez niszczenie traw. Dodatkowo Strona wskazała, że po 14 lipca 2017 roku ww. osoba ani nikt inny nie wykonywał żadnych prac na tych działkach. Strona wskazała również, iż w związku
z tym, iż Dzierżawca w dalszym ciągu uznaje dzierżawę za nieskutecznie rozwiązaną, nadal przeszkadza w prawidłowym użytkowaniu gruntów. Jako załącznik do pisma, Strona złożyła zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków Dzierżawcy.
Następnie w dniu 5 listopada 2017 roku wpłynęło uzupełnienie do odpowiedzi na pismo z dnia 26 października 2017 roku, do którego Strona dołączyła decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 roku [...] o wykreśleniu
z ewidencji Dzierżawcy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, dowodami w sprawie wykreślenia było wypowiedzenia umowy dzierżawy w trybie natychmiastowym z dnia [...] lipca 2015 roku oraz prawomocny Wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt [...] oddalający powództwo A. K.-S. o ustalenie, że umowa dzierżawy z dnia [...] maja 2011 roku nadal istnieje.
W dniu 15 listopada 2017 roku do organu I instancji wpłynęło kolejne uzupełnienie do odpowiedzi na pismo z dnia 26 października 2017 roku, do którego Strona dołączyła zaświadczenie z Urzędu Gminy O. z dnia [...] listopada 2017 roku, iż A. K.-S. nie jest podatnikiem podatku rolnego z tytułu umowy dzierżawy z M. S..
Pismem z dnia 29 listopada 2017 roku organ I instancji wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień, w zakresie wykonanych w 2017 roku na działkach nr [...] i nr [...] prac agrotechnicznych wraz z terminami ich wykonania, jak również wskazanie świadków, faktur lub innych dokumentów potwierdzających użytkowanie działek.
W odpowiedzi Skarżący wskazał, iż na przełomie marca i kwietnia na działkach nr [...] i nr [...] wraz ze swoimi pracownikami wyzbierał kamienie i poprawił ogrodzenie. Z początkiem maja (03-08.05.2017 r.) na działce nr [...] przeprowadzono wypas bydła i koni. W dniach 22-30.08.2017 r. przeprowadzono koszenie oraz zbiór niedojadów. Próbując ratować, to co zostało zniszczone w dniach 06-14.07.2017 r. przez Dzierżawcę i jej męża na działce nr [...], Skarżący dokonał koszenia i zbioru siana w dniach 25-28.07.2017 r. W związku ze zniszczeniem znacznej części traw na tej działce dokonano koszenia w terminie 27-31.08.2017 r., a przewracanie i zbiór trawy na siano przeprowadzono w dniach 09-13.09.2017 r. Kolejno w dniach 02-08.10.2017 r. przeprowadzono na tej działce ([...]) wypas bydła i koni oraz w dniach 24-30.10.2017 r. dokonano wykoszenia i zbioru niedojadów. Strona w treści pisma wniosła o przesłuchanie czterech świadków oraz dołączenie pisma z dnia 16 sierpnia 2017 roku wraz z opinią biegłego sądowego R. W.. Jako załącznik do pisma Strona przedłożyła decyzję Starosty [...] o wykreśleniu z ewidencji Dzierżawcy oraz 14 kopii faktur VAT za zakup materiałów różnego pochodzenia i przeznaczenia, od oleju napędowego po rękawice, których przeznaczenia nie można bezpośrednio przypisać koszeniu i zbioru siana ze spornych działek, tym bardziej, że oprócz spornych działek Strona posiada inne działki oraz świadczy usługi innym rolnikom.
Organ I instancji przesłuchał w dniu 10 kwietnia 2018 roku Stronę oraz wskazanych przez nią świadków: D. K., A. Ł., G. Ł. oraz D. P..
W ww. przesłuchaniu Strona przedstawiła sytuację związaną z zawarciem umowy dzierżawy z A. K.-S. oraz próbą jej wypowiedzenia. Strona zeznała, iż na początku lipca Dzierżawca wkroczyła na działki kosząc je obydwie. Najpierw kosiła działkę nr [...]. Koszenie zajęło około 10 dni. Poproszono Dzierżawcę by zaprzestała koszenia, zwracając uwagę że koszenie dokonane jest niewłaściwie, na okoliczność czego przedłożył opinię biegłego. Wcześniej ani później nie widziano aby były wykonywane przez Dzierżawcę jakieś inne prace. Strona wskazała, na wykonywanie na działce nr [...] takich czynności jak, zbieranie kamieni (marzec-kwiecień), poprawianie ogrodzenia, drobne prace melioracyjne, usuwanie powalonych drzew, włókowanie, bronowanie, usuwanie szkód po dzikach, usuwanie kretowisk. Na początku lipca Dzierżawca skosił na działce grunty orne i część pastwiska, pozostawiając niewykoszone łąki. Powierzchnie niewykoszone zostały wykoszone pod koniec lipca przez A. i G. Ł. oraz D. K.. Pod koniec sierpnia skoszono całą działkę, nie pozostawiając terenów nieskoszonych. W połowie września zebrano siano w baloty i pozostawiono na działce, a pod koniec października wprowadzono zwierzęta, które wyjadły trawę oraz siano z balotów. Pod koniec października wykaszano również niedojady. Odnośnie działki nr [...] Strona wskazała, iż wykonywała takie czynności jak: w marcu zbieranie kamieni, na początku maja wypas koni i bydła, w połowie sierpnia ponowny wypas, pod koniec sierpnia koszenie niedojadów na całej działce i zbiór w baloty, które pozostawiono na działce. Dodatkowo wykonywano bronowanie w miejscach uszkodzonych przez dziki oraz rozbronowanie kretowisk, usuwanie zakrzaczeń i powalonych drzew, naprawa ogrodzenia oraz udrożnianie rowów poprzez rozebranie tam bobrowych.
Ponadto D. K. zeznał, iż na zlecenie Strony, wraz z G.
i A. Ł. oraz D. P. wiosną zbierał kamienie, robił ogrodzenie. Pod koniec lipca kosili łąki na działce nr [...], która nie była wcześniej koszona. Pod koniec sierpnia kosili resztę działki [...], na której trawa była stłamszona.
Z początkiem września zbierali siano w baloty, a pod koniec października po zejściu stada skosili niedojady. Na działce nr [...] robili ogrodzenie pod konie i zbierali kamienie.
Z kolei A. Ł. zeznał, iż na obu działkach zbierał kamienie, naprawiał ogrodzenie. Pod koniec lipca na działce [...] skosił łąki, które nie były wcześniej koszone, a reszta działki była stłamszona - skoszona wysoko mulczerem, nie można było tego zebrać prasami wałującymi. Pod koniec sierpnia - początek września, koszony był cały areał tej działki. Pod koniec września wpuszczone było stado, a następnie po spędzeniu na inną działkę wykoszone zostały niedojady. Pod koniec sierpnia skoszono niedojady na działce nr [...].
Następnie organ I instancji wskazał, że G. Ł. zeznał, iż na obu działkach, wiosną, zbierał kamienie, naprawiał ogrodzenie. Pod koniec lipca kosili łąki na działce [...], pod koniec sierpnia pokosił resztę na tej działce. W połowie września na działce zbierał siano, po zbiorach pasły się konie, a na jesień koszone były niedojady. Na działkę nr [...] na początku maja przegoniono konie i krowy, a w sierpniu kosił niedojady.
Natomiast D. P. zeznał, iż nie jest mu znane położenie działki nr [...]. Na początku lipca część działki nr [...] została skoszona przez A. K.-S. i pozostawiono siano, część trawy nie została wykoszona, natomiast Strona do końca lipca skosiła całą działkę, zebrała siano w baloty
i pozostawiła na polu. We wrześniu skosiła jeszcze raz i we wrześniu siano było zbierane - pomagał przy zbieraniu swoim sprzętem. W październiku weszły konie.
W dniu 13 lipca 2018 roku Strona dostarczyła organowi I instancji kopię decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, uchylającej w całości decyzję Starosty [...]
z dnia [...] listopada 2017 r. odmawiającej wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków dzierżawcy działki nr [...] oraz nr [...] A. K.-S.. Wraz z decyzją Strona dostarczyła kopię skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wraz z potwierdzeniem nadania skargi.
Dodatkowo Strona dostarczyła również plan działalności rolnośrodowiskowej
i ekologicznej oraz dokumentację przyrodniczą siedliska, sporządzoną na
potrzeby działania rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz rejestr działalności rolnośrodowiskowej, w którym odnotowano przeprowadzone przez Stronę zabiegi agrotechniczne. W rejestrze odnotowano wykonywane zabiegi jedynie względem działki nr [...] - brak wskazanych zabiegów dla działki nr [...].
Organ I instancji włączył również do materiału dowodowego wyjaśnienia Dzierżawcy z dnia 9 maja 2018 roku oraz protokół z przesłuchania świadka M. S.. M. S. zeznał, że to on wykonywał zabiegi na działce nr [...]
i nr [...], którymi było, czyszczenie w maju przepustów, spuszczanie wody z łąk, karczowanie, na części działek zrobił meliorację, bo nie wszędzie dało się wjechać.
W lipcu przeprowadził koszenie na obu działkach i zbiór. Dzierżawca natomiast zeznała do protokołu, iż w maju zbierano kamienie, było naprawiane ogrodzenie w sadzie, palikowane drzewa, wycinane były odrosty z pojedynczych drzew, usuwanie wywrotów z pól, miało miejsce pogłębianie i poszerzanie rowów i usuwanie z nich kamieni. Następnie w dniach 6-14 lipca 2017 roku koszenie, a w dniach 20-22 lipca 2017 roku zbiór. Działki były zryte przez dziki, mąż Dzierżawcy wyrównywał ciągnikiem dziury po dzikach. Zeznano również, iż M. S. nie przeszkadzał im w wykonywaniu prac.
Ponadto w toku postępowania Strona dostarczyła:
- wniosek RSOW - [...] 7 z dnia [...] kwietnia 2018 roku Komendanta Komisariatu Policji w Z. do Sądu Rejonowego w D. Wydziału II Karnego o ukaranie M. S. w związku z wykroczeniem z art. 156 § 1 kodeksu wykroczeń,
- wyrok nakazowy sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2018 roku Sądu Rejonowy
w D. w Wydział II Karnym, który uznał M. S. za winnego popełnienia zarzucanego czynu, tj. występku z art. 156 § 1 k.w. -polegającego na tym, że w okresie od 10 sierpnia 2017 roku do 9 września 2017 roku na nienależącym do niego terenie rolnym, działki nr [...] i [...], wykosił trawy.
- pismo M. S. z dnia [...] czerwca 2018 roku - sprzeciw do wyroku nakazowego sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2018 roku,
- wniosek z dnia RSOW - [...] 8 z dnia [...] października 2018 roku Komendanta Komisariatu Policji w Z. do Sądu Rejonowego w D. Wydziału II Karnego o ukaranie M. S., za wykroczenie z art. 151 § 1 kodeksu wykroczeń.
- wyrok nakazowy sygn. akt [...] z dnia [...] listopada 2018 roku Sądu Rejonowego w D. w Wydziale II Karnym, który uznał M. S. za winnego popełnienia zarzucanego czynu, tj. występku z art. 151 § 1 k.w. - polegającego na tym, że w okresie od 01 kwietnia do 25 czerwca 2018 roku na nienależącym do niego terenie rolnym, działki nr [...] i [...], wypasał zwierzęta gospodarskie (konie i bydło).
- pismo Strony z dnia [...] grudnia 2018 roku - sprzeciw do wyroku nakazowego sygn. Akt [...] z dnia [...] listopada 2018 roku,
- pozew z dnia [...] maja 2018 roku A. K.-S. o ochronę naruszonego posiadania,
- postanowienie sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2018 roku Sądu Rejonowy
w D. I Wydział Cywilny, który z uwagi na swoją niewłaściwość przekazał ww. pozew do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w K. - V Wydział Gospodarczy.
Kolejno w toku postępowania w odpowiedzi na wezwanie organu, Strona przedłożyła wyjaśnienia, wskazując iż w dniach 25-28 lipca 2017 roku przeprowadzono koszenie i zbiór siana na działce [...] o powierzchni 14 ha oraz 2,2 ha na gruntach ornych, które nie zostały skoszone przez A. K.-S. (oznaczono na mapie obszar koszony kolorem różowym). Kolejno w dniach 27-31 sierpnia 2017 roku dokonano koszenia traw na całej powierzchni działki [...], a w dniach 09-13 września 2017 roku zebrano skoszoną trawę na siano (oznaczono obszar koszony na mapie kolorem zielonym).
Następnie organ I instancji w dniu 12 kwietnia 2019 roku przesłuchał A. K.-S., M. S. i M. K.. M. K. zeznał, że nie posiada żadnej wiedzy na temat użytkowania działek nr [...] oraz [...]. Wskazał, że jego siostra (A. K.-S.) posiada sprzęt, który przetrzymuje u niego, w tym owijarkę z chwytakiem i prasę, lecz nie wie czy tym sprzętem wykonywała zabiegi na wskazanych działkach. Świadek zeznał, że siostra pożyczała od niego przyczepę do zwożenia siana. Siano zostało zwiezione na wieś U., jednak świadek nie mógł wskazać jakim sprzętem bo nie był przy tym obecny. Światek potwierdził zakup 160 balotów siana, wskazując, iż zrobił to między innymi dlatego gdyż siano siostry było zlej jakości. Świadek wskazał, również, że został poinformowany przez siostrę, że siano pochodziło z działek użytkowanych przez siostrę.
Świadkowie A. K.-S. oraz M. S., ponownie wskazali na przeprowadzone koszenie w miesiącu lipcu, zbiór siana oraz sprzedaż siana dla M. K. - wyrysowano obszary koszone i niekoszone zgodnie z planem. A. K.-S. wskazała, iż w trakcie wykonywanych prac nikt im nie przeszkadzał. W dniu 9 września 2017 roku zauważono, że działki zostały skoszone na powierzchni niekoszonej pozostawionej zgodnie z planem, co zostało zgłoszone na Policję.
Następnie do organu I instancji w dniu 18 kwietnia 2019 roku wpłynęło pismo Dzierżawcy, wraz z kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w K. V Wydziału Gospodarczego, sygnatura akt [...] z dnia [...] lutego 2019 roku, zakazującego M. S. naruszania posiadania A. K. - S., poprzez wykonywanie przez pozwanego okresowego wypasu zwierząt oraz wykaszania traw na spornych działkach.
W dniu 31 lipca 2019 roku wpłynęły wyjaśnienia Strony, w treści których wskazano, iż ww. wyrok jest nieprawomocny i złożono od niego apelację. Dodatkowo dołączono wyrok (sygn. akt [...] z dnia [...] lutego 2019 roku) wraz z uzasadnieniem oraz apelację od tego wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 roku organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie z sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Jako podstawę zawieszenia wskazano na prowadzone przed Sądem Rejonowym w K. V Wydziale Gospodarczym postępowanie dotyczące naruszenia posiadania spornych nieruchomości, przez Stronę, co w ocenie organu miało istotny wpływ na rozpatrzenie sprawy.
Organ I instancji podjął zawieszone postępowanie w związku z zapadłym
w dniu [...] grudnia 2019 roku wyrokiem Sądu Okręgowego w S. VIII Wydziału Gospodarczego (sygn. akt [...]), oddalającym apelację M. S. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 2019 roku (sygn. akt [...]). W związku z tym dnia 2 lutego 2021 roku wystosowano do Strony zawiadomienie o zakończeniu postępowania, w odpowiedzi na które, w dniu 10 lutego 2021 roku wpłynęły kolejne jej wyjaśnienia.
Strona po raz kolejny wskazała, że Dzierżawca nie uprawia spornych działek, nigdy nie użyła swojego nowego sprzętu, który zakupiła do uprawy tych działek, nigdy nie zebrała też siana ze spornych działek, na co wskazują zeznania świadków oraz brak fotografii potwierdzającej zbiór z pola. W piśmie wskazano, iż nie wiadomo po co w roku 2017 dokonała koszenia skoro nigdy nie zebrała żadnego siana, a w roku 2017 zostało ono całkowicie zniszczone z powodu pozostawienia go na polu bez podejmowania próby zbierania. Dalej Skarżący stwierdził, że on sam wykonuje wszystkie prace polowe aby utrzymać grunt w dobrej kulturze rolnej przez cały rok (tj. niwelowanie szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę, usuwanie wiatrołomów, podsiewanie traw, bronowanie talerzowanie, zbieranie kamieni, rozbieranie tam bobrom). Na potwierdzenie powyższego przedłożył oświadczenia następujących osób: P. P., G. Ł., J. A., D. P., P. R., S. D., I. B., Koła Łowieckiego "O.", M. W., M. H.. Następnie poinformował o znalezieniu na spornej działce nr [...] podczas koszenia w 2019 roku sadzonek konopi indyjskiej (co zostało zgłoszone na Policję). Powyższe w ocenie Strony wskazywało na brak zainteresowania przedmiotem dzierżawy.
Organ I instancji w dniu [...] lutego 2021 roku wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok. Niniejszą decyzją organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie płatności do bydła
i krów, przyznał płatność za zazielenienie, płatność redystrybucyjną, płatność do owiec oraz odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i naliczył sankcję w wysokości [...] zł. Jako podstawę odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej organ I instancji wskazał stwierdzenie przedeklarowania powierzchni o 81,22 ha, co stanowiło powyżej 100% względem powierzchni deklarowanej tj. [...] ha. Powyższe wynikało
z wykluczenia działek nr [...] - 59,00 ha i nr [...] - 21,00 ha, które zostały uznane za niebędące w posiadaniu Strony - naruszano posiadanie drugiej strony konfliktu. Dodatkowo pomniejszono część działek do powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, wykluczając tym samym dodatkowo powierzchnię 1,22 ha.
Strona od powyższej decyzji złożyła odwołanie. Nie zgodziła się z ustaleniami organu I instancji w części dotyczącej wykluczenia z płatności działek nr [...] oraz nr [...], wskazując, iż to ona jest jedynym posiadaczem gruntów. Dodatkowo w piśmie uzupełniającym odwołanie z dnia [...] marca 2021 r. wskazała na dokonanie przez Dzierżawcę bezprawnej zmiany sposobu użytkowania dzierżawionych gruntów z ekologicznego na rolno- środowiskowo-klimatyczny, co jest niezgodne z § 7 umowy dzierżawy z dnia [...] maja 2011 roku.
Następnie w dniu 27 kwietnia 2021 r. przekazano do wykorzystania w toku prowadzonego postępowania, petycję Koła Łowieckiego "O. " w S. z dnia [...] kwietnia 2021 roku. W jej treści wskazano na niezadowolenie z odmowy przyznania płatności za lata 2015, 2017, 2018 oraz 2019 dla Skarżącego, który jako jedyny użytkuje działki nr [...] oraz nr [...].
Z kolei w dniu 7 czerwca 2021 roku przekazano skargę grupy sąsiadów Strony, reprezentowanych przez D. P., celem dołączenia do prowadzonych postępowań odwoławczych oraz odniesienia się do podniesionych zarzutów. W treści grupa sąsiadów wyraziła niezadowolenie z odmowy przyznanych płatności za lata 2015, 2017, 2018 oraz 2019, również wskazując, iż Skarżący jako jedyny użytkuje działki nr [...] oraz nr [...], a rzekomy dzierżawca praktycznie w ogóle nie pojawia się na spornych działkach.
Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu zapisów pisma odwoławczego, decyzją z dnia [...] września 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2021 r.
W ocenie organu odwoławczego w lipcu 2017 roku A. K.-S. podjęła czynności związane z wykoszeniem spornych działek i zbioru. Po tych czynnościach wszedł na grunt Skarżący i rozpoczął koszenie zbiór siana
i wypas. Organ nie uznał, wykonywanych w miesiącu marzec-kwiecień takich czynności jak zbieranie kamieni oraz naprawa ogrodzeń jako warunkujące posiadanie działek. Zatem Strona nie była posiadaczem spornych działek na dzień [...] maja 2017 roku,
a jedynie naruszała posiadanie Dzierżawcy, poprzez wypas bydła i koni na działce nr [...] w dniach 3-8 maja 2017 roku oraz wykaszanie i zbiór w dniach 22-30 sierpnia 2017 roku. Natomiast na działce nr [...] naruszenie posiadania miało miejsce najwcześniej pod koniec lipca do końca października 2017 roku poprzez koszenie powierzchni niewykoszonej przez dzierżawcę (pozostawionych w związku z podjętym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym), poprzez ponowne koszenie, wypas, wykaszanie i zbiór niedojadów.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, iż Skarżący nie mógł zostać uznany za posiadacza spornych działek w roku 2017, gdyż działania przez niego podejmowane nie przesądziły o uznaniu go za posiadacza, który w sposób niezakłócony korzystał ze spornych działek.
Biorąc powyższe pod uwagę zasadnie ustalono, iż powierzchni deklarowana we wniosku była mniejsza o 1,22 ha. Tym samym w wyniku wykluczenia powierzchni 1,22 ha oraz działek nr [...] - 59,00 ha i nr [...] - 21,00 ha, stwierdzono różnice między powierzchnią deklarowaną [...] ha, a stwierdzoną [...] ha, wynoszącą [...] ha.
W konsekwencji poczynionych ustaleń, zasadnym było wykluczenie z płatności deklarowanych działek rolnych wskazanych na działkach ewidencyjnych nr [...] o powierzchni [...] ha (działki rolne S, SS i SA) oraz nr [...] o powierzchni 21,00 ha (działka rolna M). W ocenie organu II instancji zasadnie również organ I instancji uznał brak możliwości zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez brak wykazania przez Stronę, braku winy w swoim postępowaniu w przedmiocie uprawnień do płatności, w tym przypadku brak możliwości uznania go za posiadacza. Zasadnie również brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, gdyż organ I instancji poinformował Stronę o nieprawidłowościach we wniosku w wezwaniu z dnia 26 października 2016 roku, a które to nieprawidłowości okazały się negatywne w skutkach dla Strony.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję w całości wnosząc o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia;
2. stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia;
3. zasądzenie od organu na rzecz Strony kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego wedle zestawienia przedłożonego przed zamknięciem postępowania, a w razie braku przedłożenia zestawienia - wedle norm przepisanych,
4. rozpoznanie skargi na rozprawie;
5. zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej wniosek Strony o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, zgodnie z wnioskiem złożonym przez Stronę w dniu [...] maja 2017 roku, w tym dla działek nr [...] i nr [...].
