I SA/Sz 700/23

I SA/Sz 700/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Jolanta Kwiecińska
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1828/24 - Wyrok NSA z 2025-05-30
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 października 2023 r. nr OI.OP.0143.28.1.2023.SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 października 2023 r. nr OI.OP.0143.28.1.2023.SR Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. (organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185 - k.p.a.) oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 – u.d.i.p.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (organ I instancji) z 1 września 2023 r. nr D/P.0143.56.2023.AB w przedmiocie odmowy udostępnienia G. K. (skarżący) informacji publicznej.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, 28 lipca 2023 r. skarżący złożył do organu I instancji wniosek o udostępnienie informacji publicznej dot. w pkt 7 cyt.: "wnoszę o udostępnienie mi wszystkich zarządzeń, które wydał tutejszy dyrektor w roku 2023, które nie zostały udostępnione na stronie BIP".
Organ I instancji uznał, iż wnioskowane informacje stanowią informację publiczną o charakterze przetworzonym i pismem z 8 sierpnia 2023 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny.
Wobec niewykazania w wyznaczonym terminie przez skarżącego szczególnie uzasadnionego interesu publicznego organ I instancji w decyzji z dnia 1 września 2023 r. nr D/P.0143.56.2023.AB odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przygotowanie żądanej informacji z uwagi na jej ilość, wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz problemami z bieżącą obsługą jednostki i napływających do niej dokumentów.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zakwestionował zakwalifikowanie żądanej informacji jako przetworzonej, a także zarzucił niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy w całości decyzję z dnia 1 września 2023 r. nr D/P.0143.56.2023.AB o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania uznając zarzuty za niezasadne a stanowisko organu I instancji za prawidłowe.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy u.d.i.p. oraz powołał orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie rozumienia informacji przetworzonej, wskazując, że stworzenie informacji przetworzonej wiąże się z czynnościami, które wykraczają poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia.
W ocenie organu odwoławczego, nawet zbiór informacji prostych może być uznany za informację przetworzoną w sytuacji, gdy ich udostępnienie wiąże się m.in. z koniecznością odnalezienia, przeanalizowania, wyboru, co wpłynie niewątpliwie na bieżące wykonywanie ustawowych zadań przez organ zobowiązany do udostępnienia. Utworzenie informacji przetworzonej wymaga w szczególności analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych żądanych przez wnioskodawcę, bądź wymaga odnalezienia i posegregowania wielu informacji prostych.
Poczynienie tak opisanych zabiegów powoduje, że informacje proste stają się informacją przetworzoną, której udzielenie skorelowane jest z potrzebą wykazania przesłanki interesu publicznego.
W ocenie organu odwoławczego, nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca domagał się udzielenia informacji przetworzonej, udostępnienie której uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że ich uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Przymiot informacji przetworzonej w analizowanej sprawie wynikał zatem z okoliczności, że żądana przez skarżącego informacja byłaby przygotowana specjalnie dla niego, a także zważywszy na jej zakres i ilość, co bezspornie wiązałoby się z bardzo istotnym obciążeniem i nakładem pracy. Organ I instancji nie posiada bowiem wnioskowanej informacji i dla jej wytworzenia niezbędnym jest przeprowadzenie pewnych działań na już posiadanych informacjach. Realizacja wniosku miałaby istotny wpływ na bieżącą działalność dysponenta informacji publicznej, ponieważ celem przygotowania informacji oddelegowani specjalnie funkcjonariusze nie wykonywaliby innych przydzielonych im zadań, a co za tym idzie aby zapewnić normalny tok służby należałoby oddelegować do realizacji tych zadań na niezbędny okres innych funkcjonariuszy lub pracowników.
Organ odwoławczy ponownie powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i ocenił, że spełnienie żądania skarżącego nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Uzyskanie przez skarżącego żądanych danych nie służyłoby szeroko pojętemu interesowi publicznemu, który odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych organów publicznych, w tym Służby Więziennej, jako pewnej całości. Wykazanie interesu publicznego jest przy tym niezbędne dla uzyskania informacji przetworzonej wiążącej się z koniecznością przeprowadzenia szeregu czynności i analiz na podstawie prowadzonych akt, dokumentów ewidencyjnych i rejestrów. W sprawie nie został natomiast wykazany jakikolwiek interes publiczny.
W ocenie organu odwoławczego kwestionowana decyzja organu I instancji, jak i jej uzasadnienie, zważywszy na całokształt okoliczności sprawy, były prawidłowe. W konsekwencji, nie znajdując podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję organu odwoławczego . Według skarżącego żądana informacja nie miała charakteru informacji przetworzonej i podlegała udostępnieniu. Nie było też podstaw, aby żądać od skarżącego wykazania szczególnego interesu publicznego w udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej. Skarżący chce wiedzieć wszystko o działalności Służby Więziennej i ma prawo sprawować kontrolę obywatelską nad tą instytucją, która jest oceniana negatywnie przez społeczeństwo. Odmowa udostępnienia informacji publicznej sprawia, że organ pozostaje w tym zakresie w stanie bezczynności.
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji publicznej i zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł za nieudostępnienie żądanej informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wskazał, że skarżący od kilku lat jest autorem wielu wniosków o udostępnienie informacji publicznej kierowanych do jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, co do których nie wykazał działania w interesie publicznym. W ocenie organu odwoławczego, powyższe w połączeniu z faktem, iż wielokrotnie korzystał z prawa do złożenia skargi na działalność organów Służby Więziennej /np. w roku bieżącym złożył już 47 skarg na działalność ZK w [...], z czego żadna nie została uznana za uzasadnioną w wyniku przeprowadzonych czynności wyjaśniających/ wskazywać może na nieuprawnione wykorzystywanie prawa do dostępu do informacji publicznej dla celów indywidualnych. W ocenie organu odwoławczego, realia sprawy, a w szczególności całokształt postępowania skarżącego, które w efekcie absorbując organ - jego siły i środki, w tym pracowników - może opóźniać, bądź utrudniać sprawną realizację ustawowych zadań, a także m.in. innych wniosków o dostęp do informacji publicznej, w istocie swej należałoby postrzegać w kategoriach nadużycia prawa do informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż jest ona zgodna z prawem.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do oceny czy informacja ma charakter przetworzony, zatem czy organ prawidłowo odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.d.i.p., której art. 1 ust. 1 definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych, podlegającą udostępnieniu na ustawowo określonych zasadach i trybie.
Wobec otwartego katalogu danych stanowiących informację publiczną, skonkretyzowanego przez ustawodawcę w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, wedle którego przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość dotyczącą sfery faktów i danych, wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także do innych podmiotów, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyroki NSA z dnia 25 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 4059/02 oraz z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 2149/12).
Poza sporem był fakt, że organ jest organem, obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz iż żądana informacja mieści się granicach art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.
Osią sporu między stronami jest charakter (kwalifikacja) żądanej przez skarżącego informacji publicznej, prowadzący w konsekwencji do odmowy jej udostępnienia.
W ocenie skarżącego, uzasadnił on istnienie po jego stronie szczególnie istotnego znaczenia dla interesu publicznego żądanej informacji.
Z kolei według organu odwoławczego, realizacja żądania strony prowadzi do podjęcia szeregu działań, w efekcie których wytworzona informacja – nieistniejąca jeszcze w dniu złożenia wniosku – zostanie przygotowana specjalnie dla skarżącego
i zgodnie z jego oczekiwaniami. Uzyskanie informacji przetworzonej przez skarżącego musi poprzedzać wykazanie szczególnie istotnego jej znaczenia dla interesu publicznego, czego w niniejszej sprawie skarżący nie wykonał.
Rozstrzygnięcie tej spornej kwestii należy zatem poprzedzić wyjaśnieniem, czym jest informacja przetworzona i jakie kryteria identyfikacyjne służą jej wyodrębnieniu.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że na gruncie przepisów u.d.i.p. ustawodawca nie doprecyzowuje pojęcia "informacji przetworzonej", wobec tego ciężar dookreślenia tego pojęcia został przeniesiony na podmioty stosujące prawo.
W rzeczywistości proces ustalania pojęcia "informacja przetworzona" odbywa się na gruncie judykatury. W toku stosowania przepisów u.d.i.p. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcił się pogląd, wedle którego informacja przetworzona to taka informacja, na którą składa się określona liczba, tzw. informacji prostych, podlegających jednak wyodrębnieniu w sposób dostosowany do żądania wnioskodawcy poprzez konieczność dokonania stosownych analiz, wyciągów bądź zestawień (por. wyroki NSA z dnia 21 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 1477/12 oraz z dnia 17 października 2006 r. o sygn. akt I OSK 1347/05).
Biorąc pod uwagę dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny w tym zakresie można wyróżnić co najmniej dwie koncepcje i sposoby identyfikacji przesłanek uzasadniających konieczność przetworzenia informacji publicznej. I tak zgodnie z pierwszą z nich, tzw. szeroką koncepcją identyfikacji czynności, które musi podjąć zobowiązany w celu wytworzenia informacji przetworzonej mamy do czynienia wtedy, gdy kryterium identyfikującym stają się dodatkowe czynności, które musi wykonać podmiot zobowiązany w celu wytworzenia takiej informacji. Zazwyczaj chodzi o te czynności, których celem jest wyodrębnienie określonych informacji prostych ( dokumentów) ze zbioru informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia (zob. M. Jabłoński , Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, s.133).
Z kolei druga koncepcja, tzw. wąska koncepcja przetworzenia informacji publicznej opiera się na założeniu, że jest to tylko taka informacja, która w momencie złożenia wniosku nie istnieje, a jej wytworzenie wymaga twórczego i analitycznego działania zobowiązanego (jego pracowników), polegającego na stworzeniu informacji według kryteriów i metod wskazanych przez wnioskodawcę (zob. P. Fagielski, Informacja
w administracji publicznej. Prawne aspekty gromadzenia, udostępniania i ochrony, Wrocław 2007, s. 85-86). W takim rozumieniu pojęcie "przetworzenie informacji publicznej" nie może być identyfikowane z sumą wszystkich działań techniczno- organizacyjnych, które musiałby podjąć zobowiązany w celu wyselekcjonowania zbioru dokumentów (informacji), będących podstawą przygotowania informacji przetworzonej . Bierze się pod uwagę tylko to, czy rzeczywiście konieczne byłoby twórcze (analityczne, systemowe, zbiorcze itd.) wytworzenie nowej informacji, nie istniejącej w chwili wystąpienie z wnioskiem. W konsekwencji wąskie rozumienie przetworzenia informacji publicznej sprowadza się do przyjęcia, że przetworzenie występuje jedynie wtedy, gdy po odpowiednim wyselekcjonowaniu dokumentów i ich merytorycznej ocenie – również pod kątem ochrony tajemnic ustawowych i prywatności – nie można ich traktować jako gotowych do udostępnienia, a jedynie jako źródła informacji niezbędnej do wytworzenia tej , której żąda wnioskodawca.
A zatem przetworzenie informacji prostych będzie grupą czynności analitycznych polegających na odpowiednim zestawieniu tych informacji według kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę, a następnie takim ich zredagowaniu, aby efekt finalny stanowił informację zaspokajającą jego żądanie w sposób zupełny (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2005 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 47/05). Należy podkreślić, że obok konieczności podjęcia określonych czynności w celu wyodrębnienia materiału źródłowego dla potrzeb stworzenia informacji przetworzonej, szczególnie istotnym czynnikiem będzie intelektualny wysiłek podmiotu zobowiązanego, a właściwie jego zasobów kadrowych, związany z taką realizacją tych czynności, aby wytworzona informacja publiczna była zgodna z oczekiwaniem wnioskodawcy.
Proces przetwarzania informacji prostych prowadzić musi przy tym do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza że wytworzona informacja – w momencie złożenia wniosku – jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia (zob. D. Fleszar, Zasady dostępu do informacji publicznej przetworzonej, "Samorząd Terytorialny" 1-2/2011, s. 91 – 93).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności badanej sprawy, stwierdzić należy, że nawet przy przyjęciu wąskiej koncepcji identyfikacji czynności, które musi podjąć adresat przedmiotowego wniosku, a tym samym przy przyjęciu najkorzystniejszym dla skarżącego, kryterium identyfikacyjne informacji przetworzonej, nie można uznać żądanego przez niego wykazu ze zbioru dokumentów za tzw. prostą informację publiczną, albowiem taki zbiór dokumentów uwzględniający dane, o których mowa w przedmiotowym wniosku nie istnieje i dopiero musiałby być sporządzony, wedle kryteriów podanych w tym wniosku.
Zgodnie bowiem z treścią wniosku skarżącego oraz kryteriami jakimi powinien kierować się organ w celu udostępnienia informacji, wymagałoby to w pierwszej kolejności wyszukania stosownych dokumentów źródłowych, a następnie wyselekcjonowania z nich określonych danych (dokumentów), aby ostateczna informacja odpowiadała oczekiwaniom strony skarżącej.
Nie budzi wątpliwości, że przygotowanie odpowiedzi na wniosek w zakresie zarządzeń wydanych przez Dyrektora w 2023 r., które nie zostały udostępnione na stronie BIP oraz sporządzenia ich kserokopii, wymaga sięgnięcia do dokumentacji źródłowej oraz przeprowadzenia szeregu czynności analitycznych i intelektualnych na tej dokumentacji. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że dotyczyłoby to 82 dokumentów, zgromadzonych i przechowywanych w różnych komórkach organizacyjnych, które należy wyselekcjonować według kryterium podanego przez skarżącego spośród innej dokumentacji, sporządzić ich kserokopie oraz dokonać anonimizacji w niezbędnym zakresie. Bez znaczenia pozostaje, że organ nie podał jakich danych dotyczy wymóg anonimizacji, jest bowiem oczywiste, że chodzi przede wszystkim o dane osobowe osadzonych lub pracowników.
A zatem adresat przedmiotowego wniosku, aby zadość uczynić obowiązkom podmiotu zobowiązanego powinien dokonać kwerendy dokumentów i na tej podstawie opracować sporządzone wyłącznie dla wnioskodawcy żądane dane, według kryteriów odpowiadających wymaganiom strony. Przedstawienie danych według określonych kryteriów przez wnioskodawcę wymagałoby oddelegowania funkcjonariusza wyłącznie do wykonania ww. czynności, co z uwagi na profil jednostki zdezorganizowałoby to jej pracę.
Sąd podzielił stanowisko organów, że każdą z wymienionych czynności (wyszukanie, analiza, anonimizacja) należy uznać za niezbędną dla wytworzenia informacji publicznej, która w swej treści odpowiadałaby żądaniu strony. Działania podjęte w tym zakresie przez podmiot zobowiązany miałyby więc charakter nie tylko techniczny, ale również intelektualny, wymagający zaangażowania odpowiednich zasobów w celu wyodrębnienia materiałów źródłowych, a następnie ich analizy i stworzenia zestawienia odpowiadającego kryteriom wskazanym przez skarżącego. Przy czym wygenerowana w ten sposób informacja mogła być udostępniona po uwzględnieniu ograniczeń przewidzianych w art. 5 u.d.i.p. Stąd też informację publiczną powstałą w efekcie wskazanych czynności należy uznać za informację przetworzoną.
Powyższa konstatacja prowadzić więc musi do wniosku, że organ I instancji zasadnie zastosował art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., stanowiący, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Zdaniem Sądu, organ dokonał właściwej wykładni wskazanego przepisu przyjmując, że podmiot ubiegający się o udostępnienie informacji przetworzonej zobowiązany jest uzasadnić dlaczego (w jego ocenie) pozyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przy czym pojęcie szczególnie istotnego interes publicznego, będące zwrotem niedookreślonym, odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 1477/12).
Wobec takiego rozumienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego należy przyjąć, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. o sygn. akt I OSK 2111/13).
Jak wskazano w Komentarzu do Ustawy o dostępie do informacji publicznej,
I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska (Warszawa . WK 2016 do art. 3), "Niewątpliwie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będąc podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp, zmuszając do wykazania, że jej udzielenie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to, dokonane aktem rangi ustawowej, odpowiada regulacji art. 31 ust. 3, jak również art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy. Ustawodawca zaś, ograniczając w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dostęp do informacji przetworzonej, czyni to w zgodzie z zasadą proporcjonalności i nie można w tym przypadku mówić o łamaniu konstytucyjnych uprawnień obywatela, skoro przedkładając interes publiczny nad interes strony, prawodawca ma na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organów państwa i innych podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., I OSK 924/14). Ograniczenie przedmiotowe dostępu do informacji publicznej znajduje też uzasadnienie w potrzebie ochrony porządku publicznego, który w doktrynie prawa konstytucyjnego rozumiany jest jako "stan, który umożliwia normalne funkcjonowanie państwa i społeczeństwa. Przesłanka porządku publicznego powinna uzasadniać ograniczenia praw człowieka wyłącznie dla ochrony ważnych interesów jednostki, które nie mieszczą się w przesłance wolności i praw innych osób, oraz tych interesów społecznych, które odpowiadają ogólnemu kryterium zapewnienia właściwego funkcjonowania instytucji publicznych w demokratycznym państwie i ochrony tych instytucji przed zachowaniami prowadzącymi do zakłócenia ich działalności. Porządek publiczny w państwie demokratycznym obejmuje w szczególności pewne minimum sprawności funkcjonowania instytucji państwowych" (zob. K. Wojtyczek, Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999, s. 189–190). Ochrona tak rozumianego porządku prawnego byłaby iluzoryczna, gdyby każde subiektywne przekonanie o niezgodności z Konstytucją określonych przepisów obowiązującego prawa bądź o nieprawidłowościach w działalności i funkcjonowaniu organów administracji publicznej uzasadniało angażowanie tych organów do aktywności w zakresie przygotowania informacji publicznej przetworzonej kosztem realizowania przez te organy ich podstawowych kompetencji i zadań (tak w wyroku NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 1313/14)." Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela ww. pogląd.
Pojęcie interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym, zaś skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji w szerokim tego słowa znaczeniu. Przyjmuje się, że interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa, np. w konsekwencji usprawniałoby działanie jego organów.
Skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu do wykazania, że udostępnienie mu wnioskowanej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego rozumianego w powyższy sposób. Stwierdził on jedynie, że jego zdaniem nie jest to informacja przetworzona, zaś organ nie wykazał jakich dokumentów dotyczyłby obowiązek przetworzenia, jakie dane wymagają usunięcia, a tylko wtedy można mówić o dodatkowej pracy pracowników i jej czasochłonności.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zatem uznały, że skarżący nie wykazał przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Intencje skarżącego związane z uzyskaniem informacji przetworzonej wskazywały, że chciałby on dokonać kontroli działalności jednostki, która doprowadziłaby do ujawnienia lub wykluczyłaby istnienie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Zakładu Karnego. Jak wyżej wskazano, otrzymanie informacji przetworzonej musi wiązać się z realną możliwością wpływu osoby, która otrzyma taką informację na poprawę działalności organu. Skarżący po otrzymaniu żądanej informacji nie miałby, patrząc obiektywnie, wpływu na zmianę funkcjonowania organu. Subiektywne przekonanie skarżącego, że uzyskane dane wykażą nieprawidłowości po stronie organu i pozwolą mu na zainteresowanie nimi bliżej nieokreślonych osób, nie świadczą o spełnieniu przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wskazać należy bowiem, że skarżący ma pełne prawo do informowania o nieprawidłowościach związanych z funkcjonowaniem organu, nawet gdy są to tylko jego podejrzenia, odpowiednie jednostki, np. organy nadrzędne nad dyrektorem ZK, sąd penitencjarny, prokuratora, NIK, Rzecznika Praw Obywatelskich, media, organizacje społeczne chroniące prawa człowieka. Do zawiadomienia ww. jednostek nie są potrzebne dane statystyczne, gdyż w zakresie swoich kompetencji mogą one dokonywać własnych ustaleń. Otrzymanie przez skarżącego żądanych danych nie spowodowałoby zmiany działalności organu. W żaden sposób nie może być to zatem utożsamiane z dążeniem do poprawy funkcjonowania systemu penitencjarnego.
Żądanie udostępnienia informacji wnioskodawca odnosi zatem wyłącznie do swojego zindywidualizowanego interesu, obojętnego dla sfery funkcjonowania organów państwowych i tym samym interesu publicznego, co nie uzasadnia dostatecznie żądania udostępnienia informacji publicznej przetworzonej.
Rację ma zatem Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, że pozyskanie informacji publicznej żądanej we wniosku nie będzie służyć interesowi publicznemu, lecz stanowi realizację indywidualnego interesu wnioskodawcy. Działania skarżącego w tych warunkach (bez wskazywania ważnego interesu publicznego), polegające również na składaniu wielu skarg i wniosków odnośnie działalności Służby Więziennej ( w 2023 r. - 47 spraw) słusznie zostało ocenione przez organ odwoławczy jako mające na celu wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania jednostki, nie stanowi zaś o dbałości o interes publiczny, czy ogółu obywateli. W istocie, w ocenie Sądu, takie działania skarżącego przemawiają za uznaniem, że skarżący nadużywa prawa do uzyskania informacji publicznej.
Sąd zauważa, że zebranie informacji i ich zsumowanie oraz przygotowanie w formie zgodnej z kryteriami, wskazanymi przez wnioskodawcę, wiązałaby się z poważnym nakładem pracy osób realizujących wniosek, co odbiłoby się negatywnie na realizacji bieżących zadań funkcjonariuszy Służby Więziennej. Wykonanie opisanych czynności bez wątpienia jest czasochłonne i blokuje realizację bieżących zadań.
Założeniem ustawodawcy jest tymczasem, że udostępnianie informacji nie powinno dezorganizować normalnego zwykłego toku pracy podmiotów i wykonania ich podstawowych, głównych zadań, do których w przypadku służby więziennej należy przede wszystkim wykonywanie zadań z zakresu tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności (oddziaływanie penitencjarne i resocjalizacyjne) oraz ochrona społeczeństwa przed sprawcami przestępstw.
Skarżący nie wskazał zatem istotnego interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji przetworzonej. Taka powinność spoczywała na nim w myśl zasady koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie sprawy w określony sposób. Organ prawidłowo więc wydał decyzję odmawiającą udzielenia żądanej informacji z takim właśnie uzasadnieniem.
Zdaniem Sądu, organ nie naruszył zatem art. 61 ust. 1 Konstytucji RP ani art. 1, art. 2 ust. 1 u.d.i.p., art. 3 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Zaskarżona decyzja spełnia wymagania, nakreślone w art. 107 § 1 pkt 6, art. 11 oraz art. 8 k.p.a., uzasadnienie jest jasne i nie budzi wątpliwości co do przesłanek stwierdzenia, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną.
Mając na względzie przedstawione wyżej argumenty, Sąd oddalił skargę na podstawie art.151 p.p.s.a.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na [...]