I SA/Sz 704/23

I SA/Sz 704/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 111
art.9 pkt.2
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art.145 par.1 pkt.1 lit.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2024 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasadza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej A. A. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2023 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] kwietnia 2023 r., nr [...], odmawiającą A. A. (dalej: "strona", "podatniczka", "skarżąca") stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych zapłaconego przez stronę z tytułu nabycia nieruchomości rolnej w wyniku przesądzenia prawa własności przez Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...], w kwocie [...]zł.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że postanowieniem z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w B. Wydział I Cywilny przysądził własność nieruchomości rolnej niezabudowanej o łącznej powierzchni 20,83 ha, położonej w R. , obręb ewidencyjny [...], gmina B. (KW [...]), składającą się z prawa własności siedmiu działek gruntu: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], na rzecz strony za cenę [...] zł. Postanowienie to stało się prawomocne [...] czerwca 2022 r.
W dniu [...] października 2022 r. podatniczka złożyła deklarację PCC-3, z tytułu nabycia [...] czerwca 2022 r. wskazanej nieruchomości rolnej. Jako rodzaj czynności cywilnoprawnej w złożonej deklaracji strona podała: "orzeczenie sądu". Przedmiot czynności cywilnoprawnej określiła został określony jako: "Podatek od nabytych gruntów o klasie bonifikacji Ls. Powierzchnia 0,40 ha". Podstawę opodatkowania strona określiła na [...] zł. Od tej wartości podatniczka obliczyła należny podatek, według 2% stawki - [...] zł.
W dniu [...] października 2022 r. podatniczka wpłaciła tytułem podatku od czynności cywilnoprawnych [...] zł, a [...] listopada 2022 r. odsetki [...] zł. Podatniczka poinformowała o skorzystaniu ze zwolnienia podatkowego z art. 9 pkt 2 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych ( Dz.U. z 2022 r., poz. 111 ze zm., zw. dalej: "u.p.c.c.").
W dniu [...] listopada 2022 r. podatniczka złożyła do Urzędu Skarbowego w B. pismo, w którym oświadczyła, że nabyte przez nią grunty rolne o powierzchni 20,83 ha, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...], utworzą gospodarstwo rolne, którego łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha. Podatniczka wskazała, że na nabytych gruntach prowadzi działalność rolniczą. Gospodarstwo rolne będzie prowadzone na nabytych gruntach przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia oraz że przysługuje jej niewykorzystany limit pomocy de minimis w rolnictwie w kwocie [...]EUR. Nadto, podatniczka poinformowała, że [...] listopada 2022 r. uzyskała pomoc de minimis w rolnictwie, w kwocie [...]EUR. Podatniczka dołączyła kopię zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. [...] listopada 2022 r., nr [...] Zaświadczenie to dotyczy pomocy de minimis udzielonej [...] listopada 2022 r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...]. Tego samego dnia podatniczka złożyła do organu I instancji wniosek o wydanie zaświadczenia o otrzymanej pomocy de minimis w rolnictwie. Podatniczka wskazała, że skorzystała z art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu utworzenia gospodarstwa rolnego. Wniosek dotyczył nieruchomości, którą nabyła na podstawie postanowienia sądu z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...].
W rozmowie telefonicznej z pracownikiem organu I instancji (28 listopada 2022 r.) podatniczka oświadczyła, że na dzień nabycia - na podstawie postanowienia sądu z [...] marca 2022 r. o przysądzeniu nieruchomości rolnej - nie była właścicielem/współwłaścicielem/ posiadaczem żadnego innego gospodarstwa rolnego, ani innych gruntów rolnych.
Pismem z [...] grudnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wezwał podatniczkę do złożenia korekty deklaracji PCC-3 oraz zapłaty różnicy w podatku od czynności cywilnoprawnych wraz z należnymi odsetkami. Organ I instancji wyjaśnił, że podatniczka nie spełniła warunku utworzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 9 pkt 2 u.p.c.c., gdyż na dzień nabycia działek rolnych, to jest [...] czerwca 2022 r. nie była właścicielem/posiadaczem gruntów rolnych. Organ I instancji wskazał także, że podatek od czynności cywilnoprawnych należny jest od wartości rynkowej nabytej nieruchomości rolnej, a nie tylko od wartości lasów.
W dniu [...] grudnia 2022 r. do organu I instancji podatniczka złożyła pismo, w którym wniosła "o anulowanie podania dt. wydania zaświadczenia o wysokości otrzymanej pomocy de minimis w rolnictwie, ponieważ nie spełniła warunku zwolnienia". Tego samego dnia podatniczka złożyła korektę deklaracji PCC-3. Podstawę opodatkowania określiła na [...] zł i od tej wartości obliczyła należny podatek, według 2% stawki – [...] zł. Wpłaciła też na konto organu z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych łączną kwotę [...]zł. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy podatkiem należnym, a wpłaconym z pierwotnej deklaracji powiększoną o odsetki za zwłokę.
[...] lutego 2023 r. podatniczka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, w wysokości [...] zł, z tytułu nabycia nieruchomości rolnej w wyniku przysądzenia prawa własności przez Sąd Rejonowy w B., postanowieniem z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...], oraz o wydanie zaświadczenia o otrzymanej pomocy de minimis w rolnictwie.
W uzasadnieniu argumentowała, że organ I instancji naruszył przepis art. 9 pkt 2 u.p.c.c., przez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Spełniła bowiem przesłankę nabycia prawa własności gruntów, które stanowią gospodarstwo rolne. Prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności wywołuje takie same skutki prawne jak umowa sprzedaży. Jest to czynność prawna, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.c.c.
Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił podatniczce stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty.
Organ I instancji wskazał, że podatniczka nie spełniła warunku utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym. Podkreślił, że na dzień nabycia nieruchomości rolnej, podatniczka nie była właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych, nie była też w ich posiadaniu. Gospodarstwo rolne które nabyła, już istniało na moment dokonania czynności, zmienił się tylko stosunek prawnorzeczowy (gospodarstwo to zmieniło właściciela).
Nie zgadzając się z powyższą decyzją podatniczka wniosła odwołanie.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Nakreślając ramy prawne sprawy organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sporu jest kwestia dopuszczalności zastosowania zwolnienia przedmiotowego jako wyłączenia z podatku od czynności cywilnoprawnych w określonej sytuacji faktycznej, dotyczącej nabycia nieruchomości rolnej, w oparciu o przepis art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W konsekwencji tego, kluczowe jest rozstrzygnięcie zasadności stwierdzenia, bądź odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku, wpłaconego przez podatniczkę z tytułu przysądzenia przez sąd na jej rzecz własności nieruchomości rolnej (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...].
Organ odwoławczy wskazał, że prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności wywołuje takie same skutki prawne jak umowa sprzedaży, to jest czynność prawna, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.c.c. Nabycie nieruchomości w drodze przysądzenia podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziano jednak sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że w myśl art. 9 pkt 2 u.p.c.c. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, aby skorzystać ze zwolnienia, nabywca musi być na dzień nabycia właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego, albo muszą być one w jego posiadaniu, żeby mógł zostać spełniony warunek utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego. Utworzenie lub powiększenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu wyżej wymienionych przepisów nie jest uzależnione od posiadania określonego tytułu prawnego do gruntów, do których są przyłączane grunty nabywane. Z dokonanych ustaleń wynikało, że na dzień nabycia nieruchomości rolnej postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...], podatniczka nie posiadała gospodarstwa rolnego, to jest - nie była właścicielem/współwłaścicielem żadnych nieruchomości rolnych oraz ich nie posiadała. Nie może być więc mowy o utworzeniu gospodarstwa rolnego w przypadku nabycia gospodarstwa rolnego przez osobę, która na dzień nabycia nie posiada żadnych gruntów rolnych. Natomiast jeżeli - jak w sprawie podatniczki - nabywane gospodarstwo rolne już istniało w dacie sprzedaży, doszło do zmiany tylko stosunku prawnorzeczowego (gospodarstwo to zmieniło właściciela). Nie można "czegoś" utworzyć, skoro już to istniało na dzień nabycia, było przedmiotem zbycia-nabycia. Nabycie takie nie powoduje modyfikacji w dotychczasowym stanie posiadania nabywającego w taki sposób, aby uprzednio posiadane przez niego grunty rolne wraz z nowo nabytymi gruntami stanowiącymi gospodarstwo rolne stały się jednym, nowo utworzonym gospodarstwem rolnym.
W ocenie organu odwoławczego, w sprawie podatniczki nie doszło do utworzenia gospodarstwa rolnego wskutek omawianej czynności. Aby natomiast można było mówić o powiększeniu gospodarstwa rolnego z tym nowo nabytym, nabywca na dzień nabycia gruntów stanowiących gospodarstwo rolne musi już posiadać gospodarstwo rolne. Taka sytuacja także nie dotyczy przypadku podatniczki.
Organ odwoławczy wskazał, że omawiane zwolnienie uregulowane w art. 9 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, jest zwolnieniem warunkowym, co oznacza, że w przypadku niespełnienia którejkolwiek z opisanych powyżej przesłanek, nie może mieć zastosowania.
Zdaniem organu odwoławczego, nabycie nieruchomości będzie zwolnione z podatku od czynności cywilnoprawnych tylko wtedy, gdy w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności nabywca posiada już grunty rolne (użytki rolne), nabywany grunt będzie stanowił gospodarstwo rolne, a w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, którego powierzchnia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia. Dlatego też, w odniesieniu do zarzutu podatniczki w zakresie wykładni art. 9 pkt 2 u.p.c.c., organ odwoławczy nie podzielił jej stanowiska.
Organ odwoławczy wskazał, że przyjęcie interpretacji tego przepisu - jak wskazuje podatniczka w odwołaniu, byłoby sprzeczne z celem ustanowienia omawianego zwolnienia, to jest wspierania zakładania nowych gospodarstw rolnych i prowadzenia w nich produkcji rolnej oraz poprawy struktury agrarnej, przede wszystkim poprzez powiększenie obszaru gospodarstw rolnych.
W odniesieniu do przywołanych przez podatniczkę wyroków sądów administracyjnych organ odwoławczy podkreślił, że organy podatkowe nie negują dorobku orzecznictwa sądowego. Wyroki te dotyczą jednakże tylko konkretnych, indywidualnych spraw podatników osadzonych w określonych stanach faktycznych i w tych sprawach rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące. Nie stanowi naruszenia prawa sam fakt dokonania odmiennej wykładni, niż przyjęta przez inny organ czy sąd.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 9 pkt 2 u.p.c.c., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych niezbędne jest aby nabywca na moment nabycia gruntów stanowiących gospodarstwo rolne był właścicielem lub posiadaczem użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego, podczas gdy z powołanego przepisu nie wynika, że dla spełnienia warunku skorzystania z powołanego zwolnienia konieczne jest aby kupujący na dzień nabycia był właścicielem użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego lub był w ich posiadaniu, a co za tym idzie nabycie gruntów rolnych przez osobę, która w chwili zawierania umowy nie była właścicielem i nie posiadała żadnych gruntów rolnych należy traktować jako uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od podatku z uwagi na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego nabywcy,
2. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ, na wynik sprawy, tj.:
a) art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie i błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na przyjęciu, że skarżąca na skutek nabycia gospodarstwa rolnego nie utworzyła gospodarstwa rolnego, ponieważ w chwili zawierania umowy gospodarstwo rolne zbywcy już istniało, w sytuacji gdy skarżąca na skutek nabycia gospodarstwa rolnego utworzyła własne gospodarstwo rolne i stała się rolnikiem,
b) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy organ powinien był zastosować art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a i uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości oraz stwierdzić nadpłatę w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...]zł z tytułu nabycia przez skarżącą nieruchomości rolnej w wyniku przysądzenia prawa własności przez Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z [...] marca 2022r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...].
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy wykładni i zastosowania art. 9 pkt 2 u.p.c.c., w brzmieniu obowiązującym w 2022 r.
W ocenie organu, skarżącej jako nabywcy nieruchomości nie przysługuje zwolnienie określone w wymienionym przepisie, bowiem na dzień nabycia nie była właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych ani w posiadaniu gruntów rolnych. Tym samym nie spełniła warunku utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego zawartego w art. 9 pkt 2 u.p.c.c.
Z kolei, skarżąca podnosi, że z treści tego przepisu nie wynika, iż dla skorzystania ze zwolnienia niezbędne jest, aby nabywca był już w posiadaniu jakichkolwiek gruntów rolnych. Uważa, że nabywając grunty spełniła wszystkie warunki określone w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych, bowiem utworzyła swoje gospodarstwo rolne i stała się rolnikiem.
W ocenie Sądu, rację w sprawie należy przyznać skarżącej.
Na początek rozważań podać należy, że zgodnie z art. 9 pkt 2 u.p.c.c. zwalnia się od podatku sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9).
Z przepisów tych wynikają zatem następujące warunki zwolnienia od podatku:
1) czynnością cywilnoprawną jest sprzedaż własności gruntów;
2) sprzedawane grunty stanowią gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami;
3) w wyniku czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne;
4) nowo utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne będzie miało powierzchnię nie mniejszą niż 11 ha i nie większą niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r.
W ocenie organu, podatniczka nie spełniła warunku utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym. Organ podkreślił, że na dzień nabycia nieruchomości rolnej, podatniczka nie była właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych, nie była też w ich posiadaniu. Gospodarstwo rolne które nabyła, już istniało na moment dokonania czynności, zmienił się tylko stosunek prawnorzeczowy (gospodarstwo to zmieniło właściciela). Zdaniem organu, aby skorzystać ze zwolnienia, nabywca musi być na dzień nabycia właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego, albo muszą być one w jego posiadaniu, żeby mógł zostać spełniony warunek utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego.
W ocenie Sądu powyższe stanowisko organu jest nieprawidłowe.
Z art. 9 pkt 2 u.p.p.c. nie wynika, że dla spełnienia warunku skorzystania ze zwolnienia podatkowego w postaci utworzenia gospodarstwa rolnego, konieczne jest, aby kupujący na dzień nabycia był właścicielem (współwłaścicielem) użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego lub był w ich posiadaniu. Jednym z warunków zwolnienia, o którym mowa w art. 9 pkt 2 u.p.c.c. jest, aby nabywane grunty rolne w chwili sprzedaży stanowiły gospodarstwo rolne zbywcy (sprzedawcy) oraz aby doszło do utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego. Przy czym oczywiste jest, że chodzi tu o gospodarstwo rolne nabywcy. W świetle powyższego, dla możliwości korzystania z tego zwolnienia w podatku od czynności cywilnoprawnych dopuszczalne jest jedynie przeniesienie własności gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, które wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy lub utworzą gospodarstwo rolne nabywcy, zgodnie z definicją określoną w ustawie o podatku rolnym. Oznacza to, że w momencie nabywania takich gruntów nabywca może już posiadać gospodarstwo rolne (nabycie powiększa stan jego posiadania), jak i może nie posiadać gospodarstwa rolnego (dopiero utworzy on takie gospodarstwo). Stanowisko powyższe jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie administracyjnym (zob. WSA w Gliwicach z 18 czerwca 2020 r., I SA/GI 1220/19; WSA w Gdańsku z 11 sierpnia 2020 r., I SA/Gd 348/20, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 września 2020 r., I SA/Go 237/18).
W związku z tym, argumentacja organu, że nabywca nie utworzył gospodarstwa rolnego w wyniku nabycia gruntów rolnych, nie zasługuje na uwzględnienie. Wykładnia językowa art. 9 pkt 2 u.p.c.c. wskazuje, że brak jest podstaw do wyłączenia ze zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych sprzedaży własności gruntów rolnych stanowiących gospodarstwo rolne na rzecz nabywcy, który nie posiada na dzień nabycia, żadnych użytków rolnych lub gospodarstwa rolnego.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, na moment nabycia nieruchomości rolnej istniało gospodarstwo rolne zbywcy, a zatem nabywca w wyniku dokonania tej czynności utworzył własne gospodarstwo rolne. Jak trafnie podkreślono w wyroku WSA w Opolu z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Op 271/20 taka interpretacja art. 9 pkt 2 u.p.c.c, wbrew stanowisku organu, nie podważa celu omawianego zwolnienia, którym jest wspieranie zakładania gospodarstw rolnych i prowadzenia w nich produkcji oraz poprawa struktury agrarnej, przede wszystkim przez powiększenie obszaru gospodarstw rolnych. Biorąc zatem pod uwagę wykładnię językową, celowościową i zasadę równości trudno przyjąć, że racjonalny ustawodawca nie chciał objąć zwolnieniem z art. 9 pkt 2 u.p.c.c. nabycia własności gruntów wchodzących w skład gospodarstwa zbywcy na rzecz nabywcy, który przed dniem nabycia nieruchomości rolnej nie posiadał gruntów rolnych, a który w wyniku tej transakcji utworzył własne gospodarstwo rolne o odpowiednim areale określonym w powyższym przepisie. Skoro celem wprowadzenia zwolnienia było zapobieżenie rozdrobnieniu gospodarstw rolnych, przyjęcie takiej wykładni art. 9 pkt 2 u.p.c.c. stanowi wręcz jego urzeczywistnienie. Intencją ustawodawcy podatkowego nie jest ograniczanie grona nabywców nieruchomości rolnych, ponieważ nie byłoby to spójne z założeniami przepisu ustawy, którego celem jest wspieranie także zakładania gospodarstw rolnych i ich prowadzenia.
W związku z powyższym Sąd uznał, że organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu naruszył przepis prawa materialnego - art. 9 pkt 2 u.p.c.c, dokonując jego błędnej wykładni i zastosowania.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika urzędu Skarbowego w B.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).
Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl