I SA/Sz 789/24

I SA/Sz 789/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1004/25 - Wyrok NSA z 2025-11-05
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 361
par.6 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par.1pkt.1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi L.L. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 listopada 2024 r. nr 9016.69120.32.2024 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2015-2016 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego L.L. kwotę 4.636 (cztery tysiące sześćset trzydzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu D. ARiMR nr [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] października 2022 r. o ustaleniu L. L. (dalej: "Producent", "strona" bądź "skarżący") kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2015-2016.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...] maja 2016 r. Producent złożył w Biurze Powiatu D. ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 na 2013 r. do upraw na obszarze 26,72 ha w wariancie 5.1. "ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000".
W oparciu o wniosek, Kierownik Biura Powiatu D. ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014r. przyznał Producentowi płatność rolnośrodowiskową na 2013 r. do zatwierdzonego obszaru upraw 26,72 ha w wariancie 5.1, w łącznej kwocie [...]zł. Płatność została przekazana na rachunek bankowy Producenta w dniu [...] lutego 2014r. Tym samym Producent podjął 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe na zgłoszonych działkach w wariancie 5.1.
Dnia [...] maja 2014r. Producent złożył do Biura Powiatowego ARiMR kolejny wniosek, w którym zadeklarował uprawy w wariancie 5.1 na areale 69,53 ha.
Producent w roku 2014 zwiększył swoje zobowiązanie w wariancie 5.1 zgodnie
z przepisem § 6 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r. poz. 361 ze zm., zw. dalej: "rozporządzeniem PRŚ"), który umożliwia jednorazowe zwiększenie powierzchni gruntów, w drugim lub trzecim roku realizacji zobowiązania w pakiecie 5.
W wyniku weryfikacji wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dnia [...] marca 2015r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu Producentowi płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 do zatwierdzonego obszaru 69,53 ha w kwocie [...]zł oraz zwrocie poniesionych kosztów transakcyjnych w wysokości [...] zł, łącznie [...] zł.
W związku z ponowną weryfikacją wniosku stwierdzono, że powierzchnia upraw
w 5.1 jest mniejsza i wynosi 67,58 ha, zaś przyznana kwota płatności wyniosła [...] zł.
W dniu [...] czerwca 2015r. Producent wniósł do Biura Powiatowego ARiMR kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do upraw w wariancie 5.1 na powierzchni 69,53 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2016r. przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 za wariant 5.1 do powierzchni 68,74 ha, w wysokości [...] zł.
W dniu [...] czerwca 2016 r. Producent złożył kolejny wniosek kontynuacyjny na rok 2016.
W dniu [...] czerwca 2016 r. Producent złożył do Biura Powiatowego ARiMR następujące dokumenty :
- wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej,
- oświadczenie o kontynuowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego, aż do jego zakończenia na przejętych dnia [...] maja 2016r. działkach od innego producenta rolnego, w którym Producent zobowiązał się również do zapłaty na rzecz ARiMR kwoty
w przypadku wystąpienia okoliczności będącymi podstawą zwrotu części płatności uzyskanej przez przekazującego,
- wykaz działek ewidencyjnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
Z uwagi na przejęcie działek ewidencyjnych wraz ze zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i kontynuowanie przekazanego zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach 2.1 na 36,83 ha, 2.3 na 4,39 ha, 3.1.2 na 4,39 ha
i 6.1 na 4,06 ha oraz swojego 5.1, na podstawie § 35 ust. 1 i 2 rozporządzenia PRŚ, Producent był zobowiązany do realizowania zobowiązania rolnośrodowiskowego (swojego i przejętego) na działkach ewidencyjnych (swoich i przejętych) do dnia [...] marca 2018r. w pakietach i wariantach (swoich i przejętych) na wskazanych powierzchniach.
W dniach [...] stycznia 2017r. - [...] marca 2017r. w gospodarstwie Producenta została przeprowadzona kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego metodą inspekcji terenowej, w Jego obecności. Kontrola wykazała nieprawidłowości dotyczące zmniejszenia powierzchni upraw w poszczególnych wariantach i niespełnienie obowiązkowych wymogów w wariantach 3.1.2 i 5.1 dotyczących koszenia działek rolnych i pozostawienia nieskoszonej ich części.
Raport z kontroli po korektach został przekazany Producentowi w dniu [...] sierpnia 2017r. Producent nie wniósł żadnych uwag ani zastrzeżeń.
Dnia [...] sierpnia 2017r. na wniosek Producenta organ zawiesił prowadzone postępowanie, ponieważ Producent zadeklarował organowi przedłożenie swojej analizy zawierającej ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Następnie w dniu [...] sierpnia 2020r. na wniosek Producenta postępowanie zostało podjęte.
Producent nie dostarczył żadnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Na podstawie wyników z kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dnia [...] listopada 2020r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2016 rok w łącznej wysokości [...] zł do zatwierdzonego obszaru upraw w wariantach: 2.1 - 35,52 ha w kwocie [...]zł, 2.3 - 4,37 ha w kwocie [...]zł, 3.1.2 - 4,37 ha w kwocie [...]zł, 5.1 - 64,41 ha w kwocie [...]zł, 6.1 - 4,05 ha w kwocie [...]zł.
Od powyższej decyzji Producent wniósł odwołanie.
Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, decyzją nr [...]
z dnia [...] lutego 2021r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wskazał inne powierzchnie działek rolnych aniżeli wynikające z raportu z kontroli (np. AB, Z, AF), a także nie wskazał, które powierzchnie działek rolnych zostały w kontroli administracyjnej skorygowane do maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO), przez co organ odwoławczy nie miał możliwości skontrolowania zaskarżonej decyzji.
Organ I instancji dnia [...] kwietnia 2021r. wydał nową decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2016 rok w łącznej wysokości [...] zł do zatwierdzonego obszaru upraw w wariantach: 2.1 - 35,72 ha w kwocie [...]zł, 2.3 - 4,04 ha (z pomniejszeniem płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowana a zatwierdzoną) w kwocie [...]zł, 3.1.2 - 4,04 ha (z pomniejszeniem płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowana a zatwierdzoną oraz za niespełnienie wymogów) w kwocie [...]zł, 5.1 - 64,41ha (z pomniejszeniem płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowana a zatwierdzoną oraz za niespełnienie wymogów) w kwocie [...]zł, 6.1 - 3,85 ha (z pomniejszeniem płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowana a zatwierdzoną) w kwocie [...]zł.
Dopłata do wariantu 2.1 w wysokości [...] zł została przekazana na rachunek bankowy Producenta w dniu [...] czerwca 2021r.
Od powyższej decyzji, Producent wniósł odwołanie.
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku przejętych gruntów rolnych wraz ze zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, rolnik przekazujący Producentowi grunty rolne wraz ze zobowiązaniem - B. J.- otrzymała następujące płatności w latach 2012-2015 :
- [...] zł (do opisanych w decyzji wariantów), w oparciu o wydaną dnia [...] lutego 2013r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] lutego 2013r. Tym samym B.J. podjęła 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zgłoszonych wariantach i powierzchniach.
- [...] zł, na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok (do opisanych w decyzji wariantów).
- [...] zł, zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2015r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok (do opisanych w decyzji wariantów),
- [...] zł, w oparciu o decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2016r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. (do opisanych w decyzji wariantów).
W związku ze zmniejszeniem powierzchni upraw objętej zobowiązaniem i nieprzestrzeganiem wymogów w roku 2016, Kierownik Biura Powiatu D. ARiMR w dniu [...] grudnia 2021r. wystosował do Producenta zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych uzyskanych w programie rolnośrodowiskowym.
Następnie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. w dniu [...] kwietnia 2022r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu Producentowi kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2015 w wysokości [...] zł.
Od powyższej decyzji Producent wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia należności i domagając się umorzenie postępowania.
W wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego, Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2022r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] października 2022r. nr [...] organ I instancji ustalił Producentowi kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2015-2015 w wysokości [...] zł.
Od powyższej decyzji, Producent wniósł odwołanie zarzucając naruszenie przepisów zarówno prawa materialnego jak i postępowania oraz domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. wydał w dniu [...] czerwca 2023r. decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. nr [...].
Na powyższą decyzję, Producent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 29 listopada 2023r. sygn. akt I SA/Sz 434/23 uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując zbadanie czy w niniejszej sprawie wystąpiły inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na przerwanie biegu przedawnienia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania Producenta od decyzji Kierownika Biura Powiatu D. ARiMR w Z. nr [...] z dnia [...] października 2022r., Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR
w S., opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2024 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania zostało ustalone, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014r. przyznał Producentowi płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok do wnioskowanych upraw, w kwocie [...]zł. Tym samym Producent rozpoczął swoje 5 letnie zobowiązanie w programie rolnośrodowiskowym.
Organ powołał treść § 2 ust.1, § 3 oraz § 4 ust. 2,3,5 i 6 rozporządzenia PRS.
Organ odwoławczy wskazał, że w następnych latach Producent składał wnioski kontynuacyjne potwierdzając, że podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest przez niego kontynuowane. W roku 2016 Producent przejął działki rolne wraz z ciążącym na nich zobowiązaniem rolnośrodowiskowym od innego producenta rolnego. W dniach [...] stycznia 2017 - [...] marca 2017r. została przeprowadzona kontrola na miejscu
w gospodarstwie Producenta, która wykazała liczne nieprawidłowości, mające wpływ na niedotrzymanie powierzchni i wymogów podjętego zobowiązania. Na podstawie stwierdzonych nieprawidłowości organ zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w programie rolnośrodowiskowym, stosownie do treści § 39 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia PRŚ.
Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku stwierdzenia w roku 2016 mniejszej powierzchni upraw w poszczególnych wariantach w oparciu o ww. przepisy, Producent zobowiązany jest do zwrotu uzyskanych wcześniej płatności rolnośrodowiskowych.
Organ odwoławczy opisał szczegółowo sposób wyliczenia kwot do zwrotu za zmniejszenie powierzchni zobowiązania w odniesieniu do poszczególnych wariantów za rok 2015 i 2016 oraz powołał przepisy prawa skutkujące obowiązkiem zwrotu płatności wypłaconych z tytułu realizacji wariantów za lata wcześniejsze. Łączną kwotę nienależnie pobranych płatności wynikających z niespełnienia wymogów, w odniesieniu do poszczególnych wariantów i działek (szczegółowo w decyzji opisanych) za lata 2015-2016, organ wyliczył na [...] zł. Natomiast odnośnie lat 2012-2014 kwoty do zwrotu przedawniły się.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.
W ocenie organu odwoławczego, organ prawidłowo zbadał czy w sprawie doszło do przedawnienia należności zgodnie z art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L1995.312.1 z 23.12.1995r. z późn. zm., zw. dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95") oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.
Organ odwoławczy wskazał, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W niniejszym przypadku do dnia zakończenia Programu Rolnośrodowiskowego Producenta, czyli do dnia [...] marca 2018r. Jednakże sam Producent, na wniosek którego postępowanie w roku 2016 zostało zawieszone od dnia [...] sierpnia 2017r. do dnia [...] sierpnia 2020r., wydłużył czas trwania swojego programu rolnośrodowiskowego. Wskazane zawieszenie postępowania na 2016 rok miało również wpływ na wydanie decyzji w ostatnim 2017 r. 5 letniego programu rolnośrodowiskowego. Ostateczna decyzja za rok 2017, została wydana dnia [...] stycznia 2022r. Tym samym 5 letni program rolnośrodowiskowy Producenta wydłużył się do dnia [...] stycznia 2022r.
Organ odwoławczy wskazał, że analizując zaskarżoną decyzję stwierdza, iż organ I instancji prawidłowo ocenił, że należności za lata 2012-2014 przedawniły się.
Dla roku 2012 należności przedawniły się z uwagi na to, że wniosek został złożony przez rolnika przekazującego grunty wraz ze zobowiązaniem w dniu [...] maja 2012r., 4 lata minęły w dniu [...] maja 2016r., zaś 8 lat minęło dnia [...] maja 2020r.
Dla roku 2013 Producent dopuścił się nieprawidłowości składając wniosek w dniu [...] maja 2013r., 4 lata minęły w dniu [...] maja 2017r., zaś 8 lat minęło dnia 15 marca
(winno być maja) 2021r.
Dla roku 2014 Producent dopuścił się nieprawidłowości składając wniosek w dniu [...] maja 2014 r., 4 lata minęły w dniu [...] maja 2018r., zaś 8 lat minęło dnia [...] maja 2022r.
Dla roku 2015 Producent dopuścił się nieprawidłowości składając wniosek w dniu [...] czerwca 2015r., w którym zadeklarował również warianty i działki przejęte od innego rolnika, 4 lata minęły w dniu [...] czerwca 2019r. Przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez przekazanie dnia [...] sierpnia 2017r. po korektach raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej u Producenta w dniach 26 stycznia -13 marca 2017r., poprzez doręczenie w dniu [...] kwietnia 2021r. decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 (po uchyleniu decyzji dotychczasowej nr [...] w postępowaniu odwoławczym), w której wskazano zmniejszenia powierzchni działek rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz niedochowanie wymogów i poprzez doręczenie w dniu [...] grudnia 2021r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2016, 8 lat od daty dopuszczenia się nieprawidłowości minęło w dniu [...] czerwca 2023r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że dla roku 2015 organ w zaskarżonej decyzji błędnie wskazał datę przedawnienia się należności na [...] maja 2023r. Organ w tym przypadku policzył 8 lat od dnia złożenia wniosku przez rolnika przekazującego grunty i zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariantach 2.1,2.3, 3.1.2 i 6.1. Natomiast Producent zadeklarował przejęte grunty i warianty w swoim wniosku złożonym dnia [...] czerwca 2015r. 8 lat minęło w dniu [...] czerwca 2023r. Natomiast zaskarżona decyzja nr [...] o ustaleniu Producentowi kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł została wydana dnia [...] października 2022r. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu [...] października 2022r. czyli przed datą przedawnienia.
Dla roku 2016, Producent dopuścił się nieprawidłowości składając wniosek w dniu [...] czerwca 2016r., 4 lata minęły w dniu [...] czerwca 2020r. Przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez przekazanie dnia [...] sierpnia 2017r. po korektach raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej u Producenta w dniach 26 stycznia -13 marca 2017r., poprzez doręczenie w dniu [...] kwietnia 2021r. decyzji nr [...]
w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 (po uchyleniu decyzji dotychczasowej nr [...] w postępowaniu odwoławczym), w której wskazano zmniejszenia powierzchni działek rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz niedochowanie wymogów i poprzez doręczenie w dniu [...] grudnia 2021r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012 - 2016. 8 lat od daty dopuszczenia się nieprawidłowości minęło w dniu [...] czerwca 2024r.
Natomiast zaskarżona decyzja nr [...] o ustaleniu Producentowi kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł została wydana dnia [...] października 2022r. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu [...] października 2022r., czyli przed datą przedawnienia.
W ocenie organu odwoławczego z powyższego wynika, że należności ustalone za lata 2015-2016 nie uległy przedawnieniu.
Odnosząc się do zaleceń WSA zawartych w wyroku z dnia [...] listopada 2023r. organ odwoławczy wyjaśnił, że program rolnośrodowiskowy podjęty przez Producenta jest programem wieloletnim. I w każdym roku trwania programu Producent może być skontrolowany w zakresie wypełniania swoich wieloletnich zobowiązań rolnośrodowiskowych. W niniejszej sprawie taka kontrola miała miejsce w roku 2016, z przeprowadzenia której został sporządzony raport. Raport ten miał wpływ na wydanie w dniu [...] kwietnia 2021r. decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, a także na zainicjowanie i przeprowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata wcześniejsze. Dlatego organ nie zgodził się z twierdzeniem, że raport z kontroli na miejscu z roku 2016 dotyczył tylko i wyłącznie sprawy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za ten rok.
Uwzględniając następnie treść art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17.07.2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE nr L 227 z 31.07.2014r., str. 69, zw. dalej: "rozporządzeniem nr 809/2014") organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie można stwierdzić, że wypłata środków nastąpiła w wyniku pomyłki organu. Płatności rolnośrodowiskowe za 2015 r. wypłacone na rachunek bankowy Producenta, przyznane zostały w oparciu o wniosek złożony przez Stronę w Biurze Powiatowym ARiMR. Dopiero w 2016 r. podczas kontroli na miejscu w gospodarstwie Producenta wyszło na jaw, że uprawy prowadzone są na mniejszym areale niż podjęte zobowiązanie. Stwierdzono również, że Producent uchybił wymogom.
Organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku roku 2016 organ I instancji pomylił powierzchnie niektórych działek rolnych jak np. AB, Z, AF stwierdzone w raporcie
z kontroli, co zauważa w swojej decyzji. Jednakże błąd ten, mógł być zauważony przez Producenta w zwykłych okolicznościach, ponieważ był obecny przy kontroli gospodarstwa, otrzymał raport oraz całą dokumentację sporządzoną wraz z raportem tj. zdjęcia działek rolnych i szkice, o którą wystąpił do organu. Następnie Producent złożył wniosek o zawieszenie toczącego się postępowania, które organ zawiesił na 3 lata, tj. od [...] sierpnia 2017r. do [...] sierpnia 2020r. Swój wniosek Producent umotywował przedłożeniem organowi swojej analizy zawierającej ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Tak więc organ odwoławczy przyjął, że przez te 3 lata Producent bardzo wnikliwie zapoznał się z wynikami kontroli i sporządzoną dokumentacją, i choć nie dostarczył żadnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, to mógł porównać z raportu powierzchnie działek rolnych stwierdzone w kontroli na miejscu z powierzchniami tych samych działek rolnych podanymi w uchylonej decyzji nr [...]. Tym samym Strona miała wiedzę, że niektóre powierzchnie działek zostały przez organ pomylone do obliczenia pomocy.
Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący zobowiązany jest zwrócić kwotę nienależnie pobraną za rok 2016. Podkreślił przy tym, że integralną część wniosku stanowią oświadczenia i zobowiązania zawarte na ostatniej stronie wniosku, w tym oświadczenie, że wnioskodawca zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Tym samym, Producent deklarując swoje uczestnictwo w Programie Rolnośrodowiskowym zobowiązał się do przestrzegania warunków i wymogów programu. Natomiast skarżący zmniejszył powierzchnie działek rolnych objętych zobowiązaniem oraz nie dotrzymał wymogów, zdając sobie sprawę, że płatności za lata wcześniejsze wypłacone do zmniejszonych areałów i do działek, na których uchybił wymogom będą wymagane do zwrotu. Organ powołał przy tym wyrok TSUE z dnia 2 lipca 2015r. w sprawie C- 684/13.
Organ zbadał również czy w niniejszej sprawie są możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2015-2016 w oparciu o art. 28a ustawy PROW ustalając, że kwoty należności ustalone dla lat 2015-2016 przekraczają kwoty [...]zł i [...] zł i dlatego organ I instancji prawidłowo nie odstąpił od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za wskazane lata
Ponadto organ rozpatrzył, czy w gospodarstwie Producenta wystąpiły zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności, uwzględniając treść § 45 rozporządzenia PRŚ oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.).
Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły żadne zdarzenia zaliczane do siły wyższej lub do nadzwyczajnych okoliczności. Producent nie zgłosił do ARiMR żadnych ww. okoliczności oraz dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej.
Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przeprowadził prawidłowo postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w programie rolnośrodowiskowym (PROW 2007-2013) za lata 2015-2016, podjął wszelkie czynności w trakcie prowadzonego postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił stan faktyczny w zaskarżonej decyzji i załatwił sprawę działając zgodnie z przepisami prawa, w tym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się, aby organ I instancji uchybił art. 21 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy PROW w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy został dokładnie przedstawiony i omówiony w zaskarżonej decyzji, zaś ustalenia w niej zawarte odzwierciedlają stan faktyczny sprawy. Ponadto skarżący nie wskazał na czym polega powyższe uchybienie.
Co do zarzutu uchybienia art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011r. z późn. zm.) organ odwoławczy wskazał, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczy wniosków złożonych w latach 2011 - 2014.
W przypadku zarzutu naruszenia art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z
20 grudnia 2013r., str. 549, z późn. zm., zw. dalej: "rozporządzeniem nr 1306/2013"), poprzez jego niezastosowanie pomimo przesłanek zobowiązujących organ do odstąpienia od dochodzenia zwrotu wypłaconych środków, w wyniku upływu 18 miesięcy od dnia złożenia wniosku o dopłaty do wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy wskazał, że skarżący błędnie go interpretuje.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 jest instrukcyjny i wskazuje na konieczność odzyskiwania przez Polskę od beneficjenta (nie od państwa polskiego) każdej kwoty nienależnie/nadmiernie pobranej w ciągu 18 miesięcy od zatwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości lub od wpływu raportu wskazującego na wystąpienie nieprawidłowości. Tak, więc pod pojęciem początku biegu terminu 18 miesięcy należy rozumieć jeden z pierwszych dokumentów, w chronologii sprawy, stwierdzający, że nieprawidłowość miała miejsce. Przepis ten łączy się z kolejnymi ustępami art. 54, które wskazują, że jeśli kwota nienależnie lub nadmiernie pobrana nie zostanie odzyskana w ciągu 4 lat od daty decyzji nakazującej jej zwrot lub w ciągu 8 lat, gdy sprawa toczy się przed sądami, to w przypadku odzyskania tej kwoty tylko 50% tej kwoty trafi do budżetu krajowego. Prawodawca unijny sporządzając art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 miał na celu ustanowienie mechanizmu dyscyplinującego państwa członkowskie pod kątem tempa rozpatrywania i realizacji spraw, na gruncie, których występują nieprawidłowości. Dlatego też terminu określonego w art. 54 rozporządzeniu nr 1306/2013 nie należy wiązać z terminami przedawnienia.
Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszym przypadku o przedawnieniu płatności stanowią przepisy rozporządzenia (EURATOM) nr 2988/95, które zostały dokładnie przeanalizowane w zaskarżonej decyzji. Zaś postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2015-2016 zostało prawidłowo wszczęte w dniu [...] grudnia 2021 r.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał zarzuty skarżącego za bezzasadne.
Organ odwoławczy wskazał również, że przepis art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych jeśli nie zostaną dotrzymane warunki i wymogi realizowanego wieloletniego zobowiązania oraz jeśli środki zostały wypłacone w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Końcowo organ wskazał, że Producent w dniu [...] lipca 2022r. wpłacił na konto ARiMR kwotę [...]zł jako zwrot nienależnie pobranych płatności w programie rolnośrodowiskowym, realizując tym samym obowiązek zwrotu. Nadpłata w wysokości [...] zł została zwrócona w dniu12 października 2022r. na rachunek bankowy Producenta.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. obrazę przepisu art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów Wspólnot Europejskich, zw. dalej: "Rozporządzeniem nr 2988/95", polegającej na niewłaściwej jego wykładni prowadzącej do uznania, iż doszło do przerwania 4 letniego biegu okresu przedawnienia w wyniku doręczenia protokołu z kontroli na miejscu, gdy w rzeczywistości okres ten przerywany jest od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, a więc już po upływie 4 letniego okresu;
2. obrazę przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającego na wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wbrew ocenie prawnej wyrażonej przez Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 434/24 ( winno być 434/23) w szczególności poprzez uznanie, że raport z kontroli na miejscu przerywa bieg przedawnienia, gdy z uzasadnienia przywołanego wyroku wynika, iż przekazanie skarżącemu raportu z kontroli nie jest zawiadomieniem o nieprawidłowościach w wyniku którego dochodzić może do przerwania biegu upływu okresu przedawnienia oraz uznanie przez organ, iż w przedmiotowej sprawie czynności podejmowane przez organ po upływie 15 czerwca 2019 r. mogą prowadzić do przerwania biegu przedawnienia, gdy w rzeczywistości każda z czynności organu podjęta po tej dacie nie prowadzi do przerwania biegu przedawnienia.
W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął argumentację podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów zobowiązującym sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, zaskarżona decyzja została wydana w warunkach o jakich mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie do art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Związanie prawomocnym wyrokiem sądu oznacza, że przesądzona we wcześniejszym wyroku kwestia o charakterze prejudycjalnym nie może już być w ogóle badana w postępowaniu późniejszym. Inne sądy i inne organy państwowe muszą więc brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona już ponownie badana (por. J. Kunicki, Glosa do postanowienia SN z 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki NSA: z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98; z 9 czerwca 2006 r., I OSK 1268/05).
Powaga rzeczy osadzonej obejmuje sentencję orzeczenia. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego, ta zaś jest zawarta w jego uzasadnieniu, trzeba przyjąć, że powagą rzeczy osądzonej są objęte również motywy wyroku, a jej kryterium jest przedmiot rozstrzygnięcia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 394-395 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 454).
Z kolei zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Związanie to dotyczy to zatem oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 29 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 434/23 któremu organy administracji, a następnie sąd rozpoznający niniejszą skargę miał obowiązek się podporządkować.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 55/13, obowiązek ten może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania organów w przyszłości i wynikają z uzasadnienia wyroku. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom, stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA: z 21 marca 2014 r., I GSK 534/12; z 15 stycznia 2014 r., II GSK 1762/12).
W konsekwencji takiej regulacji prawnej organy administracji ponownie orzekając w rozpoznawanej sprawie nie miały swobody przy wydawaniu decyzji. Były związane oceną prawną i wskazaniami zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 29 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 434/23 który wyznaczyły kierunek postępowania w niniejszej sprawie.
Wspomnianym wyrokiem z 29 listopada 2023 r. WSA w Szczecinie uchylił wydane przez organ w drugiej instancji uprzednio rozstrzygnięcie wskazując na niedostateczność wykazania przez organ niewystąpienia przesłanki przedawnienia w ustaleniu przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2015-2016.
W kwestii przedawnienia ustalenia przez organ administracji kwot nienależnie pobranych płatności zastosowanie znajdują przepisy art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (art. 1 ust. 2).
W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku zaś programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.
Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary, nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie z nieprawidłowością zgodnie z powołanym art. 1 ust.1 Rozporządzenia 2988/95 mamy do czynienia co do 2015 r. w dacie złożenia wniosku, czyli w dniu [...].06.2015 r., w którym producent zadeklarował również warianty i działki przejęte od innego rolnika, co do roku 2016 również w dacie złożenia wniosku czyli w dniu [...].06.2016r. Z tą też datą rozpoczął bieg 4 letni termin przedawnienia, który kończył swój bieg jak wskazał organ co do 2015 r. z upływem [...].06.2019 r.(zakończenie programu [...].06.2018 r.) o ile nie nastąpi przerwanie biegu tego terminu a w przypadku roku 2016 z upływem [...].06.2020 r. (zakończenie programu [...].06.2018r.) o ile nie nastąpi przerwanie biegu tego terminu.
W niniejszej sprawie organ I instancji w decyzji z dnia [...].04.2022 r. i po jej uchyleniu przez organ odwoławczy dnia [...].08.2022 r. ponownie orzekł w dniu [...].10.2022r. o zwrocie nienależnych kwot tytułem płatności za rok 2015-2016.
W wyroku z dnia [...] listopada 2023 r. WSA w Szczecinie wskazał, że: "Rozważając zasadność zachowania terminu przedawnienia poddać należy kontroli stanowisko organu co do przerwania biegu przedawnienia. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że regulacja ta określa w sposób ogólny formę zawiadomienia o nieprawidłowościach, ale zawiadomienie o nieprawidłowościach musi dotyczyć "śledztwa" lub "postępowania w sprawie nieprawidłowości". Nie można zatem przyjąć, jak zasadnie wskazał skarżący w skardze, że doręczenie protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniach 26.01. -14.03.2017 r. jest równoznaczne z zawiadomieniem o wszczęciu "postępowania w sprawie nieprawidłowości" za 2015 i 2016 r. Kontrola przeprowadzona metodą inspekcji terenowej stwierdzała nieprawidłowości tu i teraz. Kontrola wykazała liczne nieprawidłowości, mające wpływ na niedotrzymanie powierzchni i wymogów podjętego zobowiązania. To dopiero na podstawie stwierdzonych nieprawidłowości organ zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w programie rolnośrodowiskowym."
Dalej sąd wskazał, że zestawienie dat: zawiadomienia z [...].12.2021 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych uzyskanych w programie rolnośrodowiskowym za lata 2012-2016, które doręczono skarżącemu dnia [...].12.2021 r. i ewentualnie powoływanej przez organ kolejnej okoliczności a dotyczącej roku 2016 tj. doręczenia w dniu [...].04.2021r. decyzji nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, wskazuje wyraźnie, że organ podjął działania po upływie terminu przedawnienia co do należności za lata 2015 i 2016. W ocenie sądu zatem podjęte czynności po upływie [...].06.2019 r. i po upływie [...].06.2020 r. nie mogą skutecznie doprowadzić do przerwania biegu terminu, który zakończył swój bieg.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że kontrolując decyzję organu odwoławczego sąd administracyjny zakwestionował w sposób wyraźny możliwość uznania, że doręczenie protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniach 26.01. -14.03.2017 r. jest równoznaczne z zawiadomieniem o wszczęciu "postępowania
w sprawie nieprawidłowości" za 2015 i 2016 r.
Końcowo w zaleceniach dla organu WSA w Szczecinie w wyroku z dnia [...] listopada 2023 r. wskazał, że przy ponownym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę sądu i zbada czy w niniejszej sprawie wystąpiły inne okoliczności , które mogły mieć wpływ na przerwanie terminu przedawnienia.
Tymczasem po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy nie wskazał na żadne inne okoliczności, ponownie uznał, że to doręczenie protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach 26.01. -14.03.2017 r. jest równoznaczne z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w sprawie nieprawidłowości za 2015 i 2016 r., na stronie 16 zaskarżonej decyzji organ bowiem wprost wskazał, że: przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez przekazanie dnia [...].08.2017 r. po korektach raportu z kontroli na miejscu, poprzez doręczenie w dniu [...].04.2021 r. decyzji w prawie przyznania płatności rolonośrodowiskowej na rok 20126, w której wskazano zmniejszenia powierzchni działek objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz niedochowanie wymogów i poprzez doręczenie w dniu [...].12.2021 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2016.
Lektura powyższego uzasadnienia prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ odwoławczy nie wskazał na żadne inne okoliczności mające prowadzić do przerwy biegu terminu przedawnienia aniżeli okoliczności będące przedmiotem oceny WSA
w S. w wyroku z [...] listopada 2023 r. w sprawie I SA/Sz [...].
Mając powyższe względy na uwadze sąd obecnie rozpoznający sprawę uznał, że przy jej ponownym rozpoznaniu organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a., nie wypełnił bowiem wskazań zawartych w wydanym uprzednio w sprawie wyroku i wydał rozstrzygnięcie sprzeczne z zawartą w tymże wyroku oceną prawną. Tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, w sytuacji, gdy organ nie będzie w stanie przedstawić innych okoliczności, które mogły mieć wpływ na przerwanie biegu przedawnienia, wyda rozstrzygnięcie o jakim mowa w art. 105 § 1 k.p.a.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł, w tym kwotę [...]zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi oraz kwotę [...]zł tytułem wynagrodzenia reprezentującego ją radcy prawnego, ustaloną zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 poz. 265 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.
Wszystkie cytowane orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.