I SA/Sz 772/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2007-10-18
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowydochody nieujawnionewydatkiźródła przychodówkontrola skarbowaustawa o PITOrdynacja podatkowaciężar dowoduwiarygodność dowodów

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę podatnika D.B. w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

Skarżący D.B. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję o ustaleniu mu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie ponad 1,4 mln zł z tytułu dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Podatnik twierdził, że posiadał środki pochodzące z działalności gospodarczej małżonki z lat 1991-1993 oraz z innych źródeł. Organy podatkowe uznały te twierdzenia za niewiarygodne, wskazując na brak majątku w poprzednich latach i niespójności w oświadczeniach podatnika. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych.

Sprawa dotyczyła skargi D.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej ustalającą D.B. zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie 1.474.231,00 zł od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, w wysokości 1.965.642,43 zł. Organy podatkowe wszczęły kontrolę, ponieważ wydatki podatnika w 2002 r. (ponad 2 mln zł) znacznie przewyższały jego zadeklarowane dochody (ok. 100 tys. zł). Podatnik twierdził, że posiadał zgromadzone środki w kwocie 14.000.000 zł, pochodzące głównie z działalności gospodarczej jego małżonki z lat 1991-1993 oraz z umów pożyczek i sprzedaży udziałów. Organy kontroli nie uznały tych twierdzeń za wiarygodne, wskazując na brak majątku w latach 1996-2001, sprzeczne oświadczenia majątkowe podatnika oraz brak dowodów potwierdzających pochodzenie środków. Podatnik zarzucał organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym selektywne dobieranie dowodów i brak obiektywizmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy i że ciężar udowodnienia pochodzenia środków spoczywał na podatniku. Sąd podkreślił, że podatnik nie udowodnił, iż posiadał oszczędności w kwocie 14 mln zł na dzień 1 stycznia 2002 r., które mogłyby pokryć poniesione wydatki, a jego wcześniejsze oświadczenia majątkowe zaprzeczały posiadaniu takiego majątku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnik nie udowodnił ani nie uprawdopodobnił, że posiadał oszczędności, które mogłyby pokryć poniesione wydatki.

Uzasadnienie

Organy podatkowe i sąd uznały, że podatnik nie przedstawił wiarygodnych dowodów na pochodzenie środków finansowych, które miały pokryć jego wydatki w 2002 r. Wcześniejsze oświadczenia majątkowe podatnika zaprzeczały posiadaniu takiego majątku, a twierdzenia o dochodach z lat 90. i pożyczkach nie zostały poparte wystarczającymi dowodami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 3

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w roku poprzednim, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 9

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30 § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.p.a. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 122

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 180

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 181

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 187

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 191

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

prawo dewizowe art. 9 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 2 grudnia 1994 r. Prawo dewizowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podatnik nie udowodnił, że jego wydatki w 2002 r. miały pokrycie w ujawnionych źródłach przychodów lub w zasobach pochodzących z przychodów opodatkowanych. Wcześniejsze oświadczenia majątkowe podatnika zaprzeczały posiadaniu majątku, który mógłby stanowić pokrycie dla wydatków. Twierdzenia podatnika o pochodzeniu środków z działalności gospodarczej małżonki i pożyczek nie zostały poparte wiarygodnymi dowodami.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej poprzez selektywne dobieranie dowodów i brak obiektywizmu. Postępowanie dowodowe było niewyczerpujące i nie zebrano wszystkich niezbędnych dowodów. Organy podatkowe naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów. Stan zdrowia psychicznego podatnika wpływał na wartość dowodową składanych przez niego oświadczeń.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodzenia tego, że wydatki te i wartości znajdują pokrycie w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich i to w mieniu pochodzącym przy tym z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, przerzucony został na podatnika tylko on jest dysponentem pełnej wiedzy na temat przychodów w tymże roku uzyskanych oraz wartości mienia zgromadzonego przez siebie w okresie wcześniejszym, jak również na temat ich źródeł (opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania) z istoty zryczałtowanego podatku od dochodów (przychodów) nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, jako podatku ustalonego na podstawie tzw. zewnętrznych znamion zamożności, wynika, że powinnością podatnika jest nie tylko samo wykazanie możliwości osiągania dochodów kształtujących wielkość zgromadzonych zasobów majątkowych (w roku podatkowym lub w latach poprzednich) lecz koniecznym jest też wykazanie, że zgromadzone w przeszłości oszczędności (zasoby majątkowe), służące pokryciu wydatków danego roku podatkowego, pochodziły z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Skład orzekający

Krystyna Zaremba

przewodniczący sprawozdawca

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

członek

Kazimierz Maczewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów, ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym, ocena wiarygodności dowodów przedstawianych przez podatnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika z lat 2001-2002 i jego próby udowodnienia pochodzenia środków. Interpretacja przepisów o dochodach nieujawnionych jest standardowa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak trudne jest dla podatnika udowodnienie pochodzenia dużych wydatków, gdy organy podatkowe kwestionują jego twierdzenia, nawet jeśli podatnik powołuje się na dawne dochody i pożyczki. Jest to przykład klasycznego sporu o ciężar dowodu w sprawach podatkowych.

Milionowe wydatki bez pokrycia? Sąd wyjaśnia, kto musi udowodnić pochodzenie pieniędzy.

Dane finansowe

WPS: 1 965 642,43 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 772/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2007-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Kazimierz Maczewski
Krystyna Zaremba /przewodniczący sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 683/08 - Wyrok NSA z 2009-10-02
II FSK 683/09 - Wyrok NSA z 2010-09-28
I SA/Bd 638/08 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2008-12-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 20  ust. 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2007r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną w trybie odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] ustalającą D.B. zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie 1.474.231,00 zł od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 1.965.642,43 zł.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 4 maja 2004 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S. wszczął kontrolę skarbową w zakresie ustalenia przychodów D. B. nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2002 r.
Podstawą wszczęcia powyższej kontroli były znajdujące się w posiadaniu organu kontroli informacje:
1) wynikające z rocznego zeznania o wysokości osiągniętego przez D. B. dochodu za 2002 r. – PIT 37 (deklarowany dochód netto ze stosunku pracy i działalności wykonywanej osobiście w kwocie 100.286,57 zł),
2) dotyczące poniesionych w 2002 r. wydatków w łącznej wysokości 920.776,20 zł:
- na cele mieszkaniowe, według PIT D w kwocie 24.897 zł,
- na podatek dochodowy za 2001 r. w kwocie 2.879,20 zł,
- w dniu 20.12.2002 r. na częściowe pokrycie zobowiązania M. Spółki z o.o. w S. za nabyty samochód JEEP Grand Cherokee w wysokości 83.000,00 zł,
- w dniu 30.09.2002 r. na nabycie od firmy M. Sp. z o.o. samochodu osobowego BMW o wartości 140.000 zł,
- w dniu 11.10.2001 r. na nabycie 134 udziałów w M. Sp. z o.o. w K. za kwotę 670.000 zł.
Z powyższych ustaleń wynikał brak pokrycia poniesionych wydatków w uzyskanych przychodach na kwotę 825.109,58 zł.
Ze składanych przez D. B. oświadczeń majątkowych (w trakcie innych postępowań karnoskarbowych i podatkowych) i zeznań w latach 1996 – 2001, będących w posiadaniu organu kontroli, wynikało, że kontrolowany w tych okresach nie posiadał żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, poza wykazanymi w 2000 r. wierzytelnościami od Z. i I. P. z tytułu udzielonej 30.11.1994 r. pożyczki w wysokości 53.000 zł, wierzytelności od H. N. w wysokości 30.000 DM z tytułu sprzedanych w roku 1993 lub 1994 udziałów w firmie R. L. oraz że posiada 1/3 udziałów w Sp. z o.o. P. w upadłości.
W trakcie kontroli D.B. również został wezwany do złożenia oświadczeń o stanie majątkowym oraz poniesionych wydatkach w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. W toku postępowania podatnik kilkakrotnie wyjaśniał, iż posiadał zgromadzone środki w kwocie 14.000.000 zł, które lokował w banku oraz przechowywał w domu, pokrywające poniesione wydatki.
Jako główne źródło pochodzenia tych środków wykazywał:
- uzyskiwane w latach 1991- 1993 przez małżonkę M.B. dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej w ramach firmy S. Łączne dochody za te lata ustalone decyzjami Urzędu Skarbowego w K. wyniosły 9.467.525 zł,
- umowy pożyczek dla firmy M. Sp. z o.o. na łączną kwotę 490.000 zł,
- przedawnione roszczenia firmy S. wobec niemieckiej firmy H. w H. za lata 1991 – 1993 na łączną kwotę 3.959.372,38 zł.
Ponadto podatnik przedłożył następujące dokumenty:
- umowę z dnia 23.12.1991 roku sporządzoną na okoliczność sprzedaży przez podatnika samochodu m-ki BMW 320 i za kwotę 42.000.000 zł (po denominacji 4.200 PLN),
- umowę z dnia 04.08.1993 roku sporządzoną na okoliczność sprzedaży przez podatnika za kwotę 546.500.000 zł (po denominacji 54.650 PLN) 1093 udziałów w firmie "P." sp. z o.o. z siedzibą w L.,
- umowę z dnia 09.04.1994 roku na okoliczność udzielenia dla firmy "M." sp. z o.o pożyczki w kwocie 80.000 PLN z terminem zwrotu do dnia 30. 12. 1994roku.
- umowę z dnia 21.04.1994 roku sporządzoną na okoliczność sprzedaży za kwotę 30.000 DM 5 % posiadanych w firmie R. L. Sp. z o.o. z siedzibą w B.,
- umowę z dnia 28.04.1994 roku na okoliczność udzielenia dla firmy "M." sp. z o.o. pożyczki w kwocie 100.000 PLN z terminem zwrotu do dnia 30. 12. 1994 roku,
- umowę z dnia 31.05.1994 roku na okoliczność udzielenia dla firmy "M." sp. z o.o. pożyczki w kwocie 50.000 PLN z terminem zwrotu do dnia 30.12.1994 roku,
- umowę z dnia 10.06.1994 roku na okoliczność udzielenia dla firmy "M." sp. z o.o. pożyczki w kwocie 110.000 PLN z terminem zwrotu do dnia 30.12.1994 roku,
- umowę z dnia 07.07.1994 roku na okoliczność udzielenia dla firmy "M." sp. z o.o. pożyczki w kwocie 50.000 PLN z terminem zwrotu do dnia 30.12.1994 roku,
- umowę z dnia 28.07.1994 roku na okoliczność udzielenia dla firmy "M." sp. z o.o. pożyczki w kwocie 100.000 PLN z terminem zwrotu do dnia 30.12.1994 roku,
- umowę z dnia 10.05.1995 roku sporządzoną na okoliczność sprzedaży za kwotę 150.000 zł samochodu m-ki Mercedes-Benz 400 SE/SEL.
Wyjaśnił także, że powyższe środki były gromadzone na kontach bankowych, a znaczna ich część pożyczana różnym firmom i osobom fizycznym, a następnie zwracana w latach późniejszych aż po rok 2000 - 2001.
W trakcie kontroli podatnik złożył wyjaśnienia odnośnie kwoty i rodzaju poniesionych w 2002 r. wydatków, na które składały się:
- zakup samochodu BMW o wartości 140.000 zł,
- zakup sprzętu elektronicznego o wartości 6.400 zł,
- zakup udziałów w firmie M. o wartości 670.000 zł,
- zakup akcji firmy A. o wartości 340.000 zł,
- wydatki na bieżące utrzymanie w 2002 r. w wysokości 68.650,00 zł,
- pożyczka udzielona Sp. z o.o. M. w kwocie 83.000,000 zł.
Odnośnie wykazywanych przez podatnika oszczędności z prowadzonej przez jego małżonkę działalności gospodarczej organ kontroli ustalił, na podstawie materiałów kontroli, iż czysty zysk z prowadzonej działalności w latach 1991 – 1993 wyniósł 347.681 zł. Ustalono także, że w okresie od 29.07.2002 r. w PKO BP SA D.B. zgromadził na dzień 31.12.2002 r. w postaci lokaty środki finansowe w wysokości 740.000 zł, które zgodnie z zeznaniami podatnika pochodziły z prowadzonej w latach 1991 - 1993 działalności w firmie S. Na innych rachunkach (w tym walutowych) nie zgromadził znaczących kwot.
Z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej wynika także, że w toku postępowania kontrolnego D.B. został kilkakrotnie przesłuchany w charakterze strony i zeznał mi. in., że w latach 1992 – 1997 prowadził firmę "P", do której wniósł 1/3 udziałów (150.000 USD), jak również firmę "I" w B., gdzie w nabył 51 % udziałów o wartości 70.000 zł. W roku 1993 za kwotę 150.000 USD zakupił firmę M. – nabywając w niej 1/3 udziałów o wartości 50.000 USD. Zeznał także, że w roku 2001 r. nabył na kwotę ok. 100.000 zł mieszkanie spółdzielcze w S., które w 2004 r. podarował synowi.
Organ kontroli dokonał także stosownych ustaleń w zakresie wykazywanej jako źródło finansowania wydatków, pożyczki udzielonej przede wszystkim obywatelowi Czech M. w 1996 r. w kwocie 500.000 USD oraz w 1994 r. I. i Z. P. w kwocie 53.000 zł. Przesłuchano pożyczkobiorcę M., który zeznał, że w roku 1996 została mu zaproponowana pożyczka w wysokości 500.000 USD, na powyższą okoliczność została spisana umowa z uzupełnieniem. M.. zeznał też, że treści tej umowy nie analizował oraz że z D.B. w tym okresie nie handlował. Z dalszej części protokołu wynika, że w roku 1999 firma M.. and T. ., w której to wspólnikiem była również jego matka M., otrzymała od spółki M. sp. z 0.0. propozycję spisania umowy o kredyt dostawczy. Częścią tej umowy był weksel gwarancyjny in blanco, który to weksel został podpisany przez M.. i jego matkę M. Na podstawie tej umowy do roku 2000 dokonywany był z polską spółką handel telewizorami. Do powyższego protokołu M.. zeznał, że wystawiony weksel in blanco nie stanowił środka pokrycia w stosunku do osoby fizycznej (M..), ale w stosunku do przypadku handlowego, który miał miejsce w roku 1999 i został rozliczony z firmą M. M.. stanowczo zaprzeczył temu jakoby otrzymał od podatnika pożyczkę w wysokości 500.000 USD. Z pisma M.. skierowanego do D.B., które to pismo zostało przez podatnika dostarczone w trakcie prowadzonej kontroli, wynika również, że podatnik nie udzielił M.. pożyczki, a przedłożony weksel, który to miał być gwarancją spłaty pożyczki, dotyczył działalności handlowej prowadzonej pomiędzy spółkami M. i P. Ponadto w piśmie swoim M.. zażądał od D.B. usunięcia z weksla treści niezrozumiałego dla niego tekstu, sporządzonego jednostronnie przez niego, z którego wynika jakoby nastąpił zwrot pożyczki, która to pożyczka nie miała miejsca.
W trakcie toczącego się postępowania kontrolnego zebrano ostatecznie materiał dowodowy, na który składały się między innymi:
- protokoły z przesłuchania strony postępowania D.B. z dnia 30 lipca 2004r., z 17 sierpnia 2004r. i z 18 listopada 2005r.
- protokoły z przesłuchania świadka M.. w dniu 18 marca 2005r i 12 maja 2005r. przez czeskie służby podatkowe,
- wyjaśnienia pisemne składane przez D.B. z 16.06.2004r., 23.06.2004r., 19.08.2004r., 7.09.2004r., 6.10.2004r., 22.10.2004r., 15.11.2004r. 6. 12.2004r., 14.01.2005r., 10.08.2005r., 6.10.2005r. i z 15.12.2005r. będące zastrzeżeniami do protokołu z kontroli,
- zaświadczenia z banków o wkładach oszczędnościowych i operacjach na rachunkach bankowych,
- oświadczenia o poniesionych wydatkach i osiągniętych przychodach za 2002,
- dowody potwierdzające poniesienie wydatków 2002 roku,
- dowody potwierdzające osiągnięcie niektórych przychodów przez podatnika,
- dowody o stanie zdrowia D.B.,
- protokoły o stanie majątkowym sporządzone w dniu 11.01.1996r. i 29.08. 1997r. przez poborcę skarbowego,
- pismo procesowe z dnia 27.04. 1999r. do Sądu Rejonowego K. do sprawy sygn. akt [...],
- wykaz majątku z dnia 22 lutego 2000r. sporządzony przez D.B. na wezwanie Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny do sprawy sygn. akt [...],
- protokół z dnia 6 marca 2001 r. z przesłuchania D.B. w charakterze podejrzanego w ramach prowadzonego postępowania karnego skarbowego sporządzony przez J. L. - Inspektora Kontroli Skarbowej.
W dniu [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S. wydał decyzję, w której stwierdził, że D.B. w 2002 roku poniósł wydatki w łącznej kwocie 2.065.929,20 zł na którą składały się:
- wydatki bieżące związane z utrzymaniem w kwocie 68.650,00 zł,
- dopłata do podatku dochodowego za 2001 rok w kwocie 2.879,20 zł
- lokata założona na rachunku bankowym w grudniu 2002r. w kwocie 740.000,00 zł,
- pożyczka udzielona dla M.-u w grudniu 2002r. do zakupu samochodu
w kwocie 83.000,00 zł,
- wydatki na nabycie udziałów w Spółce zo.o. "M" na kwotę 670.000,00 zł,
- wydatki na zakup samochodu osobowego marki BMW na kwotę 140.000,00 zł,
- wydatki na zakup sprzętu elektronicznego na kwotę 6.400,00 zł,
- wydatki na zakup akcji Spółki S.A. "A." na kwotę 340.000,00 zł,
- pożyczka udzielona 25.09.2002r. R. K. w wysokości 15.000,00 zł.
Na podstawie składanych dokumentów i oświadczeń w trakcie toczącego się postępowania kontrolnego za źródło poniesionych wydatków uznano jedynie przychód z tytułu wynagrodzenia netto uzyskanego w 2002 roku w wysokości 100.286,57 zł.
Organ pierwszej instancji nie dał wiary bowiem, iż źródłem pokrycia wydatków poniesionych przez D.B. w 2002 roku były zgromadzone dochody z prowadzonej w latach 1991-1993 przez niego i byłą żonę z działalności gospodarczej w firmie "S.", ponieważ później składane oświadczenia (większość pod rygorem odpowiedzialności karnej) o stanie majątkowym w latach 1996-2001 wyraźnie wskazywały na brak jakiegokolwiek majątku. Dochody uzyskiwane w latach 1996-2001 również wskazywały, iż nie mogły one być źródłem oszczędności w kwotach wskazywanych przez podatnika. Na podstawie składanych w urzędzie skarbowym rocznych zeznań o wysokości dochodu za lata 1996 - 2001 oraz materiałów z kontroli przeprowadzonej za lata 2000 - 2001 w firmie M. D.B. z siedzibą w K, przy ul. M. [...] wynikało bowiem, że D.B. uzyskiwał w poszczególnych latach dochody w następujących wysokościach:
- za rok 1996 -14. 932 zł,
- za rok 1997 -10.258 zł
- za rok 1998 -12.047 zł
- za rok 1999 -7.253 zł
- za rok 2000 - 72.667 zł (w tym z prowadzonej działalności gospodarczej
63.195),
- za rok 2001 - 125.677 zł (w tym z prowadzonej działalności gospodarczej 43.735; w roku tym nabył za kwotę około 100.000 zł mieszkanie w S.).
W kwestii wykazywanych przez podatnika jako źródło finansowania wydatków przedawnionych roszczeń firmy H. w wysokości 3.9.372,35 DM stanowiących niezapłacone należności za dostarczone towary organ pierwszej instancji wskazał, iż wyjaśnienia w tym zakresie nie są wiarygodne, ponieważ podatnik nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających ostateczne rozliczenie powyższych roszczeń, a w szczególności nie przedłożył prawomocnych wyroków sądów niemieckich, o których pisał w swoich zastrzeżeniach do ustaleń zawartych w protokole.
Organ pierwszej instancji nie uznał również zwróconej przez M.. pożyczki w 2001 roku w kwocie 500.000,00 USD za wiarygodne źródło pochodzenia środków finansowych służących pokryciu wydatków poniesionych w 2002 roku, ponieważ przesłuchany przez czeskie służby skarbowe M. nie potwierdził tego faktu. Ponadto organ pierwszej instancji zauważył, iż podatnik nie udokumentował ani też nie udowodnił faktu sprowadzenia do kraju, jakoby zwróconej pożyczki.
Odnośnie składanych przez podatnika wyjaśnień dotyczących posiadania środków finansowych ze zwrotu udzielonych w roku 1994 dla firmy M. Sp. z o.o. pożyczek oraz sprzedaży samochodów, jako źródło finansowania poniesionych w roku 2002 wydatków organ pierwszej instancji uznał, iż są one całkowicie niewiarygodne. D.B. w latach 1996 - 1999 wykazywał w zeznaniach rocznych za te lata przychody w granicach 7.000 - 14.000 zł rocznie, które to przychody nie pozwalały na utrzymanie rodziny oraz domu, w którym mieszkał wraz z rodziną, tak więc należy przyjąć, że jeżeli faktycznie kontrolowany posiadał te środki, to wydał je na utrzymanie siebie i rodziny.
Również nie dano wiary wyjaśnieniom podatnika złożonym na okoliczność posiadania środków finansowych:
- ze sprzedaży 21.04.1994 roku dla firmy H. sp. z o.o. z siedzibą w W., za kwotę 30.000 DM udziałów firmie R. L. Sp. z o.o. w B.,
- ze zwrotu w dniu 31.12.1997 roku, przez Z. P. pożyczki wraz z odsetkami i karami umownymi w łącznej kwocie wynoszącej 589.198,22 zł,
- ze sprzedaży w dniu 04.08.1993 roku swojej matce K. J. B. 1.093 udziałów w firmie P. sp. z o.o. za kwotę 54.650 zł.
Podatnik w trakcie toczącego się postępowanie nie przedstawił na te okoliczności żadnych dowodów.
Organ pierwszej instancji wskazał także, że w konsekwencji umorzenia postępowań egzekucyjnych wobec firmy S. ze względu na brak majątku nie można było dać wiary podatnikowi odnośnie faktu posiadania środków finansowych z tych źródeł na pokrycie wydatków poniesionych w 2002 roku.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zwrócił uwagę, iż w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego, podatnik wyjaśnił, że zgromadzone środki finansowe przechowywał na posiadanym w Berliner Banku rachunku bankowym. Mimo wezwania kontrolowanego o wystąpienie do wyżej wspomnianego banku o wydruk historii rachunku i przedłożenie go kontrolującym, kontrolowany do dnia zakończenia kontroli, wspomnianego dokumentu nie przedłożył.
W związku z powyższymi ustaleniami organ pierwszej instancji stwierdził, iż uzyskane dochody w latach 1996 - 2001 pozwalały podatnikowi jedynie na pokrycie niezbędnych wydatków na utrzymanie oraz zakup mieszkania w S. za kwotę 100.000 zł. Kontrolowany nie tylko nie wykazał, ale nawet nie uprawdopodobnił, aby z dochodów uzyskanych w latach 1996 - 2001 zaoszczędził jakiekolwiek środki pieniężne i że unikając prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dysponował jakąkolwiek kwotą pieniędzy na dzień 1 stycznia 2002 roku w gotówce czy też na rachunku bankowym.
W rezultacie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przyjął, że wysokość przychodów D.B. w 2002 roku nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach wyniosła 1.965.642,63 zł (wydatki poniesione w 2002 roku w wysokości 2.065.929,20 zł - przychody roku 2002 w kwocie 100.286,57 zł), i ustalił podatek od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu w wysokości 1.474.231,50 zł.
Od powyższej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. pełnomocnik D.B. złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie.
Zdaniem podatnika organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów:
1. art. 121 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez wybiórcze dopasowywanie pewnych ustaleń, do dokonanych na początku postępowania założeń, natomiast inne fakty i dokumenty pominięto w ocenie materiału dowodowego, gdyż były niekorzystne dla organu podatkowego, co skutkowało brakiem dążenia do obiektywnego zakończenia sprawy, powodując podważenie zaufania do tego postępowania,
2. art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa, gdyż postępowanie to nie zmierzało do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, lecz do takiego ukształtowania stanu przez organ podatkowy, który przekonałby inne organy do słuszności podjętej decyzji,
3. art. 180, 181 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez dopuszczenie jako dowodów w sprawie tylko tych dowodów, które są niekorzystne dla podatników, a których wartość dowodowa jest wątpliwa, i odrzucenie innych dowodów przedłożonych przez podatnika,
4. art. 187 ustawy - Ordynacja podatkowa, przez brak wyczerpującego i wiarygodnego materiału dowodowego, który powinien być zebrany do podjęcia decyzji,
5. art. 191 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny zebranych dowodów, szczególnie przedstawionych przez podatnika.
W uzasadnieniu odwołania D.B. wskazuje, że organ pierwszej instancji ustalił poniesione wydatki w wysokości 1.325.929,20 zł w oparciu o złożone przez niego oświadczenie o poniesionych wydatkach i zgromadzonym mieniu oraz zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie 740.000 zł nie przyjmując wyjaśnienia, iż na pokrycie poniesionych wydatków kontrolowany posiadał na dzień
1 stycznia 2002 roku zgromadzone w bankach i domu środki finansowe w kwocie 14.000.000 zł. Środki te według niego pochodziły z prowadzonej w latach 1991 - 1993 przez jego byłą żonę M.B. działalności gospodarczej w ramach firmy "S." i składały się na nie: ustalony ostatecznymi decyzjami Izby Skarbowej w K. dochód w łącznej wysokości wynoszący 9.467.545 zł oraz przedawnione zobowiązania tej firmy wobec H. z tytułu dostarczonych towarów o wartości 3.959.372,35 DM. Jego zdaniem bezpodstawne i nieudowodnione jest twierdzenie organu pierwszej instancji, iż firma "S." wydatkowała fizycznie kwoty pieniężne, które zaksięgowała jako koszty uzyskania przychodu. Nie ustalono jakie zobowiązania firmy "S." wobec firmy H. (głównego kontrahenta) przedawniły się. Podatnik twierdzi, iż stoi to w jaskrawej sprzeczności z dowodami zebranymi w tej sprawie, a które pochodzą z lat 1994 - 2001 i dotyczą tamtego okresu. Odwołujący wskazał, iż organ pierwszej instancji pominął całkowicie w materiale dowodowym i jego ocenie przedkładane na etapie postępowania:
1) akt notarialny z dnia [...] repertorium "A" [...] spisany przed notariuszem E. R.-H. w K., z którego wynika wartość wymagalnych i niezapłaconych zobowiązań podatnika wobec H (1.431.206 DM);
2) wyroki Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] i Sądu Apelacyjnego w G. l Wydział Cywilny z dnia [...], sygn. akt [...] o oddalenie powództwa;
3) pismo Kancelarii Adwokackiej S. z D. (Niemcy) z [...] wzywające do zapłaty kwoty 10.746.722,97 DM, w tym za okres działalności w "S." 3.959.372,35 DM."
W dalszej części odwołania podatnik stwierdził, iż jego zdaniem postępowanie dowodowe przeprowadzono w niewielkim faktycznie zakresie i obarczane jest wieloma błędami. W ocenie podatnika Dyrektor UKS nie uzasadnił w sposób należyty tego, że podatnik dysponując w 1994 roku jedynie kwotą 347.681 zł. udzielił w tymże roku Spółce "M." pożyczki na kwotę 530.000 zł, małżonkom P. 53.000 zł., a w 1996 r. M. - 500.000 USD. Nie wykazano także, że latach 1994 2001 wydatkował zarobione wcześniej pieniądze, co mogłoby świadczyć o tym, że w latach 2002 - 2003 nie posiadał już mienia, które pochodzi ze źródła dochodu posiadanego w latach 1991-1993. Postępowanie prowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. cechowała pobieżność ocen dowodów przedstawionych przez podatnika, brak ustosunkowania się do wielu dowodów przedłożonych na etapie postępowania przez podatnika, pominięcie wielu istotnych dowodów świadczących o uzyskiwanych przez podatnika dochodach przed 2002 rokiem, subiektywna ocena przedkładanych dowodów.
D.B. zarzucił także, iż nie przesłuchano w charakterze świadka byłej jego żony M. B., która była dobrze zorientowana w sprawach działalności gospodarczej firmy "S." oraz uzyskiwanych przez nią dochodów, wywiązywania się ze zobowiązań wobec kontrahentów, głównie wobec H w H. Uzupełniając odwołanie, D.B. przedłożył szereg dodatkowych dowodów i wyjaśnień , jego zdaniem istotnych dla sprawy, między innymi:
1. zaświadczenie z firmy P S.A. w T. o zatrudnieniu na stanowisku przewodniczącego Rady Nadzorczej i uzyskiwaniu z tego tytułu wynagrodzenia, które nie zostało przyjęte do zasobów z lat ubiegłych w rozliczeniu wydatków,
2. dowody świadczące o chorobie i podjętym leczeniu, w okresie w którym składał różne, niekiedy wykluczające się wyjaśnienia przed sądem oraz przed pracownikami Urzędu Kontroli Skarbowej.
3. kserokopię pisma z dnia 20.03.2006r. kierowanego przez niego do Sądu Rejonowego w K., a będącego pismem dłużnika w sprawie wyjawienia majątku. W piśmie do Sądu podatnik po sześciu latach przypomina sobie, że do wykazu majątku z dnia 22 lutego 2000 r. nie wskazał wierzytelności od M.. w wysokości 500.000,00 USD, ponieważ wypełniając ten wykaz był zdenerwowany, a ponadto leczył się u specjalistów psychiatrów.
W przedłożonych w uzupełnieniu odwołania kolejnych pismach D.B. zarzucił organowi pierwszej instancji, że nie wyjaśnił sprawy przedawnienia roszczeń H. w kwocie 3.959.732,35 D, nie wyjaśnił także sprawy udzielonej obywatelowi Czech M. Ch. pożyczki w kwocie 500.000 US, które były jego zdaniem źródłem finansowania poniesionych w 2002 r. wydatków.
Ponadto podatnik złożył kolejne wnioski dowodowe:
- o przesłuchanie w jego obecności pożyczkobiorcy M.. - obywatela Czech
- o przesłuchanie kolejnego świadka Z. P. w obecności D.B. na okoliczność zwrotu przez niego pożyczki udzielonej mu w 1994 roku w wysokości 53.000,00 zł,
- wystąpienia do kontrahentów z Niemiec (H) o wyjaśnienie sprawy roszczeń, które przedstawiła ta firma w stosunku do firmy "S." na kwotę 3.959.372,35 DM.
W trakcie postępowania odwoławczego uzupełniono materiał dowodowy o:
- protokół z przesłuchania byłej żony M. B. obecnie S.,
-protokół z przesłuchania Z. P.,
- kolejny protokół z przesłuchania podatnika D.B.,
- informację z Berliner Bank otrzymaną za pośrednictwem Ministerstwa Finansów o rachunkach D.B. w tamtejszym banku,
- postanowienie Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...] z dnia [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po I.T. P.,
- zaświadczenie nr [...] z dnia [...] wydane przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. o zgłoszeniu przez spadkobierców spadku po zmarłej I. T. P.,
- akt notarialny rep. A [...] z dnia [...] będący umową działu i zniesienia współwłasności ze spadkobierców po zmarłej I.T.P. na rzecz Z.P.,
- odpis zwykły z księgi wieczystej według stanu na dzień 10.05.2006r. dla nieruchomości gruntowej Z.P., wydany przez Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych,
- zeznania podatkowe za 1994 i 1995 rok M.B.,
- zeznanie podatkowe za 1995 rok D.B.,
- pisemne wyjaśnienia podatnika w sprawie udzielenia mu indywidualnych zezwoleń dewizowych.
Dyrektor Izby Skarbowej w S., w wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...], w której stwierdził, że jeżeli w postępowaniu dotyczącym dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu zostanie stwierdzone poniesienie wydatków przekraczających zeznany dochód, to na podatniku ciąży obowiązek wykazania, iż wydatki te znajdują pokrycie w określonym źródle przychodów lub w posiadanych zasobach.
Wskazał także, iż wyjaśnienia podatnika stanowią dowód w takim postępowaniu, lecz podlegają ocenie organu podatkowego prowadzącego postępowanie, a ich wartość dowodowa zależy od tego, czy są one prawdopodobne.
Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu, iż w trakcie kontroli selektywnie wybrano materiał, ażeby wykazać iż podatnik nie posiadał żadnych zasobów pieniężnych przed rokiem 2002, uznał go za nieprawdziwy. Zwrócił uwagę, że sam podatnik w złożonym zeznaniu do protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego w ramach prowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej w roku 2001 postępowania karnego skarbowego zeznał, że oszczędności nie posiada. Ponadto w trakcie prowadzonego w latach 1995 - 2001 przez Urząd Skarbowy w K. postępowania egzekucyjnego, podatnik zeznał do protokołów o stanie majątkowym sporządzanym przez poborców skarbowych, że nie posiada żadnego majątku. Fakt nieposiadania zasobów pieniężnych, podatnik potwierdził również w złożonym pod odpowiedzialnością kamą w dniu 22 lutego 2000 roku przed Sądem Rejonowym w K. wyjawieniu majątku.
W kwestii wydatków poniesionych przez D.B. w 2002 roku organ odwoławczy zauważył, że wszystkie pozycje wydatków są bezsporne, ponieważ istnieją dowody ich poniesienia, a w niektórych przypadkach podatnik sam określił ich wielkość.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w trakcie prowadzonego postępowania przed organem pierwszej instancji podatnik w żaden sposób nie uwiarygodnił i nie udowodnił, że mógł zgromadzić oszczędności rzędu 14.000.000,00 zł na dzień 1 stycznia 2002 r., które mogły być źródłem pokrycia poniesionych wydatków w 2002 roku, ponieważ wcześniej składane oświadczenia majątkowe (pod rygorem odpowiedzialności karnej) w latach 1996-2001 potwierdzały, że nie posiadał żadnego majątku. Z kolei znikome środki pieniężne na rachunkach bankowych w walutach obcych nie miały znaczenia w pokryciu poniesionych wydatków w 2002 roku, ponieważ przez cały rok nie były podejmowane przez podatnika. Stan sald tych rachunków uległ zmianie tylko z uwagi na dopisane oprocentowanie. Odnośnie posiadanych środków pieniężnych na rachunku bankowym w Berliner Banku, organ odwoławczy stwierdził, iż uzyskana informacja w tym zakresie z Ministerstwa Finansów oraz pisma banku nie potwierdzają zgromadzenia na tym koncie środków. Poza tym zauważono, iż podatnik nie przedstawił wymaganego prawem zezwolenia dewizowego na otwarcie i posiadanie takiego rachunku.
Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji, że co do spornej kwoty 9.467.545 zł pochodzącej z dochodów firmy S. z lat 1991 – 1993, z wyników kontroli i decyzji wydanych przez Urząd Skarbowy w K. określających należne zobowiązanie za lata 1991 - 1993, składanych przez M.B. wyjaśnień zarówno do protokołu kontroli jak też w żądaniu skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego oraz w złożonej skardze do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wynika, że z prowadzonej działalności czysty dochód był niższy niż został ustalony w trakcie kontroli do celów opodatkowania podatkiem dochodowym za poszczególne lata i wynosił on (po odjęciu poniesionych wydatków nie uznanych za koszty uzyskania przychodów za te lata) co najwyżej 347.681 zł., a nie jak wskazuje podatnik kwotę 9.467.545 zł.
Odnośnie wyjaśnień podatnika dotyczących przedawnionych roszczeń wobec firmy H. organ odwoławczy uznał je również za nie wiarygodne i sprzeczne z wyjaśnieniami składanymi przez małżonkę podatnika M.B. i nie poparte żadnymi innymi dowodami.
W kwestii udzielonej pożyczki M. , Dyrektor Izby Skarbowej, uznał, że fakt ten nie miał miejsca, co wynikało jednoznacznie z przesłuchania pożyczkobiorcy, który zaprzeczył jakimkolwiek powiązaniom finansowym z D.B., poza umową z firmą M. Sp. z o.o. na dostawę odbiorników telewizyjnych, do której odnosi się sporny weksel in blanco. Ocenił także przedłożoną przez podatnika ekspertyzę biegłego w zakresie kryminalistycznych badań dokumentów, poświadczającą co prawda złożone na dokumentach podpisy M., jednak nie potwierdzającej wiarygodności podpisu M. na drugiej stronie weksla, świadczącego , zdaniem podatnika o fakcie zwrotu udzielonej mu pożyczki w wysokości 500.000 USD. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że podatnik nie przedstawił na uwiarygodnienie faktu dokonania pożyczki - wymaganego zezwolenia dewizowego na udzielenie pożyczki w wartościach dewizowych osobie zagranicznej.
Dyrektor Izby Skarbowej, odnosząc się do podnoszonego przez podatnika wpływu stanu zdrowia psychicznego na wartość dowodową złożonych przez niego wcześniej wyjaśnień i oświadczeń majątkowych, zauważył, że strona wybiórczo i dowolnie posługuje się tym argumentem, nie wskazując jakie to okoliczności były nieprawdziwe.
W świetle powyższego organ stwierdził, iż uzyskane dochody w latach 1991 - 2001 pozwalały podatnikowi jedynie na pokrycie niezbędnych wydatków na utrzymanie oraz zakup mieszkania w S. za kwotę 100.000 zł, której to kwoty posiadanie podatnik udokumentował.
Dyrektor Izby Skarbowej w swojej decyzji podzielił zatem ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie przychodów osiągniętych przez D.B. w 2002 roku w kwocie 100.286,57 zł oraz sumy wydatków stanowiących podstawę do ustalania przychodów, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wynoszących 2.065.929,20 zł oraz wysokość ustalonego zryczałtowanego podatku dochodowego w kwocie 1.474.231,00 zł, tym samym przyjmując, że zgromadzony materiał dowodowy i uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie budzą wątpliwości.
Pełnomocnik skarżącego złożył skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.
- art. 180, 181 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez dopuszczenie jako dowodów w sprawie tylko tych dowodów, które są niekorzystne dla podatników, a których wartość dowodowa jest wątpliwa, i odrzucenie innych dowodów przedłożonych przez podatnika,
- art. 187 ustawy - Ordynacja podatkowa, przez brak wyczerpującego i wiarygodnego materiału dowodowego, który powinien być zebrany do podjęcia decyzji,
- art. 191 ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny zebranych dowodów, szczególnie przedstawionych przez podatnika.
Główne zarzuty skargi i jej argumentacja sprowadzają się zatem do podważania przeprowadzonego przez organy podatkowe postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy dochody uzyskane przez skarżącego w latach 1991 – 1993 mogły stanowić legalne źródło finansowania późniejszych wydatków, które podnoszone już były w odwołaniu. Skarżący zarzuca organom brak obiektywizmu, wskazując, że z jednej strony organy podważały wiarygodność wyjaśnień skarżącego dotyczące uzyskanych dochodów, a jednocześnie uznały za prawdziwe wyjaśnienia w zakresie poniesionych wydatków.
Zdaniem D. B. przedkładane w trakcie postępowania kontrolnego i podatkowego obu instancji dowody uprawdopodobniły, że posiadał zasoby finansowe pochodzące z ujawnionych i opodatkowanych źródeł przychodów, tj. z pozarolniczej działalności gospodarczej z lat 1991 – 1993 prowadzonej na imię małżonki – M.B.
W ocenie skarżącego, domaganie się przez organy podatkowe wykazania gdzie zgromadził zasoby majątkowe, w sytuacji gdy nie miał obowiązku lokowania tych zasobów na rachunkach bankowych wykracza poza granice zakreślone przepisami postępowania. Twierdzi, iż w związku z toczącymi się postępowaniami karnymi i podatkowymi w latach 1993 – 2000 składał oświadczenia, iż nie posiada żadnego majątku w celu ukrycia tego majątku przez konfiskatą. Z tych względów nie mógł gromadzić zasobów pieniężnych na rachunkach bankowych w kraju. Wykorzystywał je jednak w celach gospodarczych, udzielając mi. in pożyczek – firmie M. w wysokości 530.000 zł oraz obywatelowi Czech w wysokości 500.000 USD, korzystał również z środków stanowiących niezapłacone zobowiązania wobec kontrahentów. Skarżący zarzucił, iż postępowanie dowodowe w tym zakresie naruszało przepisy postępowania, przeprowadzone na powyższe okoliczności dowody były niewystarczające do dokonania jednoznacznych ustaleń stanu faktycznego. Zarzucił także, iż organy podatkowe nie odniosły się do składanych wniosków dowodowych, tj. przesłuchania pożyczkobiorcy obywatela Czech M. na okoliczność zwrotu udzielonej mu pożyczki, nie wyjaśniono także kwestii roszczeń firmy H. dotyczące uzyskanych dochodów do 2002 r. i wykorzystania ich w 2002 r. Ponadto zdaniem podatnika organy podatkowe ustalając, iż podatnik w latach 1991 – 1993 nie posiadał żadnych oszczędności doszły do sprzecznych wniosków, iż w latach 1992-1997 pomimo tego, iż nie uzyskał wystarczających dochodów, oprócz udzielonych pożyczek, mógł nabyć udziały w różnych firmach, na co wydatkował kwotę co najmniej 370.000 zł.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie należy zauważyć, że regulując opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych, ustawa z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) stanowi w art. 3 ust. 1, że osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub których czasowy pobyt w Rzeczypospolitej Polskiej trwa w danym roku podatkowym dłużej niż 183 dni, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swych dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów "nieograniczony obowiązek podatkowy).
Zgodnie z art. 9 tej ustawy, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 i zwolnionych od podatku na podstawie odrębnych przepisów, gdy zaś podatnik uzyskuje dochody z więcej niż z jednego źródła, to przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3 i art. 28 – 30, suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów.
Katalog źródeł przychodów omawiana ustawa podatkowa zawarła w art. 10 ust. 1 i gdzie wymieniając je enumeratywnie (np. stosunek pracy, stosunek służbowy, działalność wykonywana osobiście, pozarolnicza działalność gospodarcza, najem i dzierżawa, sprzedaż lub zamiana rzeczy i praw) zalicza do nich również "inne źródła" (pk 9), określając zarazem w art. 20 ust. 1 rodzaje przychodów uważanych przez siebie za pochodzące z tychże "innych źródeł".
Stanowiąc w art. 20 ust. 1, że za przychody z innych źródeł, o jakich mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się między innymi przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nieujawnionych, ustawa (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998r.) określiła zarazem w art. 20 ust. 3, że wysokość tych przychodów ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w roku poprzednim, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.
Tak ustalonego przychodu nie łączy się z przychodami (dochodami) z innych źródeł i pobiera od niego podatek – w formie ryczałtu w wysokości 75% (art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym).
Z przedstawionej regulacji wynika, że ustalenie podlegającego opodatkowania przychodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nie ujawnionych wymaga z jednej strony ustalenia wysokości poniesionych w roku podatkowym przez podatnika wydatków oraz wartości zgromadzonego przez niego w tym roku mienia, z drugiej zaś strony - ustalenia wielkości takiego mienia zgromadzonego w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, które to mienie pochodzi z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.
Tylko takie mienie może być uznane za mienie pokrywające poniesione przez podatnika w danym roku podatkowym wydatki oraz wartość zgromadzonego przez niego w tymże roku mienia.
Jest oczywistym, że stanowiące przedmiot postępowania podatkowego ustalenia, dotyczące wysokości przychodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych, należą do zadań prowadzącego to postępowanie organu podatkowego, na którym też spoczywa ciężar dowodzenia faktów wskazujących na wysokość poniesionych w roku podatkowym przez podatnika wydatków oraz na wartość zgromadzonego przezeń w tymże roku mienia.
Natomiast z charakteru prawno – podatkowej instytucji opodatkowania przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych wynika, że ciężar dowodzenia tego, że wydatki te i wartości znajdują pokrycie w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich i to w mieniu pochodzącym przy tym z przychodów już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, przerzucony został na podatnika, ponieważ tylko on jest dysponentem pełnej wiedzy na temat przychodów w tymże roku uzyskanych oraz wartości mienia zgromadzonego przez siebie w okresie wcześniejszym, jak również na temat ich źródeł (opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania).
Do organu podatkowego należy oczywiście ocena przedstawionych w tym zakresie twierdzeń podatnika i dowodów je uzasadniających, która to ocena powinna być dokonana w zgodzie z ogólnymi zasadami postępowania podatkowego, w szczególności z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów.
Podkreślić przy tym należy, że z istoty zryczałtowanego podatku od dochodów (przychodów) nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, jako podatku ustalonego na podstawie tzw. zewnętrznych znamion zamożności, wynika, że powinnością podatnika jest nie tylko samo wykazanie możliwości osiągania dochodów kształtujących wielkość zgromadzonych zasobów majątkowych (w roku podatkowym lub w latach poprzednich) lecz koniecznym jest też wykazanie, że zgromadzone w przeszłości oszczędności (zasoby majątkowe), służące pokryciu wydatków danego roku podatkowego, pochodziły z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.
W rozpoznawanej sprawie, za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, zarówno na skutek braku podjęcia wszystkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy, w szczególności wyjaśnienia źródeł pochodzenia zasobów majątkowych podatnika zgromadzonych w latach poprzedzających rok podatkowy, a przeznaczonych ewentualnie na pokrycie wydatków roku 2002, jak i na skutek dokonania błędnych ustaleń faktycznych w tym zakresie. Stawiając te zarzuty skarżący w istocie polemizuje z dokonaną przez organy podatkowe oceną zgromadzonych dowodów, a zarzucając dokonanie tej oceny z przekroczeniem granic określonych w art. 191 Ordynacji podatkowej, nie wskazuje tego, na czym przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów miałoby polegać tj. tego, jakim wskazaniom wiedzy (regułom logicznego rozumowania) i życiowego doświadczenia ocena ta uchybia, czyniąc ją dowolną.
Organy I i II instancji prawidłowo uznały, że skarżący w żaden sposób nie udowodnił, ani nie uprawdopodobnił, że na dzień 1 stycznia 2002r. mógł posiadać oszczędności w kwocie 14.000.000,00 zł, które były źródłem pokrycia poniesionych w 2002r. wydatków na kwotę 2.065.929,20 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśnił dlaczego w/w środki finansowe nie mogły pochodzić z działalności gospodarczej prowadzonej przez byłą żonę skarżącego w latach 1991 – 1993 w ramach firmy "S." oraz z przedawnionych zobowiązań tej firmy wobec niemieckiego kontrahenta.
Trafnie również zwrócono uwagę, że fakt nie posiadania zasobów pieniężnych w latach 1995 – 2001 potwierdził również sam podatnik.
W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy w K. skarżący jak i jego była małżonka oświadczali (pod rygorem odpowiedzialności karnej), że nie dysponują jakimkolwiek majątkiem umożliwiającym spłatę zaległości podatkowych.
W sporządzonym w dniu 22 lutego 2000r. pod odpowiedzialnością karną, na żądanie Sądu Rejonowego w K. wykazie majątku, skarżący również oświadczył, że na ten dzień nie posiada żadnych oszczędności jak również nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego.
Odnosząc się do podnoszonego w toku postępowania odwoławczego twierdzenia, że na wartość dowodową składanych wcześniej oświadczeń miał wpływ stan zdrowia (skarżący leczył się u specjalistów psychiatrów) – Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uznał, że ta okoliczność nie może mieć wpływu na wynik ustaleń dokonanych przez organ I instancji. Z przedłożonych zaświadczeń lekarskich nie wynikało bowiem, że podatnik był niezdolny do składania oświadczeń i rozumienia ich; w momencie ich składania nie zgłaszał również problemów z ich zrozumieniem.
W ocenie Sądu, organy podatkowe miały również uzasadnione podstawy do zakwestionowania wiarygodności zeznań skarżącego w kwestii udzielonej i zwróconej pożyczki w kwocie 500.000,00 USD przez M.
Przesłuchiwany dwukrotnie przez czeską administrację M. nie potwierdził tego faktu, a skarżący na wezwanie organu odwoławczego nie przedstawił na uwiarygodnienie faktu dokonania pożyczki – wymaganego zezwolenia stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 grudnia 1994r. Prawo dewizowe (Dz.U. Nr 94, poz. 136 ze zm.).
Odmowa w tym przypadku ponownego przesłuchania M.. w obecności skarżącego przez organ odwoławczy – nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Reasumując, treść uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zawarta w nim argumentacja upoważniają do stwierdzenia, że czyniąc ustalenia w zakresie dotyczącym możliwości ewentualnego posiadania przez podatników zasobów majątkowych zgromadzonych przed dniem 1 stycznia 2002r. oraz kwestionując wiarygodność twierdzeń podatnika o istnieniu oszczędności, które mogłyby zostać uznane za pokrywające w pełni jego wydatki w 2002r. – organ odwoławczy dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania dowodowego i wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko w tym przedmiocie.
Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz.U. Nr 151 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI