I SA/Sz 775/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2021-11-04
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITulga podatkowaosoba samotnie wychowującarozwódopieka naprzemiennainterpretacja podatkowaWSAprawo podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że rozwodnik wychowujący dzieci w systemie naprzemiennym może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca.

Sprawa dotyczyła możliwości skorzystania przez rozwodnika z preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Wnioskodawca, po rozwodzie, dzielił opiekę nad dziećmi z byłą żoną w systemie naprzemiennym, zgodnie z zawartym porozumieniem. Dyrektor KIS odmówił prawa do ulgi, uznając, że dziecko nie jest wychowywane samotnie, gdy oboje rodzice aktywnie uczestniczą w jego wychowaniu. WSA w Szczecinie uchylił tę interpretację, stwierdzając, że obecne brzmienie przepisów dopuszcza preferencyjne rozliczenie w przypadku naprzemiennej opieki, a pojęcie 'samotnie wychowujące' nie wymaga całkowitego braku udziału drugiego rodzica.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę S.P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, która odmówiła podatnikowi prawa do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Wnioskodawca, będący rozwodnikiem od 2014 roku, dzielił opiekę nad dwójką małoletnich dzieci z byłą żoną na zasadach naprzemienności, zgodnie z porozumieniem rodzicielskim. Każde z rodziców sprawowało samodzielną opiekę nad dziećmi w ustalonych okresach, ponosząc koszty ich utrzymania. Dyrektor KIS uznał, że taka sytuacja nie spełnia definicji 'samotnego wychowywania dziecka', ponieważ oboje rodzice aktywnie uczestniczą w procesie wychowawczym. Sąd administracyjny, kontrolując zaskarżoną interpretację, stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego. Sąd podkreślił, że nowelizacja art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od 2011 roku zniosła wymóg, aby status osoby samotnie wychowującej dziecko przysługiwał tylko jednemu z rodziców. W ocenie Sądu, obecne brzmienie przepisu dopuszcza preferencyjne rozliczenie również w przypadku naprzemiennej opieki, gdzie każdy z rodziców sprawuje opiekę samodzielnie w wyznaczonym czasie i miejscu, bez bieżącego wsparcia drugiego rodzica. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA i WSA, które potwierdzają taką wykładnię, wskazując, że celem ulgi jest wsparcie rodziców w trudnej sytuacji, a nie tylko tych, którzy są całkowicie pozbawieni wsparcia drugiego rodzica. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną interpretację, uznając stanowisko podatnika za prawidłowe i zasądzając zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, podatnik będący rozwodnikiem, który sprawuje naprzemienną opiekę nad dziećmi z byłym małżonkiem, może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko, zgodnie z obecnym brzmieniem art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nowelizacja art. 6 ust. 4 ustawy o PIT od 2011 roku zniosła wymóg wyłączności samotnego wychowywania dziecka. Obecne brzmienie przepisu nie wyklucza preferencyjnego rozliczenia w przypadku naprzemiennej opieki, gdzie każdy z rodziców sprawuje opiekę samodzielnie w wyznaczonym czasie i miejscu. Celem ulgi jest wsparcie rodziców w trudnej sytuacji, a nie tylko tych całkowicie pozbawionych wsparcia drugiego rodzica.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis dopuszcza preferencyjne rozliczenie podatkowe dla osoby samotnie wychowującej dzieci, przy czym obecne brzmienie nie wyklucza sytuacji naprzemiennej opieki.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 3 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 7

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 27 § ust. 1b pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 27 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30c

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym

Ustawa o podatku tonażowym

Ustawa o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

P.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 71 § ust. 1 zd. 2

Zasada pomocy państwa rodzinom w trudnej sytuacji społecznej, w tym rodzinom niepełnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obecne brzmienie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. nie wyklucza preferencyjnego rozliczenia w przypadku naprzemiennej opieki nad dziećmi. Status osoby samotnie wychowującej dziecko nie wymaga całkowitego braku udziału drugiego rodzica w wychowaniu. Celem ulgi jest wsparcie rodziców w trudnej sytuacji, a nie tylko tych całkowicie pozbawionych wsparcia drugiego rodzica.

Odrzucone argumenty

Interpretacja organu, że naprzemienna opieka wyklucza status osoby samotnie wychowującej dziecko.

Godne uwagi sformułowania

nie można mówić o samotnym wychowywaniu dziecka przez któregokolwiek z rodziców samodzielna opieka nad dziećmi nie jest równoznaczna z samotną opieką nie można sytuacji, w której znajduje się Skarżący porównywać do sytuacji, gdy obydwoje rodziców mieszkają razem z dziećmi i wspólnie, na co dzień, dzielą się obowiązkami i wychowaniem dzieci prawo do ulgi przewidzianej w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. przysługuje w sytuacji, w której każdy z rodziców sprawuje opiekę na dzieckiem/dziećmi w tzw. naprzemiennym systemie opieki

Skład orzekający

Jolanta Kwiecińska

przewodniczący

Marzena Kowalewska

członek

Ewa Wojtysiak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości skorzystania z ulgi dla osób samotnie wychowujących dzieci w przypadku naprzemiennej opieki."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji rozwodników lub osób w podobnej sytuacji prawnej, które dzielą opiekę nad dziećmi w systemie naprzemiennym i nie wychowują ich wspólnie w jednym gospodarstwie domowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z ulgą dla samotnych rodziców, a jej rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu rozwodników.

Rozwodnik z naprzemienną opieką nad dziećmi: Czy można skorzystać z ulgi dla samotnych rodziców?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 775/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Ewa Wojtysiak /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 82/22 - Wyrok NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną intepretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1128
art. 6 ust. 4, art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 119 pkt 2 i art. 120, art. 200 i art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S.P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej S.P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie interpretacją indywidualną z dnia [...] sierpnia 2021 r., znak: [...] - wydaną na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, z późn. zm. - dalej w skrócie "O.p.") - Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej także: "Organ", "Organ interpretacyjny") stwierdził, że stanowisko S. P. (dalej "Wnioskodawca", "Skarżący") przedstawione we wniosku z dnia 11 maja 2021 r. (data wpływu 13 maja 2021 r.), uzupełnionym pismem z dnia 26 lipca 2021 r. (data wpływu: 28 lipca 2021 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci - jest nieprawidłowe.
We wniosku tym przedstawiono następujący stan faktyczny.
Sąd Okręgowy w dniu 29 maja 2014 r. rozwiązał małżeństwo W.. Wyrok uprawomocnił się 12 czerwca 2014 r. Wnioskodawca od dnia uprawomocnienia się wyroku jest rozwodnikiem. Sąd w wyroku rozwodowym pozostawił władzę rodzicielską nad małoletnimi H. (ur. [...] r.) i J. (ur. [...] r.) obojgu rodzicom i ustalił miejsce pobytu dzieci u matki. Jednocześnie zobowiązał obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci zasądzając alimenty po [...] zł na rzecz każdego z dzieci. Sąd odstąpił od orzekania o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania oraz kontaktach Wnioskodawcy z dziećmi wobec porozumienia rodziców w tym zakresie. W toku postępowania rodzice złożyli do akt sprawy plan wychowawczy, w którym wskazali, iż po sprzedaży wspólnego mieszkania Wnioskodawca będzie wyłącznie zajmował się dziećmi w poniedziałki i czwartki od zakończenia zajęć szkolnych do ich rozpoczęcia w dniu następnym, ll i l\/ weekend miesiąca od soboty godz. 11:00 do niedzieli godz. 17:00, w okresie wakacji letnich od 1 do 31 sierpnia, I tydzień ferii zimowych, tydzień majowy co drugi rok od 30 kwietnia do 3 maja, drugi dzień świąt Bożego Narodzenia i Wielkiej Nocy.
Wobec sprzedaży wspólnego mieszkania, zakupu oddzielnych mieszkań, a początkowo także ich wynajmowania, zmiany sytuacji zawodowej, rodzice zawarli ze sobą porozumienie obowiązujące od 1 stycznia 2019 r., dla celów dowodowych zawarte na piśmie, w którym ustalili następujący sposób kontaktów z dziećmi. Każde z nich będzie cyklicznie sprawowało opiekę osobistą nad dziećmi w miejscu swojego aktualnego pobytu od poniedziałku od chwili odebrania dziecka ze szkoły do kolejnego poniedziałku do chwili zaprowadzenia dzieci do szkoły, przy czym w okresie wakacji letnich, ferii zimowych, tak aby opieka każdego z rodziców w miarę możliwości stanowiła 50 % czasu wolnego od nauki, w okresie świąt Bożego Narodzenia w latach parzystych opieka będzie należeć do Wnioskodawcy, podobnie w okresie świąt Wielkanocnych w latach nieparzystych. W przypadkach losowych rodzice będą wzajemnie się zastępować, tak aby dobro dzieci nie ucierpiało. Porozumienie to nie było zatwierdzane przez Sąd w związku z tym, iż co do jego treści nie ma sporu między rodzicami. Wnioskodawca podkreślił, iż wobec postawy rodziców Sąd w wyroku rozwodowym odstąpił od regulacji kontaktów z dziećmi. W czasie obowiązywania porozumienia każdy z rodziców samodzielnie troszczy się o rozwój fizyczny, duchowy, psychiczny dzieci, przygotowuje posiłki, chodzi na zajęcia pozalekcyjne, pierze, dba o higienę, utrzymuje kontakt ze szkołą, zapewnia opiekę medyczną, rozrywkę, organizuje wolny czas, urodziny itp. W czasie przebywania dzieci u Wnioskodawcy ponosi on koszty ich utrzymania, w tym koszty wyposażenia i utrzymania części mieszkania, gdzie przebywają.
Wnioskodawca w 2019 r., czyli w okresie którego dotyczy wniosek, był podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, na zasadach ogólnych według skali podatkowej. Dzieci w tym roku nie osiągnęły żadnego dochodu. Do Wnioskodawcy oraz jego dzieci w całym okresie, którego dotyczy wniosek nie mają zastosowanie przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Na tle wyżej przedstawionego stanu faktycznego sformułowano pytanie, a mianowicie, czy Wnioskodawca za 2019 r. może rozliczyć dochód na formularzu PIT, w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci ?
Zdaniem Wnioskodawcy, z definicji samotnego wychowywania dziecka ustawodawca nie uzależnił prawa podatnika od tego, czy przez cały rok samotnie wychowuje dzieci. Obecne brzmienie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera nawet zastrzeżenia, iż status taki może posiadać tylko jeden z rodziców. Zajmowanie się w ciągu roku dziećmi w sposób samodzielny, tak jak wskazano w opisanym stanie faktycznym, daje Wnioskodawcy prawo do rozliczenia dochodu jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Stanowisko takie potwierdza także orzecznictwo sądów, np. wyroki NSA w sprawach o sygn. II FSK 573/15, II FSK 383/20, wyroki WSA w sprawach o sygn. III SA/Wa 2835/16, I SA/Gd 831/18. Z analizowanej normy wynika, że rodzic samotnie wychowujący dziecko ma prawo do preferencji zawsze i w pełnej wysokości, niezależnie od czasu samotnego wychowania dziecka w roku podatkowym. Prawo to z mocy ustawy przysługuje każdemu rodzicowi, który wychowuje dziecko samotnie przez choćby część roku podatkowego i nie rozlicza podatku w formach wskazanych w przepisach.
Wyżej opisaną zaskarżoną interpretacja indywidualną Organ interpretacyjny stwierdził, że w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe. Zakreślając ramy prawne sprawy Organ interpretacyjny wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm. - dalej w skrócie "u.p.d.o.f."), od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci;
1) małoletnie,
2) bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b, lub uzyskały przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148, w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1b pkt 1 oraz stawki podatku, określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej
- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
Stosownie zaś do treści art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f., sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 I 4, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków, osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Zasada określona w ust. 8 nie dotyczy osób; o których mowa w art. 1 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, niekorzystających jednocześnie z opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej na zasadach określonych w art. 30c, w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym, w ustawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo w ustawie z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych (art. 6 ust. 9 u.p.d.o.f.).
Z powyższego wynika - jak dalej wskazał Organ interpretacyjny - że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci małoletnie od spełnienia łącznie następujących warunków:
- posiadania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko,
- wychowywania samotnie w roku podatkowym dziecka (dzieci),
- nieuzyskiwania przez rodzica i dziecko (dzieci) dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Jednak zdaniem Organu interpretacyjnego, przepis art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. nie może być odczytywany w ten sposób, że każda osoba wychowująca dzieci własne lub przysposobione i znajdująca się w stanie cywilnym określonym w tym przepisie, jest osobą samotnie wychowującą dziecko.
Organ interpretacyjny wskazał, że z istoty pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" wynika, że jest to osoba, która zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby) zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny. Przepis art. 6 ust. 4 ww. ustawy wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców. Jest to więc taka osoba, która stale troszczy się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka, bez udziału (wsparcia) drugiej osoby.
Ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawarł definicji pojęcia "wychowywać", należy odwołać się zatem do jego definicji słownikowych. "Wychowywać" w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny. Wychowanie dziecka można określić jako kształtowanie osobowości dziecka poprzez kształtowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kształtowanie światopoglądu, systemu wartości oraz postaw emocjonalnych.
Natomiast fakt, że każdy rodzic (nawet jeśli jest to w różnych okresach) jest zaangażowany w proces wychowawczy dziecka oznacza, że w roku podatkowym dziecko wychowywane jest wspólnie przez oboje rodziców, a nie samotnie przez któregokolwiek z nich. Przy wychowywaniu dziecka należy wziąć pod uwagę całokształt działań i czynności wykonywanych przez każdego z rodziców, w tym także tych o charakterze niewymiernym jak kształtowanie osobowości, światopoglądu, systemu wartości; postaw emocjonalnych.
W sytuacji, gdy każdy z rodziców aktywnie oraz w porównywalnym stopniu uczestniczy w wychowywaniu dziecka - co przejawia się między innymi dzieleniem się obowiązkami związanymi z procesem wychowawczym dziecka, niezależnie od tego u kogo, pod czyją w danym momencie roku podatkowego opieką, dziecko przebywa - nie można mówić o samotnym wychowywaniu dziecka przez któregokolwiek z rodziców. Nie można się zgodzić bowiem z twierdzeniem Wnioskodawcy - jak dalej wskazał Organ interpretacyjny - że zajmowanie się w ciągu roku dziećmi w sposób samodzielny daje mu prawo do rozliczenia dochodu jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Należy podkreślić, że samodzielna opieka nad dziećmi nie jest równoznaczna z samotną opieką. Fakt, że w przedstawionej sytuacji każdy z rodziców zajmuje się dziećmi w ustalonym czasie, czyli samodzielnie, i w tym czasie drugi rodzic nie uczestniczy w ich wychowaniu, nie oznacza, że mamy do czynienia z samotnym wychowaniem dziecka. W związku z brakiem ustawowej definicji pojęcia "samotnie", zgodnie z zasadami wykładni językowej należy odwołać się do językowego znaczenia tego pojęcia. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego, "samotność" lub "samotny" oznacza "przebywanie, życie w odosobnieniu, bez rodziny, bez towarzystwa", "niemający w nikim wsparcia, dziejący się bez wsparcia innych", "niemające żony lub męża", "znajdujący się gdzieś całkiem sam, zdany tylko na siebie" (sjp.pl; sjp.pwn.pl). Organ interpretacyjny zatem stwierdził, że w przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca nie jest zdany tylko na siebie podczas wychowania dzieci, gdyż ich matka w porównywalnym stopniu uczestniczy w tym procesie. Dodatkowo Wnioskodawca sam zaznaczył, że zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy rodzicami, w "przypadkach losowych rodzice będą się wzajemnie zastępować".
Organ interpretacyjny wskazać także, że w rodzinach pełnych również rodzice nie wychowują dzieci równocześnie. Nie zawsze bowiem opiekują się dzieckiem w tym samym miejscu i czasie. Podczas sprawowania opieki przez rodziców pozostających w związku małżeńskim (podobnie jak rodziców stanu wolnego) może zachodzić taka sytuacja, że w pewnym momencie dnia (a w szczególnych sytuacjach nawet w określonych dniach) dzieckiem zajmuje się tylko matka, innym razem tylko ojciec, jednakże w takiej sytuacji nie ma mowy o samotnym wychowywaniu dziecka przez któregokolwiek z rodziców.
Oceniając możliwość rozliczania dochodów Wnioskodawcy w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dziecko, zdaniem Organu interpretacyjnego, trzeba mieć na uwadze, że każda preferencja podatkowa stanowi wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania. W konsekwencji, podatnikowi przysługuje prawo do jej zastosowania, jeśli spełni warunki dla niej określone, a w szczególności, jeśli w trakcie roku podatkowego faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, wychowywał dziecko.
Z wniosku wynika - jak dalej wskazał Organ interpretacyjny - że Sąd Okręgowy w dniu 29 maja 2014 r. rozwiązał małżeństwo W.. Wyrok uprawomocnił się w dniu [...] r. i od tego czasu jest On rozwodnikiem. W wyroku Sąd powierzył władzę rodzicielską nad małoletnimi dziećmi obojgu rodzicom ustalając miejsce pobytu dzieci u matki. Jednocześnie zobowiązał obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci, zasądzając alimenty [...] zł na każde dziecko. Wobec porozumienia rodziców Sąd odstąpił od orzekania o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania oraz kontaktach ojca z dziećmi. W toku postępowania rodzice złożyli do akt sprawy plan wychowawczy, w którym wskazali zasady kontaktów z dziećmi.
Organ interpretacyjny zauważył przy tym, że Wnioskodawca w opisie stanu faktycznego wskazał, że Sąd podczas rozwodu przyznał opiekę obojgu rodzicom, czyli uprawnił i zobowiązał zarówno Wnioskodawcę, jak i matkę dzieci do współdecydowania we wszystkich kwestiach dotyczących dzieci, zapewniając obojgu rodzicom prawo do kontaktów z dziećmi i powierzył obojgu rodzicom władzę rodzicielską. A zatem, zamiarem Sądu było, aby proces wychowywania dziecka przeprowadzony był wspólnie przez matkę i ojca. Konsekwencją orzeczenia Sądu jest fakt, że zarówno Wnioskodawca jako ojciec, jak i matka, współuczestniczą w wychowaniu wspólnych dzieci. Każdy z rodziców jest zaangażowany w proces wychowawczy, co oznacza, że dzieci są wychowywane wspólnie przez oboje rodziców, a nie samotnie przez któregokolwiek z nich. Nie sposób bowiem uznać, że w tak zorganizowanym trybie wykonywania władzy rodzicielskiej zachodzą dwa odrębne procesy wychowania, tj. osobny samotny proces przeprowadza matka, gdy dzieci przebywają z matką, a zupełnie inny proces wychowywania zachodzi podczas, gdy przebywają z ojcem. Wychowania dziecka nie da się "podzielić", bowiem jest to ciągły i długotrwały rozwój, na który w tym przypadku składa się wspólna praca obojga rodziców.
Organ interpretacyjny podniósł także, że w dalszej części wniosku wskazano, że w związku ze zmianą sytuacji życiowej rodzice dzieci zawarli ze sobą nowe porozumienie obowiązujące od 1 stycznia 2019 r., dla celów dowodowych zawarte na piśmie, na mocy którego ustalili nowy sposób kontaktów z dziećmi. Zgodnie z porozumieniem każdy z rodziców będzie cyklicznie sprawował opiekę osobistą nad dziećmi w miejscu swojego aktualnego pobytu od poniedziałku od chwili odebrania dziecka ze szkoły do kolejnego poniedziałku do chwili zaprowadzenia dziecka do szkoły, przy czym w okresie wakacji letnich, ferii zimowych, tak aby opieka każdego z rodziców w miarę możliwości stanowiła 50 % czasu wolnego od nauki, w okresie świąt Bożego Narodzenia w latach parzystych opieka należeć będzie do Wnioskodawcy, podobnie o okresie świąt Wielkanocnych w latach nieparzystych. Organ interpretacyjny zauważył także, iż Wnioskodawca sam podkreślił, że w przypadkach losowych rodzice będą się wzajemnie zastępować, tak aby dobro dzieci nie ucierpiało. Konsekwencją powyższego jest zatem fakt, że zarówno Wnioskodawca jako ojciec, jak i matka dzieci, aktywnie współuczestniczą w wychowaniu małoletnich dzieci dzieląc się obowiązkami i zastępując, gdy zajdzie taka potrzeba.
Biorąc pod uwagę powyższe Organ interpretacyjny stwierdził, że okoliczność, iż dwie osoby - Wnioskodawca i jego była żona - wychowują te same dzieci w wyżej przedstawiony sposób, wyklucza możliwość uznania, że Wnioskodawca wychowuje dzieci samotnie. Prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów nie przysługuje bowiem wszystkim osobom stanu wolnego posiadającym dzieci własne lub przysposobione, o których mowa w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., a wyłącznie tym, które samotnie (a nie samodzielnie) wychowują te dzieci, czyli bez udziału drugiego rodzica. Zatem, zdaniem Organu interpretacyjnego, Wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w art. 6 ust. 4 tej ustawy. Oznacza to, że w opisanej sytuacji Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko.
Wobec powyższego Organ interpretacyjny uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Odnosząc się natomiast do powołanych przez Wnioskodawcę orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego Organ interpretacyjny wskazał, że powołane wyroki dotyczą konkretnych spraw podatników osądzonych w określonym stanie faktycznym i w tych sprawach rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące. Natomiast organy podatkowe mimo, że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami sądów, to nie mają możliwości zastosowania ich wprost z tego powodu, że nie stanowią materialnego prawa podatkowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą interpretację indywidualną z dnia [...].08.2021 r., Wnioskodawca, wnosząc o jej uchylenie, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił zaskarżonej interpretacji błąd w wykładni oraz niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj.:
- art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ("u.p.d.o.f.") przez przyjęcie, że w przedstawionym we wniosku o interpretację stanie faktycznym sprawy skarżący nie jest osobą "samotnie wychowującą dzieci" i w konsekwencji nie spełnia przesłanek do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.;
- 71 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP przez zignorowanie dyrektywy wynikającej z tego przepisu zasady pomocy państwa rodzinom pozostającym w trudnej sytuacji społecznej, zwłaszcza rodzinom niepełnym, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taka sytuacja zachodzi.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację na poparcie zasadności podniesionych w niej zarzutów, powołując w spornym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, nie sprzeciwiając się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.
Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, Sąd bowiem, w wyniku kontroli zaskarżonej interpretacji pod względem zgodności z prawem, stwierdził, że Organ interpretacyjny dopuścił naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonego aktu, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. - zwanej w skrócie "P.p.s.a.").
W sprawie poza sporem są ustalenia faktyczne, Skarżący bowiem w istocie skargi kwestionuje ocenę stanowiska Wnioskodawcy na tle tych ustaleń dokonaną przez Organ interpretacyjny w kontekście przepisu art. 6 ut. 4 u.p.d.o.f.
Zatem, istota sporu interpretacyjnego w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni przepisu art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., który przewiduje preferencyjny sposób rozliczania rodzica lub opiekuna prawnego samotnie wychowującego dziecko. Tym samym ustalić należy, czy Organ interpretacyjny dokonał właściwej wykładni tego przepisu na tle przedstawionego we wniosku stanu faktycznego sprawy.
Przypomnieć zatem należy, że z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca od 2014 roku jest rozwodnikiem. Sąd w wyroku rozwodowym pozostawił władzę rodzicielską nad małoletnimi H. (ur. [...] r.) i J. (ur. [...] r.) obojgu rodzicom i ustalił miejsce pobytu dzieci u matki. Jednocześnie zobowiązał obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci zasądzając alimenty po [...] zł na rzecz każdego z dzieci. Sąd odstąpił od orzekania o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania oraz kontaktach Wnioskodawcy z dziećmi wobec porozumienia rodziców w tym zakresie. W toku postępowania rodzice złożyli do akt sprawy plan wychowawczy, w którym wskazali, iż po sprzedaży wspólnego mieszkania Wnioskodawca będzie wyłącznie zajmował się dziećmi w poniedziałki i czwartki od zakończenia zajęć szkolnych do ich rozpoczęcia w dniu następnym, ll i l\/ weekend miesiąca od soboty godz. 11:00 do niedzieli godz. 17:00, w okresie wakacji letnich od 1 do 31 sierpnia, I tydzień ferii zimowych, tydzień majowy co drugi rok od 30 kwietnia do 3 maja, drugi dzień świąt Bożego Narodzenia i Wielkiej Nocy.
Wobec sprzedaży wspólnego mieszkania i zakupu oddzielnych mieszkań, (początkowo także ich wynajmowania), zmiany sytuacji zawodowej, rodzice zawarli ze sobą porozumienie obowiązujące od 1 stycznia 2019 r., dla celów dowodowych zawarte na piśmie, w którym ustalili następujący sposób kontaktów z dziećmi. Każde z nich będzie cyklicznie sprawowało opiekę osobistą nad dziećmi w miejscu swojego aktualnego pobytu od poniedziałku od chwili odebrania dziecka ze szkoły do kolejnego poniedziałku do chwili zaprowadzenia dzieci do szkoły, przy czym w okresie wakacji letnich, ferii zimowych, tak aby opieka każdego z rodziców w miarę możliwości stanowiła 50 % czasu wolnego od nauki, w okresie świąt Bożego Narodzenia w latach parzystych opieka będzie należeć do Wnioskodawcy, podobnie w okresie świąt Wielkanocnych w latach nieparzystych. W przypadkach losowych rodzice będą wzajemnie się zastępować, tak aby dobro dzieci nie ucierpiało. Porozumienie to nie było zatwierdzane przez Sąd w związku z tym, iż co do jego treści nie ma sporu między rodzicami. Wnioskodawca podkreślił, iż wobec postawy rodziców Sąd w wyroku rozwodowym odstąpił od regulacji kontaktów z dziećmi. W czasie obowiązywania porozumienia każdy z rodziców samodzielnie troszczy się o rozwój fizyczny, duchowy, psychiczny dzieci, przygotowuje posiłki, chodzi na zajęcia pozalekcyjne, pierze, dba o higienę, utrzymuje kontakt ze szkołą, zapewnia opiekę medyczną, rozrywkę, organizuje wolny czas, urodziny itp. W czasie przebywania dzieci u Wnioskodawcy ponosi on koszty ich utrzymania, w tym koszty wyposażenia i utrzymania części mieszkania, gdzie przebywają.
Na tle wyżej przedstawionego stanu faktycznego Wnioskodawca sformułował pytanie, a mianowicie, czy Wnioskodawca za 2019 r. może rozliczyć dochód na formularzu PIT, w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci ?
Skarżący stoi na stanowisku, że z definicji samotnego wychowywania dziecka ustawodawca nie uzależnił prawa podatnika od tego, czy przez cały rok samotnie wychowuje dzieci. Obecne brzmienie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. nie zawiera nawet zastrzeżenia, że status taki może posiadać tylko jeden z rodziców. Zajmowanie się w ciągu roku dziećmi w sposób samodzielny, tak jak wskazano w opisanym stanie faktycznym, daje Wnioskodawcy prawo do rozliczenia dochodu jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Na poparcie tego stanowiska Skarżący powołał orzecznictwo sądów administracyjnych (np. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt II FSK 573/15 i II FSK 383/20 oraz wyroki WSA w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 2835/16, I SA/Gd 831/18). Wskazał, że z analizowanej normy wynika, że rodzic samotnie wychowujący dziecko ma prawo do preferencji zawsze i w pełnej wysokości, niezależnie od czasu samotnego wychowania dziecka w roku podatkowym. Prawo to z mocy ustawy przysługuje każdemu rodzicowi, który wychowuje dziecko samotnie przez choćby część roku podatkowego i nie rozlicza podatku w formach wskazanych w przepisach.
Według Organu interpretacyjnego, w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.
Zasadniczą oś sporu stanowi zatem odmienna od Organu ocena Skarżącego co do tego, czy przedstawiony stan naprzemiennej opieki nad małoletnimi dziećmi może skutkować pozbawieniem Skarżącego prawa do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego przewidzianego w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.
W myśl art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci m.in. małoletnie, podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
Jak już wyżej wskazano w stanie faktycznym sprawy nie jest sporne, że Skarżący w 2019 roku był podatnikiem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.p.d.o.f., będącym rozwodnikiem, posiadającym małoletnie dzieci, wobec których wykonuje wspólnie z byłą żoną władzę rodzicielską, na podstawie obowiązującego od 1 stycznia 2019 r. pisemnego porozumienia zawartego przez rodziców wobec sprzedaży wspólnego mieszkania i zakupu oddzielnych mieszkań, przy czym każdy z rodziców samodzielnie sprawuje opiekę nad dziećmi, tj. samodzielnie troszczy się o rozwój fizyczny, duchowy, psychiczny dzieci, przygotowuje posiłki, chodzi na zajęcia pozalekcyjne, pierze, dba o higienę, utrzymuje kontakt ze szkołą, zapewnia opiekę medyczną, rozrywkę, organizuje wolny czas, urodziny itp. W czasie przebywania dzieci u Wnioskodawcy ponosi on koszty ich utrzymania, w tym koszty wyposażenia i utrzymania części mieszkania, gdzie przebywają, czyli w istocie Wnioskodawca naprzemiennie sprawuje opiekę nad dziećmi w ciągu roku podatkowego wraz matką dzieci.
W wyżej przedstawionym stanie faktycznym Organ interpretacyjny uznał, że Skarżący nie może korzystać z przewidzianego w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. preferencyjnego rozliczenia się w podatku dochodowym, nie spełnia bowiem jednego z łącznych warunków niezbędnego do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego od osób samotnie wychowujących dzieci małoletnie, a mianowicie, nie spełnia warunku co do posiadania statusu "osoby samotnie wychowującej dziecko", rozumianej jako osoby, która zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby) zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny. według Organu, w sytuacji, gdy każdy z rodziców aktywnie oraz w porównywalnym stopniu uczestniczy w wychowywaniu dziecka - co przejawia się między innymi dzieleniem się obowiązkami związanymi z procesem wychowawczym dziecka, niezależnie od tego u kogo, pod czyją w danym momencie roku podatkowego opieką, dziecko przebywa - nie można mówić o samotnym wychowywaniu dziecka przez któregokolwiek z rodziców. Organ przyjął bowiem, że "samotnie wychowującą dziecko" jest tyko taka osoba, która jest zdana wyłącznie na siebie podczas wychowywania dzieci, w przedstawionym zaś stanie faktycznym Wnioskodawca nie jest zdany tylko na siebie wyłącznie na siebie podczas wychowywania dzieci, gdyż ich matka w porównywalnym stopniu uczestniczy w tym procesie.
Zatem, w spornej materii niezbędna jest wykładnia historyczna przepisu art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. w kontekście rozumienia "osoby samotnie wychowującej dzieci".
Wyjaśnić zatem należy, że w stanie prawnym obowiązującym do końca 2010 r., w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w istocie jednolicie przyjmowano, że art. 6 ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.f. ogranicza preferencyjne zasady opodatkowania do osób "samotnie wychowujących dzieci", a więc będących w sposób rzeczywisty pozbawionych udziału i wsparcia drugiego z rodziców w procesie wychowywania dziecka. Przyjmowano także, że status osoby "samotnie wychowującej dzieci" przysługiwać może tylko jednemu z rodziców (postanowienie siedmiu sędziów NSA z 11 października 2010 r., sygn. akt II FPS 3/10, wraz z powołanym w nim orzecznictwem sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i poglądami doktryny). Podobny pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt SK 62/08, w którym przyjęto, że wprowadzając tę ulgę, ustawodawca nie kierował jej do każdego rodzica, który ma władzę rodzicielską i jednocześnie jest stanu wolnego, ale tylko do tych osób spełniających kryteria osób, które samotnie i osobiście troszczą się o zaspokajanie codziennych potrzeb dziecka.
Pogląd ten był jednak ugruntowany w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego do końca 2010 r. Natomiast nowelizacja omawianego przepisu od 1 stycznia 2011 r. nadała nową treść normatywną analizowanej regulacji, co skutkowało innym kierunkiem wykładni w przedmiocie terminu "osoby samotnie wychowującej dziecko".
W wyniku bowiem tej nowelizacji zmienione zostało nie tylko literalne brzmienie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., ale nadto ustawodawca, uchylając art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f., zrezygnował z obowiązującej wówczas legalnej definicji "osoby samotnie wychowującej dzieci" (zawartą w uchylonym przepisie art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f.), zgodnie z która to definicją, za osobę samotnie wychowującą dzieci uważało się jednego z rodziców (podkreślenie Sądu) albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, jak również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Stąd, w stanie prawnym obowiązującym do końca 2010 r. dopuszczalne było wnioskowanie, że status osoby samotnie wychowującej dzieci przysługiwać może tylko jednemu z rodziców spełniających powyższe kryteria co do jego stanu cywilnego lub sytuacji prawnej bądź faktycznej. Obecne zaś, zacytowane wcześniej, brzmienie art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., nie zawiera natomiast zastrzeżenia, że chodzi wyłącznie o jednego z rodziców. Wobec tego zachodzi podstawa do przyjęcia, że status "osoby samotnie wychowującej dziecko" może mieć każde z rodziców spełniających pozostałe wymagania określone w tym przepisie.tj.:
- musi w roku podatkowy wychowywać m.in. małoletnie dzieci oraz
- musi czynić to samotnie.
Jak już wyżej wskazano, z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Skarżący wraz z byłą żoną, sprawuje opiekę nad małoletnimi dziećmi na podstawie zawartego porozumienia obowiązującego od 1 stycznia 2019 r., jednakże każdy z rodziców sprawuje tę opiekę samodzielnie wobec sprzedaży wspólnego mieszkania i zakupu oddzielnych mieszkań, czyli każdy z rodziców sprawuje tę opiekę naprzemiennie, czyli czas, który spędzają z dziećmi, dzielą według zawartego na piśmie porozumienia, w porozumieniu tym bowiem ustalili następujący sposób kontaktów z dziećmi. Każde z nich będzie cyklicznie sprawowało opiekę osobistą nad dziećmi w miejscu swojego aktualnego pobytu od poniedziałku od chwili odebrania dziecka ze szkoły do kolejnego poniedziałku do chwili zaprowadzenia dzieci do szkoły, przy czym w okresie wakacji letnich, ferii zimowych, tak aby opieka każdego z rodziców w miarę możliwości stanowiła 50 % czasu wolnego od nauki, w okresie świąt Bożego Narodzenia w latach parzystych opieka będzie należeć do Wnioskodawcy, podobnie w okresie świąt Wielkanocnych w latach nieparzystych. W przypadkach losowych rodzice będą wzajemnie się zastępować, tak aby dobro dzieci nie ucierpiało.
Tym samym nie budzi wątpliwości, że Skarżący z byłą żoną, zadania związane z opieką i wychowaniem dzieci realizują oddzielnie, w innym miejscu zamieszkania i w czasie zakreślonym zawartym porozumieniem.
Z tego też powodu, w świetle obecnie obowiązującej regulacji prawnej (art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.), w ocenie Sądu, nie można sytuacji, w której znajduje się Skarżący porównywać do sytuacji, gdy obydwoje rodziców mieszkają razem z dziećmi i wspólnie, na co dzień, dzielą się obowiązkami i wychowaniem dzieci. Argumentacja organu prowadzi natomiast do zrównania sytuacji rodziny Skarżącego z sytuacją pełnych rodzin, które prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.
Jednak sytuacja Skarżącego jest inna i niewątpliwie trudniejsza, na co dzień bowiem nie korzysta on ze wsparcia byłej żony w sprawowaniu opieki nad małoletnimi dziećmi, a opiekę realizuje w innym miejscu i czasie. Do takich też osób kierowana jest preferencja podatkowa przewidziana w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.
Co istotne, skoro przepis art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. nie wymaga spełniania warunku, aby dany rodzic był osobą samotnie wychowującą dzieci przez cały rok podatkowy, uprawnione jest kwalifikowanie jako osoby samotnie wychowującej dziecko każdego z rodziców, który wykonuje władzę rodzicielską z matką dzieci (byłą żoną), ale wychowuje dziecko (dzieci) samodzielnie innym czasie i w innym miejscu zamieszkania, według ustalonego z drugim rodzicem dzieci harmonogramu sprawowania opieki (zawartego porozumienia), czyli wychowuje dzieci w systemie naprzemiennym, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Tym samym, w ocenie Sądu, prawo do ulgi przewidzianej w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. przysługuje w sytuacji, w której każdy z rodziców sprawuje opiekę na dzieckiem/dziećmi w tzw. naprzemiennym systemie opieki (krótko mówiąc "po połowie").
Zdaniem Sądu, skoro ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, że Skarżący samodzielnie wychowuje małoletnie dzieci, tak jak była żona, tj. czyli każde z nich wykonuje opiekę odrębnie, w innym miejscu zamieszkania w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego z rodziców, to zachodzi podstawa do przyjęcia, że proces wychowywania dzieci realizowany jest przez Skarżącego "samotnie".
Taki też kierunek wykładni przepisu art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. reprezentuje również orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych (zob. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia: 09.10.2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1917/14 i 16.02.2018 r., sygn. akt I SA/Wr 1234/17, wyrok WSA w Warszawie z 12.09.2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2835/16), a utrwala tę wykładnię także Naczelny Sąd Administracyjny (np. wyrok NSA z 05.04.2017 r., sygn. akt II FSK 573/15), w tym w ostatnim orzecznictwie np. w wyroku z dnia 14.07.2021 r., II FSK 3790/18, w którym NSA stwierdził, że:
"W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia literalna art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. nie pozwala na ograniczenie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko wyłącznie do rodzica, który w trakcie roku podatkowego faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców wychowuje dziecko. Ustawodawca nie zastrzegł tego wprost w tym przepisie, wskazując tylko, że rodzic chcący skorzystać z ulgi musi "w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci". Należy mieć przy tym na uwadze fakt, że ustawodawca nowelizując ustawę od dnia 1 stycznia 2011 r. (Dz. U. z 2010 r. nr 226, poz. 1478) uchylił ust. 5 art. 6 u.p.d.o.f., który regulował definicję "osoby samotnie wychowującej dzieci". Literalna wykładnia aktualnie obowiązującego przepisu nie pozwala na ograniczenie takiego statusu wyłącznie do rodziców wychowujących dzieci bez wsparcia drugiego z rodziców, bowiem przepis wskazuje tylko, że rodzic chcący skorzystać z ulgi musi "w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci". Rezygnacja z legalnej definicji pojęcia "osoby samotnie wychowującej dzieci" w połączeniu z nowym brzemieniem art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. wskazuje na zamierzony zabieg ustawodawcy, który uwzględnił aktualną sytuację społeczną i preferencje Państwa w zakresie polityki prorodzinnej.
Zdaniem składu orzekającego powoływany przez organ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt SK 62/08, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Pogląd wyrażony w powyższym wyroku należy bowiem uznać za ugruntowany w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego do końca 2010 r.
3.5. Wykładnię literalną art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. wspiera wykładnia celowościowa i systemowa art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. Otóż należy mieć na uwadze, że celem wprowadzenia ulgi było umożliwienie preferencyjnego rozliczenia podatkowego dla tych osób, które w roku podatkowym doświadczyły samotnej, samodzielnej pieczy nad dzieckiem i jego wychowywaniem. Cel ten wpisuje się w idee polityki prorodzinnej Państwa, która na gruncie prawa podatkowego realizowana jest na wiele sposobów (m.in. odliczenia od podatku dochodowego od osób fizycznych, zwolnienia podatkowe w podatku od spadków i darowizn). Zgodnie z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Co prawda wychowywanie dzieci w rodzinach niepełnych nie jest stanem pożądanym, jednak w zmieniających się realiach społecznych, należy uwzględnić szczególną ochronę i pomoc Państwa wobec takich rodzin, np. poprzez umożliwienie rodzicom samotnie wychowującym dzieci skorzystanie z ulgi podatkowej. Nie jest przy tym konieczne, aby drugi z rodziców był w tym czasie wyeliminowany z opieki i wychowania dzieci, taki bowiem warunek przeczyłby polityce prorodzinnej Państwa zmierzającej do systemowego wsparcia rodziców w wychowaniu dzieci, zwłaszcza w samotnym wychowaniu dzieci. Samotne wychowywanie dzieci przez cały rok podatkowy w rozumieniu, jakie nadaje temu pojęciu organ podatkowy mogłoby być zrealizowane jedynie w odniesieniu do wdów, wdowców i osób rozwiedzionych, którym przyznano wyłączną władzę rodzicielską.".
Zatem, w wyrokach tych podkreśla się, że proces wychowywania dzieci jest realizowany samotnie przez każdego z rodziców w sytuacji, w której rodzice nie wychowują i nie opiekują się dziećmi wspólnie, lecz każdy z nich oddzielnie, w innym miejscu, w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego. W tej sytuacji prawo do skorzystania z preferencyjnego opodatkowania wynikającego z art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. może przysługiwać faktycznie każdemu z rodziców, o ile wychowywanie dziecka/dzieci będzie odbywało się tzw. naprzemiennym systemie.
Wobec tego zasadny jest - w stanie faktycznym badanej sprawy - zarzut skargi co do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. przez przyjęcie, że Skarżący nie spełnia warunków "osoby samotnie wychowującej dzieci". W istocie zatem, zaskarżona interpretacja indywidualna stanowi nieuprawnioną wykładnię "osoby samotnie wychowującej dziecko" w rozumieniu art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.
Z tego powodu Sąd stwierdził, że zaskarżoną interpretacją indywidulaną Organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.) w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji tego także naruszenia przepisów Konstytucji RP (art. 71 ust. 1 zd. drugie).
W tym stanie sprawy Sąd uwzględnił skargę jako uzasadnioną, i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu.
Ponownie rozpoznając wniosek Skarżącej, Organ interpretacyjny, stosownie do art. 153 P.p.s.a., uwzględni wiążącą go sądową ocenę niniejszej sprawy w zakresie wykładni art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi.
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona (w niniejszej sprawie Skarżący) zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W myśl zaś art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wszystkie powołane wyżej orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI