I SA/Sz 81/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-04-13
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności rolnośrodowiskoweARiMRPROWwniosekbłędysystem informatycznyterminysankcjedobra wiarastaranność

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę rolniczki na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, uznając, że błędy we wniosku o płatności rolnośrodowiskowe wynikały z jej zaniedbania, a nie wad systemu.

Rolniczka zaskarżyła decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 1.1 i nakładającą sankcje, twierdząc, że błędy we wniosku wynikały z wad aplikacji e-wniosek. Sąd, opierając się na poprzednim wyroku, uznał, że organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i odniósł się do zarzutów. Stwierdzono, że rolniczka, jako profesjonalista, powinna była wykazać się większą starannością przy wypełnianiu wniosku, a brak dowodów na błędy systemu obciążał ją. Zmiany do wniosku złożone po terminie nie mogły zostać uwzględnione.

Sprawa dotyczyła skargi rolniczki na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 1.1 na rok 2015 i nakładającą sankcje. Rolniczka argumentowała, że błędy we wniosku, polegające na zadeklarowaniu płatności do gruntów nieuprawnionych, wynikały z wad aplikacji e-wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpatrując sprawę po raz kolejny po uchyleniu poprzedniej decyzji, uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że jest związany wykładnią prawa dokonaną w poprzednim wyroku (I SA/Sz 620/19), który nakazywał organowi uzupełnienie akt o instrukcję wypełniania wniosków oraz wyjaśnienie kwestii możliwości wydruku lub zapisu wniosku. Organ ARiMR dołączył wymaganą instrukcję i szczegółowo odniósł się do sposobu wypełniania wniosku, wskazując na możliwość wyboru opcji "bez płatności" dla niekwalifikujących się działek. Sąd stwierdził, że rolniczka, będąc doradcą rolnośrodowiskowym, powinna wykazać się większą starannością i zapoznać się z instrukcją. Brak dowodów na błędy systemu obciążał stronę skarżącą. Zmiany do wniosku złożone po terminie nie mogły zostać uwzględnione. Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa, w tym dotyczące błędów oczywistych i dobrej wiary, stwierdzając brak dobrej wiary po stronie skarżącej z powodu zaniedbania. Ostatecznie skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, błędy we wniosku wynikające z zaniedbania strony, która powinna wykazać się starannością i zapoznać z instrukcją, nie stanowią podstawy do uwzględnienia skargi. Brak dowodów na błędy systemu obciąża stronę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rolniczka, jako profesjonalista, powinna była wykazać się należytą starannością przy wypełnianiu wniosku i zapoznać się z instrukcją. Brak dowodów na błędy systemu obciążał ją, a zmiany do wniosku złożone po terminie nie mogły być uwzględnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu wykładnią prawa dokonaną w poprzednim orzeczeniu w tej samej sprawie.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

rozporządzenie PRS art. 18 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013

Maksymalny kwalifikowalny obszar dla wariantu 1.1 nie może być większy niż powierzchnia zobowiązania podjętego w pierwszym roku.

rozporządzenie PRS art. 6 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013

Reguluje kwestie związane z powiększeniem zadeklarowanych powierzchni działki rolnej w stosunku do wielkości zobowiązania.

rozporządzenie nr 640/2014 art. 19 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

Przepisy dotyczące przedeklarowania i sankcji administracyjnych.

rozporządzenie nr 640/2014 art. 18 § ust. 6

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

Definiuje obszar zatwierdzony w kontekście płatności.

rozporządzenie nr 809/2014 art. 4

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

Reguluje kwestie błędów oczywistych i dobrej wiary beneficjenta.

ustawa o płatnościach art. 21 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Obowiązek udowodnienia rozbieżności między wnioskiem złożonym a wygenerowanym w Agencji obciąża stronę postępowania.

Pomocnicze

rozporządzenie nr 640/2014 art. 4

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

Możliwość wnoszenia poprawek do wniosku, o ile mają charakter błędów oczywistych i beneficjent działa w dobrej wierze.

k.p.a. art. 107 § § 1 i § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędy we wniosku wynikające z zaniedbania strony, a nie wad systemu. Zmiany do wniosku złożone po terminie nie podlegają uwzględnieniu. Brak dobrej wiary strony z powodu braku należytej staranności. Obowiązek udowodnienia rozbieżności między wnioskiem złożonym a wygenerowanym w Agencji spoczywa na stronie.

Odrzucone argumenty

Błędy we wniosku wynikające z wad aplikacji e-wniosek. Organ nie wezwał do złożenia wyjaśnień w sposób należyty. Siła wyższa (choroba syna) jako usprawiedliwienie błędów.

Godne uwagi sformułowania

Skarżąca z instrukcją wypełniania wniosku zapoznała się zbyt pobieżnie. Brak należytej staranności wyklucza dobrą wiarę. Obowiązek udowodnienia rozbieżności między wnioskiem złożonym a tym który został wygenerowany w Agencji obciążał w myśl art. 21 ust. 3 ustawy na Stronie postępowania.

Skład orzekający

Anna Sokołowska

przewodniczący

Bolesław Stachura

członek

Marzena Kowalewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów składania wniosków i zmian, odpowiedzialności za błędy we wnioskach składanych elektronicznie, znaczenia staranności i dobrej wiary w postępowaniu administracyjnym, a także obciążenia dowodowego strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 i systemu ARiMR. Konieczność uwzględnienia kontekstu poprzednich orzeczeń w danej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z systemami elektronicznego składania wniosków i odpowiedzialnością za błędy, co jest istotne dla wielu beneficjentów funduszy unijnych. Pokazuje też, jak ważna jest staranność i znajomość procedur.

