I SA/Sz 740/22

I SA/Sz 740/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 482/23 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art.  26 §  1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 123 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej "K.p.a.") w związku z art. 18 oraz art. 34 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022, poz. 479, dalej "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zarzutów z J. N. (dalej "zobowiązany/", "skarżący") wydał w dniu 18 marca 2022 r. postanowienie nr 390000/71/31/2022-RED-E-5, w którym:
- oddalił zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień, jeżeli jest wymagalne na należności dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], oraz od nr [...] do nr [...];
- oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonalności obowiązku i rozłożenie na raty należności pieniężnej na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], oraz od nr [...] do nr [...]
W uzasadnieniu postanowienia ZUS wskazał, że w stosunku do zobowiązanego Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S., działając w charakterze organu egzekucyjnego, wszczął na podstawie wystawionych przez wierzyciela ww. tytułów wykonawczych – egzekucję administracyjną. Na zobowiązanym jako płatniku składek ciążył bowiem obowiązek uregulowania zadłużenia powstałego między innymi z tytułu nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zawierających się w okresie 09/2020 r.-05/2021 r. W związku z tym, iż nie została dokonana dobrowolna spłata należności, wszczęto postępowanie egzekucyjne, celem wyegzekwowania wymagalnej należności wobec wierzyciela- ZUS.
W toku postępowania egzekucyjnego, zobowiązany wniósł zarzuty na ww. tytuły wykonawcze w postaci braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz braku wymagalności obowiązku w przypadku innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonalności obowiązku i rozłożenia na raty należności pieniężnej na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 i 6c u.p.e.a. Zobowiązany wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, oraz jego zawieszenie do czasu ich rozpatrzenia. Zobowiązany wskazał, że dowiedział się o postępowaniu egzekucyjnym dopiero w lipcu 2021 r., tj. po tym jak jego rachunki bankowe zostały zajęte. Podniósł również, że dokonywał co miesiąc, regularnych wpłat wobec wierzyciela. Do zarzutów wnioskodawca przedłożył kopie dowodów wpłat tytułem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za obejmujący okres 01/2013 r. do 12/2013 r.
Wierzyciel podał, że zobowiązany jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy
i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej "składki"), zaś podstawą ustalenia niewykonanego obowiązku w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym były złożone przez niego deklaracje rozliczeniowe. Wierzyciel wskazał, że w dniu 22 lutym 2021 r. wystawił upomnienie do tytułów nr: [...] - [...] oraz w dniu 18 czerwca 2021r. do tytułów nr: [...] [...] Upomnienie z 2 lutego 2021 r. wysłano na dres zobowiązanego i doręczono w dniu 5 lutego 2021 r., zaś upomnienie z 18 czerwca 2021 r. doręczono w dniu 22 czerwca 2022 r. Ww. upomnienia zostały odebrane przez H. N. – dorosłego domownika na podstawie art. 43 K.p.a. w z. z art. 18 u.p.e.a.
Wierzyciel podał, że tytuły wykonawcze z 23 lutego 2021 r. od nr [...] do nr [...] oraz z 13 lipca 2021 r. od nr [...] do nr [...], oraz od nr [...] do nr [...] zostały wysłane na adres zobowiązanego i w dniach: 2 marca 2021 r. ([...] do nr [...]), 16 lipca 2021 r. ([...] do nr [...], oraz [...] do nr [...]). Ww. tytuły zostały odebrane przez K. L. - 2 marca 2021 r. ([...] do nr [...]) oraz H. N. - 16 lipca 2021 r. ([...] do nr [...], oraz [...] do nr [...] )- dorosłych domowników na podstawie art. 43 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zdaniem wierzyciela, nastąpiło zatem skuteczne wszczęcie egzekucji z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych na podstawie art. 26 § 5 ust. 1 u.p.e.a. Wierzyciel podał, że upomnienia, jak i ww. tytuły zostały wysłane na adres wskazany przez zobowiązanego - płatnika składek. Na ten adres wysyłana była też wcześniej inna korespondencja, gdzie zobowiązany ją osobiście odbierał np. tytuły administracyjne z 26 stycznia 2022 r. nr [...] [...] [...],
w dniu 5 lutego 2022 r.
Odnośnie wniosku o zawieszenie postępowania, wierzyciela wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a., przedmiotowe tytuły wykonawcze objęte zarzutami zostały skutecznie doręczone 2 marca 2021 r. i 16 lipca 2021 r., wobec czego ostatnim dniem na złożenie zarzutów, które zawiesiłyby postępowanie egzekucyjne był dzień 23 lipca 2021 r. Zarzuty zostały natomiast nadane w placówce pocztowej w dniu 20 grudnia 2021 r., wobec czego zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie przysługiwało w przedmiotowej sprawie. Przyjmując nawet datę, którą wskazał zobowiązany, tj. "zobowiązany dowiedział się o postępowaniu dopiero w lipcu 2021 r. po zajęciu wierzytelności z jego rachunków bankowych" to również termin z art. 35 § 1 u.p.e.a. nie został zachowany.
Wierzyciel podał, że nie był zasadny zarzut z art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a., gdyż
w dacie wystawienia tytułów na zobowiązanym ciążył niewykonany obowiązek opłacenia należności z tytułu należności z tytułu składek. Termin płatności składek nie został bowiem odroczony, nie rozłożono również nieopłaconych należności z tytułu składek na raty poprzez zawarcie przez wierzyciela – ZUS z dłużnikiem - umów wskazanych w art. 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2021, poz. 423, dalej "u.s.u.s.". Wierzyciel podał, że w niniejszej sprawie podstawą powstania obowiązku jest złożona przez zobowiązanego deklaracja rozliczeniowa. Wierzyciel wyjaśnił, że wpłaty na jakie zobowiązany powołał się
w zarzutach dotyczyły innego okresu czasu niż należności dochodzone tytułami. Ponadto dokonywanie wpłat nieterminowych i w niepełnej wysokości jak również dokonywanie wpłat już po wszczęciu egzekucji nie stanowiło, według wierzyciela, podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego obowiązku wymagalnego objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Wierzyciel podał, że na podstawie 46 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 1 u.s.u.s., każdy płatnik składek ma obowiązek naliczać
i opłacać składki w terminie i w pełnej wysokości bez wzywania organu jakim jest właściwy oddział ZUS. Wierzyciel przytoczył przepisy związane z rozliczeniem wpłat na należności i wskazał, że postępowanie w sprawie rozliczenia wpłat i określenie wysokości zadłużenia jest postępowaniem odrębnym podlegającym kontroli sadu powszechnego.
Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, w którym podał, że osoby, które odebrały ww. upomnienia i tytuły nie były upoważnione do odbioru jego korespondencji. Osoby te nie przekazały mu ww. przesyłek. Ponadto podał, że ww. osoby są niepełnosprawne. Wskazał, że osobą upoważnioną była jego księgowa- R. G. zgodnie z wpisem do centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Osobie tej, ZUS przesyłał wcześniej korespondencję dla niego. Skarżący załączył kopie: orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania
o Niepełnosprawności w S. dotyczące K. L.; legitymacji osoby niepełnosprawnej dotyczące K. L. i H. N.; wypis CEIDG.
Wierzyciel – ZUS, jako organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 83c ust. 1a, art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w zw. z art. 34 § 2 u.p.e.a., utrzymał
w mocy własne postanowienie z dnia 18 marca 2022 r.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że skarżący jest płatnikiem składek, zaś podstawą ustalenia niewykonanego obowiązku
w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym były złożone deklaracje rozliczeniowe. Organ odwoławczy podał, że w dacie wystawienia ww. tytułów na zobowiązanym ciążyły niewykonane obowiązki opłacenia należności z tytułu składek. Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęciu egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wy stawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje
z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego zgodnie
z art. 26 § 5 ust 1 u.p.e.a. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego ZUS wystawił i doręczył zobowiązanemu zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. – upomnienia, które odebrała H. N. jako domownik adresata na podstawie 43 K.p.a.
Organ odwoławczy uznał, że niezasadne jest powołanie się skarżącego na obowiązek doręczenia upomnienia wskazanemu pełnomocnikowi ustanowionemu
w postępowaniu odrębnym. Ustanowienie pełnomocnika i zamieszczenie informacji
w CEIDG o jego ustanowieniu i wskazaniu adresu do doręczeń, nie wywołuje skutku nieważności doręczenia powołanego upomnienia bezpośrednio zobowiązanemu na wskazany przez niego adres w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
W niniejszym postępowaniu przed wierzycielem oraz organem egzekucyjnym zobowiązany nie ustanowił swoim pełnomocnikiem- R. G.. Udzielenie pełnomocnictwa do dokonywania czynności dotyczyć może wskazanych przez mandanta czynności w toku prowadzonych postępowań, dla których został on ustanowiony. Czynności poprzedzające wszczęcie egzekucji, takie jak doręczenie upomnienia czy tytułu wykonawczego, powinny być co do zasady dokonywane wobec zobowiązanego. Dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji zobowiązany może ustanowić pełnomocnika. Powołane czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny poprzedzają bowiem dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej, o których mowa w ustawie i uniemożliwiają na tym etapie ustanowienie i działanie poprzez pełnomocnika. Wymogu tego nie może zastąpić samo powołanie się na okoliczność, że strona złożyła wcześniej pełnomocnictwo do akt sprawy administracyjnej (rozpoznawczej) poprzedzającej postępowanie egzekucyjne.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że dorosły (pełnoletni) domownik nie jest przy tym pełnomocnikiem strony w postępowaniu administracyjnym. Tryb doręczenia regulowany w powołanym zakresie ma charakter odrębny od ustanowienia pełnomocnika. Doręczenie w trybie art. 43 K.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Podniesione okoliczności braku przekazania doręczonej korespondencji (upomnień i tytułów wykonawczych) przez osoby, które podjęły się przekazania przesyłki nie może skutkować zarzutem działania wierzyciela (organu) w brew przepisom prawa. Ponadto podniesienie na odwołania okoliczności niepełnosprawności osób, które podjęły się przekazania doręczonej korespondencji, według organu, nie stanowiło ani dowodu, ani nie uprawdopodobniało faktycznego braku przekazania korespondencji stronie i nie mogło stanowić podstawy do zakwestionowania dokonanych formalnie czynności. To strona, wskazująca organowi adres do korespondencji ponosi ryzyko ujemnych skutków odbioru skierowanej do niej na ten adres korespondencji. Obowiązkiem strony jest należyte zabezpieczenie swoich interesów przez wskazanie takiego adresu do doręczeń, który gwarantować jej będzie możliwość udziału w sprawie bez narażania się na ewentualne dla niej negatywne skutki. Według organu odwoławczego, brak było podstaw do zakwestionowania doręczenia powołanych upomnień i tytułów
w niniejszym postępowaniu.
Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania.
Zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., przez wszczęcie i prowadzenie egzekucji pomimo braku doręczenia zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego;
2. art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., przez wszczęcie
i prowadzenie egzekucji pomimo braku doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj.:
art. 6, art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 40 § 2 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji dowolne ustalenie za udowodniony fakt skutecznego doręczenia upomnień i tytułów wykonawczych zobowiązanemu, podczas gdy z prawidłowo rozpoznanego materiału dowodowego wynika fakt ich niedoręczenia.
Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Do skargi dołączył kopie: upoważnienia dla R. G. do reprezentowania go przez ZUS z 7 grudnia 2017 r.; wniosek do ZUS o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w płatności składek z 27 stycznia 2020 r.; zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji dla skarżącego na adres jego firmy w N. z 14 czerwca 2011 r. podpisane przez R. G. (jako sekretarkę).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. art. 119 pkt 3 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Spór dotyczy zasadności złożonych przez skarżącego zarzutów.
Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej.
W niniejszej sprawie bezspornie na skarżącym jako płatniku ciążył ustawowy obowiązek uiszczenia składek. W związku z tym, że skarżący nie wywiązał się z ww. obowiązku, wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze.
Według skarżącego, nie zostały mu doręczone upomnienia i tytuły wykonawcze, gdyż odebrały je osoby niepełnosprawne, które mu ich nie przekazały. Ponadto nie były one przez niego nieupoważnione do odbioru korespondencji. Organ powinien doręczyć korespondencję pełnomocnikowi zgłoszonemu do CEIDG.
Zdaniem organu, zarówno upomnienia, jak i tytuły wykonawcze zostały skarżącemu doręczone na wskazany adres na podstawie art. 43 K.p.a. do rąk jego domowników, którzy zobowiązali się do przekazania przesyłek skarżącemu. Zgłoszenie pełnomocnika do CEIDG, w ocenie organu, nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż żeby organ potraktował daną osobę jako pełnomocnika to skarżący musiałby tę osobę upoważnić do działania w niniejszej sprawie przed organem, czego nie uczynił.
Zdaniem Sądu, rację w niniejszym sporze ma organ.
Wskazać należy, że przedmiotowe upomnienia i tytuły wykonawcze zostały doręczone na adres zamieszkania skarżącego. Skarżący nie kwestionował, że adres, na który organ kierował korespondencję nie stanowi jego miejsca zamieszkania.
Zgodnie z art. 43 K.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Wskazać należy, że skarżący nie kwestionował, że H. N. i K. L. zamieszkiwały pod adresem, na który wysyłana była korespondencja do skarżącego przez organ oraz iż są one domownikami w rozumieniu art. 43 K.p.a. Skarżący podniósł, że osoby te są niepełnosprawne i nie przekazały mu przesyłek.
W ocenie Sądu, okoliczności powyższe nie miały wpływu na rozpoznanie sprawy.
Z akt nie wynika, że osoby te są ubezwłasnowolnione całkowicie. Sam fakt, że osoby te są niepełnosprawne nie świadczy, iż jest to podstawa do obalenia domniemania
o prawidłowości doręczenia upomnień i tytułów wykonawczych w trybie art. 43 K.p.a.
Doręczenie zastępcze dorosłemu domownikowi nie wymaga udzielenia mu pełnomocnictwa przez adresata. Przyjęcie zatem pisma przez dorosłego domownika
i potwierdzenie doręczenia na piśmie swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia przesądza o doręczeniu pisma adresatowi (por. wyrok NSA z 17 października 2017 r. o sygn. akt II OSK 2673/16).
Skarżący nie kwestionował również samego faktu nieobecności w miejscu zamieszkania, gdzie organ kierował do niego korespondencję.
Z przedłożonego do zażalenia odpisu z CEIDG, wynikało, że skarżący wskazał jako miejsce wykonywania działalności gospodarczej adres w N., który to adres zaznaczył jako adres dla doręczeń. Z ww. odpisu nie wynikało, żeby R. G. była jego pełnomocnikiem. Okoliczność, że ww. osoba odebrała w 2011 r. pismo skierowane przez ZUS do skarżącego na adres jego firmy w N., nie świadczy, że była ona jego pełnomocnikiem w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, któremu organ zobowiązany był doręczać korespondencję przeznaczoną dla skarżącego. Także odpis upoważnienia z 2017 r. dołączony do skargi, z którego wynika, że ww. osoba została upoważniona przez skarżącego do reprezentowania go przed ZUS dotyczył postępowania kontrolnego, będącego postępowaniem odrębnym od toczącego się postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.