I SA/Sz 75/25

I SA/Sz 75/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Finanse publiczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 252, art. 60, art. 61
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dz.U. 2024 poz 935
art.  3 par 1. par 2 pkt 2, art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 35, art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2005 nr 17 poz 141
art. 2  ust. 1
Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi F. R. D., E., K. i A. "D." z siedzibą w B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO.4102.1594.2024 w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2019 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie decyzją z 12 grudnia 2024 r. nr SKO.4102.1594.2024 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. (dalej: "Organ I instancji") z 19 lipca 2024 r., znak RFB.3153.1.2024.AD w sprawie ustalenia i zwrotu przez Fundację [...] w B. (dalej: "Fundacja", "Skarżąca") kwoty dotacji podmiotowej pobranej w nadmiernej wysokości w 2019 r. w wysokości [...] zł oraz określenia terminu odsetek należnych od ww. kwoty naliczanych
jak dla zaległości podatkowych.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Gmina [...] 31 grudnia 2018 r. zawarła z ww. Fundacją umowę dotacji
Nr [...], którą następnie zmieniła aneksem nr [...] z 28 marca 2019 r. Zgodnie
z § 2 umowy ww. gmina zobowiązana była do przekazania dla Fundacji na prowadzenie Szkoły Podstawowej [...] i Gimnazjum Nr [...] w B. dotacji na każdego ucznia w wysokości przewidzianej
na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły prowadzonej przez gminę, nie niższej jednak, niż kwota przewidziana na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej. Zgodnie z § 2 ust. 4 umowy dotacja jest udzielana na pisemny wniosek Fundacji. Natomiast z § 2 ust. 6 umowy wynika, że dotacja jest przekazywana na faktyczną liczbę uczniów uczęszczających do szkoły, według stanu na 1 dzień każdego miesiąca.
W dniu 3 października 2018 r. dyrektor szkoły złożył do gminy zestawienie zbiorcze systemu SIO na dzień 30 września 2018 r. Następnie pismem z 17 października 2018 r. zbiorcze zestawienia gminy według stanu na dzień 30 września 2018 r. zostały przekazane do Z. Kuratorium Oświaty w S..
Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej 28 października 2021 r. wydał decyzję zobowiązującą gminę do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części subwencji oświatowej ogólnej za 2019 r. Gmina nie zwróciła się do Ministra Finansów, Funduszy
i Polityki Regionalnej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwagi na toczące się w tym samym czasie inne postępowania w sprawie zwrotu części subwencji za lata 2017 - 2018 i 2020 r. W stosunku do pozostałych decyzji wydanych w okresie
kwiecień - czerwiec 2021 r. gmina zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, co skutkowało wydaniem ostatecznych podtrzymujących decyzji w październiku 2021 r., czyli w okresie wydania pierwszej decyzji w sprawie zwrotu części subwencji
za 2019 r.
W dniu 15 maja 2024 r. gmina skierowała pismo nr [...]
do Fundacji informujące o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Następnie organ przeprowadził kontrolę danych wykazanych w miesięcznych informacjach z danymi wynikającymi
z dokumentów źródłowych. W toku kontroli członek zarządu Fundacji, jednocześnie pełniący funkcję Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] Gimnazjum nr [...] B. , złożył także informację o ilości uczniów mniejszości narodowej, którzy w 2019 r. posiadali obywatelstwo polskie i inne obywatelstwo, niż polskie. Na podstawie danych zgromadzonych w SIO i w decyzjach Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej stwierdzono się, że Szkoła Podstawowa [...] w B.
i Gimnazjum Nr [...] im. T. S. w B. B., błędnie wskazywały liczbę uczniów mniejszości narodowej za 2019 r.
Szkoła Podstawowa Nr [...] w B. wykazywała:
- jako uczniów oddziałów i szkół z nauczaniem w języku mniejszości narodowej
lub mniejszości etnicznej bądź uczniów oddziałów i szkół, w których zajęcia edukacyjne prowadzone są w dwóch językach: polskim i ukraińskim, będącym drugim językiem nauczania uczniów, także uczniów, którzy nie posiadali obywatelstwa polskiego; co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych wagą P24.
Gimnazjum Nr [...] w B. wykazywało:
- jako uczniów oddziałów i szkół z nauczaniem w języku mniejszości narodowej
lub mniejszości etnicznej bądź uczniów oddziałów i szkół, w których zajęcia edukacyjne prowadzone są w dwóch językach: polskim i ukraińskim, będącym drugim językiem nauczania uczniów, którzy nie posiadali obywatelstwa polskiego; co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych wagą P24.
W wyniku kontroli stwierdzono, że wykazywana liczba uczniów w poszczególnych miesiącach w 2019 r. była zgodna z liczbą uczniów faktycznie uczęszczających
do Szkoły Podstawowej Nr [...]. Szczegółowe naliczenie kwoty dotacji do zwrotu stanowiło załącznik do decyzji, będące jednocześnie jej integralną częścią.
W dniu 15 stycznia 2020 r. Fundacja złożyła do gminy rozliczenie dotacji
za 2019 r., które zostało przyjęte w całości i zaksięgowane dokumentem polecenie księgowania Nr [...]/2 z 31 grudnia 2019 roku na łączną kwotę [...] zł.
Organ wskazał, że dotacja udzielona dla Fundacji powinna być udzielona w kwocie nie niższej niż kwota przewidziana w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, wynikająca z danych SIO i metryczki subwencji oświatowej SIO, powiększona dodatkowo o wskaźnik zwiększający. A zatem, jeśli dane wykazane pierwotnie w systemie SIO zostały zawyżone w wadze P24, to znaczy, że dotacja została naliczona i pobrana w nadmiernej wysokości na podstawie błędnie wykazanych danych.
W przedmiotowej sprawie Fundacja zobowiązana jest do zwrotu dotacji w wysokości [...] zł, który należy dokonać na konto gminy w terminie 15 dni od dnia wydania decyzji, tj. do 5 sierpnia 2024 r. Po tym terminie nalicza się odsetki, jak dla zaległości podatkowych.
Organ II instancji stwierdził, że odwołanie Fundacji nie zasługuje
na uwzględnienie, gdyż decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami prawa.
W pierwszej kolejności wskazał, iż zasady zwrotu dotacji niewykorzystanych, pobranych w nadmiernej wysokości, czy też wykorzystanych w sposób niezgodny z przeznaczeniem regulowały przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
(Dz.U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.), tj. art. 252.
W ocenie Organu odwoławczego decyzją Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 28 października 2021 r. gmina została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej kwoty części subwencji oświatowej ogólnej za 2019 r. i ustalono tę kwotę
w wysokości [...] zł. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje genezę powstania nieprawidłowości co wiąże
się z koniecznością zwrotu nienależnie pobranej części subwencji ogólnej. Wyjaśniono bowiem, iż na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie ustalono, że w systemie informacji oświatowej według stanu na 30 września 2018 r.:
1) Szkoła Podstawowa nr [...] w B. wykazała:
- 29 uczniów w grupie nauczania języka mniejszości, którzy nie posiadali obywatelstwa polskiego, co spowodowało zawyżenie o 29 liczby uczniów przeliczonych wagą P24,
2) Szkoła Podstawowa nr [...] w B. - oddział gimnazjalny wykazała:
- 10 uczniów w grupie nauczania języka mniejszości, którzy nie posiadali obywatelstwa polskiego, co spowodowało zawyżenie o 10 liczby uczniów przeliczonych wagą P24.
Oznaczało to, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Miasta i Gminy B. na 2019 r. została zawyżona o kwotę [...] zł na skutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o [...] oraz o [...] zł na skutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o [...], w związku z regulacją podwyżek wynagrodzeń nauczycieli od 1 września 2019 r. o 9,6% oraz wprowadzeniem świadczenia na start dla nauczycieli stażystów. Analiza rozliczenia kwoty dotacji do zwrotu stanowiąca załącznik do decyzji nie budziła zastrzeżeń pod względem formalnym jak i merytorycznym.
Z uwagi na przedstawione wywody, Organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty odwołania były niezasadne, jak również zarzut, że decyzja Ministra Finansów
z 28 października 2021 r. w przedmiocie zobowiązania gminy do zwrotu części dotacji została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W tym bowiem przypadku sprawa
nie podlega jurysdykcji SKO w Koszalinie.
Ponadto Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom Fundacji unormowania związane ze zwrotem dotacji określone są w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych, zatem przepisach administracyjnego prawa publicznego,
co obliguje organ administracji do wydania decyzji w trybie przepisów procedury administracyjnej. Podkreślił przy tym, że skoro dotacje pochodzą ze środków publicznych, to sposób ustalania ich wysokości, a w konsekwencji wykorzystania
jest pod szczególną kontrolą. Oceny sprawy nie zmienia podnoszona przez stronę kwestia uregulowania wysokości dotacji w umowie. Błędne są twierdzenia strony,
iż zawarcie umowy przenosi rozpatrzenie sprawy na drogę prawa cywilnego, wskazując właściwość sądu powszechnego. Umowa bowiem nie mogła określać wysokości dotacji oświatowej w sposób niezgodny z przepisami prawa zawartymi w art. 25 ustawy
o finansowaniu zadań oświatowych, umowa w § 2 ust. 1 odnosi się do zapisów dotyczących prawa publicznego, przywołując zapisy dotyczące części oświatowej subwencji ogólnej. Skoro wysokość dotacji, a także kwestia przekazania prowadzenia szkoły Fundacji wynika z przepisów prawa administracyjnego to nie można przyjąć
za trafne twierdzeń, iż nie jest dopuszczalna droga administracyjna dochodzenia zwrotu dotacji oświatowej. Przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w sposób bezwzględnie obowiązujący określają zasady kalkulacji dotacji oświatowej,
co w konsekwencji powyższego powoduje, iż przekroczenie sposobu kalkulacji wiąże
się z ustaleniem pobrania dotacji w nadmiernej wysokości. Ustalenie pobrania dotacji
w nadmiernej wysokości jest okolicznością obiektywną, w której organ administracji publicznej nie jest uprawniony do weryfikowania przyczyny powyższych okoliczności,
tj. weryfikacji dostosowania systemu informacji oświatowej do przepisów prawa
czy też analizowania przyczyny naliczenia dotacji w nadmiernej wysokości jako konsekwencji występowania systemowego błędu. Ocenie Kolegium nie podlegają również kwestie dotyczące ewentualnej winy we wprowadzeniu danych do SIO,
czy też wynikające z art. 165 ust. 1 Prawa oświatowego prawo cudzoziemców do nauki szkolnej, gdyż sprawa nie toczy się o kwestię uprawnień, lecz kwestie zasad finansowania i niniejsze przepisy nie mogą mieć wypływu na przedmiot niniejszego procedowania. Bezdyskusyjnie bowiem uznawano za uczniów mniejszości narodowej uczniów, którzy nie posiadali obywatelstwa polskiego zatem nie stanowili oni mniejszości, co w konsekwencji wiązało się z ustaleniem i przekazaniem dotacji w nadmiernej wysokości. Kwestia ta również jest niesporna z uwagi na wydaną ostateczną decyzję przez Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 22 października 2021 r. Bezsprzecznie również uchwała nr XVII/129/2016 Rady Miejskiej w Białym Borze z dnia 22 czerwca 2016 r. określa zasady kontroli wykorzystania dotacji.
Skoro wykazywani w informacjach byli uczniowie nieposiadający obywatelstwa polskiego, to nie stanowili oni uczniów stanowiących mniejszość narodową,
w konsekwencji przekazywana dotacja na uczniów nie posiadających obywatelstwa polskiego była dotacją pobraną w nadmiernej wysokości.
Podsumowując, Kolegium uznało, że Fundacja pobrała dotację podmiotową
w nadmiernej wysokości (należność główna - [...] zł wraz z obowiązkiem zapłaty odsetek od tej kwoty). W ocenie Kolegium działania Organu I instancji były działaniami zgodnymi z przepisami prawa, zaś zaskarżona decyzja powinna pozostać w obrocie prawnym.
Fundacja zaskarżyła ww. decyzję Organu odwoławczego skargą wniesioną
do tutejszego Sądu decyzji tej zarzucając:
1) naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2024.572) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacji,
gdy właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd powszechny;
2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 169 ust. 5 i ust. 6 w zw. z art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U 2024.1530) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie zaktualizowały się przesłanki zwrotu dotacji podmiotowej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego za 2019 r.;
3) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art.165 ust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. prawo oświatowe (t.j. Dz.U 2024.152) poprzez jego błędne zastosowanie
i uznanie, że osoby niebędące obywatelami polskimi zostały w sposób nieprawidłowy wpisane do systemu Informacji Oświatowej i w konsekwencji uznanie, że Skarżąca pobrała kwotę dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w nadmiernej wysokości;
4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 lit. g ratyfikowanej umowy międzynarodowej - Europejskiej Karty Języków Regionalnych
lub Mniejszościowych sporządzonej w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r.
(t.j. Dz.U.2009.137.1121), zwanej w dalszej części wniosku "Kartą" ratyfikowanej przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej 28 listopada 2008 r., poprzez
jej niezastosowanie i uznanie, że osobom nieposiadającym obywatelstwa polskiego nie przysługuje prawo do nauki języka mniejszościowego, mimo zamieszkiwania na obszarze, na którym jest on używany;
5) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust.1 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym
(t.j. Dz.U.2017.823), zwanej w dalszej części wniosku "ustawą o mniejszościach narodowych i etnicznych" poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że o uprawnieniu do pobierania nauki języka ukraińskiego decyduje obywatelstwo, a zatem poprzestanie na wykładni językowej tych przepisów
oraz pozostałych przepisów ustawy, podczas gdy konieczne jest sięgnięcie
do wykładni systemowej, a w szczególności poprzez uwzględnienie treści
art. 7 ust.1 lit. g Karty w zw. z art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 12 grudnia 2024 r., jak i decyzji Organu
I instancji. W uzasadnieniu skargi Strona odniosła się do podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało,
że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia,
że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego
lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym
jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia tej decyzji.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, że analogiczna sprawa dotycząca ustalenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2018 r. była już przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego Sądu. W wyroku o sygn. akt I SA/Sz 111/24 z 9 października 2024 r., Sąd przywołał argumentację uzasadniającą oddalenie skargi skarżącej uznając,
że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne
z prawem, którą to argumentacją, uznając ją za całkowicie uzasadnioną, Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę dotyczącą 2019 r., posłuży się częściowo. Sąd wskazuje jednocześnie, że przywołane powyżej orzeczenie jest nieprawomocne.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionej w skardze kwestii braku kognicji sądu administracyjnego (punkt 1), albowiem – w ocenie Skarżącej
do rozpoznania sporu w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości właściwy jest sąd powszechny, a nie wojewódzki sąd administracyjny.
Otóż, na mocy art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U.1997.78.483) Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy
nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ww. ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2
pkt 1 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Odnosząc przytoczoną regulację prawną do okoliczności rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu (decyzji),
czy jest on zgodny z prawem materialnym - określającym prawa i obowiązki stron
oraz z prawem procesowym - regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 252
ust. 1 pkt 2 oraz art. 252 ust. 3 i art. 252 ust. 6 pkt 2 ustawy o finansach publicznych
w związku z art. 25 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
Właściwość organów w sprawach niepodatkowych należności budżetowych
o charakterze publicznoprawnym ustawodawca określił w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.f.p., który stanowi, że organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, (...) są w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego - wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta
albo marszałek województwa. Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym
są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Na podstawie
art. 61 ust. 2 u.f.p. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przysługuje odwołanie. Stosownie zaś do art. 61 ust. 3 pkt 4 u.f.p. organami odwoławczymi są samorządowe kolegium odwoławcze - od decyzji, o których mowa w ust. 1 pkt 4. Ponadto w myśl
art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.
Z przytoczonych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości,
że ustalenie, iż dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości powinno nastąpić
w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez burmistrza (od decyzji przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia, tj. do samorządowego kolegium odwoławczego) w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe wiąże się z administracyjnym charakterem procedur dotyczących udzielenia i zwrotu dotacji oraz potwierdzonym
w orzecznictwie publicznym charakterem środków pochodzących z dotacji (zob. wyrok SN z 13 lutego 2003 r., III RN 11/02, LEX nr 83685; wyrok SN z 22 stycznia 2014 r.,
III CSK 55/13, LEX nr 1455727; wyrok NSA z 2 kwietnia 2014 r., II GSK 159/13).
Wobec powyższego, w świetle poczynionych uwag, za nieuprawniony należy uznać zarzut sformułowany w punkcie 1. petitum skargi, albowiem w toku postępowania administracyjnego prawidłowo w pierwszej instancji decyzję wydał burmistrz, a wniesione przez Fundację odwołanie rozpoznało samorządowe kolegium odwoławcze. Natomiast
– o czym była już mowa powyżej - ostateczna decyzja może być zaskarżona
do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Od wyroku sądu administracyjnego przysługuje natomiast skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego
(na mocy art. 173 § 1 P.p.s.a.).
Tym samym spór pomiędzy Skarżącą a organami w przedmiotowej sprawie dotyczący orzekania o ustaleniu i zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości
w oparciu o przepisy u.f.p. nie należy do właściwości sądu powszechnego oraz – wbrew twierdzeniom Skarżącej – w niniejszej sprawie nie mają zastosowania regulacje prawa cywilnego, pomimo tego, że warunki przyznania, wypłaty, rozliczania dotacji określa umowa cywilnoprawna, zawarta m.in. na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy z dnia
27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U.2017.2203 ze zm.).
Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, że istotę sporu
w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności ustalenia i żądania przez Organy zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2019 r. Dla wyżej wskazanej kwestii spornej w sprawie, a więc istnienia podstaw do wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie dotacji oświatowej jako pobranej w nadmiernej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę, jak wyże wskazano kluczowe znaczenie mają przede wszystkim przepisy ustawy
o finansach publicznych. Stosownie do art. 126 u.f.p. dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone
na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych,
na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.
Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa
w pkt 1 lub pkt 2. Na mocy art. 252 ust. 3 u.f.p. dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego
w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej
niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.
Stosownie zaś do art. 252 ust. 5 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie
z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Kwoty dotacji podlegające zwrotowi, w przypadku, o którym mowa w wyżej wskazanym przepisie, stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 u.f.p.). W przypadku zatem, gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji (wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie
lub w nadmiernej wysokości) właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję, w której określi obowiązki beneficjenta. Powyższe wskazuje, że obowiązek zwrotu dotacji,
o którym mowa w przywołanym art. 252 u.f.p. wynika z mocy prawa (ex lege). Skoro zobowiązanie do zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa, to decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny, co zgodnie wskazuje się w judykaturze
i orzecznictwie (zob. L. Lipiec-Warzecha, Komentarz do art. 169 ustawy o finansach publicznych, Wyd. ABC 2011 r. oraz m.in. wyroki NSA z: 3 września 2014 r.,
II GSK 916/13 i 8 marca 2016 r., II GSK 2190/14).
Wskazać także należy, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania
przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących
do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (Dz.U. poz. 1627) przedszkola, szkoły i placówki publiczne umożliwiają uczniom należącym do mniejszości narodowych i etnicznych w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz.U.2017.823 t.j.) oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, o której mowa w tej ustawie, podtrzymywanie i rozwijanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej przez prowadzenie:
1) nauki języka mniejszości narodowej lub etnicznej, zwanego dalej "językiem mniejszości" oraz języka regionalnego,
2) nauki własnej historii i kultury.
W myśl zaś art. 2 ust. 1 ww. ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, mniejszością narodową lub mniejszością etniczną
w rozumieniu tej ustawy jest grupa obywateli polskich, która spełnia łącznie następujące warunki:
1) jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
2) w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą
lub tradycją;
3) dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
4) ma świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i jest ukierunkowana na jej wyrażanie i ochronę;
5) jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
od co najmniej 100 lat;
6) utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.
Jak wynika z brzmienia przytoczonych przepisów warunkiem sine qua non uznania danej grupy osób za mniejszość narodową lub mniejszość etniczną jest posiadanie przez jej członków obywatelstwa polskiego. Wobec powyższego słusznie organ zakwestionował te dane wpisane do SIO, które dotyczyły uczniów nie posiadających polskiego obywatelstwa, a w konsekwencji orzekł co do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
Skarżąca podważa zasadność orzeczenia przez organ zwrotu kwoty, jaką organ ustalił w wyniku przeprowadzonej kontroli. Mianowicie organ, ustalił że:
3) Szkoła Podstawowa nr [...] w B. wykazała:
- 29 uczniów w grupie nauczania języka mniejszości, którzy nie posiadali obywatelstwa polskiego, co spowodowało zawyżenie o 29 liczby uczniów przeliczonych wagą P24,
4) Szkoła Podstawowa nr [...] w B. - oddział gimnazjalny wykazała:
- 10 uczniów w grupie nauczania języka mniejszości, którzy nie posiadali obywatelstwa polskiego, co spowodowało zawyżenie o 10 liczby uczniów przeliczonych wagą P24.
Z akt sprawy wynikało, że ww. uczniowie nie posiadali obywatelstwa polskiego
i posiadali obywatelstwo innego państwa. W związku z powyższym uczniów
tych nie można uznać za mniejszość narodową lub etniczną, w rozumieniu ww. ustawy
o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, gdyż nie była
to grupa obywateli polskich.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej, według stanu na 30 września 2018 r. - przy podziale części oświatowej subwencji ogólnej na 2019 r. - doszło do zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych. W konsekwencji powyższych ustaleń, w toku postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, Organ
I instancji, a za nim Kolegium, w oparciu o 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. uznały, że Fundacja pobrała dotację podmiotową w nadmiernej wysokości (należność główna - [...] zł wraz z obowiązkiem zapłaty odsetek od tej kwoty).
Wskutek analogicznych ustaleń, poczynionych przez Ministra Finansów, wydana została decyzja z 28 października 2021 r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, mocą której gmina została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej kwoty części subwencji oświatowej ogólnej za 2019 r. i ustalono tę kwotę łącznie w wysokości [...] zł. Przy tym powyższa decyzja Ministra Finansów ani nie była przedmiotem kontroli SKO
w Koszalinie, ani nie podlega kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy przyjęty przez Kolegium, przedstawiony
w części historycznej uzasadnienia zaskarżonej decyzji, został ustalony prawidłowo, wobec tego Sąd przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W toku postępowania administracyjnego – jak wyżej wskazano - wykazano nieprawidłowości, bowiem w systemie informacji oświatowej (SIO) według stanu na dzień 30 września 2018 r. wyżej wymienione szkoły - jako uczniów mniejszości narodowej wykazały uczniów, którzy nie posiadali obywatelstwa polskiego, lecz obywatelstwo ukraińskie.
W związku z tym, z ustaleń organu wynikało, że doszło do zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych wagą P24 w szkole podstawowej i w gimnazjum w kalkulacji na 2019 r., a w konsekwencji – pobranie w nadmiernej wysokości przez Skarżącą kwoty dotacji. Nieprawidłowości w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej powstały zatem w wyniku wykazania uczniów mniejszości narodowych, którzy
nie posiadali obywatelstwa polskiego, gdyż obowiązujące przepisy prawa nie pozwalały do grup mniejszości narodowych zaliczać cudzoziemców.
Należy podkreślić, iż zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2019 (Dz. U. poz. 2446 ze zm.) waga P24 odnosi się m.in. do uczniów należących do mniejszości narodowej, etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz uczniów pochodzenia romskiego, dla których szkoła podejmuje zadania edukacyjne zgodnie
z przepisami wydanymi na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r.
o systemie oświaty; waga obejmuje uczniów, których liczba, odrębnie ustalona dla każdej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz uczniów pochodzenia romskiego, nie przekracza: w szkole podstawowej - 80, w dotychczasowym gimnazjum - 10, a w szkole ponadpodstawowej
i szkole ponadgimnazjalnej - 30 -N24,i. A zatem, mając na uwadze powyższe rozważania prawne ww. wskaźnik ma zastosowanie do uczniów oddziałów i szkół z nauczaniem
w języku mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub w języku regionalnym
oraz do uczniów oddziałów i szkół, w których zajęcia edukacyjne są prowadzone w dwóch językach, którzy posiadają obywatelstwo polskie i nie mogą uwzględniać uczniów
lub słuchaczy będących obywatelami innego państwa. Waga ta jest bowiem dedykowana dla mniejszości narodowych lub etnicznych. Ustalenie powyższych wag jest wynikiem realizacji zobowiązania zawartego w art. 35 Konstytucji, w świetle którego Rzeczpospolita Polska zapewnia obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych
i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów
i tradycji oraz rozwoju własnej kultury (ust. 1). Mniejszości narodowe i etniczne mają prawo do tworzenia własnych instytucji edukacyjnych, kulturalnych i instytucji służących ochronie tożsamości religijnej oraz do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących ich tożsamości kulturowej (ust. 2). Zobowiązania w tym zakresie Rzeczpospolita Polska przyjęła na siebie również w ramach Konwencji Ramowej o ochronie mniejszości narodowych (Strasburg 1995 r.).
W konsekwencji zatem nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia
art. 2 ust. 1 ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 lit. g Europejskiej Karty języków regionalnych lub mniejszościowych (Dz.U.2009.137.1121), wskazać należy, że w części pierwszej tego aktu w art. 1 pod literą a zawarta została definicja języków regionalnych lub mniejszościowych, stosownie do której "języki regionalne lub mniejszościowe" oznaczają języki, które:
i. są tradycyjnie używane na określonym terytorium państwa przez obywateli
tego państwa tworzących grupę mniejszą liczebnie od pozostałej części ludności
tego państwa,
ii. różnią się od oficjalnego języka (języków) tego państwa, nie obejmuje to ani dialektów oficjalnego języka (języków) tego państwa, ani języków migrantów.
Zatem w definicji języka mniejszościowego jaką posługuje się akt w postaci Europejskiej Karty języków regionalnych lub mniejszościowych znajduje się cecha podmiotów posługujących się takimi językami w postaci obywatelstwa tego państwa. Tym samym także ten międzynarodowy akt podobnie jak polska ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych dla uznania określonej osoby za przynależące do mniejszości narodowej wymaga aby osoba ta posiadała obywatelstwo tego państwa (polskie).
Przywołany natomiast przez Skarżącą przepis art. 7 ust. 1 lit. g Europejskiej Karty języków regionalnych lub mniejszościowych, ma następujące brzmienie: w odniesieniu do języków regionalnych lub mniejszościowych na terytoriach, na których takie języki regionalne są używane i w zależności od sytuacji każdego języka Strony będą opierać swoją politykę, ustawodawstwo i praktykę na następujących celach i zasadach:
(...)
g) zapewnieniu udogodnień umożliwiających osobom nieposługującym się językiem regionalnym lub mniejszościowym, a żyjącym na obszarze, gdzie jest on używany, jego nauki, jeżeli mają takie życzenie.
Wykładnia literalna cytowanego przepisu prowadzi zatem do wniosku, że została w nim sformułowana zasada umożliwiania nauki języka regionalnego
lub mniejszościowego osobom nie posługującym się takim językiem. Przepis ten jednak nie zmienia zawartej w art. 1 lit. a) Europejskiej Karty języków regionalnych
i mniejszościowych w zakresie definicji takiego języka ani nie odchodzi od wymogu posiadania obywatelstwa tego państwa. Zasada sformułowana w art. 7 ust. 1 lit. g Karty dotyczy bowiem obywateli tego samego państwa.
W ocenie Sądu, przepisy art. 2 ust. 1 ustawy o mniejszościach narodowych
i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także art. 7 ust. 1 lit. g Karty są jasne. Wobec tego, nie ma możliwości, wbrew autorowi skargi, przeprowadzenia wykładni systemowej powołanych przepisów, na korzyść Skarżącej z uwzględnieniem art. 9 i art. 91 Konstytucji.
Zauważyć bowiem należy, że w doktrynie i w orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Trybunału Konstytucyjnego
co do zasady akcentuje się prymat wykładni językowej nad pozostałymi rodzajami wykładni, tj. funkcjonalną, systemową i celowościową. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w państwie prawnym interpretator musi zawsze w pierwszym rzędzie brać pod uwagę językowe znaczenie tekstu prawnego. Jeżeli językowe znaczenie tekstu jest jasne, wówczas zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody wykładni. W takim wypadku wykładnia pozajęzykowa może jedynie dodatkowo potwierdzać, a więc wzmacniać, wyniki wykładni językowej wykładnią systemową czy funkcjonalną. Językowe znaczenie tekstu prawnego stanowi granicę wykładni, w tym sensie, że nie jest dopuszczalne przyjęcie swoistych wyników wykładni funkcjonalnej, jeżeli wykładnia językowa prowadzi do jednoznaczności tekstu prawnego (zob. m.in. wyrok TK z 28 czerwca 2000r., K 25/99, OTK 2000/5/141).
Nie oznacza to jednakże, że granica wykładni, jaką stanowić może językowe znaczenie tekstu, jest granicą bezwzględną. Oznacza to jedynie, że do przekroczenia tej granicy niezbędne jest silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim
do wartości konstytucyjnych (K. Płeszka, Językowe znaczenie tekstu prawnego jako granica wykładni [w:] Filozoficzno-teoretyczne problemy sądowego stosowania prawa, red. M. Zirk-Sadowski, Łódź 1997, s. 69-77). Wskazać zatem należy, że wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice
w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2000 r., FPS 14/99, ONSA z 2000r.
Nr 3, poz. 92). Przyjmuje się, że tylko w wyjątkowych sytuacjach wolno odstąpić
od literalnego znaczenia przepisu. Może to mieć miejsce, gdy językowe dyrektywy interpretacyjne nie pozwalają z danego tekstu prawnego wyinterpretować jednoznacznej normy postępowania w jakieś sprawie albo gdy wykładnia językowa pozostaje
w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000 r.,
K 25/99, OTK Zb. Urz. 2000, nr 5, poz. 141 oraz orzeczenia Sądu Najwyższego:
z 8 stycznia 1993r., III ARN 84/92, OSNC 1993, nr 10, poz. 183; z 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 7; z 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004, nr 1, poz. 1). Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest również wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego (wyrok z 19 listopada 2009r.,
II FSK 976/08; wyrok NSA z 19 kwietnia 2011 r., I FSK 637/10 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz powoływany tam L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 75 i n.). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia
z 5 listopada 2001 r., T 33/01 (OTK-B 2002, Nr 1, poz. 47) wyraził pogląd, że w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w najpełniejszy sposób umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych.(por. wyroki NSA z: 29 stycznia 2020 r., I GSK 2007/19; 17 maja
2024 r,. I GSK 1161/20).
Tym samym błędne jest stanowisko Skarżącej, że dotacja należy się na naukę "języka mniejszości lub języka regionalnego" również w sytuacji, gdy uczeń nie ma obywatelstwa polskiego.
Przy tym, Organy nie negują prawa dla osób migrujących, przebywających
na terenie Polski nieposługującym się językiem regionalnym lub mniejszościowym jego nauki, jeśli mają takie życzenie, stosownie do zapisów umów międzynarodowych
(Karta, Konwencja ramowa) oraz Konstytucji RP. Organy nie mogły jednak uznać,
że osobom nie będącym obywatelami polskimi, nauka taka będzie dofinansowana dotacjami pochodzącymi z oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
W rozpoznawanej sprawie zatem, z uwagi na to, że dane wpisane do SIO, dotyczyły uczniów nie posiadających polskiego obywatelstwa, obligowały organ
do wydania decyzji co do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości i orzeczenia
o jej zwrocie, co też zasadnie uczyniły organy w rozpoznawanej sprawie.
Sąd, mając także na uwadze stanowisko wyrażone w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznaje, że niezależnie od podnoszonych
w skardze okoliczności, dotację w części przewyższającej należną kwotę dotacji należy uznać za pobraną w nadmiernej wysokości, a w konsekwencji powinna zostać zwrócona organowi dotującemu, co wynika wprost z przepisów u.f.p.
Sąd podkreśla, mając na uwadze stanowisko Skarżącej wyrażone
m.in. w toku rozprawy, że dla powyższego ustalenia – w zakresie części dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i obowiązku jej zwrotu - nie ma znaczenia, że Strona spełniła wszystkie ciążące na niej obowiązki nałożone przez ustawę, którego to faktu Organy
w istocie nie kwestionowały w rozpoznawanej sprawie. Organ dotujący bowiem,
w przypadku stwierdzenia, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości, obowiązany był zastosować procedurę mającą na celu zwrot nienależnej dotacji - zgodnie
z dyspozycjami wynikającymi z art. 252 u.f.p. Nie ma przy tym znaczenia, że stwierdzenie pobrania dotacji w nadmiernej wysokości nastąpiło w związku czy też bez związku
z zachowaniem dotowanego (np. poprzez błąd dotującego). Wskazać bowiem trzeba,
że na gruncie treści art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.f.p. okoliczność stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości ma charakter zobiektywizowany. Taki właśnie jak wyżej pogląd wyraził NSA m.in. w wyroku z 9 stycznia 2024 r., I GSK 1763/22. Pogląd ten sąd orzekający w sprawie w pełni podziela.
Podobnie wskazał NSA w innym wyroku z 9 stycznia 2024 r., I GSK 1676/22, podkreślając, że pobranie dotacji w nadmiernej wysokości, którego stwierdzenie następuje z zakończeniem roku budżetowego, w świetle art. 252 ust. 1 pkt 2
w zw. z ust. 3 u.f.p. ma charakter zobiektywizowany, tj. nie jest zależne od zaistnienia czynników subiektywnych, takich jak np. przyczynienie się dotowanego do wypłacenia mu dotacji, czy też nieprawidłowości w ustaleniu stawki dotacji przez organ. NSA wyjaśnił też, że unormowania u.f.p. dotyczące gospodarowania środkami publicznymi,
w tym dochodzenia w określonych przypadkach ich zwrotu (tak jak w art. 252 u.f.p.) mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem organ dotujący musi (chcąc działać legalnie) je respektować w praktyce, co oznacza, że nie ma on w tym względzie możliwości wyboru zachowania (por. też wyrok NSA z 25 stycznia 2023 r.,
I GSK 1495/22).
Tym samym w ocenie Sądu Organy nie naruszyły wskazywanego w punkcie 2. skargi art. 252 u.f.p. Przy czym zaznaczyć należy, że w sprawie nie miał zastosowania art. 169 ust. 6 u.f.p., a zatem zarzucenie jego naruszenia przez organy jest nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz ustalony przez Organy stan faktyczny sprawy, a który sąd uznał za prawidłowy, stwierdzić należy,
że na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przez organ art. 165 ust. 2 Prawa oświatowego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że osoby niebędące obywatelami polskimi zostały w sposób nieprawidłowy wpisane do systemu informacji oświatowej i w konsekwencji uznanie, że Skarżąca pobrała kwotę dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w nadmiernej wysokości.
Zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U.2016.1927 t.j. ze zm.) w okresie od dnia wejścia w życie ustawy
(przyp. Sądu: tj. od 30 kwietnia 2012 r.) do dnia 1 marca 2019 r. w celach, o których mowa w art. 1 ust. 1 (przyp. Sądu: w tym m.in. efektywności systemu finansowania zadań oświatowych), funkcjonował również system informacji oświatowej, o którym mowa
w ustawie z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. poz. 463, z 2005 r. poz. 565 oraz z 2007 r. poz. 273), zgodnie z organizacją i na zasadach działania określonych w art. 106 - 118.
Na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 lit. c ww. ustawy system informacji oświatowej obejmuje bazy danych oświatowych, w skład których wchodzą m.in. zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według typów lub rodzajów szkół i placówek oświatowych. W myśl art. 112 ust. 1 ustawy, dane w bazach danych oświatowych były aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 września 2012 r. oraz na dzień 31 marca i 30 września w latach 2013-2018 z zastrzeżeniem
ust. 2-5 (przyp. Sądu zastrzeżenie nie ma zastosowanie w niniejszej sprawie).
W wydanym - na podstawie art. 115 ust. 1 tej ustawy - rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. poz. 957, ze zm.) dokładnie określono dane gromadzonych w bazach danych oświatowych, dane identyfikujące podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminy przekazywania danych między bazami danych oświatowych. Sposób wykazywania danych w systemie informacji oświatowej opisano w "Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.25 (30 września 2018 r.)".
Zgodnie z art. 10 ww. ustawy w bazie danych SIO, w zbiorach danych uczniów,
są gromadzone dane identyfikacyjne i dane dziedzinowe uczniów. W art. 11 tej ustawy ustawodawca postanowił, że dane identyfikacyjne ucznia w bazie danych SIO obejmują imię, nazwisko i numer PESEL, a w przypadku ucznia nieposiadającego numeru PESEL - imię (imiona), nazwisko, płeć, datę urodzenia, serię i numer paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz - jeżeli uczeń nie jest obywatelem polskim - kraj pochodzenia i dane dotyczące statusu ucznia. Stosownie zaś do art. 14 pkt 16 ustawy, dane dziedzinowe w związku z nauką ucznia w szkole obejmują uczestniczenie w nauce języka mniejszości narodowej, etnicznej lub języka regionalnego, z określeniem nazwy tego języka.
Należy także wskazać na treść art. 165 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie
z którym osoby niebędące obywatelami polskimi korzystają z nauki i opieki w publicznych przedszkolach lub publicznych innych formach wychowania przedszkolnego, a także
w niepublicznych przedszkolach, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, oddziałach przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, i niepublicznych innych formach wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, a podlegające obowiązkowi szkolnemu, korzystają z nauki i opieki w publicznych szkołach podstawowych, publicznych szkołach artystycznych oraz w publicznych placówkach,
w tym placówkach artystycznych, na warunkach dotyczących obywateli polskich. Stosownie do art. 165 ust. 2 Prawa oświatowego osoby niebędące obywatelami polskimi, podlegające obowiązkowi nauki, korzystają z nauki i opieki w publicznych szkołach ponadpodstawowych na warunkach dotyczących obywateli polskich do ukończenia 18 lat lub ukończenia szkoły ponadpodstawowej.
Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że w bazie danych SIO należało uwzględnić dane ucznia, w tym jego obywatelstwo i kraj pochodzenia. Przy czym należy podkreślić, że uczniowie nie posiadający obywatelstwa polskiego są uwzględniani
w części subwencji ogólnej oświatowej, ale powyższe obywatelstwo nie uprawnia do ich przeliczenia dodatkową wagą procentową. Zatem stanowisko Skarżącej, że organ naruszył art. 165 ust. 2 ww. ustawy należy uznać za nieuprawnione.
Nie mogą zatem odnieść zamierzonego skutku w odniesieniu do ustalenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i jej zwrotu, również twierdzenia Skarżącej
w zakresie wadliwego działania i braku funkcjonalności ww. Systemu Informacji Oświatowej (SIO) oraz że wszelkie liczbowe i jakościowe dane, w tym liczbę uczniów cudzoziemców Fundacja przekazała tam zgodnie ze stanem faktycznym, a także
że nie miała możliwości oddzielenia cudzoziemców od ogólnej liczby uczniów w klasach.
Reasumując, zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej, na podstawie całokształtu dostępnych w sprawie dowodów. Orzekające w sprawie Organy wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia,
a przytoczona argumentacja jest wystarczająca do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Jak już powyżej wskazano, skoro Organ w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania stwierdził, że Fundacja otrzymała dotację
w nadmiernej wysokości, to słusznie nakazał jej zwrot. W sposób prawidłowy również Organ określił termin zwrotu odsetek tj. od dnia 6 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty. Zgodnie bowiem z art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu
do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Sąd nie dostrzegł też takich braków uzasadnienia faktycznego czy też prawnego, zaskarżonej decyzji, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia. Wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone, powołano też i wyjaśniono istotne
dla rozstrzygnięcia przepisy prawa.
Uwzględniając dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zarzuty podniesione w skardze w żaden sposób nie wpływają na prawidłowość przyjętego rozstrzygnięcia. Stanowią natomiast polemikę, pozostającą bez istotnego znaczenia
dla sprawy. Sąd, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów
w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów prawa materialnego i postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu skutkującym koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego
i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne
są w internetowej bazie orzeczeń NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.