I SA/Sz 89/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, uznając, że skarżący nie miał statusu strony w postępowaniu zainicjowanym przez inną osobę.
Skarżący domagał się wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2021 rok, które zostało zainicjowane wnioskiem innej osoby (A. K.). Zarzucił, że jako właściciel i użytkownik działek nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że skarżący nie posiadał statusu strony w postępowaniu A. K. WSA w Szczecinie oddalił skargę, potwierdzając, że skarżący nie był stroną postępowania, a jego interes był jedynie faktyczny, a nie prawny.
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, które utrzymało w mocy postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. prowadzonego z wniosku A. K. Skarżący twierdził, że jako właściciel i użytkownik spornych działek powinien być stroną postępowania, gdyż nie został o nim poinformowany. Organy administracji uznały, że wniosek o wznowienie nie pochodzi od strony postępowania, ponieważ dotyczyło ono wniosku A. K., a nie skarżącego. WSA w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że skarżący nie posiadał statusu strony w postępowaniu zainicjowanym przez A. K., a jego interes był jedynie faktyczny. Sąd wyjaśnił, że postępowanie o przyznanie płatności rozstrzyga interes prawny wnioskującego rolnika, a nie innych osób, nawet jeśli dotyczą one tych samych działek. W przypadku tzw. "konfliktu krzyżowego", każdy rolnik ubiegający się o płatność jest rozpatrywany w odrębnym postępowaniu. Sąd oddalił również zarzut nieważności postępowania, wskazując na właściwość organu I instancji do rozpoznania wniosku o wznowienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wznowienie postępowania może złożyć tylko strona postępowania. Jeśli wnioskodawca nie posiada statusu strony, organ powinien wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący nie miał statusu strony w postępowaniu zainicjowanym przez A. K. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Jego interes był jedynie faktyczny, a nie prawny, co wyklucza możliwość wznowienia postępowania na jego wniosek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 149 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wznowienia postępowania następuje, gdy podanie złoży podmiot niebędący stroną w sprawie.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania i interesu prawnego.
rozporządzenie Ministra Rolnictwa art. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne"
Określa warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, w tym kto może być beneficjentem.
Pomocnicze
k.p.a. art. 148 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 27 § 1
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 20 § 1
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 6
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 7
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 8
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 9
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
k.c. art. 44
Kodeks cywilny
k.c. art. 53
Kodeks cywilny
k.c. art. 55
Kodeks cywilny
k.c. art. 553
Kodeks cywilny
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
k.c. art. 252
Kodeks cywilny
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżący podniósł zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a. (brak interesu prawnego), nieważności postępowania z powodu naruszenia właściwości organów, naruszenia przepisów UE dotyczących konfliktów krzyżowych oraz naruszenia Konstytucji RP. Skarżący argumentował, że jako właściciel i użytkownik działek powinien być stroną postępowania o przyznanie płatności, nawet jeśli zostało ono zainicjowane przez inną osobę.
Godne uwagi sformułowania
skarżący nie posiada statusu strony interes faktyczny we wznowieniu postępowania konflikt krzyżowy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu
Skład orzekający
Anna Sokołowska
przewodniczący
Bolesław Stachura
sprawozdawca
Jolanta Kwiecińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia strony postępowania administracyjnego w kontekście wniosków o wznowienie postępowania, zwłaszcza w sprawach dotyczących płatności rolnych i tzw. konfliktów krzyżowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z płatnościami rolnymi i wznowieniem postępowania, a jego zastosowanie do innych obszarów prawa może być ograniczone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalizujących się w prawie administracyjnym, ponieważ dotyczy kluczowych kwestii procesowych, takich jak status strony i wznowienie postępowania, w kontekście specyficznych przepisów dotyczących płatności rolnych.
“Czy możesz wznowić postępowanie, jeśli nie byłeś jego stroną? WSA wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 89/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
I GSK 1186/23 - Wyrok NSA z 2025-11-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art.145 par.1 pkt.4, art.148, art.149 par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2021 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
M. S. (dalej "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] listopada 2022 r. (bez oznaczenia) odmawiające skarżącemu wznowienia postępowania o przyznanie płatności w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. prowadzonego z wniosku A. K..
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, [...] maja 2022 r. wpłynął do organu I instancji wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2022 r. o wznowienie postępowania administracyjnego, które toczyło się w wyniku wniosku A. K. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. w zakresie płatności do działek stanowiących jego własność, tj. działki nr [...] (obręb Ś. , gmina Z.) oraz nr [...] (obręb N., gmina Z.), których jest jedynym użytkownikiem. Skarżący wskazał, że jako właściciel i jedyny użytkownik powinien mieć status strony w tym postępowaniu, a nie poinformowano go o tym postępowaniu i nie mógł w nim brać udziału. Wnioskodawca wskazał również, iż z jego wiedzy wynika, że postępowanie prawdopodobnie zakończyło się już ostateczną decyzją, ale nie ma co do tego pewności. We wniosku opisał dodatkowo kwestie związane z użytkowaniem spornych działek.
Wymienionym postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. organ I instancji odmówił skarżącemu wznowienia postępowania o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. prowadzonego z wniosku A. K.. Organ wyjaśnił, że skarżący oraz A. K., składając indywidualnie wnioski o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r., na podstawie których wszczęto odrębne postępowania, stali się stronami postępowań ("indywidualnych postępowań"). Dalej organ wskazał, że skoro przedmiotem tego postępowania nie jest wniosek M. S., lecz A. K., to wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony, co stanowi podstawę do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.").
W zażaleniu na ww. postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że jako rolnik i właściciel działek rolnych, a przede wszystkim ich posiadacz samoistny i zarazem osoba, która je użytkuje rolniczo, który złożył indywidualne wnioski do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. na te działki, nie ma interesu prawnego w rozstrzyganiu postępowania o przyznanie tych samych płatności na te same działki za ten sam rok, złożonego przez innego rolnika, podającego się za dzierżawcę tych działek, tj. A. K. (tj. sytuacji tzw. "konfliktu krzyżowego"), a tym samym, że nie jest stroną tego postępowania o przyznanie płatności wszczętego na wniosek innego rolnika. Skarżący wniósł w zażaleniu o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wznowienie postępowania w sprawie.
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy przywołał brzmienie przepisów regulujących instytucję wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 §1, art. 148 §1 i art. 150 §1 k.p.a.), wskazał na etapy postępowania w sprawie wznowienia oraz właściwość organów do wydania orzeczeń w sprawie wznowienia postępowania oraz wyjaśnił, że odmowa wznowienia postępowania następuje, gdy podanie złoży podmiot niebędący stroną w sprawie. Po przywołaniu brzmienia przepisu art. 28 k.p.a. oraz orzecznictwa sądów administracyjnych odnoszących się do terminów "strona" i "interes prawny’, organ stwierdził, że argumenty skarżącego podniesione w zażaleniu wskazują jedynie, iż skarżący ma interes faktyczny we wznowieniu postępowania. Podniesiona argumentacja nie świadczy jednak o posiadaniu przez niego interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., co oznacza, iż skarżący nie posiada statusu strony postępowania w sprawie z wniosku A. K. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r., ani we wznowieniu tego postępowania.
W skierowanej do sądu skardze na opisane postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżył w całości postanowienie organu odwoławczego, zarzucając:
1) nieważność polegającą na wydaniu postanowienia (jak i poprzedzającego postanowienia organu I instancji) z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) w zw. z art. 150 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sytuacji gdy podstawą wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Stargardzie była okoliczność, że na skutek jego zawinionego zaniechania, stronniczości i braku obiektywizmu, nie został skarżący dopuszczony do udziału w charakterze strony i tym samym bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu (art. 145 §1 pkt 4 k.p.a.), organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącego o wznowienie postępowania powinien być, na podstawie art. 150 § 2 k.p.a., organ wyższego stopnia, tj. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w I instancji, a organem odwoławczym - Prezes ARiMR, ponieważ przyczyną wniosku o wznowienie jest działalność (zaniechanie) organu, który wydał decyzję , tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR; skarżący wskazał, że tak postąpił organ w analogicznym wniosku na rok 2019 r. i dołączył do skargi dokumenty z tego postępowania;
2) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 28 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że jako rolnik i właściciel działek rolnych, a przede wszystkim ich posiadacz samoistny i zarazem osoba, która je użytkuje rolniczo, który złożył indywidualne wnioski do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. na te działki skarżący nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu postępowania o przyznanie tych samych płatności na te same działki za ten sam rok, złożonego przez innego rolnika, podającego się za dzierżawcę tych działek, tj. A. K. (tj. sytuacji tzw. "konfliktu krzyżowego"), a tym samym, że nie jest stroną tegoż postępowania o przyznanie płatności wszczętego na wniosek innego rolnika;
3) niedokonanie przez organy oceny posiadania przez skarżącego interesu prawnego w udziale w postępowaniu, którego wznowienia się domaga, podczas gdy decyzja administracyjna o przyznaniu płatności innemu rolnikowi na jego działki ingeruje w jego prawa majątkowe do otrzymania dopłat, a interes prawny skarżącego wynika z przepisów art. 44, art. 53, art. 55, art. 553, art. 140, art. 252, art. 336 k.c. oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objęte programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2014-2020, § 2 oraz następujących przepisów ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW; art.20 ust.1 w zw. z art. 6,7,8 i 9 k.p.a.;
4) niewzięcie przez organy pod uwagę, że w obiegu prawnym pozostaje decyzja wydana z wniosku o płatności złożonego przez innego rolnika, tj. A. K. do gruntów stanowiących własność skarżącego, podczas gdy jego wniosek dotyczących tych samych gruntów i tego samego okresu (rok 2021) pozostawał, w momencie złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania, od wielu lat nierozpatrzony przez ARiMR;
5) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie przepisów Wspólnot Europejskich dotyczących kryteriów dla rozstrzygania tzw. konfliktów krzyżowych, w tym w szczególności rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzanie Parlamentu Europejskiego Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, a w szczególności art. 7 ust. 1 pkt a powyższego rozporządzenia Komisji (WE);
6) naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP poprzez faktyczne naruszenie prawa własności spornych działek i prawa majątkowego skarżącego, tj. prawa do uzyskania dopłat na działki stanowiące własność skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uznania, że podanie o wznowienie postępowania administracyjnego nie pochodzi od strony i tym samym do odmowy wznowienia postępowania (art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i w zw. z art. 149 § 3 k.p.a.).
W uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację na poparcie przedstawionych zarzutów.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., a w razie nieuwzględniania zarzutu nieważności, zawnioskował o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, stwierdzenie, że zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego oraz zobowiązanie organu do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r., które toczyło się z wniosku A. K. z udziałem skarżącego jako strony postępowania.
Nadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, ewentualnie na rozprawie w trybie zdalnym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Spór w sprawie dotyczy oceny legalności odmowy wznowienia postępowania na wniosek skarżącego o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 rok prowadzonego z wniosku A. K..
W podobnych sprawach, dotyczących skarżącego i jego wniosków o wznowienia postępowań w sprawach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za inne okresy jak i pozostałych płatności rolnych orzekał już WSA w Szczecinie i w wyrokach z dnia 19.04.2023 r., sygn. akt I SA/Sz 84/23, I SA/Sz 85/23, I SA/Sz 86/23, z dnia 22.06.2023 r., sygn. akt I SA/Sz 81/23, I SA/Sz 82/23, I SA/Sz 83/23 oraz z dnia12.07.2023 r. sygn. akt I SA/Sz 78/23, I SA/Sz 79/23, I SA/Sz 80/23 oddalił skargi. Sąd orzekający w niniejszym składzie wyrażone tam stanowisko w całości podziela i przyjmuje za własne.
Skarżący w swoich wnioskach jako podstawę wznowienia powołał art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Według organu, skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony postępowania w ww. postępowaniu.
Wskazać na wstępie należy, że - zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. - wniosek o wznowienie postępowania dotyczyć powinien sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Stosownie natomiast do art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte kwalifikowaną wadą wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa (por. W. Dawidowicz: Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962, s. 230; W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu. Warszawa 1983, 242). Procedura tego nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych została określona przepisami art. 145 - 152 k.p.a.
W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego wyróżnia się fazę wstępną, w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia postępowania oraz postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia, a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega zatem na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania w drodze postanowienia (art. 149 § 3 k.p.a.) następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy uchybiono wymogom formalnym, w tym nie dochowano terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Odmowa taka jest zatem w istocie odmową zbadania, czy rzeczywiście istniały (powołane we wniosku o wznowienie) podstawy wznowienia postępowania.
Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z powodu określonego w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., konieczne jest ustalenie czy wnioskodawca jest stroną takiego postępowania. W przypadku bowiem ustalenia, że stroną nie jest, organ powinien wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1414/21).
Zdaniem sądu, w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. Skarżący domaga się bowiem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, która toczyła się z wniosku A. K. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r.
Skarżący w postępowaniu prowadzonym z wniosku A. K. o przyznanie jej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. nie posiada statusu strony. Kwestia "przedstawienia szczegółowego stanowiska, w tym argumentów merytorycznych jak i wniosków", na którą skarżący wskazuje we wniosku o wznowienie postepowania, nie implikuje bowiem udziału skarżącego w charakterze strony w postępowaniu wszczętym na wniosek A. K..
Kwestia ta wiążę się ze stosowaniem art. 27 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627), zgodnie z którym organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Stosownie do art. 27 ust. 2, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższych przepisów wynika, że organ działa, co do zasady, na podstawie przepisów k.p.a., z zastrzeżeniem odmienności, do których należy m.in. brak związania przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a.
Bliższe zasady przyznawania płatności określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.415 ze zm.), dalej: "rozporządzenie", wydane na podstawie delegacji ustawowej.
Stosownie do § 2 rozporządzenia, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE. L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz.Urz.UE.L 227 z 31.07.2014, str. 1 ze zm.), przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9;
3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Z przywołanych przepisów wynika, że w aspekcie podmiotowym w postępowaniu o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej organ ma obowiązek zbadać, czy płatność należy się wnioskującemu rolnikowi, tj. czy wnioskujący rolnik spełnia określone prawem warunki do przyznania tej płatności. Organ rozstrzyga zatem wyłącznie w zakresie interesu prawnego tego rolnika, przyznając bądź też odmawiając przyznania płatności wnioskującemu rolnikowi we wskazanym w decyzji zakresie.
Wbrew argumentacji skarżącego, organ nie mógł w ramach jednego postępowania przyznać płatności jednemu rolnikowi, a drugiemu odmówić. W postępowaniu z wniosku A. K. organ mógł jedynie odmówić bądź przyznać płatność tej właśnie osobie. Nie mógł natomiast jednocześnie przyznać lub odmówić przyznania płatności skarżącemu. W ramach prowadzonego postępowania, w toku którego organ może dokonywać kontroli i przesłuchiwać świadków, możliwe jest ustalenie przez organ, że płatność ta w istocie należy się innemu rolnikowi, co będzie skutkować odmową przyznania płatności wnioskującemu rolnikowi. Podkreślić bowiem należy, że jeżeli organ ustali, że płatność przysługuje np. przesłuchanemu w charakterze świadka rolnikowi, to okoliczność ta nie powoduje, iż świadek ten staje się stroną toczącego się postępowania z wniosku innego rolnika. Może on być stroną jedynie w postępowaniu, w którym sam ubiega się o określoną płatność. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których występuje tzw. konflikt krzyżowy, tj. złożono więcej niż jeden wniosek o tę samą płatność w stosunku do tożsamych działek. W tym wypadku organ rozpoznaje w osobnym postępowaniu wniosek każdego z rolników w drodze decyzji indywidualnej, której zgodność z prawem, w wyniku wniesienia skargi, może zbadać sąd administracyjny. Kwestia uwzględnienia stanowiska rolnika, który również ubiega się o tożsamą płatność, dotyczy zatem prawidłowego przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, a nie posiadania statusu strony w tym postępowaniu przez innego rolnika, który również ubiega się o tożsamą płatność.
Sąd zwraca uwagę, że skarżący powinien być w pełni świadomy takiego znaczenia terminu "strony" w postępowaniu o przyznanie płatności. Ilekroć bowiem skarżący sam wnioskował o przyznanie płatności (ONW, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, płatności ekologicznej) w stosunku do ww. działek, otrzymywał indywidualne decyzje w zakresie przyznania jemu wnioskowanych płatności, które w przypadku decyzji odmownych zaskarżał do sądu.
Należy także zwrócić uwagę, że w odniesieniu do spornych działek oraz posiadania uprawnienia do ubiegania się o płatności trwa wieloletni konflikt pomiędzy skarżącym, który jest właścicielem spornych gruntów, a A. K., która je wydzierżawiła od skarżącego. Każdorazowo jednak w odniesieniu do wniosków o płatności składanych przez skarżącego bądź też A. K., organy rozstrzygały w drodze odrębnych, indywidualnych decyzji, w których danemu wnioskującemu przyznawały, bądź też odmawiały przyznania konkretnej płatności.
Zatem, skarżący w postępowaniu wszczętym z wniosku A. K. o przyznanie jej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 rok, z ww. względów, nie posiada statusu strony. Kwestia bycia właścicielem spornych działek czy "przedstawienia szczegółowego stanowiska, w tym argumentów merytorycznych jak i wniosków", na którą skarżący wskazuje we wniosku o wznowienie postępowania, nie implikuje bowiem udziału skarżącego w charakterze strony w postępowaniu wszczętym na wniosek A. K. o przyznanie jej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieważności postępowania, wskazać należy, że z treści wniosku skarżącego o wznowienie postępowania jednoznacznie wynika, że został on oparty na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W sprawie, w której wniosek ten został złożony, decyzję ostateczną wydał Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Stargardzie, organ ten zatem był właściwy do rozpoznania sprawy, na podstawie art. 150 § 1 k.p.a.
Podkreślić także należy, że skarżący, wnosząc zażalenie na postanowienie organu I instancji, nie negował prawidłowości kwalifikacji jego wniosku jako opartego na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący dopiero na etapie skargi do sądu podjął próbę zmiany uprzedniego zakres swojego żądania, wskazując że był to wniosek o wznowienie postępowania na skutek zaniechania, które miałoby polegać na niedopuszczeniu go do udziału w charakterze strony i tym samym bez własnej winy niebrania udziału w postępowaniu. Powołane w skardze nowe naruszenie jednak nadal odpowiada jednoznacznie przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie w art. 150 § 2 k.p.a. Nie można również skutecznie twierdzić, że organ dopuścił się zaniechań względem osoby niebędącej stroną postępowania.
Nadto podnoszona przez skarżącego argumentacja, że organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku o wznowienie postępowania powinien być, na podstawie art. 150 § 2 k.p.a., organ wyższego stopnia, tj. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w I instancji, a organem odwoławczym - Prezes ARiMR, ponieważ przyczyną wniosku o wznowienie jest działalność (zaniechanie) organu, który wydał decyzję, tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, z tej przyczyny, że tak postąpił organ w analogicznym wniosku skarżącego za rok 2019 r. (co mają potwierdzać dołączone do skargi dokumenty z tego postępowania), nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sprawę dotyczącą roku 2019 rozpoznawały organy obu instancji, a sprawę dotycząca roku 2021 tylko organ I instancji.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie przepisów Wspólnot Europejskich dotyczących kryteriów dla rozstrzygania tzw. konfliktów krzyżowych, w tym szczególności rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzanie Parlamentu Europejskiego o Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, a w szczególności art. 7 ust. 1 pkt a powyższego rozporządzenia Komisji (WE), organ bowiem w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie rozstrzygał merytorycznie konfliktu krzyżowego, przywołana natomiast przez skarżącego regulacja dotyczy identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności.
Podobnie, nie można skutecznie twierdzić o naruszeniu przez organy przepisów Konstytucji RP dotyczących ochrony własności, odmowa wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie płatności z tego powodu, że wnioskujący o wznowienie postępowania nie ma statusu strony nie może być zakwalifikowana jako działanie mające na celu naruszenie własności.
Z ww. powodów, skargę - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - należało oddalić.
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI