I SA/Sz 764/22

I SA/Sz 764/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Joanna Wojciechowska
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 1 pkt 12, art. 26 par. 5, art. 29 par.1, art. 59 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 24 ust. 4 i 5b, art. 32
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 września 2022 r., nr [...] 2022.2; [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 14 lipca 2022 r. nr [...], którym odmówiono A. K. (dalej: "Zobowiązany", "Skarżący") umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego
na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], oraz [...]
Jak wynika z treści postanowienia organu odwoławczego, akt ten został wydany na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j. ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 7 § 2, art. 18, art. 59 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479 t.j. ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.2070 t.j. ze zm.), art. 24 ust. 4 i art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2022.1009 t.j.; dalej: "u.s.u.s."), w następującym stanie sprawy.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (dalej: "organ egzekucyjny", "organ I instancji"), działając w charakterze organu egzekucyjnego, wszczął wobec Zobowiązanego egzekucję administracyjną na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 18 czerwca 2013 r. o numerach od [...] do [...], oraz z 17 września 2013 r. o numerach od [...] do [...] Wskazane tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A. zostały doręczone Zobowiązanemu w trybie art. 43 k.p.a. - odpowiednio 24 czerwca 2013 r. i 23 września 2013 r.
W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniami
z dnia 14 marca 2022 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego Zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na to zajęcie Zobowiązany złożył do organu egzekucyjnego pismo z 22 marca 2022 r., zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne", zarzucając dokonanie czynności z naruszeniem ustawy, tj. po upływie 5-letniego terminu przedawnienia, oraz wnosząc o umorzenie egzekucji i zaliczenie wpłaconych kwot na pokrycie bieżących zobowiązań w związku z prowadzoną aktualnie działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu Zobowiązany powołał się na art. 24 ust. 4 u.s.u.s.
oraz wskazał na zaprzestanie egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione z datą 23 lutego 2012 r., która to okoliczność – w ocenie Zobowiązanego – świadczyła o tym, że należne składki zostały spłacone w toku wcześniej prowadzonej egzekucji. Zobowiązany zwrócił również uwagę na fakt, że pomimo posiadania przez niego rachunków bankowych oraz przyznanego świadczenia emerytalnego, nie podejmowano prób ściągnięcia dochodzonych należności, ani nie informowano
go o nadal istniejących zaległościach. Ponadto Zobowiązany opisał przebieg wymiany korespondencji z organem egzekucyjnym.
Postanowieniem z dnia 13 maja 2022 r., nr [...], organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonego zarzutu w egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], oraz [...]
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2022 r., nr [...]; [...], po rozpoznaniu zażalenia Zobowiązanego, organ odwoławczy uchylił ww. postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r., nr [...], organ egzekucyjny odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.
Pismem z dnia 21 lipca 2022 r., Zobowiązany złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji, podnosząc zarzut naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 59 u.p.e.a. i wnosząc o uchylenie tego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 5 września 2022 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, uznając, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., a które uzasadniałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego może się toczyć jedynie w zakresie określonym w art. 59 u.p.e.a. z uwzględnieniem przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. Przepisy art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. określają bowiem przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, a art. 29 § 1 u.p.e.a. przewiduje, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Organ odwoławczy stwierdził, ze w badanej sprawie organ egzekucyjny
nie dopatrzył się wystąpienia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., która umożliwiałaby umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem Zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
W odniesieniu do podnoszonego przez Zobowiązanego zarzutu przedawnienia należności, organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek Zobowiązany słusznie powołał
się na treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne), to jednak pominął drugą część przepisu, która jasno mówi o wyjątkach przewidzianych w ust. 5-6 przepisu. Jak zaś stanowi art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń
ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek,
o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy wskazał, że doręczenie Zobowiązanemu odpisów ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego stanowiło pierwszą czynność egzekucyjną zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek i - zgodnie z art. 24 ust 5b u.s.u.s. - skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Termin ten pozostaje zawieszony do zakończenia postępowania egzekucyjnego i nie ma przy tym znaczenia podnoszony przez Zobowiązanego fakt braku podejmowania przez organ innych czynności egzekucyjnych w sprawie przez tak długi okres.
Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu braku informowania Zobowiązanego przez organ o dokonanych zajęciach i w konsekwencji uniemożliwieniu Zobowiązanemu skorzystania z prawa do obrony, wskazując, że odbiór tej korespondencji potwierdzała małżonka Zobowiązanego - M. K., która jako dorosły domownik podejmowała się jej przekazania Zobowiązanemu. Wobec tego, wbrew twierdzeniom Zobowiązanego, miał on możliwość korzystania z przysługujących środków zaskarżenia w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Kończąc, organ odwoławczy wyjaśnił, że to Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. jest dysponentem dochodzonych w niniejszym postępowaniu należności. Zatem wszelkie kwestie istnienia i wymagalności egzekwowanego zobowiązania należy wyjaśniać bezpośrednio z wierzycielem. Ponadto Zobowiązany może wystąpić do wskazanego podmiotu z wnioskiem o umorzenie zaległości bądź udzielenie ulgi w ich spłacie.
Pismem z dnia 6 października 2022 r., Zobowiązany wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie organu odwoławczego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 24 ust. 4 u.s.u.s., poprzez błędne niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki warunkujące przedawnienie wierzytelności, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym należało uznać, że nastąpiło przedawnienie wierzytelności objętych niniejszym postępowaniem;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 59 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie,
że w sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia wierzytelności, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym należało uznać, że nastąpiło przedawnienie wierzytelności objętej niniejszym postępowaniem, co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem prowadzonego postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 t.j.; dalej: "P.p.s.a.").
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Organ w stosunku
do Skarżącego na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 18 czerwca 2013 r. o numerach od [...] do [...], oraz z 17 września 2013 r. o numerach od [...] do [...], które obejmują zaległości
z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09/2012-02/2013 ([...] - [...] oraz za 03/2013 ([...] - [...].
Organ uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 59 § 1
i § 2 u.p.e.a., a które uzasadniałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Skarżącego. Jak bowiem wskazał Organ niezasadny
jest zarzutu przedawnienia należności objętych postępowaniem egzekucyjnym. Skarżącemu doręczono bowiem odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz
z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A. w trybie art. 43 k.p.a. - odpowiednio 24 czerwca 2013 r. i 23 września 2013 r. Powyższe stanowiło pierwszą czynność egzekucyjną zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek i - zgodnie z art. 24 ust 5b u.s.u.s. - skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia określonego w art. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Jak wskazał organ termin ten pozostaje zawieszony do zakończenia postępowania egzekucyjnego, które nadal jest w toku. Nie ma zatem znaczenia podnoszony przez Skarżącego fakt braku podejmowania przez organ innych czynności egzekucyjnych i subiektywne przekonanie Skarżącego o przedawnieniu należności. Ponadto w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniami z dnia 14 marca 2022 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego Skarżącego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Skarżący z kolei stoi na stanowisko, że objęte postepowaniem egzekucyjny należności przedawniły się stosownie do art. 24 ust. 4 u.s.u.s., a zatem spełniona została przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia nie stwierdził naruszenia przepisów ani prawa materialnego,
ani postępowania skutkującego koniecznością ich uchylenia.
Przedmiotem skargi jest postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie)
tj. w brzmieniu do 29 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może
być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany
z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny
są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W ślad za dotychczasowym orzecznictwem zaznaczyć należy, iż przepis
art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany
w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie
do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja,
na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyroki NSA z: 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09; 15 września 2010 r., II FSK 701/09; wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2022 r., I SA/Łd 429/22).
Ponadto jak stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może
być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Przy czym Sąd zauważa, że jedynym warunkiem skorzystania z przewidzianego
w art. 59 § 2 u.p.e.a. uznania jest stwierdzenie, że w dacie wydania postanowienia
o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, brak jest możliwości uzyskania danych kwot - tak w chwili obecnej jak i - z uwagi na przyczyny takiej niemożności - w dającej
się widzieć przyszłości.
Zgodnie z kolei z art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada
z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Kwestia sporna w sprawie de facto dotyczy prawidłowości stwierdzenia przez Organ, że należności objęte ww. wystawionymi 18 czerwca 2013 r. (o numerach
od [...] do [...] oraz z 17 września 2013 r. (o numerach od [...] do [...] nie uległy przedawnieniu. Podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych były prawomocne decyzje ZUS Oddział
w S. z 13 maja 2013 r. nr [...] oraz z 24 lipca 2013 r.
nr [...] Tytuły wykonawcze obejmują zaległości z tytułu składek
na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09/2012-02/2013 ([...] - [...] oraz za 03/2013 ([...] - [...].
Powołując się na art. 32 u.s.u.s. Sąd wskazuje na odpowiednie zastosowanie
w sprawie do składek na ubezpieczenia zdrowotne przepisów dotyczących składek
na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie zaś z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia
2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz.U.2022.2561 t.j.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sąd zwraca uwagę, co podnosił również Skarżący, że przepisy u.s.u.s. regulujące kwestie przedawnienia składek były wielokrotnie nowelizowane. Na mocy art. 11 pkt 1
lit. a ustawy z dnia 11 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli
i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) zmianie uległ termin przedawnienia należności z tytułu składek, uregulowany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Termin ten uległ skróceniu z lat 10 do lat 5, przy czym zgodnie z art. 27 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy nowelizującej, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa
m.in. w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.
Jak wynika z akt sprawy, najwcześniej wymagalne od Skarżącego należności
objęte ww. tytułami i postępowaniem egzekucyjnym dotyczyły września 2012 r. A zatem zgodnie z powyżej wskazanymi przepisami, w tym art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zasadnie przyjął Organ, że w do należności objętych ww. tytułami zastosowanie znajduje 5-o letni okres ich przedawnienia.
Na bieg terminu przedawnienia mają wpływ okoliczności, szczegółowo wskazane w art. 24 ust. 5 i nast. u.s.u.s. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza,
że z chwilą wystąpienia przesłanki powodującej takie zawieszenie termin nie biegnie,
a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. Do wygaśnięcia należności dochodzi wówczas, gdy przed upływem terminu przedawnienia nie nastąpiła żadna przyczyna zawieszenia jego bieg (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., III FSK 3443/21).
W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony
od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności
z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym ww. brzmienie tego przepisu nie zmieniło się w okresie
od dnia powstania ww. należności Skarżącego. Dopiero na mocy ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw art. 24 ust. 5b u.s.u.s. otrzymał nowe następujące brzmienie - bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności
z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca,
w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Wskazać należy, że według art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające
do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym, to (w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych) rozumie się przez to egzekucję między innymi: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych,
z weksla, z ruchomości, z nieruchomości oraz z innych wymienionych w ustawie składników majątku. Pojęcie czynności egzekucyjnej oraz środka egzekucyjnego wskazuje, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej odbywa się zawsze w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc
po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., następuje co do zasady z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce z chwilą złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego
z urzędu, jego wszczęcie nastąpi z chwilą pierwszego aktu procesowego organu (czynności procesowej) lub pierwszej czynności egzekucyjnej rozumianej jako działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Odnosząc powyższe rozważania do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s., trzeba
w pierwszej kolejności zauważyć, że przepis ten nie daje w swojej warstwie językowej wystarczających wskazówek do stwierdzenia, kiedy najwcześniej może dojść do podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, ani czyja to może być czynność. Według wymienionego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z treści tego przepisu można wnosić, że czynność
ta nie musi być czynnością organu egzekucyjnego, egzekutora lub poborcy skarbowego,
a nawet nie musi być to czynność dokonana po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Mogłaby to więc być czynność wierzyciela dokonana nawet przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające
do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości sądu, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego np. wierzytelności
z rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. wyrok NSA z 9 lutego 2022 r., I GSK 1210/21, wyrok WSA w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., I SA/Gd 737/17; wyrok WSA w Szczecinie
z 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16).
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że ZUS wystawił ww. tytuły wykonawcze 18 czerwca 2013 r. ([...] - [...] oraz
z 17 września 2013 r. ([...] - [...] na podstawie
ww. prawomocnych decyzji stwierdzających, że Skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09/2012-02/2013 oraz za 03/2013, tj. obejmujące okresy objęte postępowaniem egzekucyjnym, którego umorzenia organ odmówił zaskarżony postanowieniem. Z akt sprawy wynika ponadto,
że odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności
z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A. doręczono Skarżącemu w trybie
art. 43 k.p.a. - odpowiednio 24 czerwca 2013 r. i 23 września 2013 r. Korespondencja
ta odebrana została przez żonę Skarżącego M. K., która jako dorosły domownik podejmowała się jej przekazania Skarżącemu. Zasadnie zatem wskazał Organ, że Skarżący miał tym samym zapewnioną możliwość korzystania
z przysługujących środków zaskarżenia w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Ponadto, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia
z 28 czerwca 2017 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego,
nie obejmowało ono egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zasadnie stwierdził Organ,
że powyższe stanowiło pierwszą czynność egzekucyjną zmierzającą
do wyegzekwowania ww. należności z tytułu składek i - zgodnie z art. 24
ust. 5b u.s.u.s. - skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia określonego
w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Skoro zatem postępowanie egzekucyjne od tego czasu znajduje się w toku nie sposób było uznać – jak tego chce Skarżący – że doszło do przedawnienia należności objętych ww. postępowaniem egzekucyjnym, o umorzenie którego wnosił. Choć Sąd zauważa, że okres prowadzonego przez Organ postępowania egzekucyjnego jest bardzo długi a aktywność Organu nieznaczna, to jednak zgodnie z ww. przepisami pozostaje to bez wpływu na skuteczność zawieszenia terminu przedawnienia
w rozpoznawanej sprawie.
Ponadto jak wynika z akt sprawy zawiadomieniami z 14 marca 2022 r., organ egzekucyjny – w toku ww. postępowania egzekucyjnego - dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego Skarżącego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym brak było podstaw do umorzenia postepowania egzekucyjnego również na podstawie
art. 59 § 2 u.p.e.a.
W konsekwencji w niniejszej sprawie zarzuty skargi okazały się niezasadne, brak było podstaw do umorzenia ww. postępowania egzekucyjnego prowadzonego
w stosunku do Skarżącego, przy czym argumentacja Organu w przedstawionym wyżej zakresie znajduje oparcie w aktach sprawy i jej dokumentach oraz nie jest dowolna.
Sąd wskazuje również, że na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. oddalił wniosek dowodowy Skarżącego zgłoszony w piśmie z 9 stycznia 2023 r., w zakresie przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci postanowienia w sprawie umorzenia postepowania egzekucyjnego z 28 czerwca 2017 r., albowiem dokument ten znajdował się w aktach sprawy administracyjnej (k.15). Sąd zauważa bowiem, że zgodnie
z ww. przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.
Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.