Błędy w e-wniosku? Rolniczka przegrała sprawę, bo nie wykazała się starannością.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 81/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Bolesław Stachura
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1415/22 - Wyrok NSA z 2025-09-03
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 153, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2013 poz 361
par. 18 ust. 3, par. 6 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 4, art. 18  ust. 6, art. 19  ust. 1 i 2
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] czerwca 2015 r. wpłynął do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] i Miasta K. z siedzibą w K. (dalej zwany: "Kierownik") elektroniczny wniosek I. M. (dalej zwanej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") o przyznanie płatności na 2015 r., obejmujący swym zakresem m.in. płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013) w trzecim roku realizacji zobowiązania podjętego w 2013 r. Do wsparcia tego rodzaju zadeklarowanych zostało łącznie [...] ha, z czego:
a. [...] w wariancie 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania,
b. [...] ha w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków poza obszarami Natura 2000,
c. [...] ha w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000,
d. [...] ha w wariancie 8.2.1 - Międzyplon ozimy.
Wniosek nie zawierał załączników graficznych z naniesionymi granicami obszaru niekoszonego dla działki rolnej N1 o deklarowanym areale [...] ha. Brak ten został uzupełniony [...] czerwca 2015 r., kiedy to Strona złożyła w siedzibie organu I instancji odnośne wydruki. [...] września 2015 r. wpłynęła zmiana do wniosku, pozbawiona jednakże znaczenia dla kwestii płatności rolnośrodowiskowej (PRŚ). [...] i [...] września 2015 r. Wnioskodawczyni wycofała deklarację wariantu 8.2.1 z działek rolnych C1, D1, E1, F1, G1, H1, I1, J1, K1, L1 i Ł1, pozostawiając ten wariant jedynie przy działce A1 o powierzchni [...] ha.
W dniu [...] września 2018 r. do Biura Powiatu [...] ARiMR wpłynął ponadto wniosek na 2015 r. o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w przypadku przeniesienia posiadania gruntów wraz z drukiem Oświadczenia o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013). Zgodnie z treścią tych dokumentów Wnioskodawczyni dnia [...] września 2015 r. przekazała reprezentowanemu przez siebie K. O. (innemu rolnikowi) - wraz ze zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie wariantu 5.1 - działkę nr [...] obręb K., gmina B., na której zadeklarowana była działka rolna P/P1 o powierzchni [...] ha. W efekcie całkowity areał objęty wnioskiem Strony zmniejszył się do [...] ha, zaś powierzchnia w ramach wariantów deklarowanych na przekazanych gruntach do - odpowiednio - [...] ha w wariancie 1.1 i [...] ha w wariancie 5.1.
W dniu [...] czerwca 2016 r. Strona wniosła kolejną zmianę do wniosku, polegającą na dodaniu – na obszarze działki ewidencyjnej nr [...] z dotychczas zadeklarowaną wyłącznie działką rolną B1 o powierzchni [...] ha - 2 działek rolnych (oznaczonych B2 i B3) i powiększeniu całkowitego areału deklarowanego do płatności PRŚ (do [...] ha), w tym dodania nowego wariantu 4.10 - Użytki przyrodnicze poza obszarami Natura 2000 na powierzchni [...] ha oraz zwiększenia o [...] ha powierzchni w zakresie wariantów 1.1 (do [...] ha) i 8.2.1 (do [...] ha).
W piśmie załączonym do druku zmiany do wniosku Strona wskazała, że w taki sposób grunty te były użytkowane od początku, natomiast nieuwzględnienie w pierwotnym wniosku areałów ujętych w zmianie wynikało z omyłki, związanej z brakiem umiejętności posługiwania się systemem teleinformatycznym przeznaczonym do elektronicznej obsługi wniosków. Dzień później, do Biura Powiatu [...] Agencji wpłynęła kopia fragmentów rejestru działań agrotechnicznych, wskazująca na użytkowanie dopisanych działek i realizowanie na nich wskazanych wariantów programu rolnośrodowiskowego już w 2014 r.
W dniu [...] lipca 2016 r. Kierownik wydał decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, na mocy której Umorzył postępowanie w sprawie działek wycofanych z płatności z tytułu realizacji wariantu 8.2.1.
Przyznał płatności w wariantach:
a. 4.1-do 34,31 ha,
b. 5.1 - do 61,08 ha,
c. 8.2.1 - do 5,60 ha.
Odmówił przyznania płatności w wariancie 1.1 i nałożył na Stronę sankcje 3-letnie w kwocie [...]PLN. Uzasadniając organ I instancji wskazał, iż z uwagi na brak możliwości przyznania płatności w tym zakresie do trwałych użytków zielonych deklarowana powierzchnia kwalifikowana do wsparcia wyniosła [...] ha. Z uwagi jednakże na fakt, iż z tej powierzchni jedynie [...] ha było objęte zobowiązaniem, pozostała część ([...] ha) została uznana za przedeklarowanie, sankcjonowane zgodnie z literą art. 19 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014.
Organ I instancji wskazał przy tym, iż nie uwzględnił w swoim rozstrzygnięciu zmiany z [...] czerwca 2016 r. z uwagi na jej złożenie po upływie terminu na dokonanie takiej czynności.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało uchylone w postępowaniu odwoławczym decyzją nr [...] Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "Dyrektor") z [...] lutego 2017 r., zaś sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na konieczność poszerzenia materiału dowodowego sprawy o wyjaśnienie przyczyn, z powodu których działkom rolnym położonym na obszarze działek ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...] 91, [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] Skarżąca przypisała wariant 1.1.
W dniu [...] czerwca 2017 r. Strona odebrała w siedzibie organu I instancji wezwanie z tej samej daty do złożenia wyjaśnień w ww. sprawie, jednakże w wyznaczonym terminie 7 dni, ani nawet do dnia wydania decyzji w sprawie płatności, nie złożyła wyjaśnień.
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Kierownik, po ponownym rozpoznaniu wniosku, wydał decyzję z dnia [...] września 2017r. w sprawie.
W treści datowanego na [...] września 2017 r. odwołania od powyższej decyzji Strona wskazała na przyczyny zdrowotne, z powodu których nie odebrała korespondencji, wystąpiła o przywrócenie terminu do niesprecyzowanej czynności, oraz zwróciła uwagę na błędy systemowe przy obsłudze wniosku o przyznanie płatności, z powodu których do przyznania płatności nie zakwalifikowano części zadeklarowanych działek rolnych.
W dniu [...] grudnia 2017 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], uchylającą powyższe rozstrzygnięcie i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W dniu [...] marca 2018 r. Kierownik Agencji wezwał Stronę do wskazania - w terminie 7 dni - czynności, co do której wniosła ona o przywrócenie terminu. Wezwanie doręczono [...] marca 2018 r.
W dniu [...] marca 2018 r. Strona złożyła w siedzibie organu I instancji pismo, w treści którego:
1. wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia wyjaśnień, o które wystąpił Kierownik w powyższym wezwaniu, załączając kopie wyników badań laboratoryjnych małoletniego syna - H. O. - z [...] marca 2018 r., wystawione przez lekarza zlecenie wykonania badań z [...] marca 2018 r. oraz wystawioną w tej samej dacie receptę na spray łagodzący stany zapalne gardła i tabletki podjęzykowe o działaniu immunostymulującym;
2. wyjaśniła, iż wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia wyjaśnień
w zakresie przyczyn zadeklarowania wariantu 1.1;
3. odnosząc się do powyższego wskazała, iż podczas elektronicznego wypełniania wniosku system automatycznie przypisał realizację wariantu 1.1. do wszystkich działek rolnych, albowiem obowiązek jego realizacji obejmuje całe gospodarstwo, mimo że uprawnione do płatności są tylko grunty orne deklarowane w pierwszym roku realizacji programu; jednocześnie wskazała, że w potwierdzeniu złożenia wniosku nie został zawarty (wspomniany w pouczeniu) monit o zaistnieniu błędów merytorycznych, w związku z czym Wnioskodawczyni uznała, że wprowadzone dane są prawidłowe.
W dniu [...] sierpnia 2018 r. Kierownik wydał decyzję nr [...]
w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, na mocy której:
1. Umorzył postępowanie w sprawie działek wycofanych z płatności z tytułu realizacji wariantu 8.2.1.
2. Przyznał płatności w wariantach:
a. 4.1-do 34,31 ha,
b. 5.1 - do 61,08 ha,
c. 8.2.1 - do 5,60 ha.
3. Odmówił przyznania płatności w wariancie 1.1 i nałożył na Stronę sankcje 3-letnie w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu Kierownik wskazał, iż z uwagi na brak możliwości przyznania płatności w tym zakresie do trwałych użytków zielonych deklarowana powierzchnia kwalifikowana do wsparcia wyniosła [...] ha. Z uwagi jednakże na fakt, iż z tej powierzchni jedynie [...] ha było objęte zobowiązaniem, pozostała część ([...] ha) została uznana za przedeklarowanie, sankcjonowane zgodnie z literą art. 19 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014. W treści uzasadnienia organ I instancji wskazał przy tym - opierając się o zapisy instrukcji obsługi aplikacji "e- wniosek" wykorzystywanej do składanie elektronicznych wniosków w roku 2015 - że system teleinformatyczny bynajmniej nie przypisywał wariantu 1.1. do każdej działki, lecz wyboru odpowiedniego wariantu wnioskodawcy dokonywali manualnie, odrębnie dla każdej działki. Mieli też przy tym możliwość zaznaczenia check-boxu "bez płatności" dla każdej z deklarowanych działek, co zapewniłoby wyłączenie tych działek z powierzchni zgłaszanej do wsparcia.
W odwołaniu Strona zarzuciła rażące błędy wynikające z procesu administracyjnego, które naruszają jej interes prawny.
Wskazała, że wniosek w 2015 roku był przygotowywany przez wprowadzoną aplikację ARiMR. Zaistniała nieprawidłowość w zakresie zgłoszenia do płatności w wariancie 1.1 gruntów nieuprawnionych do płatności wynika - zdaniem Strony - z błędów aplikacji ARIMR do obsługi wniosków elektronicznych, które zostały usunięte dopiero w latach 2017-2018, przy czym zapisy instrukcji Wypełniania e- wniosku w wersji .pdf mają nie mieć zastosowania do wniosków na rok 2015.
Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Kierownika z dnia [...] sierpnia 2018 r.
Wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 620/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Dyrektora z dnia [...] maja 2019 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił stan faktyczny i ramy prawne sprawy i stwierdził, że na stronie internetowej www.arimr.gov.pl nie sposób odnaleźć instrukcji wypełniania wniosku o płatność rolnośrodowiskową dotyczącą roku 2015. Sąd zauważył, że przedmiotowa instrukcja w takiej sytuacji powinna znajdować się w aktach sprawy. Jej brak powoduje, iż Sąd w istocie nie był w stanie skontrolować prawidłowości sformułowanych przez organy na jej podstawie wniosków.
Sąd uznał, że w takim stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli, gdyż Sąd nie jest w stanie zweryfikować prawidłowości sformułowanych przez organy stwierdzeń i skonfrontować ich z konkretnymi zapisami instrukcji, w wersji na rok 2015. Sąd wskazał przy tym, że nie ma w sprawie sporu, a nawet potwierdzają to obie strony sporu sądowoadminstracyjnego, iż zapisy instrukcji od roku 2015 zmieniały się i ewoluowały. Tym samym, weryfikując prawidłowość twierdzeń organów, Sąd nie może oprzeć się na wersjach instrukcji z lat 2018-2020, dostępnych na ww. stronie internetowej .
Sąd zalecił, aby organ, ponownie rozpoznając sprawę, mając na uwadze zaprezentowane poglądy Sądu, dla spełnienia zasad postępowania administracyjnego oraz możliwości skontrolowania decyzji, włączył do akt sprawy "Instrukcję wypełniania i składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 w systemie e-Wniosek" na którą powoływały się organy obu instancji.
Sąd wskazał dalej, że zasadne przy tym także dla zarzucanej rozbieżności między składanym wnioskiem widocznym przez Skarżącą, a wnioskiem który generowany był w Agencji, może być wyjaśnienie przez organ i wskazanie w uzasadnieniu decyzji konkretnych okoliczności potwierdzających czy Strona miała możliwość wydruku z systemu składanego wniosku, ewentualnie zapisania go w drodze dokumentu elektronicznego. Sąd stwierdził, że w takiej sytuacji obowiązek udowodnienia rozbieżności między wnioskiem złożonym, a tym który został wygenerowany w Agencji, obciążałby w myśl art. 21 ust. 3 Ustawy Stronę postępowania, która musiałaby taki dokument przedłożyć.
Niezależnie od powyższego, Sąd zalecił, że w pierwszym rzędzie organ winien też dokonać rozważań, czy w niniejszej sprawie nie powinien znaleźć zastosowania art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.227.69), na którego treść Strona wskazała w piśmie uzupełniającym skargę. Rozważań w tym względzie pod kątem oczywistości błędu oraz dobrej wiary Strony nie zawarto bowiem w zaskarżonej decyzji.
Sąd zalecił, aby organ, mając na względzie powyższe stanowisko, ponownie rozpatrzył sprawę z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady wyjaśniania i zasady zaufania, sporządzając przy tym uzasadnienie decyzji spełniające wymogi z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
Wyrok WSA z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 620/19 uprawomocnił się w dniu 24 czerwca 2020 r.
W ramach ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor dołączył do akt sprawy Instrukcję wypełniania i składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 w systemie e-Wniosek sporządzoną w dniu [...] marca 2015 r. przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W dniu [...] grudnia 2021 r. Dyrektor wydał zaskarżoną do Sądu decyzję nr [...] utrzymującą w mocy przedstawioną wyżej decyzję Kierownika nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor ARiMR wskazał art. 138 § 1
pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2096); dalej: "k.p.a.", § 5 ust. 2, § 6 ust.1, § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.); dalej: "rozporządzenie PRS", art. 5 ust. 2 lit. b, art. 13 ust. 3, art. 18 ust 6 oraz art. 19 ust. 1 rozporządzenia Delegowanego Komisji (DE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE z 20 czerwca 2014r. nr L 181 ze zm.); dalej: "rozporządzenie nr 640/2014".
W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, stwierdził, odnosząc się do zarzutów odwołania, że aplikacja e-wniosek w roku 2015 wymagała manualnego przypisania realizowanych wariantów dla każdej działki ujętej w przygotowywanym wniosku, umożliwiając wprowadzenie zapisu "bez płatności" dla działek, które - jak w przypadku znacznej części gruntów Wnioskodawczyni - do wsparcia w wariancie 1.1. się nie kwalifikowały, z uwagi na to, że w 2013 r. nie zostały objęte zobowiązaniem. Dyrektor stwierdził, że Wnioskodawczyni "najwyraźniej z instrukcją wypełniania wniosku zapoznała się zbyt pobieżnie", stąd wadliwa deklaracja o dotkliwych dla niej konsekwencjach. Organ ten zwrócił dalej uwagę, że na stronie 28 Instrukcji zamieszczony jest zrzut Ekranu 52, jednoznacznie wskazujący na obecność checkboxu "Bez płatności", zaznaczenie którego wskazywało, że rolnik nie ubiega się o płatność PRŚ do danej działki.
Organ wskazał dalej, że w roku 2015 nie było obowiązku korzystania z aplikacji e- wniosek. Stąd, nawet gdyby przyjąć argumentację Wnioskodawczyni, wskazującą na domniemane wady platformy informatycznej służącej do składania wniosków, to Wnioskodawczyni - skoro te ułomności dostrzegała - nie była pozbawiona możliwości czy to złożenia wniosku wypełnionego tradycyjnie, czy to przedłożenia organowi I instancji korekty bądź pisemnych wyjaśnień, wskazujących na brak możliwości należytego odzwierciedlenia jej roszczenia w aplikacji e-wniosek.
Stwierdził dalej, że żadne zdarzenie tego rodzaju nie miało miejsca. Zastrzeżenia pod adresem tego oprogramowania zostały zgłoszone dopiero na etapie postępowania odwoławczego.
Dyrektor wskazał dalej, że Strona, będąc doradcą rolnośrodowiskowym i ekspertem przyrodniczym, świadczącym komercyjnie usługi w zakresie przygotowywania niezbędnej dokumentacji i wniosków o płatność, a więc osobą o profesjonalnym przygotowaniu, która powinna mieć szczególnie rozwiniętą świadomość konsekwencji ewentualnych wad składanych wniosków - poświadczyła znajomość zasad przyznawania płatności PRŚ, po czym złożyła obiektywnie nieprawidłowy wniosek, ubiegając się w jego treści o płatności do gruntów, do których wsparcie nie przysługiwało.
Organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia gruntów, wykraczająca poza areał objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, wynikającym z § 5 ust. 2h § 6 ust 1 rozporządzenia PRS, tj. nie kwalifikująca się do przyznania płatności w omawianym pakiecie / wariancie, nie może zostać uznana za obszar zatwierdzony w rozumieniu regulacji art. 18 ust. 6 i art. 19 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014. Jednocześnie powierzchnia działek wykraczająca poza rozmiar zobowiązania podjętego w pierwszym jego roku stanowi przy tym bez wątpienia obszar zgłoszony w rozumieniu tych przepisów wspólnotowych (Strona wyraźnie wskazała we wniosku konkretne działki rolne, zlokalizowane na wskazanych działkach ewidencyjnych, przypisując im wariant 1.1).
Powołując się na § 18 ust. 3 rozporządzenia PRS Dyrektor stwierdził, że dla wariantu 1.1 w przypadku zobowiązania Wnioskodawczyni maksymalny kwalifikowalny obszar nie może być większy, niż powierzchnia zobowiązania podjętego w pierwszym roku. Zadeklarowanie - z jakichkolwiek względów - areału większego jest równoznaczne z wystąpieniem o płatność do gruntów nieuprawnionych, co zobowiązuje organy ARiMR do dokonania analizy rozmiaru rozbieżności między obszarem zatwierdzonym a deklarowanym i ewentualnego nałożenia kar administracyjnych, przewidzianych przez prawodawcę wspólnotowego.
Zatem, organ odwoławczy wyjaśnił, że Wnioskodawczyni wystąpiła (z uwzględnieniem przekazania części działek i wycofania części wniosku) o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w wariantach:
a. 1.1 do powierzchni 41,77 ha (wniosek obejmował [...] ha, ale [...] ha trwałych użytków zielonych - jako nieobjętych płatnościami w tym wariancie - nie zostało uwzględnionych)
b. 4.1 do powierzchni 34,98 ha,
c. 5.1 do powierzchni 62,85 ha,
d. 8.2.1 do powierzchni 5,70 ha.
Organ ten podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że zmiana do wniosku, złożona 20 czerwca 2016 r. nie mogła zostać uwzględniona w przedmiotowym postępowaniu. Organ wskazał na treść przepisów określających termin na dokonanie tej czynności oraz przepisy przedłużające ten termin. Stwierdził, że ostateczny termin na składanie wniosków i ewentualny poprawek do nich upłynął 10 lipca 2015 r. i jakakolwiek zmiana do wniosku złożona po tej dacie jest niedopuszczalna. Wskazał dalej, że zmiana Strony do wniosku wpłynęła 20 czerwca 2016 r., a więc po upływie ostatecznego terminu na zgłaszanie poprawek do wniosków i z tego powodu została uznana za niedopuszczalną. Oznacza to, że w dalszych rozważaniach Dyrektor nie uwzględnił [...] ha zgłoszonych do wsparcia w wariancie 4.10 oraz zwiększenia o [...] ha areałów zadeklarowanych do wsparcia w wariantach 1.1 i 8.2.1.
Organ odwoławczy odwołał się nadto do treści art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Wskazał, że w istocie przewiduje on możliwość wniesienia w każdym czasie poprawek do wniosku, o ile mają one charakter błędów oczywistych, zaś beneficjent działał w dobrej wierze. Organ zwrócił uwagę, że art. 4 ust. 2 ww. rozporządzenia wprowadza ograniczenie, polegające na tym, że błędy oczywiste mogą być uznane przez właściwy organ jedynie wtedy, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Stwierdził, że sytuacja taka zaistniała w odniesieniu do trwałych użytków rolnych, które z mocy prawa nie są objęte płatnością PRŚ w wariancie 1.1. Dyrektor zwrócił uwagę, że organ I instancji nie odwołuje się do powyższego unormowania, to w decyzji nr [...] de facto się do niego zastosował, jako że wykluczył trwałe użytki zielone z wniosku w zakresie omawianego wariantu, bez wliczania ich w przedeklarowanie, jako że oczywista wadliwość wniosku w tym zakresie wynikała wprost z jego treści. W efekcie potraktował tę kategorię użytków rolnych, jako błędnie zadeklarowaną, bez negatywnych konsekwencji dla Strony.
Wyjaśnił dalej organ, że w odniesieniu do gruntów innych, niż trwałe użytki zielone, a więc działek niepodlegających z mocy prawa wykluczeniu z płatności w wariancie 1.1., sytuacja uzasadniająca ewentualne odwołanie się do regulacji art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 nie zaistniała. Ani bowiem z samego wniosku, ani z żadnego innego dokumentu złożonego przez Stronę wraz z wnioskiem nie wynika, że Wnioskodawczyni ubiega się o płatność także do działek nie objętych zobowiązaniem w wariancie 1.1.
Niezależnie od powyższego, organ stwierdził, że nie można mówić o działaniu w dobrej wierze, jeżeli Wnioskodawczyni nieprawidłowo wypełniła wniosek w wyniku własnego zaniedbania, polegającego na skorzystaniu z nieznanego sobie narzędzia informatycznego bez uprzedniego zapoznania się z instrukcją jego działania i to w sytuacji, w której miała możliwość złożenia wniosku w formie papierowej.
W przekonaniu organu, takie postępowanie Strony wykazuje na brak należytej staranności przy wypełnianiu wniosku na rok 2015. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2011 r. (sygn. akt V SA/Wa 16/11) wskazał, że brak staranności uchyla dobrą wiarę.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ przedstawił sposób wyliczenia płatności rolnośrodowiskowej na rzecz Wnioskodawczyni na 2015 rok w Wariancie 4.1, w Wariancie 5.1., w Wariancie 8.2.1. oraz wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę przyznania Wnioskodawczyni tej płatności w Wariancie 1.1. powołując się na stosowne przepisy prawa krajowego i wspólnotowego.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na opisaną wyżej decyzję Skarżąca, wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła organowi "brak formalnego wezwania co do zakresu i przedmiotu".
W uzasadnieniu skargi przedstawiła swoje zastrzeżenia odnośnie do funkcjonowania aplikacji związanej ze składaniem wniosku o płatność, odwoływała się do prowadzonej przez ARiMR kampanii, zapewniającej, że "system będzie sprawdzał poprawność zapisu i deklaracji e wniosku". Przedstawiła dalej opis procesu składania e-wniosku i stwierdzone nieprawidłowości. Zarzuciła organowi zaniechanie w zakresie wezwania jej do usunięcia błędu i naliczenie kary, pomimo że, w ocenie Skarżącej, nie można było usunąć z systemu spornych deklaracji.
Zwróciła uwagę, że wskazywała przed organem na siłę wyższą – chorobę syna.
Skarżąca oświadczyła, że wniosek wygenerowany z systemu różnił się od zapisanego w systemie.
Do skargi dołączyła dokumentację medyczną swego syna, korespondencję mailową z organem ARiMR z 18 czerwca, 31 lipca i 7 sierpnia 2015 r., wydruk artykułu z dnia 1 marca 2015 r. umieszczonego w internecie pn. "ARiMR uruchomi aplikację e-wniosek".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Organ zwrócił uwagę, że Skarżąca odebrała w siedzibie organu w dniu [...] czerwca 2017 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień, jednak w wyznaczonym siedmiodniowym terminie ani w terminie do dnia wydania decyzji w sprawie płatności, nie złożyła wyjaśnień.
Organ wniósł odpowiedzi na skargę o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z dnia 11 marca 2022r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania sądowoadministracyjnego na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. O terminie posiedzenia niejawnego, wyznaczonego na dzień 13 kwietnia 2022 r., oraz o możliwości przedłożenia Sądowi dodatkowego stanowiska w sprawie poinformowano strony w dniach – [...].03.2022 r. (organ), [...].03.2022 r. (skarżąca).
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Na wstępie należy zauważyć, że rozpatrywana sprawa była przedmiotem oceny tutejszego Sądu, który wyrokiem z 5 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 620/19 uchylił decyzję z [...] maja 2019 r. Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie rolnośrodowiskowej za rok 2015.
Przypomnieć należy, że zdaniem Skarżącej złożony wniosek był błędny, albowiem Skarżącą składała go drogą elektroniczną, a na dzień 15 czerwca 2015 r., system eWniosekPlus (platforma internetowa służąca do składania wniosków), posiadał wady uniemożliwiające prawidłowe złożenie wniosku, które polegały m.in. na nieprawidłowym zaciąganiu danych dotyczącym zobowiązań beneficjenta, a w efekcie w sposób niezamierzony zadeklarowała wszystkie posiadane działki o powierzchni [...] ha objęte wnioskiem w wariancie 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania. Nadto zarzuca, że organ w trakcie postepowania w istocie nie wezwał do złożenia wyjaśnień. Organ zaś twierdzi, iż błędy we wniosku powstały wskutek braku starannego działania przy jego wypełnieniu przez Skarżącą.
Wskazać więc należy, że skład orzekający WSA ponownie badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez tutejszy Sąd, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 239 dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie, rozumieć należy wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast, wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 153.). Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza zaś, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Ponadto, w orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSP 1999, z. 3, poz. 101 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129).
Zauważyć zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 15 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 620/19 wyraźnie stwierdził, że zasadne jest uzupełnienie akt postępowania o wydrukowane instrukcje wypełniania i składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 w systemie e-Wniosek oraz wyjaśnienie przez organ i wskazanie w uzasadnieniu decyzji konkretnych okoliczności potwierdzających czy Strona miała możliwość wydruku z systemu składanego wniosku ewentualnie zapisania go w drodze dokumentu elektronicznego. W takiej bowiem sytuacji obowiązek udowodnienia rozbieżności między wnioskiem złożonym a tym który został wygenerowany w Agencji obciążałby w myśl art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 20072013 (Dz. U. z 2007 r., nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: "ustawa o płatnościach") na Stronie postępowania, która musiałaby taki dokument przedłożyć.
Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja nie zawierała rozważań pod kątem oczywistości błędu oraz dobrej wiary Strony, w kontekście regulacji art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i 'Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej określanego, jako "rozporządzenie nr 809/2014"; Dz.Urz.UE.L.2014.227.69).
Mając na uwadze ponowne rozstrzygnięcie sprawy Sąd uznał, że organ wypełnił zalecenia Sądu z wyroku o sygn. I SA/Sz 620/19 co do dalszego prowadzenia sprawy.
Organ nie tylko załączył do akt sprawy instrukcję wypełniania i składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 ale także szczegółowo odniósł się do sposobu wypełniania wniosku, możliwości drukowania wprowadzonego do systemu wniosku i posługiwania się nim w toku prowadzonego postępowania dla wykazania swoich racji. Wydana decyzja zawiera stosowne uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 k.p.a.)
Jak już wskazał Sąd w ww. wyroku o sygn. akt I SA/Sz 620/19, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach, obowiązek udowodnienia rozbieżności między wnioskiem złożonym a tym który został wygenerowany w Agencji obciąża Stronę. Skarżąca dowodu takiego nie przedłożyła, co oznacza, iż nie wykazała zaistnienia domniemanej nieprawidłowości, na którą się powołuje w swojej argumentacji. Jak wskazał Sąd w wyroku o sygn. akt I SA/Sz 620/19 w badanym postępowaniu zasady wynikające z k.p.a. doznają szeregu ograniczeń. Wynika to z faktu, iż postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy o płatnościach (art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach) a ta odwraca zasady obowiązujące na gruncie k.p.a. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa tak jak w k.p.a. wyłącznie na organie prowadzącym sprawę, lecz także na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Organowi pozostaje wówczas jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zauważyć jednak należy, że powyższe ukształtowanie zasad dowodzenia nie zwalnia organu z obowiązku przedstawienia dowodów do uzasadnienia jego twierdzeń i dokonanych ustaleń co w ponownie wydanej decyzji nastąpiło nie tylko poprzez wskazanie zasad wypełniania i składania wniosku ale także poparcia jej stosownym wydrukiem Instrukcji.
Organ zgodnie z zaleceniami Sądu w wyroku o syn. akt I SA/Sz 620/19 odnosząc się do stanowiska Skarżącej co do zaistniałego problem tj. zgłoszenie do płatności działek nie objętych zobowiązaniem w wariancie 1.1 za które to problemy miały odpowiadać niedostatki aplikacji e-wniosek stosowanej w 2015 r., nie tylko przywołał odpowiednie zapisy instrukcji przygotowanej właśnie dla wniosków składanych w roku 2015 ale także jednoznacznie wskazał na zakres modyfikacji wniosku ale obejmujące lata następne.
Analizując zapisy Instrukcji zgodzić się należy z organem, że o wniosku rozstrzyga jego treść a nie to czy ma on postać pliku pdf czy inną (papierową). Nie budzi wątpliwości, że aplikacja e-wniosek w roku 2015 wymagała manualnego przypisania realizowanych wariantów dla każdej działki ujętej w przygotowywanym wniosku, umożliwiając wprowadzenie zapisu "bez płatności" dla działek, które do wsparcia w wariancie 1.1. się nie kwalifikowały, z uwagi na to, że w 2013 r. nie zostały objęte zobowiązaniem. Jasno wynika to ze strony 28 Instrukcji gdzie zamieszczony jest zrzut Ekranu 52, jednoznacznie wskazujący na obecność checkboxu "Bez płatności", zaznaczenie którego wskazywało, że rolnik nie ubiega się o płatność PRŚ do danej działki.
Stąd uzasadniony jest wniosek organu, że Skarżąca z instrukcją wypełniania wniosku zapoznała się zbyt pobieżnie, stąd wynikające w tym wniosku błędy. Swojego stanowiska co do błędnego działania systemu Skarżąca w żaden sposób nie wykazała np. jak zasadnie wskazał organ czy to poprzez złożenie wniosku wypełnionego tradycyjnie, czy przedłożenie organowi I instancji korekty, bądź pisemnych wyjaśnień, wskazujących na brak możliwości należytego odzwierciedlenia jej roszczenia w aplikacji e-wniosek. Ponadto Skarżąca w toku postepowania pomimo odebrania w siedzibie organu w dniu [...] czerwca 2017 r. wezwania do złożenia wyjaśnień, z takiej możliwości nie skorzystała nie tylko w wyznaczonym terminie ale także do dnia wydania decyzji w sprawie płatności.
Jak wskazał również Sąd w wyroku o sygn. akt I SA/Sz 620/19 regulacja art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 w istocie przewiduje możliwość wniesienia w każdym czasie poprawek do wniosku, o ile mają one charakter błędów oczywistych, zaś beneficjent działał w dobrej wierze.
Za uzasadnione uznać należy stanowisko organu, że nie można mówić o działaniu w dobrej wierze, jeżeli Skarżąca nieprawidłowo wypełniła wniosek w wyniku własnego zaniedbania, polegającego na skorzystaniu z nieznanego sobie narzędzia informatycznego bez uprzedniego zapoznania się z instrukcją jego działania i to w sytuacji, w której miała możliwość złożenia wniosku w formie papierowej.
Zauważyć należy, że dobra wiara jest domniemaniem prawnym. Nie istnieje definicja ustawowa dobrej wiary. Pojęcie to odnosi się do intencji danej osoby, niezależnie od rezultatu, jaki przyniosły jej działania. Kryterium, według którego dokonuje się podziału na dobrą i złą wiarę jest stan psychiczny (nastawienie) osoby odnoszący się do jej wiedzy o istnieniu jakiegoś stosunku prawnego i/lub wynikającego z niego prawa podmiotowego. W przypadku dobrej wiary mamy do czynienia z błędnym (ale usprawiedliwionym) przekonaniem jakiejś osoby, że przysługuje jej określone prawo podmiotowe, mimo że rzeczywisty stan prawny obiektywnie oceniany jest odmienny.
Ustalenie wystąpienia dobrej wiary, czy też przypisanie jej określonemu podmiotowi, zawsze wymaga spełnienia tych samych trzech elementów. Są nimi: 1. przeświadczenie o istnieniu (albo nieistnieniu) prawa lub stosunku prawnego, 2. błędność tego przeświadczenia i 3. możliwość usprawiedliwienia błędu w danych okolicznościach. Przeświadczenie (mniemanie, przekonanie) o istnieniu określonego stanu prawnego jest punktem centralnym pojęcia dobrej wiary.
Na ogół przyjmuje się, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem "w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć". Dobrą wiarę wyłącza ujawnienie takich okoliczności, które u przeciętnego człowieka powinny wzbudzić poważne wątpliwości, że nie przysługuje mu prawo do korzystania z rzeczy w dotychczasowym zakresie.
Jako zasadę stosowaną w przypadku braku odmiennej woli ustawodawcy należy jednak przyjąć, że już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobrą wiarę. Generalnie w obrocie prawnym nie można bowiem usprawiedliwiać niedbalstwa. Takie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w wyroku z 13 stycznia 2010 r., II CSK 374/09 (LEX nr 677771). To stanowisko Sąd orzekający w pełni podziela. Stąd mając na uwadze zaprezentowane pojęcie "dobrej wiary" zasadnie organ zarzucił Skarżącej brak staranności. Nie budzi wątpliwości również konstatacja organu, że gdyby taki błąd systemu istniał to dotyczyłoby to również wniosków innych rolników, które to wnioski składane były w ramach prowadzonej działalności jako doradcy rolnośrodowiskowego czy eksperta przyrodniczego - a na którą to korespondencję elektroniczną obsługi wniosków powołuje się Skarżąca.
Ponadto jak zasadnie wskazuje organ przepis art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 w akapicie drugim wprowadza ograniczenie, polegające na tym, że błędy oczywiste mogą być uznane przez właściwy organ jedynie wtedy, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.
Z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie w odniesieniu do trwałych użytków rolnych, które z mocy prawa nie są objęte płatnością PRŚ w wariancie 1.1, stąd zasadnie organ wykluczył trwałe użytki zielone z wniosku w zakresie omawianego wariantu, bez wliczania ich w przedeklarowanie, jako że oczywista wadliwość wniosku w tym zakresie wynikała wprost z jego treści - z korzyścią dla Skarżącej tj. bez negatywnych konsekwencji.
Organ, mając na uwadze zalecenie Sądu w wyroku o sygn. akt I SA/Sz 620/19 rozważył także zastosowanie art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 w odniesieniu do gruntów innych, niż trwałe użytki zielone, a więc działek nie podlegających wykluczeniu z płatności w wariancie 1.1. z mocy prawa.
Zgodzić się należy z organem, że tak z samego wniosku, jak i z żadnego innego dokumentu złożonego przez Skarżącą wraz z wnioskiem nie wynika, że Skarżąca ubiega się o płatność także do działek nie objętych zobowiązaniem w wariancie 1.1
Mając powyższe na uwadze zgodzić się należy z organem, że powierzchnia gruntów, wykraczająca poza areał objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, wynikającym z § 5 ust. 2h § 6 ust 1 rozporządzenia PRŚ, tj. nie kwalifikująca się do przyznania płatności w omawianym pakiecie / wariancie, nie może zostać uznana za obszar zatwierdzony w rozumieniu regulacji art. 18 ust. 6 i art. 19 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014. Jednocześnie powierzchnia działek wykraczająca poza rozmiar zobowiązania podjętego w pierwszym jego roku stanowi przy tym bez wątpienia obszar zgłoszony w rozumieniu tych przepisów wspólnotowych (Strona wyraźnie wskazała we wniosku konkretne działki rolne, zlokalizowane na wskazanych działkach ewidencyjnych, przypisując im wariant 1.1). Zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia PRS - dla wariantu 1.1 w przypadku zobowiązania Skarżącej maksymalny kwalifikowalny obszar nie może być większy, niż powierzchnia zobowiązania podjętego w pierwszym roku. Zadeklarowanie - z jakichkolwiek względów - areału większego jest równoznaczne z wystąpieniem o płatność do gruntów nieuprawnionych. Nakłada to na organy ARiMR obowiązek dokonania analizy rozmiaru rozbieżności między obszarem zatwierdzonym a deklarowanym i ewentualnego nałożenia kar administracyjnych, przewidzianych przez prawodawcę wspólnotowego co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Reasumując zasadnie organ nie uwzględniając zmiany do wniosku, złożonej [...] czerwca 2016 r., która nastąpiła po ostatecznym terminie liczonym do dnia 10 lipca 2015 r. nie ujął [...] ha zgłoszone do wsparcia w wariancie 4.10 oraz zwiększenia o [...] ha areałów zadeklarowanych do wsparcia w wariantach 1.1 i 8.2.1. W wariancie 1.1 - całkowity areał zgłoszony do wsparcia w powyższym zakresie wynosił [...] ha jednakże wykluczone z niego bez sankcji - z uwagi na uprawę (trwałe użytki zielone) nie podlegającą wsparciu w wariancie 1.1. - zostały działki rolne BI, Ml, NI, Ol i Rl, o łącznym deklarowanym areale [...] ha. Stąd powierzchnia deklarowana wyniosła ostatecznie [...] ha. Powierzchnia zatwierdzona wyniosła [...] ha (działki rolne Al i BI). Z powierzchni deklarowanej wykluczone - z uwagi na to, że nie zostały objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w omawianym wariancie, podjętym w 2013r. - zostały działki rolne Cl, Dl, El, FI, Gl, HI, II, Jl, KI, LI, Ł1 o łącznej deklarowanej powierzchni [...] ha. Ponadto areał stwierdzony dla działki rolnej Al wyniósł [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha (mniej o [...] ha). Stąd zastosowanie znajdzie art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014.
W przypadku wariantu 4.1 powierzchnia deklarowana wynosiła [...] ha. Skarżąca dokonała w roku 2015 nieuprawnionego powiększenia zadeklarowanych powierzchni działki rolnej Ml (działka ewidencyjna nr [...] obręb G., gmina R., powiat [...]) w stosunku do wielkości zobowiązania podjętego na tych gruntach w roku 2013 (z uwzględnieniem jednorazowego zwiększenia powierzchni w drugim roku realizacji zobowiązania). W szczególności zobowiązanie na działce ewidencyjnej nr [...] obejmowało [...] ha, zaś w 2015 r. Skarżąca zgłosiła do wsparcia [...] ha (wzrost o [...] ha). Zważywszy na powyższe oraz na regulację § 6 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia PRŚ, konieczne jest ograniczenie areału zatwierdzonego do wielkości zobowiązania. Powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha. Zatem nie mają zastosowania żadne dodatkowe kary administracyjne przewidziane w art. 19 rozporządzenia nr 640/2014.
W wariancie 5.1 powierzchnia deklarowana [...] ha uległa zmniejszeniu do [...] ha z uwagi na przeniesienie posiadania działki rolnej PI o powierzchni [...] ha wraz ze zobowiązaniem na osobę trzecią. Ponadto wskazane wartości z uwagi na różnice pomiędzy powierzchniami deklarowanymi a faktycznie kwalifikującymi się do płatności (łącznie [...] ha) zostały ustalone zgodnie z regulacją § 18 ust. 3 rozporządzenia PRS jako maksymalny kwalifikowalny obszar. Ponadto Skarżąca dokonała nieuprawnionej zmiany realizowanego przez siebie wariantu na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb D. , gmina M., powiat s. ) w odniesieniu do powierzchni [...] ha. Areał ten był objęty bowiem zobowiązaniem w wariancie 5.3 - Szuwary wielkoturzycowe. W roku 2015 Skarżąca włączyła ten grunt do działki rolnej R1 z zadeklarowanym wariantem 5.1. § 6 ust. 1 rozporządzenia PRS nie dopuszcza zmiany tego rodzaju, w związku z czym, zasadnie organ uznał, że areał ten należy uznać za niekwalifikujący się do płatności w roku 2015. Zatem nie mają zastosowania żadne dodatkowe kary administracyjne przewidziane w art. 19 rozporządzenia nr 640/2014.
Ponadto w odniesieniu do działki rolnej NI Skarżąca wniosła poprawkę (załącznik graficzny z naniesionymi granicami obszaru niekoszonego dla działki rolnej NI) 2 dni po terminie tj. dnia 17 czerwca 2015 r. zamiast 15 czerwca 2015 r., w związku z czym należna płatność winna zostać pomniejszona o 2% płatności przypadającej dla działki, której ta nieprawidłowość dotyczy, co w niniejszej sprawie zastosował organ.
W przypadku wariantu 8.2.1. powierzchnia deklarowana - z uwzględnieniem dokonanego w dniach 2 i 8 września 2015r. wycofania deklaracji wariantu 8.2.1 z działek rolnych Cl, Dl, El, FI, Gl, HI, II, Jl, KI, LI i Ł1 - wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha. Zatem nie mają zastosowania żadne dodatkowe kary administracyjne przewidziane w art. 19 rozporządzenia nr 640/2014.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy, w tym, w uzasadnieniu decyzji wskazał na wszystkie jej elementy tak co do stanu faktycznego i prawnego. Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie wpływa dostrzeżone przez Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji pominięcie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji przyczyn, dla których zastosowane zostało pomniejszenie płatności z tytułu realizacji wariantu 5.1 o [...] zł a to z uwagi na fakt, iż sama płatność w tym wariancie został naliczona i przyznana prawidłowo co wynika z wyliczenia kwot płatności.
Mając powyższe na uwadze i nie znajdując podstaw do uznania zarzutów skargi za nieuzasadnione, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI