I SA/Sz 762/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2021-02-11
NSApodatkoweWysokawsa
nadpłata podatkuzwrot podatkuzajęcie komorniczeumorzenie postępowania egzekucyjnegokodeks postępowania cywilnegoOrdynacja podatkowaskarga administracyjnaWSApodatek dochodowy od osób fizycznych

Podsumowanie

WSA w Szczecinie uchylił decyzję Dyrektora IAS, uznając, że nadpłata podatku nie mogła zostać przekazana na zajęcie egzekucyjne, które zostało wcześniej umorzone.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nadpłaty podatku dochodowego za 2017 r. Organ podatkowy pierwszej instancji odmówił zwrotu, ponieważ nadpłata została przekazana na zajęcie komornicze. Skarżący dowodził, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przed przekazaniem środków. WSA w Szczecinie uchylił decyzję organu odwoławczego, stwierdzając, że przekazanie nadpłaty na umorzone zajęcie było niezgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. dotyczącą odmowy zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. Skarżący, M. K., wykazał nadpłatę w skorygowanym zeznaniu PIT-37. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. przekazał tę nadpłatę komornikowi sądowemu na podstawie zajęcia wierzytelności z maja 2018 r. Skarżący podniósł, że postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonano zajęcia, zostało umorzone postanowieniem z września 2018 r. z powodu bezskuteczności egzekucji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że organ podatkowy nie został poinformowany o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w momencie przekazania nadpłaty. Sąd administracyjny uznał jednak, że umorzenie postępowania egzekucyjnego skutkuje uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia wierzytelności. W związku z tym, przekazanie nadpłaty na umorzone zajęcie było niezgodne z prawem, a organ podatkowy nie mógł odmówić zwrotu nadpłaty, powołując się na brak środków, które zostały przekazane bez podstawy prawnej. Sąd podkreślił, że organ podatkowy, jako dłużnik zajętej wierzytelności, ma obowiązek zastosować się do wezwań komornika, ale tylko w sytuacji, gdy zajęcie jest aktualne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy nie może odmówić zwrotu nadpłaty w takiej sytuacji, ponieważ umorzenie postępowania egzekucyjnego skutkuje uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia wierzytelności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie zajęcia wierzytelności. W związku z tym, przekazanie nadpłaty na umorzone zajęcie było niezgodne z prawem, a organ podatkowy nie mógł odmówić zwrotu środków, które zostały przekazane bez podstawy prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.c. art. 825

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 900 § par. 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 895

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 896 § par. 1 i par. 2

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 902

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 902 2

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

O.p. art. 77 § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 89

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie postępowania egzekucyjnego skutkuje uchyleniem zajęcia wierzytelności. Przekazanie nadpłaty na umorzone zajęcie jest niezgodne z prawem. Organ podatkowy nie może odmówić zwrotu nadpłaty, jeśli środki zostały przekazane bez podstawy prawnej.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy nie został poinformowany o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w momencie przekazania nadpłaty. Organ podatkowy nie jest uprawniony do kontrolowania legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego. Skarżący powinien dochodzić roszczeń na drodze cywilnej.

Godne uwagi sformułowania

umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych uchylone zostaje także zajęcie wierzytelności organ podatkowy nie jest uprawniony do kontrolowania legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego

Skład orzekający

Anna Sokołowska

przewodniczący

Marzena Kowalewska

sprawozdawca

Joanna Wojciechowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego dla zajęcia wierzytelności przez organ podatkowy."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ podatkowy przekazał środki na zajęcie, które zostało później umorzone, a organ nie był o tym fakcie poinformowany w momencie przekazania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest śledzenie statusu postępowań egzekucyjnych i jakie mogą być konsekwencje błędów proceduralnych organów podatkowych.

Czy umorzone zajęcie komornicze może pozbawić Cię zwrotu nadpłaty podatku? Sąd wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Sz 762/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Joanna Wojciechowska
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 628/21 - Wyrok NSA z 2024-01-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 825, art. 900 par. 1, art. 895, art. 896 par. 1 i par. 2, art. 902 2,
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. (dalej: "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") z dnia [...] lipca 2019 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] w sprawie odmowy uwzględnienia wniosku o zwrot nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. wykazanej w złożonym zeznaniu PIT-3 7 w wysokości [...] zł utrzymał ją mocy.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że w wyniku rozpoznania odwołania z dnia [...] lipca 2019 r. od decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2019 r. organ odwoławczy na tle materiału dowodowego przekazanego przez organ I instancji, decyzją znak: [...] z dnia [...] września 2019r., uznał za zasadne utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Powyższą decyzję z dnia [...] września 2019r., Strona pismem z dnia [...] października 2019 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z 12 marca 2020r., sygn. akt I SA/Sz 872/19 (orzeczenie prawomocne od 24 czerwca 2020 r.), uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej znak: [...] z dnia [...] września 2019r. W wyroku Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien wyczerpująco wyjaśnić przesłanki dokonanego rozstrzygnięcia w tym odnieść się do udokumentowanych zarzutów odwołania tj. m.in. do postanowienia Komornika Sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego [...] z dnia [...] września 2018 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2020 r. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2019 r. wskazał, że :
1. W dniu [...]02.2018 r. do Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło zeznanie PIT-37 M. W. obecnie K. o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2017 z wykazaną kwotą do zwrotu/zapłaty "0,00".
2. W dniu [...]05.2018 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło złożone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. D. M. zajęcie wierzytelności dotyczące M. W. obecnie K. , jako dłużnika o sygn. [...]. Powyższe zajęcie dotyczyło prowadzonego postępowania egzekucyjnego z wniosku wierzyciela: D. Sp. z o.o. [...] ul. [...], reprezentowanego przez radcę prawnego A. S.-P. z kwotą na dzień zajęcia [...] zł. samej należności głównej bez uwzględnienia odsetek i innych kosztów postępowania.
3. W dniu [...]10.2018r. wpłynęła do Urzędu Skarbowego w B. korekta zeznania PIT- 37 za 2017r. M. W. obecnie K. z kwotą do zwrotu w wysokości [...] zł. Ostateczny termin zwrotu zgodnie z art. 77 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2018 r. przypadał na [...]01.2019 r.
4. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. - jako dłużnik zajętej wierzytelności wypełniając swój obowiązek wynikający z art. 896 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1360 z późn. zm.) zwany dalej k.p.c., w dniu 13 listopada 2018 r. przekazał całą nadpłatę z podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. M. W. obecnie K. w wysokości [...] zł. na w/w zajęcie wierzytelności, informując o tym podatnika zawiadomieniem z dnia [...]11.2018 r. o nr [...] oraz pismem z dnia [...]03.2019 r. o nr [...]
5. W dniu [...]03.2019 r. M. K. złożył zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej będącej podatnikiem [...], wskazując w nim adres do korespondencji: Areszt Śledczy w K. ul. [...] [...]. Na zgłoszeniu ZAP-3 dodatkowo złożył wniosek o podanie informacji, co stało się z jego nadpłatą podatku za 2017r.
6. Pismem z dnia [...]03.2019 r. o nr [...] organ podatkowy wyjaśnił M. K., że nadpłata wynikająca z korekty zeznania PIT-37 za 2017r. w wysokości [...] zł. została w dniu [...]11.2018 r. w całości przekazana na powyższe zajęcie wierzytelności.
7. W dniu [...]04.2019 r. wpłynęło do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. pismo, w którym M. K. wezwał Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. do zwrotu nadpłaty wynikającej z korekty zeznania PIT-37 za 2017r. wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu wniosku Strona podała, że organ podatkowy przekazał przedmiotową nadpłatę na zajęcie wierzytelności o sygn.[...], które to zostało prawomocnie umorzone postanowieniem z dnia [...]09.2018 r. przez Komornika Sądowego D. M..
8. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. celem wyjaśnienia niniejszej kwestii, zwrócił się w dniu [...]04.2019 r. do Komornika Sądowego D. M. o udzielenie pisemnej informacji, czy na dzień przekazania nadpłaty M. K. na zajęcie wierzytelności sygn. [...], zajęcie to było aktualne oraz w jaki sposób została rozksięgowania przekazana przez urząd nadpłata.
9. Pismem z dnia [...]05.2019 r. (data wpływu do urzędu) Komornik Sądowy D. M. poinformował, iż zajęcie wierzytelności o sygn. [...] dot. nadpłaty M. K. na dzień [...]11.2018 r. (tj. dzień przekazania nadpłaty na niniejsze zajęcie) było aktualne, a kwota [...]zł. przekazana przez organ podatkowy została zaksięgowana na poczet powstałych kosztów egzekucyjnych w prowadzonym przez komornika sądowego postępowaniu egzekucyjnym.
10. W dniu [...]05.2019 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło złożone przez Stronę ponaglenie w kwestii zwrotu nadpłaty wynikającej z korekty zeznania PIT-37 za 2017r. Jednocześnie strona, zarzuciła organowi podatkowemu, że skoro zajęcie wierzytelności [...] zostało prawomocnie umorzone przez komornika, nadpłatę niesłusznie przekazano na to zajęcie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. ponownie wystosował w dniu [...].05.2019 r. zapytanie do Komornika Sądowego D. M. o udzielenie pisemnej informacji, czy wskazane zajęcie wierzytelności zostało umorzone oraz wskazanie dokładnej daty jego umorzenia.
11. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., z uwagi na konieczność zebrania dodatkowych dowodów mających znaczenie w sprawie, w szczególności uzyskania wyjaśnień od Komornika Sądowego D. M., w dniu [...]05.2019 r. postanowieniem o nr [...] wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...]07.2019 r. Strona niniejsze postanowienie otrzymała [...]06.2019r.
12. Pismem z dnia [...]06.2019 r. (data wpływu do urzędu) Komornik Sądowy D. M. podtrzymał swoje wcześniejsze wyjaśnienie, iż zajęcie wierzytelności o sygn. [...] na dzień przekazania nadpłaty było aktualne.
13. Strona do odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. dołączyła postanowienie z dnia [...]09.2018r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego sprawy [...].
Mając na uwadze wskazania Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 12 marca 2020r., (sygn. akt I SA/Sz 872/19) co do dalszego prowadzenia postępowania organ odwoławczy wskazał, że wierzytelność będąca nadpłatą, która powstała na gruncie przepisów ww. ustawy Ordynacja podatkowa, a taką jest nadpłata w podatku dochodowym, może zostać zajęta przez administracyjny organ egzekucyjny na podstawie art. 89 i nast. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego na podstawie art. 895 i nast. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U z 2018 r. poz.1360 ze zm.) zwany dalej k.p.c.
Powołując art. 900 § 1, art. 9022 § 1 k.p.c. organ odwoławczy wskazał, że Komornik Sądowy D. M. dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności o sygn. [...], w dniu [...]05.2018 r. tj. w dniu wpływu do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. złożonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. D. M. zajęcie wierzytelności dotyczące M. W. obecnie K. , jako dłużnika.
Następnie, w związku z wpływem w dniu [...]10.2018 r. korekty zeznania PIT-37 za 2017r. M. W. obecnie K. z kwotą do zwrotu w wysokości [...] zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. realizując nałożone na niego obowiązki wynikające z zajęcia o sygn. [...] przekazał w dniu [...]11.2018 r. zajętą wierzytelność na dokonane przez komornika zajęcie.
W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, istotne znaczenie ma fakt, że organ I instancji do dnia [...]11.2018 r. tj. przekazania zajętej wierzytelności (nadpłaty podatku) jak również do dnia wydania zaskarżonej decyzji o odmowie uwzględnienia wniosku o zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. nie został poinformowany przez Komornika Sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Dopiero na etapie postępowania odwoławczego Strona dołączyła do odwołania oryginał postanowienia z dnia [...]09.2018r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego sprawy o sygn. [...]
Organ I instancji przekazał zatem zajętą wierzytelność oraz orzekł zaskarżoną decyzją, o odmowie dokonania zwrotu nadpłaty w oparciu o materiał dowodowy w którym brak było dokumentu w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, że brak informacji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec M. W. (obecnie K. ) obligował organ I instancji do uwzględnienia żądania Komornika Sądowego, a w konsekwencji do odmowy dokonania zwrotu nadpłaty.
Biorąc pod uwagę fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego udokumentowanego postanowieniem z dnia [...]09.2018r. o sygn. [...], organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 825 k.p.c. umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. A więc umorzenie postępowania egzekucyjnego spowodowało, iż uchylone zostało także zajęcie wierzytelności. Zgodnie z art. 826 k.p.c. zajęcie praw lub rzeczy należących do dłużnika dokonane w trakcie trwania egzekucji przestało obowiązywać. .
Biorąc pod uwagę, przedstawione okoliczności sprawy i materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że w dacie [...] listopada 2018 r., tj. przekazania nadpłaty Komornikowi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. nie trwało już zajęcie wierzytelności o sygn. [...] wobec umorzenia postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. postępowania egzekucyjnego, o czym Komornik nie poinformował dłużnika zajętej wierzytelności nie wycofując zajęcia.
Jednakże, pomimo tego, iż obecnie organy podatkowe dysponują oryginałem postanowienia z dnia [...] września 2018r. o sygn. [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, którego w dacie [...] listopada 2018 r., tj. przekazania nadpłaty Komornikowi, nie miał organ I instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. nie posiada już w swojej dyspozycji nadpłaty należnej podatnikowi, którą przekazał Komornikowi Sądowemu na podstawie ww. zajęcia zatem nie ma możliwości zwrotu tej kwoty M. K. dlatego zasadna była odmowa zwrotu nadpłaty.
Jednocześnie organ odwoławczy pouczył, że podatnik ma prawo zwrócić się do komornika sądowego z wezwaniem do wpłaty ściągniętej nienależnie nadwyżki na wskazany rachunek bankowy. Jak wynika z akt sprawy Komornik Sądowy, zgodnie z art. 1025 k.p.c. w pierwszej kolejności zaspokoił koszty egzekucyjne, o czym poinformował, w piśmie z dnia [...]05.2019 r., Naczelnika Urzędu Skarbowego w B..
Odnosząc się do zarzutu Strony oparcia ustaleń na fałszywym materiale dowodowym pochodzącym od Komornika Sądowego, organ odwoławczy wskazał, że ocena zasadności zajęcia wierzytelności dłużnika nie należy do kompetencji organów podatkowych. Organ podatkowy nie jest uprawniony bowiem do kontrolowania legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego, ani też kwestionowania tytułu wykonawczego, w oparciu o który dokonano zajęcia. Organ podatkowy nie jest bowiem stroną postępowania w tym przypadku a jedynie dłużnikiem zajętej wierzytelności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji organów podatkowych. Pełnomocnik Skarżącego wskazał na skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego na zajęcie egzekucyjne – 826 k.p.c.
Organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia ( art. 145 p.p.s.a.).
Przypomnieć należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dnia [...]11.2018 r. przekazał Komornikowi Sądowemu tytułem zajęcia z dnia [...]05.2018 r. w sprawie [...] nadpłatę podatku dochodowego wykazaną przez Skarżącego w korekcie zeznania z dnia [...]10.2018 r. To postępowanie egzekucyjne o sygn. akt [...] zostało umorzone przez Komornika Sądowego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji postanowieniem z dnia [...]09.2018 r., który to dokument w oryginale Skarżący załączył do odwołania. W niniejszej sprawie, zdaniem organu istotne znaczenie ma fakt, że organ podatkowy pierwszej instancji do dnia [...]11.2018 r. tj. przekazania zajętej wierzytelności (nadpłaty podatku) jak również do dnia wydania zaskarżonej decyzji o odmowie uwzględnienia wniosku o zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. nie został poinformowany przez Komornika Sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze zarzuty skargi wskazać należy, że nie budzą wątpliwości skutki zajęcia wierzytelności przez Komornika Sądowego tj. nadpłaty w podatku dochodowym i wynikające z tego obowiązki organu podatkowego – vide art. 895, art. 896 k.p.c., art. 902 k.p.c., art. 902 2 k.p.c.
Nie budzi wątpliwości również i to, że wierzytelność będąca nadpłatą, która powstała na gruncie przepisów ww. ustawy Ordynacja podatkowa, a taką jest nadpłata w podatku dochodowym, może zostać zajęta w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego na podstawie art. 895 i nast. k.p.c.
W momencie wpływu zajęcia wierzytelności od komornika sądowego, organ egzekucyjny sądowy nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tym zajęciem. Organ podatkowy natomiast, w momencie otrzymania takiego zajęcia wierzytelności staje się dłużnikiem zajętej wierzytelności.
Zgodnie z art. 896 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., do egzekucji z wierzytelności komornik przystępuje przez jej zajęcie. W celu zajęcia komornik:
1) zawiadomi dłużnika, że nie wolno mu odbierać żadnego świadczenia ani rozporządzać zajętą wierzytelnością i ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
2) wezwie dłużnika wierzytelności, aby należnego od niego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi lecz złoży je komornikowi lub na rachunek depozytowy Ministra Finansów.
Zgodnie z art. 900 § 1 k.p.c., zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności. Stosownie zaś do treści art. 9022 § 1 k.p.c. zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku w rozumieniu ustawy Ordynacja podatkowa obejmuje także wierzytelności przyszłe, wynikające z nadpłaty lub zwrotu podatku powstałych w ciągu roku od dnia dokonania zajęcia. W sytuacji, gdy komornik dokona zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, a w urzędzie skarbowym złożone będzie zeznanie roczne z wykazaną nadpłatą, naczelnik urzędu zobowiązany jest do przekazania, do wysokości kwoty widniejącej na zajęciu, nadpłaty z zeznania rocznego.
Ale zauważyć też należy, że zgodnie z art. 825 k.p.c. w każdym czasie może dojść do umorzenie postępowania egzekucyjnego, które powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. A więc umorzenie postępowania egzekucyjnego spowoduje, iż uchylone zostaje także zajęcie wierzytelności. Zgodnie z art. 826 k.p.c. zajęcie praw lub rzeczy należących do dłużnika dokonane w trakcie trwania egzekucji przestało obowiązywać.
W ocenie Sądu źródłem naruszenia prawa w niniejszym postępowaniu podatkowym było po pierwsze nieuprawnione stanowisko Organu pomijające skutki płynące dla zajęcia wierzytelności umorzenie postępowania egzekucyjnego a także brak należytej analizy faktycznej i prawnej pojęcia "zajęcia wierzytelności" oraz przepisów regulujących w tym zakresie postępowanie egzekucyjne.
Nie budzi wątpliwości, że argumentacja prawna organów podatkowych byłaby uprawniona gdyby nie postanowienie z dnia [...]09.2018 r. [...], mocą którego zostało umorzone postępowanie egzekucyjne i jak wynika to z jego treści z powodu bezskuteczności egzekucji. W związku z tym uchylone także zostało zajęcie wierzytelności z dnia [...]05.2018 r. które było podstawą do przekazania dnia [...]11.2018 kwoty nadpłaty wykazanej przez Skarżącego w korekcie zeznania z dnia [...]10.2018 r.
Stąd brak jest podstaw do uznania, że organ podatkowy jako zobowiązany (poddłużnik, trzeciodłużnik) realizował prawa z zajęcia z dnia [...]08.2018 r.
W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne i nie zawiadomił o tym organ podatkowy.
Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu zważyć należy, że organ podatkowy zobowiązany był, przed przekazaniem środków komornikowi sądowemu - i tym bardziej przed podjęciem decyzji o odmowie zwrotu nadpłaty - do wnikliwego badania treści "zajęcia wierzytelności" i podjęcia, w wyniku tego badania, zgodnej z prawem decyzji i to wobec jasnej argumentacji Skarżącego.
Z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby przed dokonaniem przekazania kwoty spornej nadpłaty, organ podatkowy zwrócił się na piśmie o informacje trwanie zajęcia z dnia [...]05.2018 r. W piśmie z dnia [...]04.2019 r. znajduje się odniesienie do bliżej nieokreślonej co do czasu i z bliżej nieokreślona osobą z biura [...]. Fakt zaś zaliczenia tejże kwoty na należności nie objęte zajęciem z dnia [...]05.2018 r., nie stanowi realizacji obowiązku organu, o którym mowa w art. 9022 K.p.c.
Badanie "zajęcia wierzytelności" przed przekazaniem środków komornikowi sądowemu, ma przede wszystkim znaczenie dla oceny gospodarki finansowej organu administracji przez właściwe podmioty a wynik tego badania powinien uzasadniać rozstrzygnięcia o zwrotu nadpłaty. Nie sprostanie tym obwiązkom przez organy podatkowe nie powinno być przyczyną niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty na gruncie Ordynacji podatkowej.
Nie można także podzielić stanowiska Organu, że w okolicznościach niniejszej sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego odmawiając zwrotu nadpłaty nie naruszył zasadę legalizmu (art. 120 O.p.). przekazując sporną nadpłatę (na skutek zajęcia wierzytelności) komornikowi sądowemu w prowadzonym przez niego przeciwko Skarżącemu postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu egzekucyjnego, zaopatrzonego klauzulą wykonalności (przeciwko skarżącemu).
Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, organ podatkowy nie jest uprawniony do kontrolowania legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego, ani też kwestionowania tytułu wykonawczego, w oparciu o który dokonano zajęcia. W sytuacji skierowania egzekucji do wierzytelności należnych podatnikowi z tytułu rozliczeń podatkowych, organ podatkowy, jako dłużnik zajętej wierzytelności, ma obowiązek zastosować się do wezwań komornika i do obowiązków wynikających z zajęcia. Żaden przepis prawa nie umożliwia bowiem temu organowi wydania postanowienia o odrzuceniu wniosku komornika sądowego dotyczącego zajęcia wierzytelności np. z tytułu nadpłaty podatku (por. np. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 979/12 oraz z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 834/15 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1278/14). Wypada zauważyć, że zgodnie z art. 900 § 1 k.p.c. zajęcie wierzytelności pieniężnych w ramach egzekucji z innych wierzytelności, uregulowane w art. 895 i nast. k.p.c., jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności. Organ podatkowy jako dłużnik zajętej wierzytelności, nie mając możliwości kwestionowania zasadności zajęcia komorniczego, musi zastosować do wezwania komornika skierowanego w trybie art. 896 § 1 pkt 2 k.p.c. Zgodnie bowiem z art. 902 k.p.c., do skutków niezastosowania się do wezwań komornika i do obowiązków wynikających z zajęcia odpowiednie zastosowanie znajduje art. 886 k.p.c.
Jednakże trzeba mieć na uwadze, że te wszystkie powoływane prze organ konsekwencje dotyczą sytuacji istnienia zajęcia. Zatem z oczywistych względów nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie i organ podatkowy nie może wykazywać, ze realizował zajęcie egzekucyjne z dnia [...]05.2018 r.. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że komornik Sądowy zaniechał poinformowania o umorzeniu postępowania egzekucyjnego organ podatkowy.
Stąd nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że to Skarżący poniósł na skutek działań komornika szkodę i że jak wskazano w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji właściwym będzie dochodzenie ewentualnych roszczeń na zasadach przewidzianych w prawie cywilnym przez Skarżącego.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że Skarżący miał możliwość dochodzenia swoich racji w postępowaniu egzekucyjnych - art. 841 § 1 K.p.c. czy
art. 767 § 1 K.p.c. bo takie w momencie przekazania nadpłaty już nie trwało.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że postępowanie podatkowe nie stanowi natomiast drogi prawnej do załatwiania spraw postępowania egzekucyjnego, skargi na czynności komornika ani nie zastępuje postępowania odszkodowawczego (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 3380/13), ale można to odnieść do sytuacji legalnego działania organu podatkowego jako dłużnika zajętej wierzytelności, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę