I SA/Sz 839/22

I SA/Sz 839/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Jolanta Kwiecińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 207 ust. 1, 8 i 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 12, art. 13 par. 1 pkt 2, art. 15, art. 35 par. 3, art, 77 par. 1, art. 80, art. 136 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 11, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] lutego 2023 r. sprawy ze skargi T. Ż. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 września 2022 r., nr [...], Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. z 26 listopada 2021 r., nr [...], którą orzeczono o zwrocie od Beneficjenta T. Z., prowadzącego działalność pod firmą I. T. Z. w C., kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (liczonymi od dnia przekazania środków, tj. dla kwoty [...]zł od dnia 12 marca 2018 r. a dla kwoty [...]zł od dnia 5 września 2018 r., do dnia zapłaty, z wyłączeniem okresu od dnia 27 lipca 2021 r. do dnia doręczenia decyzji), otrzymanej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...]
2014-2020 na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] zawartej w S. w dniu 17 stycznia 2018 r. na realizację projektu pn. "[...]".
Zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U.2020.818
t.j. ze zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa"), art. 207 ust. 1 pkt 3, ust. 2a i ust. 12 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2021.305 t.j. ze zm.;
dalej: "u.f.p."), art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r.
o samorządzie województwa (Dz.U.2020.1668 t.j. ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j. ze zm.; dalej: "k.p.a."), w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 17 stycznia 2018 r. T. Z. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą T.Z. I. w C. (dalej także: "Beneficjent", "Strona", "Skarżący"), zawarł z Województwem [...] - Wojewódzkim Urzędem Pracy w S. pełniącym rolę Instytucji Pośredniczącej (dalej: "IP") umowę
nr [...] (dalej: "Umowa") o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...]
2014-2020 pn. "[...]". Przedmiotem umowy było przyznanie Beneficjentowi dofinansowania na realizację projektu w kwocie nieprzekraczającej [...] zł. Beneficjent zobowiązany był do wniesienia wkładu własnego w wysokości [...] zł, a łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych
w ramach Projektu, zgodnie z umową, wynosiła [...] zł.
Umowa określała szczegółowe zasady dofinansowania projektu, a także prawa
i obowiązki Beneficjenta z tym związane. W szczególności, podpisując Umowę Beneficjent przyjął na siebie obowiązek rozliczenia całości otrzymanego dofinansowania w końcowym wniosku o płatność. W przypadku, gdy z rozliczenia wynikało,
że dofinansowanie nie zostało w całości rozliczone w ramach kwot ryczałtowych, Beneficjent zobowiązany był do zwrotu tej część dofinansowania, która dotyczyła nierozliczonych kwot ryczałtowych w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia okresu realizacji projektu (§ 12 ust. 9) oraz zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p.), jeżeli na podstawie wniosków o płatność lub czynności kontrolnych uprawnionych organów zostałoby stwierdzone, że dofinansowanie jest przez Beneficjenta wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości (§ 14). Zgodnie z postanowieniami zawartymi w § 33 w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie miały odpowiednie reguły i warunki wynikające z Programu, a także odpowiednie przepisy prawa unijnego i prawa krajowego.
Przyznane środki dofinansowania IP przekazała Beneficjentowi, zgodnie
z harmonogramem płatności stanowiącym załącznik nr 4 do Umowy, w dwóch transzach: 12 marca 2018 r. przekazano I transzę w wysokości [...] zł, 5 września 2018 r. przekazano II transzę w wysokości [...] zł.
Przedmiotowa Umowa była konsekwencją złożenia przez Beneficjenta w dniu
10 maja 2017 r. wniosku o dofinansowanie projektu pn. "[...]", co nastąpiło w odpowiedzi na ogłoszony przez IP w dniu
28 lutego 2017 r. nabór wniosków o dofinansowanie projektów w trybie konkursowym
(nr naboru [...]). Nabór projektów w ramach ww. konkursu przypadał na okres od dnia 3 kwietnia 2017 r. do dnia 11 maja 2017 r. Zgodnie z zasadami procesu wyboru projektu pkt. 4.1.4 Regulaminu konkursu wersja 1.0 z 28 lutego 2017 r. (aktualizacja Regulaminu konkursu wersja 1.1 z dnia 5 kwietnia 2017 r.) wniosek
o dofinansowanie wraz z załącznikami podlegał ocenie pod względem spełniania kryteriów wyboru projektów zatwierdzonych przez Komitet Monitorujący Regionalny Program Operacyjny Województwa [...] 2014-2020.
W ramach I fazy oceny w pierwszej kolejności dokonywana była weryfikacja spełnienia przez projekt kryteriów dopuszczalności i była ona dokonywana pod kątem spełniania bądź niespełniania danego kryterium (tj. przypisaniu wartości logicznych "tak"/"nie"/"nie dotyczy"). Ocena negatywna przynajmniej jednego kryterium skutkowała uzyskaniem negatywnej oceny przez projekt w rozumieniu art. 53 ust. 2 ustawy wdrożeniowej (był odrzucany z dalszego postępowania konkursowego).
Jednym z kryteriów wymaganych do spełnienia przez Beneficjenta było kryterium dopuszczalności o brzmieniu: "Beneficjent od co najmniej 1 roku na dzień złożenia wniosku posiada siedzibę, filię, delegaturę, oddział lub inną prawnie dozwoloną formę organizacyjną działalności podmiotu na terenie województwa [...]. Beneficjent w okresie realizacji projektu prowadzi biuro projektu (lub posiada siedzibę, filię, delegaturę, oddział czy inną prawnie dozwoloną formę organizacyjną działalności podmiotu) na terenie województwa [...] z możliwością udostępnienia pełnej dokumentacji wdrażanego projektu oraz zapewniające uczestnikom projektu możliwość osobistego kontaktu z kadrą projektu". W Regulaminie konkursu przedstawiono opis znaczenia tego kryterium: "Projektodawca we wniosku musi jasno zadeklarować, iż od co najmniej 1 roku na dzień złożenia wniosku posiada siedzibę, filię, delegaturę, oddział lub inną prawnie dozwoloną formę organizacyjną działalności podmiotu na terenie województwa [...]".
Na etapie oceny nie było wymagane przedstawienie przez projektodawcę dokumentów potwierdzających spełnienie powyższego kryterium. Wystarczająca
była deklaracja osoby wnioskującej. We wniosku o dofinansowanie Beneficjent zadeklarował, że na terenie S. od 1 stycznia 2016 r. wynajmuje lokal, w którym mieści się jego [...] filia. Wskazał również, że w tym lokalu na czas realizacji projektu (tj. do rozliczenia ostatniego wniosku o płatność) znajdować się będzie biuro projektu. Zapewnił też, że w biurze możliwy będzie osobisty kontakt uczestników
z kadrą projektu.
W międzyczasie, pismem z dnia 8 września 2017 r., Ministerstwo Rozwoju
- Departament Europejskiego Funduszu Społecznego poinformowało IP o toczącym
się postępowaniu, w którym T. Z. (prowadzący działalność pod firmą T. Z. I.) występuje w charakterze podejrzanego. Osobie tej zarzucono dokonanie 7 czynów z art. 286 § 1 i art. 297 § 1 kodeksu karnego, związanych z realizacją projektów w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.
Po zakończeniu konkursu i wyłonieniu projektów do dofinansowania, IP wezwała projektodawców, którzy otrzymali dofinansowanie na realizację projektów,
do przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie ww. kryterium. Beneficjent
w dniu 16 września 2017 r. przedstawił na wezwanie IP następujące dokumenty:
1) umowę najmu lokalu z dnia 30 grudnia 2015 r., w której czynsz najmu wynosi
100 zł brutto miesięcznie, płatny przez najemcę na koniec każdego roku kalendarzowego na podstawie faktury wystawionej przez Wynajmującego;
2) wpis do CEIDG, w którym wprowadzenie dodatkowego miejsca wykonywania działalności w województwie [...] na podstawie daty wpisu
to 3 kwietnia 2017 r., natomiast data zaistnienia zmiany to 1 stycznia 2016 r.;
3) fakturę nr [...] dotycząca opłaty za wynajem powierzchni biurowej - rok 2016 wystawioną i zapłaconą w maju 2017 r.
W związku z wątpliwościami co do zgodności przedstawionej dokumentacji
ze złożonym we wniosku o dofinansowanie oświadczeniem w zakresie spełniania
ww. kryterium, pismem z 4 grudnia 2017 r. IP zwróciła się do Strony z prośbą
o przedłożenie dodatkowych dokumentów w celu potwierdzenia spełnienia przedmiotowego kryterium. Nawiązując do przedłożonej umowy najmu lokalu,
w przypadku złożenia dokumentów potwierdzających prawo do lokalu, w którym działalność jest prowadzona, należało przedłożyć dokumenty wskazujące na ponoszenie kosztów użytkowania tego lokalu (tj. faktury VAT i potwierdzenia przelewów)
lub dokumenty potwierdzające faktyczne wykonywanie tam czynności związanych
z działalnością gospodarczą. W odpowiedzi Beneficjent przesłał do IP pismo z 12 grudnia 2017 (data wpływu: 18 grudnia 2017 r.), do którego załączył dwie faktury: nr [...]
z 4 maja 2017 r. oraz nr [...] z 11 grudnia 2017 r. wraz z bankowymi potwierdzeniami zapłaty.
IP ustaliła na podstawie analizy dokumentacji przedstawionej przez Beneficjenta, że umowa najmu lokalu została zawarta w dniu 30 grudnia 2015 r. w S. pomiędzy P. S., reprezentującym firmę E.
jako Wynajmującym a T. Z. reprezentującym firmę I. T.Z. z siedzibą w C. jako Najemcą. Umowa dotyczyła najmu lokalu o powierzchni
12 m2 wraz ze znajdującymi się w nim urządzeniami i wyposażeniem. Lokal miał stanowić filię/zamiejscowy oddział firmy I. T. Z. w województwie [...] przy ul. [...] nr [...]. Czynsz najmu strony określiły
w wysokości 100 zł brutto miesięcznie, płatny przez Najemcę na koniec każdego roku kalendarzowego na podstawie faktury wystawionej przez Wynajmującego. Umowa najmu została zawarta na czas oznaczony od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. Wynajmujący nie wystawił jednak faktury zgodnie z umową najmu, gdyż faktura
za 2016 r. wystawiona została dopiero 4 maja 2017 r.
Jednocześnie Beneficjent w ww. piśmie z dnia 12 grudnia 2017 r. zapewnił,
że wskazany w umowie termin wynajmu biura do 31 grudnia 2017 r. ulegnie przedłużeniu i w okresie realizacji projektu będzie się tam znajdowało biuro projektu oraz będzie w nim przechowywana dokumentacja projektu, potwierdzając fakt posiadania siedziby
na terenie województwa [...] oraz prowadzenia w niej biura projektu. Miało to istotne znaczenie dla uzyskania wsparcia finansowego jako kryterium dopuszczalności zgodnie z Regulaminem Konkursu nr [...]
IP, w związku ze swoimi wątpliwościami co do faktu prowadzenia przez Beneficjenta działalności w filii w S. w roku 2016 i 2017, pismem z dnia
6 kwietnia 2018 r. poinformowała Beneficjenta, że w celu zapewnienia spełnienia wynikającej z ustawy wdrożeniowej zasady rzetelności, bezstronności i przejrzystości przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania, dostrzega konieczność poddania ponownej weryfikacji informacji przedstawionych przez Beneficjenta;
oraz że w przypadku gdy ostateczna weryfikacja dokumentów mających na celu potwierdzenie spełniania kryterium okaże się negatywna, IP zobowiązana będzie
do odstąpienia od zawartej w dniu 17 stycznia 2018 r. umowy o dofinansowanie projektu, co skutkować będzie wezwaniem Beneficjenta do zwrotu otrzymanego dofinansowania.
Następnie, pismem z 9 kwietnia 2018 r., IP złożyła do Prokuratury Rejonowej [...] zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa
przez Stronę, polegającego na poświadczeniu nieprawdy w dokumentach w celu uzyskania dofinansowania. W wyniku przeprowadzonego dochodzenia Prokurator w dniu 3 września 2019 r. skierował przeciwko Beneficjentowi akt oskarżenia do Sądu Rejonowego [...].
Wyrokiem z dnia z [...] grudnia 2019 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] w S. uznał T. Z. za winnego tego, że w dniu
10 maja 2017 r. w S., działając w celu uzyskania przez T. Z. I.
z siedzibą w C. dotacji z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach programu "[...]", przedłożył
w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w S. wniosek o dofinansowanie, zawierający nierzetelne oświadczenie o istotnym znaczeniu dla uzyskania dofinansowania, w którym wskazał, że T. Z. I. z siedzibą w C. od 1 stycznia 2016 r. wynajmuje na terenie S. lokal, w którym mieści się filia firmy.
Wskutek apelacji oskarżonego T. Z., wyrokiem z dnia [...] marca 2021 r. o sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w S. zmienił zaskarżony wyrok
w ten sposób, że na podstawie art. 66 § 1 i art. 67 § 1 kodeksu karnego postępowanie karne wobec oskarżonego T. Z. odnośnie przypisanego mu czynu warunkowo umorzył na okres 2 (dwóch) lat próby, a w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 11 maja 2021 r. doręczonym Stronie w dniu 28 maja 2021 r., IP wezwała Beneficjenta do zwrotu całości dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami. Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu zwrotu środków
(z dniem 11 czerwca 2021 r.), Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. (dalej: "Organ I instancji") wszczął postępowanie administracyjne, o czym Strona została poinformowana pismem z dnia 27 lipca 2021 r.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w dniu 26 listopada
2021 r. Organ I instancji wydał decyzję administracyjną nr [...] orzekającą zwrot od Beneficjenta środków otrzymanych na podstawie Umowy w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Organ stwierdził bowiem, że w związku z realizacją ww. projektu – w przedstawionym powyżej stanie sprawy – wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego
i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz.UE.L.2013.347 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 1303/2013"), skutkująca koniecznością żądania od Beneficjenta zwrotu przyznanej dotacji.
Pismem z dnia 15 grudnia 2021 r., Beneficjent wniósł odwołanie od decyzji Organu I instancji, domagając się uchylenia tej decyzji w całości i umorzenia postępowania
w sprawie albo przekazania sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Beneficjent wniósł także o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Decyzji Organu I instancji Strona zarzuciła:
1. Naruszenie prawa materialnego:
a) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec Beneficjenta osądu, że wykorzystał środki przeznaczone
na realizację programów finansowanych ze środków europejskich z naruszeniem procedur, których mowa w art. 184 u.f.p., a w konsekwencji błędne ustalenie,
że środki te winny podlegać zwrotowi, w sytuacji gdy:
- mimo złożenia nierzetelnego oświadczenia, co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie dofinansowania w ramach RPO WZ 2014-2020 wywiązał się z zawartej organem umowy w całości,
- uchybienie, którego dopuścił się Beneficjent przy ubieganiu się o dofinansowanie swojego projektu należy postrzegać wyłącznie jako uchybienie o charakterze (jedynie) formalnym,
- pomimo złożenia nierzetelnego oświadczenia, co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie dotacji po stronie organu nie doszło do powstania szkody rzeczywistej, ani chociażby potencjalnej możliwości (zagrożenia) spowodowania takiej szkody, a w konsekwencji także do konkretnej starty finansowej;
b) art. 2 pkt 36 rozporządzenie nr 1303/2013, poprzez błędne przyjęcie,
że doszło do powstania nieprawidłowości implikującej możliwość żądania
od Beneficjenta zwrotu przyznanej dotacji, podczas gdy jego działania stanowiły (co najwyżej) wyłącznie naruszenie formalne, czego nie można uznać
za nieprawidłowość w rozumieniu ww. rozporządzenia.
2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu kroków niezbędnych
do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym brak wyjaśnienia, w jaki sposób uchybienie formalne wpływa na naruszenie obowiązujących w tym zakresie procedur;
b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w sytuacji gdy Organ I instancji nie kwestionował
(nie kwestionuje) w żadnym zakresie ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy w S. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt [...] z udziałem stron;
c) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zawarcie w decyzji Organu I instancji ogólnikowych stwierdzeń uniemożliwiających realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwiających dokonanie kontroli tej decyzji, w szczególności brak wyjaśnienia powodów, dla których Organ w sposób krytyczny przesądza o tym, że:
- prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie stwierdza winę Beneficjenta i fakt popełnienia przez niego przestępstwa;
- przedstawiona przez Beneficjenta kwota w umowie najmu z 30 grudnia 2015 r.
w wysokości 100 zł jest rażąco niska w stosunku do cen rynkowych najmu pomieszczeń w S., podczas gdy - jak wynika z akt sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w S. pod sygn. akt [...], w szczególności w postaci umowy najmu z dnia 2 sierpnia 2017 r. i umowy najmu z dnia 1 marca 2019 r. - przedmiotowy czynsz nie odbiegał w żadnym stopniu
od obowiązujących wówczas cen najmu stosowanych w branży projektów unijnych, jak też stawek stosowanych przez podmioty z sektora publicznego;
- nie miał możliwości dokonania oględzin biura projektu prowadzonego przez Beneficjenta w okresie realizacji projektu, podczas gdy jak wynika z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy [...] w S. (sygn. akt [...]) oraz Sąd Okręgowy w S. (sygn. akt [...]), wynika okoliczność przeciwna;
d) art. 12 i art. 35 § 3 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez Organ
I instancji dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekle),
z oczywistym naruszeniem zasady wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania, zwłaszcza wobec oparcia się organu na ustaleniach poczynionych uprzednio przez Sąd Rejonowy [...] w S. (sygn. akt [...]) oraz Sąd Okręgowy w S. (sygn. akt [...]) przy jednoczesnym braku uzupełnienia materiału dowodowego ponad dokumenty zgromadzone dotychczas w sprawie.
Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r., Zarząd Województwa (dalej także: "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") odmówił przeprowadzenia dodatkowego postępowania, wskazując, iż jest ono zbędne.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 13 września 2022 r., Organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.
W uzasadnieniu Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy
oraz powołał przepisy mające zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił także, że Organ
I instancji w toku prowadzonego postępowania zastosował się do ww. przepisów, aczkolwiek w podstawie prawnej powołał błędnie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zamiast
art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p., gdyż środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały pobrane przez Beneficjenta nienależnie. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że błędna podstawa prawna
nie może mieć jednak wpływu na treść orzeczenia, gdyż Beneficjent niewątpliwie dopuścił się nieprawidłowości.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, że w związku z tym, iż prowadzone postępowanie wszczęte zostało w dniu 27 lipca 2021 r., Organ I instancji nie miał fizycznej możliwości dokonania oględzin biura projektu prowadzonego przez Stronę w okresie jego realizacji (od 1 stycznia 2018 r. do 31 października 2018 r.). Stąd też, Organ I instancji swoje wnioski oparł o dokumenty zebrane w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko Beneficjentowi, w ramach którego to Prokurator ustalił, że oskarżony jedynie formalnie posiadał siedzibę w S., nie prowadził w niej jednak biura projektu,
nie udostępniał w niej pełnej dokumentacji wdrażanego projektu oraz nie zatrudniał pracowników oraz w tym biurze nie zapewniono osobistego kontaktu z kadrą projektu. Ponadto winę oskarżonego T. Z. i fakt popełnienia przez niego przestępstwa stwierdza prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] marca 2021 r.
W świetle tak ustalonych okoliczności, Organ odwoławczy podzielił stanowisko Organu I instancji, że Beneficjent w chwili ubiegania się o dofinansowanie oraz w chwili podpisywania umowy nie spełniał kryteriów wyboru projektów pozwalających na zawarcie umowy o dofinansowanie wobec przedstawienia nierzetelnej dokumentacji w postaci umowy najmu zawartej z innym przedsiębiorcą i, podając nieprawdę, stworzył fikcję spełnienia postawionych przez IP kryteriów wymaganych od Beneficjentów.
W konsekwencji pobrał nienależne mu środki. Wskazane naruszenie stanowi
zaś nieprawidłowość określoną w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, gdyż
jak ustalono spowodowało ono realną szkodę w budżecie UE. Beneficjent dysponował bowiem nienależnie pobranymi środkami na realizację projektu. Wobec tego oraz mając na uwadze zapisy Umowy (§ 14 ust. 1 pkt 2), Organ odwoławczy stwierdził, że Beneficjent słusznie zobowiązany został przez IP do zwrotu całości dofinansowania w wysokości [...] zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Organ wskazał, że poniekąd zgadza
się z zarzutem naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., oraz że faktycznie w sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przez Beneficjenta art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p.
Jednocześnie Organ odwoławczy stwierdził, że ocena prawna dokonana
przez Organ I instancji w rozpoznawanej sprawie nastąpiła przy uwzględnieniu okoliczności wynikających ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, bez wkraczania
w niepoparte materiałem dowodowym okoliczności. Mając na uwadze argumentację odwołania, Organ odwoławczy wyjaśnił, że eksponowany przez Beneficjenta fakt wywiązania się z umowy zawartej z IP w całości, z należytą starannością oraz zarzut błędnego przyjęcia przez Organ I instancji, że doszło do powstania nieprawidłowości,
o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, nie mogą mieć wpływu
na rzeczywistą podstawę obowiązku zwrotu całości udzielonego dofinansowania. Beneficjent, przedkładając dokumenty poświadczające nieprawdę, dopuścił się bowiem nadużycia finansowego. W sprawie nie było możliwości częściowego zobowiązania Strony do zwrotu, czy też wyłączenia z dokumentacji aplikacyjnej oświadczenia zawierającego nieprawdę lub potraktowanie go jako uchybienia o charakterze formalnym, tak jak by tego chciał Beneficjent. W toku postępowania odwoławczego stwierdzono ponad wszelką wątpliwość, że Beneficjent działał z pełną świadomością swoich czynów, albowiem w złożonym wniosku o dofinasowanie (str. 34-35), w sekcji I. Deklaracja Wnioskodawcy - oświadczenia, w pozycji 2 zaznaczył, że informacje zawarte we wniosku oraz załącznikach do wniosku są zgodne z prawdą, natomiast w pozycji 9 oświadczył,
że jest świadomy odpowiedzialności karnej za podanie fałszywych danych lub złożenie fałszywych oświadczeń.
Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut odwołania co do błędnego przesądzenia przez Organ I instancji, że prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie stwierdza winę oskarżonego. Zdaniem Organu odwoławczego, ocena Organu I instancji w tym zakresie jest słuszna, albowiem warunkowe umorzenie postępowania jest środkiem probacyjnym, który opiera się na zaniechaniu skazania
i wymierzenia kary sprawcy winnemu popełnienia przestępstwa.
Organ odwoławczy nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzając, że w sprawie nie dopatrzył
się jakichkolwiek naruszeń natury formalnej czy też zachwiania którejkolwiek
z podstawowych zasad procedury. Organ I Instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczność sprawy. Uzasadnienie decyzji jest jasne i logiczne, skrupulatnie opisany został w nim ustalony stan faktyczny, omówione zostały przepisy mające zastosowanie w sprawie, a także dokonano przedstawienia toku myślowego uzasadniającego ich zastosowanie.
Końcowo Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołania odnośnie
do wysokości cen rynkowych najmu pomieszczeń w S., stwierdzając,
że wskazana kwota mogła budzić uzasadnione wątpliwości i należy ją rozpatrywać łącznie z ustaleniem poczynionym przez Sąd Okręgowy w S. (sygn. akt
[...]). Wskazał także, że na ocenę sprawy nie może mieć wpływu okoliczność, iż Beneficjent występował jako partner w projekcie pn. "[...]!" (nr umowy [...]).
Pismem z dnia 24 października 2022 r., Beneficjent złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Organu odwoławczego, wnosząc o wnoszę o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie
od Organu II instancji na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego,
w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
1. Naruszenie prawa materialnego, a to:
a) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w błędnym przyjęciu, że Skarżący wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowych ze środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., to jest Regulaminu konkursu, a w konsekwencji błędne ustalenie, że środki te winny podlegać zwrotowi w sytuacji, gdy:
- mimo złożenia nierzetelnego oświadczenia co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie mu dotacji Skarżący wywiązał się z zawartej
z Organem umowy w całości, wypełnił z należytą starannością wszystkie zawarte w umowie cele i wskaźniki, toteż środki dotychczas przekazane na rzecz Skarżącego zostały wydatkowane w całości zgodnie z ich przeznaczeniem;
- uchybienie, którego dopuścił się Skarżący przy ubieganiu się o udzielenie wnioskowanej dotacji należy postrzegać wyłącznie jako uchybienie o charakterze (jedynie) formalnym, zaś - jak bezspornie ustalono - warunki przygotowanego programu Skarżący zrealizował bez żadnych zastrzeżeń;
- pomimo złożenia nierzetelnego oświadczenia co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie mu dotacji, po stronie Organu nie doszło
ani do powstania szkody rzeczywistej, ani nie do powstania chociażby potencjalnej możliwości (zagrożenia) spowodowania takiej szkody, a w konsekwencji także
do konkretnej straty finansowej;
b) art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy uznanie, że mimo złożenia nierzetelnego oświadczenia co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie mu dotacji Skarżący wywiązał się z zawartej z organem umowy w całości wypełnił z należytą starannością wszystkie zawarte w umowie cele i wskaźniki, Skarżący winien być zobligowany (co najwyżej) do zwrotu środków pobranych w nadmiernej wysokości.
2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a., polegające
na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, wadliwej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym:
- zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, poprzez zwrócenie się do Sądu Rejonowego [...] w S. o wypożyczenie całości akt sprawy prowadzonej za sygnaturą akt [...] przeciwko Skarżącemu (wraz z aktami sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w S. za sygnaturą akt [...]), a następnie przeprowadzenie dowodu ze wszystkich kart akt ww. spraw,
a w konsekwencji dokonanie oceny ww. materiału dowodowego przed jego przeprowadzeniem, a to aprioryczne uznanie i uzupełnienie postępowania dowodowego w postulowanym zakresie jawi się jako zbędne z puntu widzenia należytego rozpoznania sprawy;
- naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego przejawiające się w prowadzeniu postępowania w sposób zmierzający do nałożenia
na Skarżącego obowiązku zwrotu wszelkich środków uzyskanych z dotacji,
przy jedoczesnym braku uwzględnienia środków wydatkowanych przez Skarżącego związanych z wywiązaniem się z zawartej z Organem umowy
w całości oraz wypełnieniem z należytą starannością wszystkich zawartych
w umowie celów i wskaźników;
b) art. 12 i art. 35 § 3 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie dłużej, aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekle),
z oczywistym naruszeniem zasady wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania, zwłaszcza wobec oparcia ustaleń faktycznych dotyczących przedmiotowej sprawy na ustaleniach poczynionych uprzednio przez Sąd Rejonowy [...] w S. w sprawie prowadzonej za sygnaturą akt [...] oraz Sąd Okręgowy w S. w sprawie prowadzonej za sygnaturą akt [...], przy jednoczesnym braku uzupełnienia materiału dowodowego przez Organ
II instancji ponad jakiekolwiek dokumenty dotychczas zgromadzone w aktach sprawy;
c) art. 15 w związku z art. 140, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 13 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo istnienia przesłanek
do uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania I instancji w całości
(bądź w części).
W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący na wstępie zaakcentował,
że jednoznacznej krytyki wymaga postępowanie Organu II instancji, który w swych pisemnych rozważaniach dokonuje swoistej modyfikacji podstaw prawnych zaskarżonej decyzji. Dalej przedstawił argumentację zmierzającą do wykazania, że – z uwagi
na zrealizowanie przez Beneficjenta projektu wzorcowo, w całości – nie było podstaw
do domagania się od niego zwrotu całej kwoty wypłaconego wsparcia, bez uwzględnienia tej części, w której dofinansowanie zostało prawidłowo wykorzystane. Zdaniem Skarżącego, nie powinno się przypisywać mu obowiązku zwrotu całej kwoty udzielonego wsparcia tylko dlatego, że istnieją wątpliwości odnośnie rzetelności przedłożonego
przez niego oświadczenia, zwłaszcza że organ dysponujący narzędziami w tym względzie, nie odstąpił od zawartej ze Skarżącym umowy - na żadnym z etapów realizowanego projektu, jak również zaniechał podjęcia jakiejkolwiek inicjatywy kontrolnej przed uzyskaniem przez Skarżącego wsparcia ze środków unijnych.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżone decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j.) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 t.j.;
dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, w tym decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium
ich zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności jego wykładni. Przy czym,
jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę
do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145
§ 1 pkt 2 P.p.s.a.). W razie niestwierdzenia ww. naruszeń, skarga podlega oddaleniu
na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Orzekając w tak zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje
na uwzględnienie.
