I SA/Sz 785/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że organy nie wykazały skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych i upomnień, co mogło skutkować przedawnieniem należności.
Skarżąca E. H. domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że należności z tytułu składek ZUS uległy przedawnieniu, ponieważ nie otrzymała skutecznie odpisów tytułów wykonawczych ani upomnień. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia, wskazując na skuteczne doręczenia. WSA w Szczecinie uchylił postanowienia organów, stwierdzając, że nie udowodniono skuteczności doręczeń, co uniemożliwia przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony.
Sprawa dotyczyła skargi E. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora ZUS o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podnosiła, że należności z tytułu składek ZUS za okres od marca 2005 r. do lipca 2005 r. uległy przedawnieniu, ponieważ przez 19 lat nie otrzymała żadnego pisma z ZUS, a w szczególności nie doręczono jej skutecznie odpisów tytułów wykonawczych ani upomnień. Organy egzekucyjne twierdziły, że doręczenia były skuteczne, powołując się na podpisy na zwrotnych potwierdzeniach odbioru złożone przez osoby trzecie (D. I. i A. H.), co miało przerwać bieg terminu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora ZUS. Sąd uznał, że organy nie wykazały skuteczności doręczeń odpisów tytułów wykonawczych, ponieważ z dokumentacji nie wynikało jednoznacznie, czy D. I. była dorosłym domownikiem skarżącej, czy też doręczenie nastąpiło zgodnie z przepisami K.p.a. i Prawa pocztowego. W konsekwencji, sąd uznał, że nie można było przesądzić o skutecznym zawieszeniu biegu terminu przedawnienia należności. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących doręczeń.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie można jednoznacznie stwierdzić, że osoba trzecia była dorosłym domownikiem, sąsiadem lub dozorcą, oraz że podjęła się oddania pisma adresatowi, a także w przypadku braku jasności co do trybu doręczenia (art. 43 K.p.a. vs art. 44 K.p.a. w zw. z Prawem pocztowym).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie wykazały skuteczności doręczenia, ponieważ z dokumentacji nie wynikało jednoznacznie, czy D. I. była dorosłym domownikiem skarżącej, a także nie było jasności co do zastosowanego trybu doręczenia. Brak pewności co do statusu osoby odbierającej pismo i sposobu doręczenia uniemożliwia przyjęcie, że nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
K.p.a. art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy doręczenia przesyłki pełnoletniemu domownikowi adresata wyłącznie w miejscu zamieszkania adresata.
K.p.a. art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje sposób doręczenia w przypadku niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 42 i 43, w tym pozostawienie pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy i zawiadomienie adresata.
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 2 i 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, w tym gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł, albo gdy egzekucja jest niedopuszczalna lub nie doręczono upomnienia.
u.s.u.s. art. 24 § 4-6
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w tym okres przedawnienia i jego zawieszenie.
u.s.u.s. art. 24 § 5b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Prawo pocztowe art. 26 § 2 pkt 3 lit b
Ustawa z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe
Potencjalnie umożliwia wydanie przesyłki rejestrowanej osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeśli adresat nie złożył zastrzeżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak skutecznego doręczenia odpisów administracyjnych tytułów wykonawczych skarżącej, ponieważ podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru złożyła osoba trzecia (D. I.), która nie była dorosłym domownikiem i nie miała umocowania do odbioru korespondencji. Brak skutecznego doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego, ponieważ pismo odebrał brat skarżącej (A. H.), który nie przekazał go skarżącej. Należności z tytułu składek ZUS uległy przedawnieniu z uwagi na brak skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Organy egzekucyjne twierdziły, że doręczenia były skuteczne, powołując się na podpisy na zwrotnych potwierdzeniach odbioru złożone przez osoby trzecie (D. I. i A. H.), co miało przerwać bieg terminu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie kwestionuje stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II OSK 921/23 o potencjalnej możliwości zastosowania przepisów Prawa pocztowego do doręczeń dokonywanych w trybie art. 44 K.p.a. Należy zwrócić uwagę, że art. 43 K.p.a dotyczy doręczenia przesyłki pełnoletniemu domownikowi adresata wyłącznie w miejscu zamieszkania adresata Wbrew twierdzeniom organu ze zwrotnego potwierdzenia odbioru [...] nie wynika w żaden sposób, aby D. I. była dorosłym domownikiem skarżącej. Wypada bowiem podkreślić, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocenia rozstrzygnięcie organu, stosując kryterium jego legalności.
Skład orzekający
Bolesław Stachura
sprawozdawca
Jolanta Kwiecińska
przewodniczący
Wiesława Achrymowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Skuteczność doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym, zwłaszcza gdy odbiór następuje przez osoby trzecie, oraz wpływ wadliwych doręczeń na bieg terminu przedawnienia należności ZUS."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów K.p.a. i Prawa pocztowego w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczeń, a także przepisów u.s.u.s. dotyczących przedawnienia. Interpretacja przepisów o doręczeniach może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia należności ZUS i skuteczności doręczeń, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu zobowiązanych. Pokazuje, jak kluczowe mogą być formalne aspekty postępowania.
“Czy ZUS może skutecznie dochodzić starych długów, jeśli nie potrafi udowodnić, że wysłał listy?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 785/24 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2025-03-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Bolesław Stachura /sprawozdawca/ Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/ Wiesława Achrymowicz Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Umorzenie postępowania Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 239 § 1 pkt 1 lit. e Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 43, art. 44 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2008 nr 189 poz 1159 art: 26 ust. 2 pkt 3 lit b Ustawa z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] marca 2025 r. sprawy ze skargi E. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] r. nr [...] Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (Dyrektor Izby, organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (Dyrektor ZUS, organ egzekucyjny) w S. z 12 czerwca 2024 r. znak; 390000/71/77/2024-RED-E-5 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku E. H. – L. (zobowiązana, skarżąca) na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych nr [...], nr [...] oraz nr [...] do nr [...] z 2 stycznia 2012 r. wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.. Jak podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – K.p.a.) w zw. z art, 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – u.p.e.a.); art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 – ustawa zmieniająca); art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. – u.p.e.a.); art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.); art: 26 ust. 2 pkt 3 lit b ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1159 – Prawo pocztowe); § 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. nr 5, poz. 34); Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Dyrektor ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych z 2 stycznia 2012 r. Administracyjne tytuły wykonawcze obejmują nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2005 r. do lipca 2005 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 1 lutego 2012 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Następnie zawiadomieniami z 15 kwietnia 2024 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Pismami z 23 kwietnia 2024 r. zobowiązana podniosła wygaśnięcie należności składkowych w wyniku przedawnienia wskazując, że przez 19 lat nie otrzymała jakiegokolwiek pisma z ZUS. Wymienionym postanowieniem z 12 czerwca 2024 r. Dyrektor ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzając, ze zobowiązanej skutecznie doręczono przedegzekucyjne upomnienia oraz obowiązek nie uległ przedawnieniu wobec przerwania biegu terminu na skutek doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego przez zobowiązaną zażalenia, Dyrektor Izby stwierdził, że zobowiązana jako osoba prowadząca działalność gospodarczą była płatnikiem składek zgłoszonym i zaewidencjonowanym. Wskazanym adresem zamieszkania widniejącym na druku ZUS ZFA oraz wydruku z bazy adresowej PESEL-KEP była ul. [...] w K. . Organ wyjaśnił, że przy ocenie przedawnienia zastosowanie ma art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., a termin przedawnienia składek za marzec 2005 r. upływałby w 2015 r., jeżeli nie wystąpiłyby zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Organ wskazał, że znajdujący się w aktach sprawy dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiera zarówno podpis odbiorcy (D. I.), jak i datę odbioru (14 stycznia 2012 r.). Organ ocenił, że bez znaczenia przy tym jest, czy dorosły domownik dysponował upoważnieniem do odbioru korespondencji. Według organ ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że osoba, która je podpisała, "podjęła się oddać pismo adresatowi". Biorąc pod uwagę treść zwrotnego potwierdzenia odbioru i przy braku wymogu złożenia na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem organ uznał, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia odpisów tytułów wykonawczych 14 stycznia 2012 r., co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Organ wyjaśnił, że chociaż doręczenie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., nie stanowi pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s., to jest warunkiem koniecznym wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W związku ze stanem zaległości składkowych ZUS w S. 12 października 2011 r. wystawił upomnienia od nr [...] do nr [...] Przedegzekucyjne upomnienia ZUS wysłał do zobowiązanej na adres: ul. [...] w K. . Upomnienia doręczono 26 października 2011 r. w siedzibie operatora pocztowego A. H.. Niewątpliwie znajdujący się w aktach sprawy dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiera zarówno podpis odbiorcy, jak i datę odbioru. W związku z tym zarzut braku doręczenia upomnień organ uznał za nieuzasadniony. Organ nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. Zobowiązana zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. błędne przyjęcie przez ZUS, że w przypadku skarżącej doszło do skutecznego doręczenia odpisów administracyjnych tytułów wykonawczych 14 stycznia 2012 r., ponieważ zwrotne potwierdzenie odbioru podpisała D. I., która według ZUS była dorosłym domownikiem skarżącej, podczas gdy nigdy nie zamieszkiwała ona w domu skarżącej ani jej rodziny, skarżąca nie miała z nią bliskiego kontaktu, była ona dla skarżącej obcą osobą, a nadto nie miała umocowania do odbieru korespondencji w imieniu skarżącej, a zatem brak skutecznego doręczenia skarżącej przez ZUS przesyłki 14 stycznia 2012 r. zawierającej odpisy administracyjnych tytułów wykonawczych; 2. błędne przyjęcie przez ZUS, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu Składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i należnych od nich odsetek oraz kosztów upomnienia, podczas gdy od 2005 r. minęło 19 lat i wystąpił brak zawieszenia biegu przedawnienia, a zatem doszło do przedawnienia należności; 3. błędne przyjęcie przez ZUS, że w przypadku skarżącej doszło do skutecznego doręczenia upomnienia 26 października 2011 r., ponieważ ww. pismo zostało odebrane przez jej brata A. H., podczas gdy pismo to nigdy nie zostało przekazane skarżącej ani nie otrzymała ona żadnej informacji o jego odebraniu, a zatem brak skutecznego doręczenia skarżącej upomnienia, W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżąca wniosła o: umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych o nr [...], nr [...] oraz nr [...] do [...], uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, tj. aktualnie uchylenie zajęcia rachunku bankowego. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: pisemnego oświadczenia złożonego przez D. I. na okoliczność braku przekazania przez świadka korespondencji odebranej przez nią 14 stycznia 2012 r. dla skarżącej, braku zamieszkiwania przez świadka pod adresem [...] w K. oraz pod adresem ul. [...] w G.; pisemnego oświadczenia A. H. na okoliczność odebrania przez niego upomnienia skierowanego do skarżącej i braku przekazania go skarżącej przez świadka, przekazania korespondencji dla J. K., by przekazała ją skarżącej, braku przekazania skarżącej korespondencji odebranej przez J. K.; pierwszej strony aktu notarialnego z 24 marca 2020 r.; pierwszej strony umowy kredytu mieszkaniowego z 26 marca 2014 r.; rachunku za wodę z 31 lipca 2019 r.; rachunku za wodę z 31 grudnia 2018 r.; pierwszej strony aktu notarialnego z 4 lutego 2008 r. na okoliczność prowadzenia przez skarżącą usystematyzowanego życia na terenie Polski i braku otrzymywania przez nią korespondencji z ZUS o prowadzonej egzekucji, braku skierowania przez ZUS egzekucji do majątku skarżącej w latach wcześniejszych niż 2024 r.; informacji z [...] z 2011 r. o posiadaniu rachunku bankowego przez skarżącą ze wskazaniem miejsca pobytu skarżącej na terenie Wielkiej Brytanii; potwierdzenia zarobków tygodniowych skarżącej na terenie Wielkiej Brytanii - na okoliczność przebywania skarżącej na terenie Wielkiej Brytanii. Skarżąca wniosła również o przesłuchanie D. I., A. H. i skarżącej na okoliczność wskazane w skardze. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 4 listopada 2024 r. I SA/Sz 567/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Postanowieniem z 3 grudnia 2024 r. I SA/Sz 567/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przewrócił skarżącej termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a na skutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Organ odmówił skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. Zgodnie z powyższymi przepisami postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał oraz jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; Najpoważniejszym zarzutem w sprawie jest zarzut przedawnienia się należności z tytułu składek z uwagi na niedoręczenie skarżącej odpisów administracyjnych tytułów wykonawczych. W dacie ich wysyłania art. 24 ust. 5b u.s.u.s. brzmiał bowiem "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". (brzmienie nadane ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U.2004.121.1264). Zasady przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynikają z regulacji art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. Od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2011 r. termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne, przy czym określone ustawowo okoliczności mogły wpłynąć na bieg terminu przedawnienia. Od 1 stycznia 2012 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) zmieniające brzmienie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat. Należy jednak podkreślić, iż zgodnie z art. 27 ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 16 września 2011 r. do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (5 letni okres przedawnienia), z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Przy czym art. 27 ust. 2 ustawy stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Słusznie zatem ocenił organ, że termin przedawnienia składek za marzec 2005 r. upływałby w 2015 r., jeżeli nie wystąpiłyby zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Sąd podziela stanowisko organu, że za czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik (zobowiązany) został zawiadomiony, uznawane jest doręczenie odpisów administracyjnych tytułów wykonawczych. Za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można natomiast uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Należy zatem przede wszystkim ocenić, czy organ prawidłowo uznał, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia odpisów tytułów wykonawczych 14 stycznia 2012 r. i w konsekwencji do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składowych. Stosownie do art. 43 K.p.a w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z kolei zgodnie z art. 44 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczania odpisów tytułów wykonawczych w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Sąd nie kwestionuje stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II OSK 921/23 o potencjalnej możliwości zastosowania przepisów Prawa pocztowego do doręczeń dokonywanych w trybie art. 44 K.p.a. (jakkolwiek Sąd zauważa, iż stanowisko NSA dotyczy regulacji zawartych w nowej ustawie dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1041). Sąd nie kwestionuje również, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru korespondencji stanowi dokument urzędowy, który potwierdza fakt i datę doręczenia określonego pisma zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Jednak nawet gdyby przyjąć, iż w świetle art. 26 ust. 2 pkt 3 lit b Prawa pocztowego przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce operatora zastrzeżenia, w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego w placówce operatora - to nadal nie przesądza to o prawidłowym doręczeniu odpisów administracyjnych tytułów wykonawczych w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy. Należy zwrócić uwagę, że art. 43 K.p.a dotyczy doręczenia przesyłki pełnoletniemu domownikowi adresata wyłącznie w miejscu zamieszkania adresata, co również wynika z przywołanego przez organ wyroku II OSK 921/23. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (pkt 2) wynika jednak, iż wobec niemożliwości doręczenia pisma adresatowi i braku osoby, która podjęłaby się oddać je adresatowi, 12 stycznia 2012 r. pismo złożono w Urzędzie Pocztowym nr [...] w G., a zawiadomienie o tym umieszczono w skrzynce listowej adresata. Jednocześnie jednak zaznaczono pkt 1 zwrotnego potwierdzenia odbioru, który winien dotyczyć doręczenia w miejscu zamieszkania adresata. W lit. b tego punktu widnieje podpis D. I., jednak bez wskazania, czy osoba ta jest dorosłym domownikiem, sąsiadem, czy też dozorcą domu, a w istocie bez zaznaczenia tego punktu. Jak z kolei wynika z daty i podpisu umieszczonych na awersie zwrotnego potwierdzenia odbioru, oznaczone pismo otrzymała D. I. 14 stycznia 2012 r. Wbrew twierdzeniom organu ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które potwierdza fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z danymi na tym potwierdzeniu umieszczonymi, nie wynika w żaden sposób, aby D. I. była dorosłym domownikiem skarżącej. W istocie nie jest również dostatecznie sprecyzowane stanowisko organu odnośnie do tego, czy doręczenie miało zostać dokonane w trybie art. 43 czy też art. 44 § 2 K.p.a. w związku z art. 26 ust. 2 pkt 3 lit b Prawa pocztowego. Organ bowiem początkowo mówi o doręczeniu w trybie art. 43 K.p.a, a następnie o podjęciu przesyłki przez dorosłego domownika na poczcie (s 4 i n. zaskarżonego postanowienia). Z powyższych względów nieuprawnione było przesądzenie przez organy, że odpisy administracyjnych tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącej, szczególnie, że skarżąca konsekwentnie podnosiła zastrzeżenia w tej kwestii. W rezultacie nieuprawniona i przedwczesna była również ocena organów, iż w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składowych na skutek doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jednocześnie na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z 12 czerwca 2024 r. Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę, że w sytuacji, gdy adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie pozwalają przesądzić o prawidłowości doręczenia, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości, przy czym wybór adekwatnych środków dowodowych należy do decyzji organu. Organ winien również ocenić dokumenty i oświadczenia dostarczane przez skarżącą, w tym także w zakresie doręczeń upomnień przedegzekucyjnych bratu skarżącej. Na tej całościowej podstawie organ ponownie oceni, czy w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składowych oraz skutecznego doręczenia upomnień przedegzekycyjnych. Wypada bowiem podkreślić, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocenia rozstrzygnięcie organu, stosując kryterium jego legalności. Stąd też wnioski dowodowe skarżącej nie mogły być uwzględnione na etapie postepowania sądowego. Uregulowanie zawarte w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi nie zgadza się skarżący. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, z uwagi na zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI