I SA/SZ 847/22

I SA/Sz 847/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /sprawozdawca/
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Elżbieta Dziel
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art.134, art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r. nr EDW.3162.57.2022.KK Dyrektor Zarządu Dróg i Transportu w K. oddalił zarzuty M. J. w przedmiocie nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości [...] zł nałożonej 16 grudnia 2019 r. oraz oddalił zarzuty co do nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości [...] zł nałożonej 6 maja 2022 r.
Postanowienie zostało doręczone stronie 7 czerwca 2022 r.
Od powyższego postanowienia strona złożyła zażalenie bezpośrednio w siedzibie Zarządu Dróg i Transportu w K. przy ul. [...] w dniu 11 lipca 2022 r.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 października 2022 r. nr SKO.419.1687.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Organ odwoławczy wskazał, że - zgodnie z art. 141 § 1 i § 2 k.p.a. - na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia postanowienia stronie, do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie. Określony w art. 141 § 2 k.p.a. termin jest terminem zawitym co powoduje, że organy administracji nie posiadają uprawnień do jego przedłużenia. Zachowanie tego terminu jest z kolei warunkiem skuteczności wniesienia zażalenia i dopuszczalności rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Jego niedotrzymanie powoduje negatywne skutki procesowe w postaci utraty prawa do wniesienia zażalenia i bezskuteczności tak złożonego środka odwoławczego.
Organ ustalił, że postanowienie organu I instancji zostało doręczone stronie 7 czerwca 2022 r., zaś zażalenie zostało doręczone bezpośrednio do siedziby Zarządu Dróg i Transportu w K. przy ul. [...] w dniu 11 lipca 2022 r., czyli 27 dni po terminie. Zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu organu I instancji, stronie służyło prawo wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie za pośrednictwem organu wydającego postanowienie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. O terminie tym strona została zatem w sposób jednoznaczny i precyzyjny pouczona w zaskarżonym postanowieniu.
Organ odwoławczy stwierdził, że skoro zażalenie złożone zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia, tj. 27 dni po terminie, to organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania, zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zobowiązanie organu do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego, zaskarżone postanowienie wydano na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, polegającego na błędnym przyjęciu, że zażalenie złożone zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
W pierwszej kolejności skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem zasady wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. Nadto, według niego, organ nie respektował zasady "bez zbędnej zwłoki", wyrażonej w art. 35 § 1 k.p.a., poprzez dążenie do załatwienia sprawy przed upływem terminu maksymalnego i w tym zakresie zobowiązany był do niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 brak nazwy aktu prawnego - przyp. sądu) w terminach określonych w art. 35 § 3, § 3a i § 4.
Powyższe naruszenia, świadczące według skarżącego o przewlekłym prowadzeniu postępowania, wyrażają się tym, iż organ odwoławczy po wpływie zażalenia skarżącego w dniu 30 lipca 2022 r., (a nie 30 sierpnia 2022 r. jak wynika z pisma SKO.419.1687.2022 z 1 września 2022 r.) wydał 4 sierpnia 2022 r postanowienie zawiadamiające skarżącego o niemożliwości załatwienia sprawy w ustawowym terminie, wskazując nowy termin najpóźniej do 31 października 2022 r. Organ wyjaśniał, iż niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie wiąże się z potrzebą dokonania szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ustalenia zachodzącego w sprawie stanu prawnego i faktycznego, w tym także analizy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a także ewentualną koniecznością prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
Dalej, skarżący wskazał, jakież było jego zdziwienie i oburzenie, gdy 11 października 2022 r., a więc po ponad dwóch miesiącach od wpłynięcia zażalenia do organu, organ wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Powyższe postanowienie stoi w sprzeczności ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu postanowienia że: "organ odwoławczy jakim jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, gdy otrzyma zażalenie wraz z aktami sprawy administracyjnej, w pierwszej kolejności ma obowiązek dokonać wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy co do jej istoty, tj. czy zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało złożone w terminie". Tym samym, zdaniem skarżącego, organ wydał skarżone postanowienie z naruszeniem zasady wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania, wyrażonej w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., oraz z naruszeniem art. 35 § 1 k.p.a.
Nadto, skarżący nie zgodził się z argumentacją organu wyrażoną w sentencji postanowienia, stwierdzającą uchybienie terminu do wniesienia zażalenia poprzez: "złożenie zażalenia od postanowienia bezpośrednio w siedzibie ZDiT w K. w dniu 11 lipca 2022 r. czyli 27 dni po terminie", gdyż opiera się ona na błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania postanowienia. Fakty są takie, że skarżący po raz pierwszy zażalenie wniósł do organu odwoławczego za pośrednictwem Dyrektora ZDiT drogą elektroniczną 13 czerwca 2022 r. o godz. 15.46, a więc w szóstym dniu od daty doręczenia postanowienia.
Dodatkowo, skarżący zwrócił uwagę, iż od 27 grudnia 2019 r. wszelka korespondencja do ZDiT kierowana była za pośrednictwem poczty elektronicznej. Dlatego też skarżący był zdziwiony, gdy po przyjęciu 14 czerwca 2022 r. zażalenia przez ZDiT otrzymał pismo, w którym informowano go o niezgodnym z przepisami skierowaniu zażalenia do organu odwoławczego, za pośrednictwem ZDiT, przy wykorzystaniu poczty elektronicznej, informując jednocześnie, iż jedyną właściwą formą jest forma pisemna. Powyższe pismo skarżący zagubił i nie dysponuje nim. Niemniej, stosując się do wskazanego właściwego sposobu skierowania zażalenia, 11 lipca 2022 r. skarżący osobiście dostarczył je do siedziby ZDiT w K.. Dlatego też, niezrozumiałe dla skarżącego jest, dlaczego dyrektor ZDiT w K., kierując zażalenie do organu odwoławczego, nie zawarł informacji o pierwszym terminie wniesienia zażalenia 13 czerwca 2022 r. i powodu, dla którego skarżący wniósł ponownie zażalenie 11 lipca 2022 r., co nie pozostaje bez znaczenia dla treści wydanego przez organ odwoławczy postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżący posługujący się adresem e-mailowym: "[...]", 13 czerwca 2022 r., wysłał na adres skrzynki poczty elektronicznej organu I instancji pismo (data wpływu do organu - 13 czerwca 2022 r.). Pismo to, zostało przez Dyrektora ZDiT wydrukowane i potraktowane jako zażalenie na postanowienie z dnia 26 maja 2022 r. nr EDW.3162.57.2022.KK wydane w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
Przedmiotowe pismo, tj.: email z 13 czerwca 2022 r., nie mogło otrzymać dalszego biegu z uwagi na wniesienie go drogą e-mailową, gdyż - zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. - podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Wobec tego, organ prawidłowo pozostawiło pismo w formie e-mailowej - w trybie art. 63 § 1 k.p.a. - bez rozpatrzenia. Nadto, 30 czerwca 2022 r. organ poinformował stronę o tym, iż pismo e-mailowe pozostało bez rozpatrzenia, a pismo z 30 czerwca 2022 r., złożone 1 lipca 2022 r., zostało złożone 27 dni po terminie. Skarżący nie złożył także wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 529); dalej: "p.p.s.a.", sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Spór pomiędzy stronami dotyczy kwestii, czy organ zasadnie stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie oddalenia zarzutu co do nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości [...] zł nałożonej 16 grudnia 2019 r. oraz oddalenia zarzutu co do nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości [...] zł nałożonej 6 maja 2022 r.
Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wyjaśnić także należy, że - stosownie do art.144 k.p.a. - w sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Z art. 134 k.p.a. wynikają zatem dwie przesłanki skutecznego złożenia zażalenia. Jedna z nich dotyczy zachowania terminu do wniesienia środka prawnego.
Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, o czym skarżącego pouczono w zaskarżonym postanowieniu.
Termin do wniesienia zażalenia ma charakter zawity, co oznacza, że nie może być ani skracany ani przedłużany oraz, że uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, w następstwie czego postanowienie staje się ostateczne. Niezależnie czy uchybienie terminu jest jednodniowe, czy też dłuższe, powoduje identyczny skutek w postaci bezskuteczności środka zaskarżenia. Rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2010, s. 926). Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zażalenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z przepisów k.p.a. Powyższe przepisy k.p.a. nie dają luzu decyzyjnego organowi i w sytuacji złożenia zażalenia po ustawowo zakreślonym terminie, organ ten jest zobligowany do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia, wydając w tym celu stosowne postanowienie.
Z akt sprawy wynika, że postanowienie o oddaleniu zarzutu co do nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości [...] zł nałożonej 16 grudnia 2019 r. oraz oddalenia zarzutu co do nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości [...] zł nałożonej 6 maja 2022 r. zostało doręczone skarżącemu 7 czerwca 2022 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Oznacza to, że zażalenie na takie postanowienie powinno być wniesione do 14 czerwca 2022 r. włącznie z tym dniem. Przy czym raz jeszcze wskazać należy, że termin do wniesienia zażalenia jest terminem ustawowym, a więc nie może być przedłużany ani skracany przez organ administracji publicznej. Jest terminem procesowym obliczanym według przepisów k.p.a. Skarżący wniósł zażalenie bezpośrednio do siedziby Zarządu Dróg i Transportu w K. przy ul. [...] dopiero 11 lipca 2022 r., czyli 27 dni po terminie. Wraz z zażaleniem nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
W skardze skarżący podniósł, że po raz pierwszy zażalenie wniósł do organu odwoławczego za pośrednictwem Dyrektora ZDiT drogą elektroniczną 13 czerwca 2022 r. i dopiero po otrzymaniu od organu pisma, w którym poinformowano go o niezgodnym z przepisami skierowaniu zażalenia przy wykorzystaniu poczty elektronicznej, 11 lipca 2022 r. skarżący osobiście złożył zażalenie w siedzibie ZDiT.
Zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone (...) za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Nie można zatem utożsamiać adresu e-mailowego organu z elektroniczną skrzynką podawczą, a takiego utożsamienia dokonał skarżący uznając zażalenie wniesione e-mailem za podanie wniesione za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej.
W art. 63 § 1 k.p.a. ustawodawca odwołał się do pojęcia elektronicznej skrzynki podawczej organu administracji publicznej utworzonej na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 346 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia przez skarżącego odwołania za pośrednictwem maila), definiuje elektroniczną skrzynkę podawczą organu jako dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego (art. 3 pkt 17 ustawy). Stosownie do art. 16 pkt 1a ustawy, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane przez ministra właściwego do spraw informatyzacji na ePUAP (elektronicznej platformie usług administracji publicznej), oraz zapewnia jej obsługę.
Z funkcjonowaniem elektronicznej skrzynki podawczej organu łączy się m.in. system urzędowych poświadczeń odbioru rozumianych jako dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych (art. 3 pkt 20 ustawy). Wymogi dotyczące m.in. doręczania dokumentów elektronicznych uregulowane zostały w § 10 rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 5 października 2016 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1969), który stanowi, że:
"1. Podmioty publiczne mogą wykorzystywać do świadczenia usług w postaci elektronicznej w szczególności następujące funkcje ePUAP:
1) tworzenie i obsługa dokumentów elektronicznych przez osoby fizyczne i podmioty;
2) przesyłanie dokumentów elektronicznych;
3) wymiana danych między ePUAP a innymi systemami teleinformatycznymi;
4) identyfikacja użytkowników i rozliczalność ich działań;
5) weryfikacja podpisu elektronicznego;
6) tworzenie usług podmiotu publicznego lub usług kilku podmiotów publicznych współdziałających ze sobą, zbudowanych na podstawie dwóch lub więcej usług;
7) obsługa płatności elektronicznych;
8) działania związane z procesem potwierdzania profilu zaufanego;
9) weryfikacja zgodności dokumentu elektronicznego z jego wzorem określonym w centralnym repozytorium wzorów dokumentów elektronicznych;
10)wystawianie:
a) urzędowego poświadczenia odbioru,
b) elektronicznego poświadczenia opłaty,
c) elektronicznego znacznika czasu
- z uwzględnieniem funkcjonalności ePUAP gwarantujących niezaprzeczalność tych poświadczeń.
2. Podmioty, o których mowa w art. 20c ust. 3 pkt 2-5 ustawy, w celu potwierdzania profilu zaufanego mogą wykorzystywać funkcje ePUAP, o których mowa w ust. 1.".
Okolicznością niesporną w sprawie jest fakt wniesienia przez skarżącego (e-mail: [...] 14 czerwca 2022 r. w formie e-mailowej, ale nie poprzez ePUAP, zażalenia, które przez organ zostało potraktowane jako zażalenie na postanowienie organu I instancji z 26 maja 2022 r. Przedmiotowe pismo w formie e-mailowej z dnia 13 czerwca 2022 r. nie mogło jednak otrzymać dalszego biegu, z uwagi na wniesienie go drogą e-mailową, a nie poprzez ePUAP. W związku z tym, 30 czerwca 2022 r. organ poinformował skarżącego o tym, iż podanie e-mail pozostało bez rozpatrzenia. Po otrzymaniu takiej informacji, skarżący 11 lipca 2022 r. złożył bezpośrednio w siedzibie ZDiT ponownie zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia 26 maja 2022 r. Powyższe zażalenie zostało jednak wniesione 27 dni po terminie.
Prawidłowo zatem organ odwoławczy uznało, że skarżący wniósł zażalenie w prawidłowej formie, tj. bezpośrednio pisemnie do organu I instancji, dopiero 11 lipca 2022 r., tj. z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 129 § 2 k.p.a., co obligowało organ do stwierdzenia jego wniesienia z uchybieniem terminu, na podstawie art. 134 k.p.a.
Sąd podziela stanowisko organu, że "zwykły e-mail" nie spełnia warunków określających sposób wniesienia zażalenia, zatem zastosowana przez organ interpretacja art. 63 § 1 k.p.a. jest prawidłowa.
Natomiast zarzuty dotyczące przewlekłości rozpoznania sprawy przez organ nie mogły być rozpoznawane w ramach niniejszego postępowania. Tego rodzaju zarzuty podlegają ocenie w postępowaniu odrębnym, co wynika z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., który przewiduje odrębną skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w postępowaniach określonych w k.p.a. oraz w postępowaniach objętych w działach IV, V i IV ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Wobec tego, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.