Jednocześnie zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez
1) brak należytego zgromadzenia i rozpatrzenia posiadanego materiału dowodowego;
2) błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie tego, kto faktycznie posiadał i rolniczo użytkował sporne grunty;
3) naruszenie zasady obiektywizmu oraz interpretację wszelkich niejasności na niekorzyść Skarżącego;
4) wskazywanie okoliczności mających znaczenie prawne w sposób wybiórczy;
5) przypisywanie Skarżącemu twierdzeń, które nie padły w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego; czego skutkiem było błędne przyjęcie, że Skarżący nie był posiadaczem spornych działek nr [...] oraz [...]
b) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez:
- oparcie rozstrzygnięcia przede wszystkim na zeznaniach świadków, którzy zostali wskazani przez byłego dzierżawcę zarazem drugą stronę konfliktu krzyżowego, A. K. - S. i są powiązani z nią rodzinnie tj. M. S. (mąż) oraz M. K. (brat) bez podania tych zeznań wnikliwej weryfikacji oraz uzasadnionej krytyce;
- arbitralną interpretację zeznań wszystkich świadków oraz wyciągnięcie wniosków, które nie znajdują pokrycia w istniejącym stanie faktycznym - w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że jedyni dwaj świadkowie zeznających na korzyść A. K. - S., to członkowie jej najbliższej rodziny, tj. M. K. (brat) oraz M. S. (mąż), a zatem oceny ich zeznań należało dokonać w sposób szczególnie ostrożny;
- uznanie, że A.. K. - S. i jej mąż zebrali siano ze spornych działek na podstawie faktury VAT na sprzedaż siana wystawionej na rzecz osoby powiązanej, tj. brata- M. K., w sytuacji gdy z faktury nie wynikało, że siano zostało rzeczywiście zebrane ze spornych działek nr [...] i [...], zaś sam świadek M. K. zeznał, że nie posiada żadnej wiedzy na temat użytkowania działki nr [...] i nr [...] przez siostrę (A.. K. - S.) i nie miał bezpośredniej wiedzy, skąd pochodzi siano, a jedynie "został poinformowany przez siostrę", że siano pochodzi z działek użytkowanych przez nią (bez wskazania, z których dokładnie działek siano pochodzi),
- odmowę uznania wiarygodności przedłożonej przez M. opinii mgr inż. R. W., specjalisty ds. rolnictwa wpisanego na listę biegłych sądowych - który to jako fachowiec, osoba niezależna, niezwiązana z żadną ze stron konfliktu krzyżowego, stwierdził, że jedynie 7ha działki nr [...] oraz 42,80 ha działki nr [...] zostało skoszone (rzekomo przez A.. K. - S. lub jej męża) i to w sposób nienależyty, zaś siano zebrane nie nadawało się na paszę dla zwierząt, Organ usiłował obalić wiarygodność tej opinii powołując się na "brak daty wykonania zdjęć", "nieoznaczenie kierunków na mapie" oraz "narysowanie flamastrem powierzchni nieskoszonych" - nawet jeśli Organ miał powyższe wątpliwości, to w takiej sytuacji powinien on biegłego przesłuchać
w charakterze świadka
- odmowę uznania wiarygodności zeznań świadków - mianowicie wszyscy świadkowie poza powiązanymi rodzinnie z A.. K. - S. jednoznacznie twierdzili, że to Skarżący użytkował w 2017 r. rolniczo sporne działki (w tym A. Ł., G. Ł., D. P., D. K.),
- odmowę uznania za wiarygodny dowód skargi sąsiadów jak i petycji Myśliwych Koła Łowieckiego "O. ", z których to dokumentów jasno wynikało, że to Skarżący był jedynym użytkownikiem działek - organ zdewaluował ten dowód (podobnie jak wszystkie inne przedłożone przez Stronę) bez jakiejkolwiek głębszej analizy (nawet jeśli miał wątpliwości, winien przesłuchać osoby, które podpisały petycję oraz skargę w charakterze świadków) - kategorycznie stwierdzając, że nie wpływa on na odmienną ocenę dowodów zgromadzonych
w prowadzonym postępowaniu (tj. jak się zdaje zeznaniom brata i męża drugiej strony konfliktu krzyżowego oraz fakturze VAT wystawionej na rzecz brata,
z której nie wynika, z jakich działek pochodziło rzekomo sprzedane siano, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że Skarżący nie był posiadaczem spornych działek, a dopłaty winny należeć się posiadaczowi zależnemu, tj. Dzierżawcy
c) art. 107 §1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
- niedostateczne wyjaśnienie przyczyn, dla których określonym dowodom organ I instancji przyznał wiarygodność, a innym jej odmówił;
- wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia faktycznego oraz prawnego wydanej decyzji;
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego ustalenia, że A. K. - S. posiadała sporne działki nr [...] i nr [...] w 2017 roku, a ja ich nie posiadałem, w sytuacji kiedy prawidłowe zastosowanie przepisów postępowania administracyjnego winno doprowadzić do ustalenia, że A. K. - S. nie użytkowała również w roku 2017 r. spornych działek, nr [...] i nr [...], nie użytkowała ich rolniczo, nie utrzymywała w dobrej kulturze rolnej, a wszystkie czynności, takie jak: koszenie traw, zbieranie siana, wycinanie krzaków, wycinanie ręczne traw, zbieranie kamieni, wypas zwierząt, rozłożenie ogrodzenia, talerzowanie, bronowanie, zasiew, bronowanie posiewne, wałowanie, ręczne prace melioracyjne wykonywał Skarżący wraz z jego pracownikami.
2) naruszenie powołanych w uzasadnieniu przepisów prawa materialnego, to jest art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 3 ust. 2 w zw. z art. 336 Kodeksu cywilnego
3) poprzez uznanie, że Skarżący nie był posiadaczem spornych działek nr [...] i nr [...] tym samym nie użytkował ich rolniczo i nie ma prawa do otrzymania płatności na działki nr [...] i nr [...], co skutkowało wykluczeniem ich z płatności oraz nałożeniem kar za przedeklarowanie powierzchni ostatecznie odmową przyznania mu płatności na cały zadeklarowany obszar.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego artykułu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: "p.p.s.a.", wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Spór w rozpoznawanej sprawie pomiędzy organem a Skarżącym sprowadza się w istocie do kwestii, jaką stanowi ocena spełnienia przez Skarżącego w 2017 r. jednej z przesłanek uzyskania tego rodzaju wsparcia - w postaci posiadania spornych działek.
Podkreślić zatem należy w pierwszym rzędzie, że w badanej sprawie postępowanie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm. – dalej "u.s.w.b.")
W myśl art. 7 ust. 1 u.s.w.b. płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 u.s.w.b. jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej (m.in.) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności.
W myśl zaś art. 18 ust. 1 u.s.w.b. w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie przysługują posiadaczowi zależnemu.
Przepisy łączą więc prawo do uzyskania płatności z posiadaniem gruntów, dodatkowo przyznając pierwszeństwo w prawie do ich uzyskania posiadaczowi zależnemu przed posiadaczem samoistnym.
Wyjaśnić trzeba, że stosownie do treści art. 336 K.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Posiadaniem samoistnym jest władanie rzeczą w sposób odpowiadający korzystaniu z niej przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie, zaś posiadaniem zależnym - władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby.
Z wcześniej wskazanych przepisów wynika, iż jednym z warunków otrzymania płatności rolnych jest posiadanie działek rolnych o określonej powierzchni. Zaznaczyć należy, że posiadanie gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne ich użytkowanie. Aby zostać beneficjentem płatności rolnych nie wystarcza być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu K.c., ale należy je również rolniczo użytkować.
W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że do otrzymania płatności nie wystarcza sama możność władania gruntami rolnymi lecz konieczne jest efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów czyli faktyczne ich użytkowanie. Przy czym użytkowanie to musi istnieć zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności jak i przez cały rok kalendarzowy w którym złożono wniosek. Płatność nie przysługuje natomiast osobie która w ogóle nie użytkowała gruntu bądź użytkowała go tylko przez pewien okres w roku złożenia wniosku (tak WSA w Łodzi w wyroku z 27 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 259/16). Wskazuje się również powszechnie, że chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony (tak: m.in. NSA w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I GSK 278/19, z dnia 10 lipca 2019 r. sygn. akt I GSK 1361/18, WSA w Olsztynie w wyroku z 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 128/21). Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 228/07, wyrok WSA w Bydgoszczy I SA/Bd 369/22). Podkreśla się, że właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał (wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r. sygn. akt I GSK 1361/18).
Wyjaśnić zatem należy, mając także na uwadze podniesione w skardze zarzuty, że w postępowaniu prowadzonym tak jak w badanej sprawie, na podstawie u.s.w.b. zasady wynikające z k.p.a. doznają szeregu ograniczeń i modyfikacji.
Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 u.s.w.b. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Dalej zaś w art. 3 ust. 2 u.s.w.b. stanowi, iż w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Natomiast stosownie do art. 3 ust. 3 u.s.w.b. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zatem w powyższych przepisach ustawa u.s.w.b. odwraca zasady obowiązujące na gruncie k.p.a. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa tak jak w k.p.a. (w tym szczególnie we wskazywanym przez Stronę w zarzutach skargi art. 77 k.p.a.) na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – a zatem ten który przedstawi strona postępowania.
W świetle powyższego, to do Strony należało udowodnienie faktów z których wywodzi ona skutki prawne, co dotyczy również faktu posiadania (rolniczego użytkowania) przez nią spornych działek, jak i faktu skutecznego wypowiedzenia umowy dzierżawy (skoro Strona na ten fakt się powołuje).
Skarżący był zatem zobowiązany wykazać, że w 2017 roku był osobą która decydowała o profilu upraw i dokonywała swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierała plony – odnośnie działek w stosunku do których chce uzyskać płatności.
Sąd zauważa tymczasem, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku Strony, nie potwierdza że w 2017 roku Skarżący był posiadaczem spornych gruntów w powyższym rozumieniu. Nie można bowiem uznać, że wykazał on, iż przez cały rok 2017 efektywnie (rzeczywiście) w sensie gospodarczym korzystał z gruntów w ten sposób, iż to on samodzielnie decydował o profilu upraw i dokonywał swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierał plony. Przeczy temu już sam fakt swobodnego koszenia w 2017 roku gruntu przez Dzierżawcę.
Skarżący podnosi liczne zarzuty pod adresem sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym także co do oceny dowodów, jednak zdaniem Sądu przedstawiona argumentacja nie zmienia tego, iż ustalony stan faktyczny sprawy co do najistotniejszej w sprawie kwestii - posiadania przez Skarżącego w 2017 r. spornych działek w sposób wyżej rozumiany, jest spójny a dowody w istocie niesprzeczne.
Nie ma bowiem sporu i wątpliwości, iż Skarżący w 2017 roku wykonał na spornych działkach szereg zabiegów, w tym dokonywał wypasu bydła i koni na działce nr [...] w dniach 3-8 maja 2017 roku oraz wykaszania i zbioru w dniach 22-30 sierpnia 2017 roku. Natomiast na działce nr [...] pod koniec lipca do końca października 2017 roku dokonywał koszenia powierzchni niewykoszonej przez dzierżawcę, poprzez ponowne koszenie, wypas, wykaszanie i zbiór niedojadów. Potwierdzają to zeznania świadków i nie jest to kwestionowane.
Nie ma też jednak żadnych wątpliwości, iż wcześniej, tj. w dniach od 6 lipca 2017 roku A. K.-S. kosiła działki nr [...] i nr [...]. Jak ustalono, zaczęła ona koszenie w dniu 6 lipca 2017 od działki nr [...] twierdząc, że umowa dzierżawy jest nadal aktualna. Koszenie wskazanych działek przez Dzierżawcę trwało do dnia [...] lipca 2017 roku. Powyższa okoliczność jest bezsporna. Potwierdza ją sam Skarżący, A. K.-S., fakt ten potwierdzają zeznania niemal wszystkich świadków, jak i powołana przez Stronę opinia biegłego.
Sporny jest natomiast fakt czy koszenie działek przez A. K.-S. było wykonane prawidłowo i czy prawdziwe jest twierdzenie że dokonała ona następnie zbioru siana i sprzedała siano pochodzące ze wskazanych działek na rzecz swojego brata.
Sąd zauważa, iż powyższe kwestie podkreślane przez Stronę, tj. prawidłowość koszenia oraz fakt zebrania/niezebrania siana przez Dzierżawcę mogą mieć wpływ na fakt przysługiwania płatności A. K.-S. - jednak powyższe nie jest przedmiotem badanego postępowania. Powyższe okoliczności nie mogłyby natomiast, nawet w przypadku ich potwierdzenia (i potwierdzenia posiadania gruntu przez Stronę) skutkować przyznaniem płatności Skarżącemu – albowiem potwierdzałyby wadliwość wykonywanych zabiegów na gruncie objętym zobowiązaniem Skarżącego - gdyby uznać że posiadał te grunty. Jednak zdaniem Sądu sama już bezsporna okoliczność, iż A.. K. - S. w okresie od 6 do 14 lipca 2017 r. kosiła w sposób de facto niezakłócony wskazane działki, bez uzyskiwania jakiejkolwiek zgody Skarżącego, świadczy o tym, że w całym 2017 roku Skarżący nie posiadał wyłącznie (tj. nie użytkował rolniczo spornych gruntów przez cały rok). Tymczasem jak wskazano użytkowanie to musi istnieć zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności jak i przez cały rok kalendarzowy w którym złożono wniosek. W świetle bezspornych w istocie, powyższych faktów, nie można więc też uznać, że w 2017 roku Skarżący samodzielnie i swobodnie decydował o profilu upraw i dokonywał swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierał plony – skoro bez jego zgody (i to dodatkowo – jak twierdzi Strona - nieprawidłowo, nie zbierając siana) koszenia traw dokonywała również w 2017 roku A. K. - S..
Dlatego też zarzuty Strony, dotyczące oparcia rozstrzygnięcia na zeznaniach świadków wskazanych przez Dzierżawcę i powiązanych z nią rodzinnie – nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z zeznań tych świadków wynika bowiem, że Dzierżawca kosiła sporne działki w dniach od 6 do 14 lipca 2017 r. i jest to okoliczność bezsporna, potwierdza ją bowiem Strona jak i powołani przez nią świadkowie. Natomiast potwierdzenie dalszych, już spornych okoliczności takich jak ocena prawidłowości koszenia w tym dokładny jego obszar jak i fakt zbioru oraz sprzedaży siana bratu – przez A. K. S. – nie ma znaczenia dla badanej sprawy, albowiem nawet ich potwierdzenie nie może skutkować przyznaniem płatności Skarżącemu. Mogłyby one wpłynąć na ocenę przysługiwania płatności Dzierżawcy – ale nie jest to, jak już wskazywał Sąd przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Z tego samego powodu bez znaczenia dla sprawy był zatem również powoływany dowód z opinii biegłego, z której miał wynikać fakt nienależytego skoszenia działek przez Dzierżawcę. Nawet bowiem uznanie jego tez za zasadne nie mogło skutkować przyznaniem płatności Skarżącemu. Powyższa uwaga odnosi się również do powoływanych przez Stronę w skardze zeznań świadków. Nie zaprzeczają one bowiem, zasadniczej okoliczności że w lipcu 2017 r. koszenia na spornych działkach dokonywała A. K. – S.. Skargi sąsiadów jak i petycji Myśliwych Koła Łowieckiego "O." na których opiera się twierdzenie, iż tylko Skarżący użytkował rolniczo działki w 2017 roku stoją w sprzeczności z powyższymi, niespornymi ustaleniami.
Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, Skarżący nie udowodnił również, że skutecznie wypowiedział umowę dzierżawy. W badanej sprawie, istnieje spór między Skarżącym który jest właścicielem spornych gruntów i uważa, że skutecznie wypowiedział umowę dzierżawy, a A. K. - S., która z kolei uważa, że nadal jest ich dzierżawcą. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] maja 2011 r. strony zawarły umowę dzierżawy przedmiotowych gruntów na 15 lat. Mimo to, Skarżący pismem z [...] lipca 2015 r. wypowiedział umowę Skarżącej, następnie podejmując również działania rolnicze na spornym gruncie.
Sąd zauważa, że co prawda powództwo A. K. – S. o ustalenie istnienia stosunku dzierżawy zostało oddalone, to jednak wskazać należy iż nastąpiło to z przyczyn formalnych – bowiem Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z [...].10.2016 r. sygn. akt [...] utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...].04.2017 r. sygn. akt [...] uznał, że nie posiada ona interesu prawnego w wytoczeniu takiego powództwa (potwierdza to treść znajdującego się w aktach sprawy uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] lutego 2019 r. sygn. akt. [...]). Jednak z powyższych wyroków nie wynika, aby umowa dzierżawy wygasła, co wyraźnie stwierdził SR w K. w powyższym wyroku [...], nadto zauważając, że "jedyną ustawowo uregulowaną przyczyną wypowiedzenia umowy dzierżawy zawartej na czas oznaczony, z czynszem płatnym rocznie, jest trzymiesięczna zaległość w płatności czynszu, pod warunkiem wezwania dzierżawcy do zapłaty i udzielenia mu dodatkowego miesięcznego terminu do zapłaty czynszu (art. 703 k.c.)". Dalej wskazał też, że w sprawie nie było sporne, że powódka płaciła czynsz pozwanemu. (...) Sąd wskazał też, że powoływany przez Stronę jako podstawa wypowiedzenia umowy brak refundacji podatku przez Dzierżawcę na rzecz Skarżącego jak i brak zawarcia przez Dzierżawcę umowy ubezpieczenia OC w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego nie mogły być podstawą wypowiedzenia spornej umowy dzierżawy. Na stronie 8 uzasadnienia Sąd konkludował "Reasumując: pozwany nie był uprawniony do wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym". Powyższe ustalenia, jakkolwiek nie zastępują wyroku stwierdzającego istnienie/czy też nieistnienie stosunku dzierżawy, wskazują jednak na trafność uznania, że Skarżący nie udowodnił, iż umowa dzierżawy wygasła. Niezależnie od powyższych ustaleń, nieistnienia stosunku prawnego umowy dzierżawy na drodze sądowej domagać się może sam Skarżący, ale jak wynika z akt sprawy w takim procesie wytoczonym z jego powództwa jak dotychczas nie zapadło rozstrzygnięcie.
Natomiast fakt wkraczania przez Skarżącego na sporny grunt m.in. w 2017 roku był przedmiotem oceny Sądu Rejonowego w K., który wydał powołany wyżej wyrok o sygn. [...], zakazujący Skarżącemu naruszania posiadania dzierżawionych przez A. K. - S. działek. Podstawą prawną roszczenia A. K. - S. był przepis art. 344 § 1 K.c., który stanowi, że przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Z powyższego wyroku wynikało, że Skarżący naruszył posiadanie A. K. - S. co do spornych działek w latach 2015-2017. Okoliczności te miały wpływ na wydanie wyroków przez WSA w Szczecinie z dnia 26 sierpnia 2020 r. o sygn. akt: I SA/Sz 295/20 i I SA/Sz 296/20, dotyczących odmowy przyznania Skarżącemu stosownych płatności za rok 2015 (oddalono skargi na zaskarżone decyzje) oraz z dnia 2 września 2020 r. o sygn. akt I SA/Sz 203/20 i I SA/Sz 204/20, dotyczących odmowy przyznania A. K. - S. stosownych płatności za rok 2016 (uchylono decyzje obu instancji). W ww. prawomocnych wyrokach, WSA w Szczecinie uwzględnił treść art. 345 k.c., że posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.
W świetle zatem wszelkich okoliczności badanej sprawy, Sąd podzielił stanowisko organów, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, aby w 2017 r. Skarżący posiadał (użytkował rolniczo) sporne grunty w sposób który uprawniałby go do płatności. Działania podejmowane przez Skarżącego nie mogły stanowić podstawy do uznania, iż był on posiadaczem działek w sensie rolniczego ich użytkowania w roku 2017. Podkreślić należy ponownie, iż na spornych działkach w 2017 r. nie tylko Skarżący dokonywał koszenia na gruntach, ale dokonywała tego niezależnie od jego woli również A. K.-S..
Wskazać należy też, że organy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania sporów między stronami o posiadanie działek rolnych, lecz muszą ocenić wpływ konfliktu na użytkowanie rolnicze tych działek w ramach uprawnienia do płatności rolnych. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że Skarżący w 2017 r. nie był w posiadaniu spornych gruntów.
Niezależnie od powyższego trafne są również uwagi organu odwoławczego, odnośnie tego, iż z ustalonego stanu faktycznego wynika, że nawet w przypadku uznania Skarżącego za posiadacza gruntów, nie mógłby on otrzymać płatności wobec tego, że zadeklarowane czynności nie realizowały wymogów programu (dokonano wypasu przed pierwszym pokosem, dokonano na gruncie dwóch pokosów zamiast jednego przewidzianego w planie, wykonano bronowanie, którego realizowany wariant zabrania).
Zasadnie również organy uznały brak możliwości zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 wskutek niewykazania przez Stronę, braku winy w swoim postępowaniu w przedmiocie uprawnień do płatności, co w tym przypadku oznacza brak możliwości uznania go za posiadacza. Zasadnie również uznano, że brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, gdyż organ I instancji poinformował Stronę o nieprawidłowościach we wniosku w wezwaniu z dnia 26 października 2016 roku, a które to nieprawidłowości okazały się negatywne w skutkach dla Strony. Oba powyższe przepisy warunkują odstąpienie od sankcji w sytuacji gdy dana osoba wykazuje przed organem, że nie jest winna zadeklarowaniu niekwalifikujących się części wniosku. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, w której Skarżący poinformował wprawdzie w piśmie z dnia 16 sierpnia 2017 roku, że A. K.-S. skosiła działki, ale nie uznaje tego za nieprawidłowość mającą skutkować uznaniem, że jego wniosek jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od dnia jego złożenia. Powyższe również nie skutkuje uznaniem, iż nieprawidłowość w postaci naruszenia posiadania nastąpiła nie z winy Strony, a co za tym idzie, słusznie organ nie doszukał się możliwości odstąpienia od nałożenia dodatkowych sankcji. Strona nie zgłosiła również wystąpienia siły wyższej w terminie, nie informując mimo posiadanej wiedzy, że do 14 lipca 2017 roku skoszono zadeklarowane przez nią grunty w części. Strona zleciła bowiem już w dniu 18 lipca 2017 roku sporządzenie opinii prywatnej na temat prawidłowości przeprowadzonego koszenia – co oznacza, ze posiadała już na jego temat wiedzę. Tym samym uznając za zgłoszenie siły wyższej pismo z dnia 16 sierpnia 2017 roku, zasadnie przyjęto je jako wniesione z uchybieniem piętnastodniowego terminu na zgłoszenie.
Sąd nie dostrzegł także nieprawidłowości zaskarżonej decyzji w zakresie nie objętym zarzutami skargi.
W ocenie Sądu, organy nie naruszyły przepisów postępowania, w sposób skutkujący koniecznością uchylenia decyzji, prawidłowo dokonały oceny zebranego materiału dowodowego i wywiodły z niego logiczne wnioski odnośnie skutków dokonanych ustaleń dla sytuacji Skarżącego. Decyzja wydana przez organ zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. Okoliczność, że Skarżący z zebranego materiału dowodowego wywodzi inne wnioski iż organy, nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania przez organy ARiMR w sposób skutkujący koniecznością uchylenia decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.