I SA/Sz 738/06

I SA/Sz 738/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2007-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Kazimiera Sobocińska /przewodniczący sprawozdawca/
Kazimierz Maczewski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1140/07 - Wyrok NSA z 2008-08-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
art. 291, art. 293 par. 1, art. 292 par. 1, art. 195a
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zabezpieczenia o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Prokurator Rejonowy w K. wnioskiem z [...] wystąpił do Urzędu Skarbowego w K. o wykonanie zabezpieczenia na poczet grożącego przepadku na mieniu podejrzanego P. G. w sprawie w sprawie [...] załączając:
- wydane przez siebie na podstawie art. 291, 292 i 293 K.p.k. postanowienie
z [...] o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego na poczet grożącego przepadku [...] sztuk okularów optycznych, wraz z klauzulą wykonalności nadaną przez Sąd Rejonowy w K.,
oraz
- protokół tymczasowego zajęcia mienia ruchomego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał Prokuratora do sporządzenia i dołączenia do wniosku zarządzenia zabezpieczenia wymaganego przepisem art.155a ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954) o treści wymaganej przepisem art. 156 tej ustawy.
W odpowiedzi Prokurator stwierdził, że żądanie zarządzenia zabezpieczenia nie ma uzasadnienia prawnego, gdyż w myśl przepisów K.p.k. oraz K.k.w. do wykonania zabezpieczenia stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji sądowej, a nie administracyjnej.
Postanowieniem z [...] wydanym na podstawie art. 157 § 1 ustawy o p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o nieprzystąpieniu do zabezpieczenia.
W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że
- zgodnie z art. 292 § 1 K.p.k. zabezpieczenie grożącego przepadku następuje w sposób wskazany w Kpc, a zatem w trybie egzekucji sądowej, a nie administracyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny w egzekucji administracyjnej ma obowiązek stosowania przepisów dotyczących egzekucji administracyjnej, zatem nie jest uprawniony do dokonania zabezpieczenia w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego.
- Przewidziana w art. 195a K.k.w. możliwość zlecenia urzędowi skarbowemu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu dotyczy sytuacji gdy jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, co w sprawie nie występuje gdyż postanowienie zabezpiecza tylko grożący przepadek.
- Niezależnie od powyższego podstawą zabezpieczenia w trybie egzekucji administracyjnej musi być zarządzenie zabezpieczenia wydane przez wierzyciela, a jego brak skutkuje odmową wykonania zabezpieczenia.
Od powyższego postanowienia Prokurator wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia i zarzucił naruszenie art. 292 § 1 K.p.k. i art. 195a § 1 K.k.w.
W uzasadnieniu Prokurator, nie zgadzając się ze stanowiskiem organ I instancji, wywodził, że art. 195a K.k.w. daje prokuratorowi uprawnienie rozszerzenia właściwości rzeczowej urzędu skarbowego w zakresie wykonania zabezpieczenia grożącego przepadku także wtedy, gdy postanowienie dotyczy zabezpieczenia tylko samego przepadku, oraz że do wykonania takiego zabezpieczenia urząd skarbowy stosuje przepisy dotyczące egzekucji sądowej.
Dyrektor Izby Skarbowej w S., po rozpoznaniu zażalenia, utrzymał
w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że w świetle ustalonych faktów odpowiada prawu.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa z 21 maja 1996r.
o urzędach i izbach skarbowych nie przewiduje kompetencji tych organów do dokonywania zabezpieczeń grożących kar w postępowaniu karnym.
Z art. 292§ 1 K.p.k. wynika natomiast, że zabezpieczenie grożącego przepadku następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego, a zatem w trybie egzekucji sądowej, a nie administracyjnej. Organ egzekucyjny w egzekucji administracyjnej nie był więc uprawniony do wykonania zabezpieczenia, w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego.
Odnośnie art. 195a K.k.w. organ odwoławczy wyjaśnił, że możliwość zlecenia urzędowi skarbowemu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku istnieje tylko wtedy, gdy jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę. Natomiast nie jest możliwe takie zlecenie gdy zabezpieczenie dotyczy tylko grożącego przepadku.
Niezależnie od tego podstawą zabezpieczenia w trybie egzekucji administracyjnej jest zarządzenie zabezpieczenia wydane przez wierzyciela (art. 155a ustawy o p.e.a) zawierające elementy wymagane przepisem art. 156 tej ustawy.
Brak tego zarządzenia uzasadniał odmowę wykonania zabezpieczenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prokurator domaga się uchylenia postanowień obu instancji zarzucając, że wydane zostały z naruszeniem art. 292 § 1 K.p.k. i art. 195a § 1 K.k.w. poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, że organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest uprawniony do dokonania zabezpieczenia na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Zdaniem skarżącego Pierwszy Urząd Skarbowy w K. jest właściwym organem egzekucyjnym do wykonania postanowienia Prokuratora o zabezpieczeniu grożącego przepadku, w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego, a nie według przepisów dotyczących egzekucji administracyjnej. Dlatego też, zdaniem skarżącego, nie miały zastosowania przepisy art. 155a i 156 § 1 ustawy o p.e.a.
Art. 195a § 1 K.k.w., zdaniem skarżącego, daje prokuratorowi uprawnienia do rozszerzenia właściwości urzędu skarbowego w zakresie wykonania zabezpieczenia nie tylko grożącego przepadku ale i innych zabezpieczeń.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest niezasadna, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z prawem.
Należy w pełni podzielić stanowisko organów obu instancji, że zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że kompetencje organów władzy publicznej do wykonania określonego działania muszą wynikać wprost z przepisów prawa.
Zakres działania naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych jako organów administracji rządowej niezespolonej oraz urzędów skarbowych i izb skarbowych, przy pomocy których organy te wykonują swoje zadania, określony został w ustawie z 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. z 2004r, Nr 121, poz. 1267 ze zm.).
W zakresie istotnym w rozpatrywanej sprawie wskazać należy na art. 5 ust.6a pkt 3 tej ustawy, zgodnie z którym do zakresu działania urzędów skarbowych należy wykonywanie kar majątkowych, w zakresie określonym w przepisach Kodeksu karnego wykonawczego oraz Kodeksu karnego skarbowego.
Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wśród zadań powierzonych w/w organom nie wymieniono zadania polegającego na wykonywaniu zabezpieczeń grożącego przepadku mienia ani innych zabezpieczeń na majątku dokonywanych na podstawie Kodeksu postępowania karnego.
Również Kodeks postępowania karnego (konsekwentnie) nie przewiduje kompetencji urzędu skarbowego ani naczelnika tego urzędu do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku rzeczy.
Z art. 291 K.p.k. wynika, że podstawą zabezpieczenia grożącego przepadku oraz innych wymienionych w tym przepisie kar i obowiązków, które mogą być orzeczone, jest zabezpieczenie wykonania przyszłego orzeczenia, które jeszcze nie zapadło. Stosownie do art. 293 § 1 postanowienie o zabezpieczeniu wydaje Sąd
(w postępowaniu sądowym do czasu zamknięcia przewodu sądowego i wydania orzeczenia) lub prokurator w postępowaniu przygotowawczym – jak w rozpatrywanej sprawie.
Natomiast zgodnie z art. 292 § 1 K.p.k. zabezpieczenie w takim przypadku następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego. Z kolei Kodeks postępowania cywilnego do wykonania postanowień o udzieleniu zabezpieczenia przewiduje stosowanie odpowiednio przepisów tego Kodeksu o postępowaniu egzekucyjnym (art. 743 Kpc). Czynności egzekucyjne wg tych przepisów są wykonywane przez komorników sądowych i sądy rejonowe (art.758, 759 Kpc).
Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, że urząd skarbowy, nie jest właściwy rzeczowo do wykonania postanowienia prokuratora lub sądu o zabezpieczeniu grożącego przepadku rzeczy, ani innych zabezpieczeń na majątku, wydanego na podstawie art. 291 – 293 K.p.k. Zatem za bezprzedmiotowe należy uznać rozważania co do stosowania przez urząd skarbowy przepisów Kpc jaki przypisów art. 155a i 156 ustawy o p.e.a.
Art. 195a Kodeksu karnego wykonawczego jest przepisem szczególnym wobec powyższej regulacji jako wyjątek od zasady musi być stosowny ściśle. Przepis ten stanowi, że jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie organowi określonemu w art. 187 – tj. urzędowi skarbowemu.
Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że możliwość zlecenia urzędowi skarbowemu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu na majątku dotyczy tylko takiego postanowienia, w którym kumulatywnie zastosowano nie tylko zabezpieczenie grożącego przepadku lecz także innych wymienionych kar i obowiązków. Zasadnie zatem organy uznały, że przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji gdy postanowienie zabezpiecza tylko grożący przepadek.
Odmiennie w tym względzie stanowisko skarżącego nie ma uzasadnienia prawego.
Innym zagadnieniem jest właściwość urzędu skarbowego do egzekucji orzeczonego już prawomocnie środka karnego przepadku na rzecz Skarbu Państwa, co wynika z art. 27 K.k.w. Przepis ten nie ma jednak zastosowania w sprawie, bowiem spór dotyczył etapu zabezpieczenia, przed orzeczeniem środka karnego.
Reasumując, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a nieuzasadniona skarga podlega oddaleniu na podstawie art.151 p.p.s.a.