W sprawie niesporne jest, że w dniu 10 maja 2017 r. Skarżący złożył wniosek
o dofinansowanie projektu pn. "[...]", co nastąpiło w odpowiedzi na ogłoszony przez IP w dniu 28 lutego 2017 r. nabór wniosków o dofinansowanie projektów w trybie konkursowym (nr naboru [...]), deklarując w nim odnośnie do jednego z podstawowych kryteriów dopuszczalności, że: od 1 stycznia 2016 r. na terenie S. wynajmuje lokal,
w którym mieści się jego [...] filia; w lokalu tym na czas realizacji projektu (tj. do rozliczenia ostatniego wniosku o płatność) znajdować się będzie biuro projektu;
w biurze możliwy będzie osobisty kontakt uczestników z kadrą projektu. Składając
tę deklarację, Skarżący oświadczył jednocześnie, że informacje zawarte we wniosku
oraz załącznikach do wniosku są zgodne z prawdą, oraz że jest świadomy odpowiedzialności karnej za podanie fałszywych danych lub złożenie fałszywych oświadczeń (w sekcji I. Deklaracja Wnioskodawcy – oświadczenia pozycja 2 i 9). Niesporne jest, że Skarżący – po przejściu procesu weryfikacji i uzyskaniu pozytywnej oceny – 17 stycznia 2018 r. zawarł z Województwem [...] - Wojewódzkim Urzędem Pracy w S. pełniącym rolę Instytucji Pośredniczącej umowę nr [...] o dofinansowanie ww. projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z.
2014-2020. Zgodnie z postanowieniami Umowy Beneficjent przyjął na siebie obowiązek rozliczenia całości otrzymanego dofinansowania oraz zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p.), jeżeli na podstawie wniosków o płatność lub czynności kontrolnych uprawnionych organów zostałoby stwierdzone, że dofinansowanie jest przez Beneficjenta wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości (§ 14). Stosownie do zapisów Umowy IP wypłaciła mu przyznaną kwotę dofinansowania w dwóch transzach - 12 marca 2018 r. [...] zł i 5 września 2018 r. [...] zł (łącznie [...] zł).
Niekwestionowane także jest, że:
1. Na dowód spełniania ww. zadeklarowanego kryterium dopuszczalności,
na wezwanie IP, Skarżący przedłożył: umowę najmu lokalu z dnia 30 grudnia
2015 r., w której czynsz najmu określono na kwotę 100 zł brutto miesięcznie, płatną przez najemcę na koniec każdego roku kalendarzowego na podstawie faktury wystawionej przez Wynajmującego; wpis do CEIDG, w którym wprowadzenie dodatkowego miejsca wykonywania działalności w województwie [...] na podstawie daty wpisu to 3 kwietnia 2017 r. natomiast data zaistnienia zmiany to 1 stycznia 2016 r.; fakturę nr [...]/2017 dotycząca opłaty
za wynajem powierzchni biurowej - rok 2016 wystawioną i zapłaconą w maju
2017 r., tj. w okresie kiedy trwał nabór nr [...]
2. Na skutek wystosowanego przez IP zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa, wobec Skarżącego wszczęto i przeprowadzono postępowanie karne, w wyniku którego, wyrokiem z dnia z [...] grudnia 2019 r. o sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] w S. uznał T.Z. za winnego tego, iż w dniu 10 maja 2017 r. w S., działając w celu uzyskania przez T. Z. I. z siedzibą w C. dotacji z Europejskiego Funduszu Społecznego
w ramach programu "[...]", przedłożył w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w S. wniosek o dofinansowanie, zawierający nierzetelne oświadczenie o istotnym znaczeniu dla uzyskania dofinansowania, w którym wskazał, że T. Z. I. z siedzibą w C. od 1 stycznia 2016 r. wynajmuje na terenie S. lokal, w którym mieści się filia firmy.
3. Wskutek wywiedzionej przez oskarżonego T. Z. apelacji, wyrokiem
z dnia [...] marca 2021 r. o sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w S. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 66 § 1 i art. 67 § 1 kodeksu karnego postępowanie karne wobec oskarżonego odnośnie przypisanego mu czynu warunkowo umorzył na okres 2 (dwóch) lat próby, a w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. W orzeczeniu tym Sąd Okręgowy wskazał, że: "Analiza materiału dowodowego przedstawiona Sądowi odwoławczemu pozwoliła na stwierdzenie, że oskarżony wypełnił znamiona zarzucanego mu przestępstwa, wobec czego nie istniały podstaw do jego uniewinnienia. (...) Oskarżany przedkładając WUP w S. nierzetelną dokumentację w postaci umowy najmu zawartej z innym przedsiębiorcą i fakturę VAT będącą dowodem na uiszczenie czynszu za wynajmowany lokal, stworzył fikcję realizacji postawionych przez dotującego kryteriów wymaganych od beneficjentów, podając nieprawdę działał w celu uzyskania dotacji znacznej wartości". Jednocześnie Sąd ten wyjaśnił, że "analizując przedłożone mu akta sprawy doszedł do wniosku, iż w stosunku do oskarżonego ziściły się przesłanki stwarzające możliwość zastosowania wobec niego warunkowego umorzenia postępowania. (...) Istotny wpływ na decyzję w przedmiocie zastosowania wobec oskarżonego środka probacyjnego miało to, że mimo złożenia nierzetelnego oświadczenia
co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie dotacji oskarżony wywiązał się z zawartej umowy, wypełnił z należytą starannością wszystkie zawarte
w umowie cele i wskaźniki".
4. Skarżący, pomimo otrzymania wezwania IP do zwrotu dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami, nie dokonał zwrotu wskazanych kwot, co skutkowało wszczęciem postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 207 u.f.p.
Kwestią sporną w sprawie jest ustalenie, czy Beneficjent prawidłowo został zobowiązany do zwrotu całości przyznanego mu dofinansowania.
Skarżący, formułując zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego
i procesowego, stoi na stanowisku, że w sprawie brak jest podstaw do domagania
się od niego całości udzielonej pomocy finansowej, albowiem pomimo złożenia nierzetelnego oświadczenia co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie
mu dotacji, po stronie Organu nie doszło ani do powstania szkody rzeczywistej,
ani do powstania chociażby potencjalnej możliwości (zagrożenia) spowodowania takiej szkody, a w konsekwencji także do konkretnej straty finansowej; Skarżący wywiązał
się z zawartej z Organem umowy w całości, wypełnił z należytą starannością wszystkie zawarte w umowie cele i wskaźniki, zatem Skarżący winien być zobligowany
(co najwyżej) do zwrotu środków pobranych w nadmiernej wysokości.
Wobec tak sformułowanych zarzutów, zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż mają
one bezpośredni wpływ na ustalenie stanu faktycznego w sprawie, który z kolei determinuje ocenę prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego.
Za nietrafiony Sąd uznaje zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 pkt 1 k.p.a. w zakresie akcentowanych przez Skarżącego nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w tym braku przeprowadzenia wnioskowanego przez Beneficjenta dodatkowego postępowania
w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Wbrew twierdzeniom Beneficjenta w okolicznościach sprawy zostały podjęte wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia zaistniałego stanu faktycznego w kontekście oceny postępowania Skarżącego podczas składania wniosku oraz na późniejszym etapie – w ramach wykazania spełnienia spornej przesłanki kwalifikowalności wniosku. Ocena materiału dowodowego została dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, a okoliczności sprawy zostały wyjaśnione i przedstawione w wyczerpującym zakresie w sposób odpowiadający wymaganiom ustanowionym przez przepisy. W konsekwencji wnioski wyciągnięte
na ich podstawie są powiązane w logiczną, spójną całość, w następstwie czego wydane orzeczenie jest prawidłowe.
Sąd stoi na stanowisku, że zgromadzone w toku postępowania administracyjnego i zawarte w aktach sprawy dowody (w tym odnoszące się do prowadzonego postępowania karnego: akt oskarżenia, wyroki sądów powszechnych obu instancji, apelacje) były wystarczające do prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy
i wydania decyzji. Tym samym, Sąd nie stwierdza, aby organy obu instancji,
w szczególności Organ odwoławczy, naruszyły art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 77 § 1 k.p.a. (dotyczący reguł zbierania i ocena dowodów) oraz art. 80 k.p.a. (ocena dowodów). Organy zgromadziły w sprawie, a następnie rzetelnie rozpatrzyły cały niezbędny dla rozstrzygania materiał dowodowy, dający pełny obraz całokształtu badanej sprawy, co umożliwiało podjęcie właściwego rozstrzygnięcia.
W wydanym w dniu 22 sierpnia 2022 r. postanowieniu, Organ odwoławczy jasno
i logicznie wyłuszczył powody odmowy przychylenia się do wniosku Skarżącego
o przeprowadzenie dodatkowego postępowanie w celu uzupełnienia dowodów z całości akt spraw karnych prowadzonych przeciwko Skarżącemu przed Sądem Rejonowym [...] w S. oraz przed Sądem Okręgowym w S..
W uzasadnieniu ww. postanowienia Organ II instancji powołał się na przepis
art. 136 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania, organowi który wydał decyzję. Organ wyjaśnił ponadto, że ze sposobu redakcji art. 136 § 1 k.p.a. wynika,
że przeprowadzenie "dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów
i materiałów w sprawie" należy do uznania organu odwoławczego. W ocenie Organu
II instancji, materiał zebrany dotychczas w postępowaniu administracyjnym
był wystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy. Organ II instancji jednocześnie poinformował Skarżącego, że w aktach sprawy administracyjnej znajdują się dwa opisane powyżej wyroki - Sądu Rejonowego [...] w S. i Sądu Okręgowego w S., m.in. na podstawie których Organ I instancji prawidłowo stwierdził, iż Skarżący przedłożył nierzetelne dokumenty w celu uzyskania dofinansowania projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z.
2014-2020 Oś priorytetowa VIII Edukacja, Działanie 8.10. Tym samym, Organ odwoławczy słusznie uznał, że wniosek Skarżącego o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów jest bezzasadny i zmierza jedynie
do wydłużenia postępowania.
W kontrolowanej decyzji zaś Organ odwoławczy w sposób szczegółowy przedstawił stan faktyczny sprawy, przepisy mające zastosowanie w sprawie
i ich wykładnię oraz odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości wskazał argumenty przemawiające za stwierdzeniem, że decyzja Organu I instancji, zobowiązująca Skarżącego do zwrotu całej kwoty dofinansowania (wraz z odsetkami) była uzasadniona. Organ odwoławczy, uzasadniając swoje stanowisko, wskazał
na konkretne naruszenia i nieprawidłowości leżące po stronie Skarżącego, które podlegały ocenie i miały wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Jasno i zasadnie wyjaśnił, dlaczego Organ I instancji nie mógł dokonać oględzin biura projektu prowadzonego przez Beneficjenta w okresie jego realizacji (od 1 stycznia 2018 r. do 31 października 2018 r.)
i swoje wnioski oparł o dokumenty zebrane w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko Skarżącemu. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska Organu odwoławczego w tym zakresie.
Z tej przyczyny Sąd za bezzasadny uznał zarzut Skarżącego co do naruszenia
art. 15 w zw. z art. 140, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 13 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającego według Skarżącego na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji w sytuacji,
w której okoliczności faktyczne i stan prawny sprawy mają przesądzać
o bezprzedmiotowości postępowania, co powinno skutkować uchyleniem decyzji
i umorzeniem postępowania I instancji w całości lub w części.
Za nieuzasadniony Sąd uznał także zarzut naruszenia przepisu art. 12 k.p.a.
i art. 35 § 3 k.p.a. sprowadzający się do stwierdzenia, że postępowanie odwoławcze prowadzone było w sposób przewlekły. Zwrócić bowiem należy uwagę na fakt,
że Skarżący złożył odwołanie od decyzji w dniu 17 grudnia 2021 r. (data wpływu
do Organu I instancji), akta sprawy wraz z odwołaniem od decyzji zostały przekazane Organowi odwoławczemu w dniu 22 grudnia 2021 r. Skarżący pismem z dnia 2 lutego 2022 r. został poinformowany przez Organ odwoławczy o nowych terminach
na załatwianie sprawy oraz prawach strony postępowania w związku z wystąpieniem COVID-19. Między innymi Skarżący został poinformowany, że zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19, terminy określone
w art. 35 § 3 k.p.a. na załatwienie sprawy ulegają przedłużeniu o 3 miesiące. Ponadto Skarżący w toku prowadzonego postępowania administracyjnego był zawiadamiany
o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, z jednoczesnym wskazaniem przyczyny zwłoki oraz nowego terminu załatwienia sprawy. Każdorazowo też Skarżący
był pouczony o prawie do wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Skarżący nigdy z tej instytucji nie skorzystał. Ostatecznie, decyzja Organu odwoławczego została wydana w dniu 13 września 2022 r., wobec czego nie sposób stwierdzić,
że doszło do przewlekłego prowadzenia sprawy przed Organem odwoławczym.
Podsumowując, zdaniem Sądu, nie sposób zgodzić się z zarzutami naruszenia wymienionych w skardze przepisów prawa procesowego. Zarzuty te, jako pozbawione racji, są chybione, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w sposób istotny, mający wpływ na wynik sprawy. Stąd też Sąd rozpoznający sprawę za podstawę rozstrzygnięcia przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09).
Przechodząc do meritum, na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia
27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: "u.f.p.’").
Zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Jak stanowi art. 207 ust. 8 u.f.p. w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, ust. 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do: 1) zwrotu środków lub 2) wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, o czym stanowi
już art. 207 ust. 9 u.f.p., organ: 1) pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, albo ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, albo ustawy o zasadach realizacji programów, albo 2) pełniący funkcję instytucji pośredniczącej dla Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, albo 3) pełniący funkcję odpowiednio Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej w programach finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, albo 4) odpowiedzialny za wdrożenie instrumentu "Łącząc Europę" – wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2, oraz zawierającą pouczenie o sankcji wynikającej
z ust. 4 pkt 3, z zastrzeżeniem ust. 7.
W orzecznictwie sądów administracyjnych w powołaniu na literaturę przedmiotu, dokonując wykładni przepisów art. 207 ust. 1 u.f.p., zwraca się uwagę na to,
że wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, o którym mowa w art. 207
ust. 1 pkt 1 u.f.p., następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania inne niż te, na które środki były przyznane. Chodzi o sfinansowane zadania będące poza zakresem rzeczowym projektu, na który środki zostały przekazane, wydatki niezwiązane bezpośrednio z realizacją projektu, nieprzyczyniające się do osiągnięcia celu określonego w umowie o dofinansowanie, które nie mogą zostać uznane
za kwalifikowalne. Przeznaczenie oznacza określenie z góry celu, któremu ma służyć dana rzecz, przekazanie do kogoś, na czyjś użytek, zastosowanie. Naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. dotyczy przede wszystkim procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, zawieranej na podstawie
art. 206 u.f.p. Środkami pobranymi w nadmiernej wysokości, o których stanowi
już art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p., są z kolei środki otrzymane w wysokości wyższej
niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub w wysokości wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania, w szczególności zaliczka niewykorzystana w całości przez beneficjenta. Środkami nienależnymi są zaś środki udzielone bez podstawy prawnej (zob. wyrok WSA w Warszawie z 6 września 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2262/16, a także przywołana tam L. Lipiec-Warzecha, Komentarz
do art. 207 ustawy o finansach publicznych, w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Warszawa 2011, Lex/el.) albo pobrane w wyniku merytorycznego błędu dotyczącego kwalifikacji projektu, popełnionego przez właściwą instytucję
(zob. W. Miemiec [w:] Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, red. Z. Ofiarski, LEX/el. 2021, art. 207). Przy czym, zauważa się, że w świetle art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. niedostrzeżenie przez organ, w ramach zawierania i realizacji umowy
o dofinansowanie projektu, że dofinansowanie w ogólne nie powinno być przyznane,
nie ma wpływy na konieczność zwrotu przeznaczonych z naruszeniem stosownych procedur środków na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (zob. wyrok NSA z 5 października 2017 r., II GSK 2108/17).
Odnośnie do art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. akcentuje się również, że ustawodawca, poza stwierdzeniem nieprawidłowości w postaci pobrania środków nienależnie
lub w nadmiernej wysokości, nie przewidział jeszcze innych okoliczności - takich
jak wystąpienie winy lub jej rodzaju, wysokości nieprawidłowo pobranych środków,
czy też zakresu udziału podmiotów trzecich - uzasadniających zastosowanie przewidzianej w tym przepisie sankcji. Oznacza to przyjęcie, że o zwrocie pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości środków należy orzec niezależnie od przyczyny wystąpienia takich nieprawidłowości (zob. wyrok NSA z 5 kwietnia 2019 r., I GSK 1213/18). W szczególności wskazany przepis nie różnicuje sytuacji, gdy do jego wypełnienia dochodzi z winy beneficjenta. Do zastosowania art. 207 ust. 1 u.f.p. wobec podmiotu otrzymującego dofinansowanie nie jest potrzebne badanie stopnia zawinienia takiego podmiotu. Odpowiedzialność prawna w finansach publicznych ma charakter obiektywny i nie może być wyłączona nawet w przypadku braku zawinienia. Obowiązek zwrotu środków powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami. Nie ma konieczności badania stopnia zawinienia beneficjenta (zob.
np. wyroki NSA z 26 lutego 2020 r., I GSK 1711/18 i z 13 lutego 2014 r., II GSK 1862/12).
Jak wynika z akt sprawy, Organ I i II instancji w toku prowadzonego postępowania zastosowały się do ww. przepisów, obligujących do wydania decyzji o zwrocie
w przypadku braku zwrotu środków przez beneficjenta na wezwanie organu. Niemniej jednak Organ I instancji nieprawidłowo wskazał, iż przesłankę nieprawidłowego wykorzystania środków stanowi okoliczność wskazana w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. zamiast art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. Błąd ten został dostrzeżony i – w granicach kompetencji przysługujących organowi odwoławczemu – zasadnie naprawiony przez Organ
II instancji. Zaznaczyć bowiem należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, "podstawa prawna rozstrzygnięcia jest elementem decyzji, którą organ odwoławczy
w trybie art. 138 k.p.a. uprawniony był wskazać odmiennie. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Niewątpliwie zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą, jest wyznaczany zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko
w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta, nie powinna być jedynie formalna w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego. Tak więc w sytuacji, gdy w ocenie organu drugiej instancji należy zastosować inny, niż to uczynił organ pierwszej instancji, przepis prawa materialnego, wystarczające jest prawidłowe orzeczenie przez organ odwoławczy
o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z jednoczesnym podaniem właściwej w jego ocenie podstawy prawnej i omówieniu tej kwestii w uzasadnieniu własnej decyzji"
(zob.: wyroki WSA w Krakowie z dnia 16 grudnia 2020 r., II SA/Kr 1007/20; WSA
w Olsztynie z 24 stycznia 2019 r., II SA/OI 886/18).
Sumując, przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją były
od początku nieprawidłowości w wydatkowaniu środków unijnych i wynikające z tego konsekwencje określone w art. 207 u.f.p. Tym samym modyfikacja podstawy prawnej
na gruncie analizowanej sprawy, nie stanowi żadnego uchybienia Organu odwoławczego, a dowodzi jedynie skrupulatności i rzetelności przeprowadzonego postępowania.
Zdaniem Sądu, na tle ustalonych okoliczności faktycznych, prawidłowo stwierdzono, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały pobrane przez Skarżącego nienależnie.
W rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowane to, że treść Regulaminu konkursu, a co za tym idzie również ustanowione na jego gruncie kryteria wyboru projektów (oraz ich znaczenie w relacji do celów konkursu) została w prawidłowy sposób zakomunikowana (notyfikowana) podmiotom zainteresowanym aplikowaniem
o dofinansowanie ich projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] 2014-2020 Oś priorytetowa VIII Edukacja, Działanie 8.10 "Wsparcie osób dorosłych, w szczególności o niskich kwalifikacjach i osób starszych w zakresie doskonalenia umiejętności wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych i porozumiewania się w językach obcych". Należy więc uznać za uzasadniony wniosek, że kryteria oceny oraz wyboru projektów
do dofinansowania znane były również Skarżącemu, który przystąpił do wymienionego postępowania konkursowego. Co więcej, kryteria te – jako zatwierdzone kryteria Regulaminu konkursu – wiążąc ustanawiającą je instytucję, w takim samym stopniu wiązały również wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie projektów (a więc również Skarżącego). Związanie miało miejsce w tym sensie, że obowiązek operowania tymi kryteriami w konkursowej procedurze wyboru projektów do dofinansowania pozostawał w funkcjonalnym związku z usprawiedliwioną pewnością wnioskodawców
co do stosowania tych kryteriów – jako ustanowionych Regulaminem konkursu – oraz
co do potrzeby ich spełniania przez zgłoszony projekt, jako warunku jego dofinansowania, co jednocześnie nie mogło rodzić żadnego usprawiedliwionego oczekiwania odnośnie do niestosowania wobec danego wnioskodawcy (danych wnioskodawców) odnośnych i wiążących, w przedstawionym rozumieniu, postanowień Regulaminu konkursu.
Skarżący składając wniosek, wiedział zatem, że jednym z wymogów stawianych wnioskodawcom było kryterium dopuszczalności o brzmieniu: "Beneficjent od co najmniej 1 roku na dzień złożenia wniosku posiada siedzibę, filię, delegaturę, oddział lub inną prawnie dozwoloną formę organizacyjną działalności podmiotu na terenie województwa [...]. Beneficjent w okresie realizacji projektu prowadzi biuro projektu (lub posiada siedzibę, filię, delegaturę, oddział czy inną prawnie dozwoloną formę organizacyjną działalności podmiotu) na terenie województwa [...]
z możliwością udostępnienia pełnej dokumentacji wdrażanego projektu oraz zapewniające uczestnikom projektu możliwość osobistego kontaktu z kadrą projektu". Tymczasem, mimo niespełniania tego kryterium, świadomy potencjalnych skutków podania nieprawdy, Skarżący we wniosku oświadczył m.in., że od dnia 1 stycznia
2016 r. na terenie S. wynajmuje lokal, w którym mieści się jego [...] filia. Następnie, na wezwanie IP, przedstawił dokumenty mające uwiarygodnić złożone oświadczenie. Świadomie również przystąpił do podpisania Umowy o dofinansowania i pobrał przyznane mu środki.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jasno zaś wskazuje, że Skarżący
na moment składania wniosku ww. kryterium nie spełniał. Okoliczność tę m.in. jednoznacznie poświadcza powoływany przez Organy obu instancji ww. wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] marca 2021 r. Mając na uwadze stanowisko skargi, zaakcentować w tym miejscu wypada, że powołane orzeczenie ma o tyle istotne znaczenie, że choć nie jest to wyrok skazujący, wiążący sąd administracyjny
na podstawie art. 11 P.p.s.a., to jedną z przesłanek zastosowania środka probacyjnego, którym jest warunkowe umorzenie postępowania, jest brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu, tj. bezsporne ustalenie samego faktu popełnienia przestępstwa i jego okoliczności. Innymi słowy, zastosowanie tej instytucji musi być poprzedzone stwierdzeniem sprawstwa i winy sprawcy, a więc brakiem wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa; podstawą warunkowego umorzenia jest ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia
20 października 2011 r., sygn. akt III KK 159/11: "Podjęcie przez sąd prawidłowej decyzji w zakresie warunkowego umorzenia postępowania wymaga, aby stan faktyczny sprawy nie budził żadnych wątpliwości w świetle zebranego materiału dowodowego i dokonanej przez sąd jego oceny. To właśnie na podstawie tych dowodów sąd ustala sprawstwo oskarżonego, stopień jego zawinienia i społecznej szkodliwości czynu, a więc okoliczności, które implikują inną przesłankę warunkowego umorzenia postępowania,
a mianowicie wymóg, by okoliczności popełnienia czynu nie budziły wątpliwości". Powyższe oznacza, że wynik toczącego się przeciwko Skarżącemu postępowania karnego potwierdza prawidłowość oceny dowodów dokonanej w sprawie przez Organy (por. wyrok NSA z 9 czerwca 2016 r., I FSK 1431/14).
W konsekwencji, jak zasadnie stwierdził Organ odwoławczy, w rozpoznawanym przypadku zawarcie Umowy o dofinansowanie oraz wypłata transz w ogóle nie powinny dojść do skutku. Skarżący świadomie wprowadził IP w błąd, pobrał nienależne mu środki i dysponował nimi przez kilka lat. Wskazane naruszenie stanowi zatem nieprawidłowość określoną w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, skutkująca koniecznością żądania od Beneficjenta zwrotu przyznanej dotacji w całości, gdyż – jak prawidłowo ustalono – spowodowało ono realną szkodę w budżecie Unii Europejskiej.
Nie ma bowiem wątpliwości, że szkodą w interesach finansowych Unii Europejskiej
jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku, zaś nieuzasadniony wydatek to taki, który poniesiony został z naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego lub krajowego (por. wyrok NSA z 10 września 2015 r., II GSK 175/15).
W sprawie nie doszło zatem do naruszenia wskazywanych przez Skarżącego przepisów art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p.
Bez znaczenia dla analizowanej sprawy ma – akcentowany przez Skarżącego – fakt zrealizowania celów projektu, w sytuacji gdy projekt w ogóle nie powinien otrzymać dofinansowania. O ile okoliczność ta wpływa na wymiar kary w postępowaniu karnym
(co uwzględnił Sąd rozpoznający apelację), to nie niweczy obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania. Obowiązek zwrotu ma charakter obiektywny, niezależny od stopnia zawinienia (odmiennie zatem od odpowiedzialności karnej). Przypadki obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania mają charakter obiektywny,
są jednakowe dla wszystkich ubiegających się o dofinansowanie w ramach danego konkursu. Wbrew stanowisku Skarżącego, wykonanie projektu finansowanego (współfinansowanego) ze środków publicznych nie zwalnia instytucji pośredniczącej
– która jest odpowiedzialna za ustalanie zasad konkursu, zawieranie umów
z beneficjentami, zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, oraz czuwanie nad przebiegiem i wynikiem realizacji projektu – z obowiązku dochodzenia i żądania ich zwrotu, w sytuacji gdy środki te pobrane zostały przez beneficjenta pomocy nienależnie. Z obowiązku zwrotu tych środków nie jest
w związku z tym zwolniony także i ten, kto pobrał te środki nienależnie. Również
z orzecznictwa europejskiego wynika, że beneficjent pomocy finansowanej, z racji
jej przyznania i zatwierdzenia, nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaty kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane, i które może być przyznane tylko wówczas, gdy beneficjent spełnia określone warunki. Budżet unijny pokrywa bowiem jedynie wydatki zgodne z przepisami unijnymi. Wystarczającą przesłanką przyznania pomocy nie jest więc tym samym wykazanie, że projekt został zrealizowany (por. np. wyrok SPI z 22 maja 2007 r.,
C-500/04; wyrok TS z 19 stycznia 2006 r., C-240/03).
Podkreślić jeszcze raz należy, że sama okoliczność, że Skarżący zrealizował przedmiot umowy, osiągnął wskaźniki i cele określone w umowie, nie powoduje konwalidacji tej umowy, do której zawarcia - na skutek złożenia przez Skarżącego nierzetelnego oświadczenia co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie
mu dotacji - w ogóle nigdy nie powinno dojść. Organ zatem, na gruncie stanu faktycznego ustalonego w sprawie, nie mógł zobowiązać Skarżącego do zwrotu środków pobranych jedynie w nadmiernej wysokości, jak próbuje przekonywać Skarżący. Przesłanka zwrotu środków przez beneficjenta, które zostały pobrane w nadmiernej wysokości, aktualizuje się jedynie względem takich beneficjentów, którzy otrzymali dofinansowanie zgodnie
z zasadami udzielania tej pomocy, po spełnieniu kryteriów wyboru projektu,
lecz w nieprawidłowej wysokości. Taka sytuacja nie wystąpiła na gruncie niniejszej sprawy.
Podsumowując, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji, dokonał kompletnych i wyczerpujących ustaleń, istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego, który został prawidłowo oceniony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Brak
jest natomiast podstaw do uznania za zasadne stanowiska Skarżącego, że - w sytuacji złożenia nierzetelnego oświadczenia co do spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie dofinansowania - za odstąpieniem od orzekania o zwrocie (całości albo części) pobranych środków przemawia okoliczność, iż Skarżący wywiązał się z umowy zawartej z IP w całości, realizując wskaźniki i cele w niej określone. Takie założenie,
jak słusznie podniósł Organ odwoławczy, stwarzałoby dogodne warunki dla uniknięcia
w znacznym zakresie odpowiedzialności z tytułu zwrotu środków przez beneficjentów dopuszczających się najpoważniejszych naruszeń (nieprawidłowości) lub nadużyć.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).