I SA/SZ 696/23

I SA/Sz 696/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust.1 pkt.1, art. 16 ust.1 i2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2023 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Koszalinie (organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185 - k.p.a.) oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 zw. dalej: "u.d.i.p."), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (organ I instancji) z [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia G. K. (dalej: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") żądanej informacji publicznej.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, [...] sierpnia 2023 r. wnioskodawca złożył do organu I instancji wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek miał za przedmiot między innymi (pkt 4 i pkt 7-9 tego wniosku) udostępnienie informacji publicznej dot. cyt: "zawiadomienia do prokuratury wobec osadzonych przez tutejszy ZK [...] w roku 2023 wnoszę o udostępnienie mi tych zawiadomień oraz ich kopii ", "jakie wydał tutejszy dyrektor zarządzenia i wytyczne w roku 2023, czego one dotyczyły wnoszę o wyszczególnienie mi tych zarządzeń oraz wytycznych", "wnoszę o udostępnienie mi 4 wniosków dyscyplinarnych które sporządziła kierownik oddziału terapeutycznego osadzonym na oddziale terapeutycznym, chodzi mi o kopie tych wniosków które zostały sporządzone w roku 2023" oraz "jakich urządzeń elektronicznych do swoich zadań używa służba więzienna w tutejszym ZK w realizacji swoich zadań ustawowych należy podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje ich działania tych urządzeń".
Organ I instancji, pismem z [...] sierpnia 2023 r., odniósł się do wnioskowanych informacji, o których mowa w pkt. 1 - 3 i 5 - 6, a także 10 oraz jednocześnie wezwał wnioskodawcę do wykazania w terminie 14 dni, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji, w zakresie pkt. 4 i 7 - 9 wniosku z dnia [...] sierpnia 2023 r., przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny.
Wobec niewykazania w wyznaczonym terminie przez skarżącego szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, organ I instancji w decyzji z dnia [...] września 2023 r. nr [...] odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przygotowanie żądanej informacji z uwagi na jej ilość, wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz problemami z bieżącą obsługą jednostki i napływających do niej dokumentów. Ponadto organ wskazał, iż skarżący nie wykazał w jaki sposób pozyskana informacja miałaby przyczynić się w sposób realny do realizacji interesu publicznego zwłaszcza brak wykazania po stronie wnioskującego w jaki sposób jest on w stanie uczynić z pozyskanej informacji użytek dla dobra ogółu.
W odwołaniu od powyższej decyzji, strona zakwestionowała zakwalifikowanie żądanej informacji jako przetworzonej, a także zarzuciła niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy w całości decyzję z [...] września 2023 r. nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania uznając podniesione w nim zarzuty za niezasadne a stanowisko organu I instancji za prawidłowe.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy u.d.i.p. oraz powołał orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie rozumienia informacji przetworzonej, wskazując, że stworzenie informacji przetworzonej wiąże się z czynnościami, które wykraczają poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia.
W ocenie organu odwoławczego, nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca domagał się udzielenia informacji przetworzonej, udostępnienie której uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że ich uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Przymiot informacji przetworzonej w analizowanej sprawie wynikał zatem z okoliczności, że żądana przez skarżącego informacja byłaby przygotowana specjalnie dla niego, a także zważywszy na jej zakres dotyczący wielu różnorodnych i zarazem specyficznych danych z bieżącego roku, co bezspornie wiązałoby się z bardzo istotnym obciążeniem i nakładem pracy. Organ wprost nie posiada wnioskowanej informacji i dla jej wytworzenia niezbędnym jest przeprowadzenie pewnych działań na już posiadanych informacjach. Realizacja wniosku zważywszy chociażby na różnoraki i specyficzny zakres żądanych informacji, miałaby istotny wpływ na bieżącą działalność dysponenta informacji publicznej, ponieważ celem przygotowania informacji oddelegowani specjalnie funkcjonariusze nie wykonywaliby innych przydzielonych im zadań, a co za tym idzie, aby zapewnić normalny tok służby należałoby oddelegować do realizacji tych zadań na niezbędny okres innych funkcjonariuszy lub pracowników.
Organ odwoławczy ponownie powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i ocenił, że spełnienie żądania skarżącego nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Uzyskanie przez skarżącego żądanych danych nie służyłoby szeroko pojętemu interesowi publicznemu, który odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych organów publicznych, w tym Służby Więziennej, jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu. Wykazanie interesu publicznego jest przy tym niezbędne dla uzyskania informacji przetworzonej wiążącej się z koniecznością przeprowadzenia szeregu czynności i analiz na podstawie prowadzonych akt, dokumentów ewidencyjnych i rejestrów. W sprawie nie został natomiast wykazany jakikolwiek interes publiczny.
W ocenie organu odwoławczego kwestionowana decyzja organu I instancji, jak i jej uzasadnienie, zważywszy na całokształt okoliczności sprawy, były prawidłowe. W konsekwencji, nie znajdując podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję organu odwoławczego.
Według skarżącego żądana informacja nie miała charakteru informacji przetworzonej i podlegała udostępnieniu. Nie było też podstaw, aby żądać od skarżącego wykazania szczególnego interesu publicznego w udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej. Skarżący chce wiedzieć wszystko o działalności Służby Więziennej i ma prawo sprawować kontrolę obywatelską nad tą instytucją, która jest oceniana negatywnie przez społeczeństwo. Odmowa udostępnienia informacji publicznej sprawia, że organ pozostaje w tym zakresie w stanie bezczynności.
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji publicznej, stwierdzenie przez sąd, że w sprawie wystąpiła bezczynność oraz przewlekłość postępowania, zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł za nieudostępnienie żądanej informacji publicznej oraz stwierdzenie przez sąd, że informacje o które wnioskował nie stanowiły formy przetworzonej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wskazał, że skarżący od kilku lat jest autorem wielu wniosków o udostępnienie informacji publicznej kierowanych do jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, co do których nie wykazał działania w interesie publicznym. W ocenie organu odwoławczego, powyższe w połączeniu z faktem, iż wielokrotnie korzystał z prawa do złożenia skargi na działalność organów Służby Więziennej np. w roku bieżącym złożył już 47 skarg na działalność ZK w [...], z czego żadna nie została uznana za uzasadnioną w wyniku przeprowadzonych czynności wyjaśniających wskazywać może na nieuprawnione wykorzystywanie prawa do dostępu do informacji publicznej dla celów indywidualnych.
W ocenie organu odwoławczego, realia sprawy, a w szczególności całokształt postępowania skarżącego, które w efekcie absorbując organ - jego siły i środki, w tym pracowników - może opóźniać, bądź utrudniać sprawną realizację ustawowych zadań, a także m.in. innych wniosków o dostęp do informacji publicznej, w istocie swej należałoby postrzegać w kategoriach nadużycia prawa do informacji publicznej.
W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2024 r. pełnomocnik reprezentująca skarżącego, podtrzymała skargę skarżącego przedstawiając dodatkową argumentację.
Zdaniem pełnomocnika, skarżący nie ma obowiązku wykazania interesu publicznego w uzyskaniu informacji publicznej, gdyż informacja o która się ubiegał nie była informacją przetworzoną. Nadto, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wykazał, że żądanie informacji publicznej poprzez przedstawienie informacji o wnioskach dyscyplinarnych wiąże się dla ZK z ponad standardowymi utrudnieniami w pracy zespołów opracowujących dany dział pracy ZK. Pełnomocnik podniósł, że skarżący wystąpił o udzielenie informacji dotyczących zawiadomień o wniesionych skargach do prokuratury a dotyczących osadzonych - z akt sprawy wynika, że takich zawiadomień było niewiele stąd nie jest do obrony teza, że zebranie tych informacji związane jest ze znacznym nakładem czasu pracy. To samo dotyczy obowiązujących w ZK zarządzeń dyrektora oraz wytycznych - które prawdopodobnie są odpowiednio opisane i archiwizowane zgodnie z obowiązującą w ZK w [...] instrukcją kancelaryjną.
Nadto, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wykazał, że nie istnieje szczególnie uzasadniony interes publiczny w uzyskaniu informacji objętej wnioskiem. Informacje objęte wnioskiem dotyczą podstawowej działalności Zakładu Karnego jaką jest praca z więźniami. Dane takie jak zarządzenia oraz wytyczne Dyrektora zakładu karnego dotyczą funkcjonowania zakładu karnego i są bezsprzecznie informacją publiczną ponieważ dotyczą funkcjonowania podmiotu publicznego. Dokumenty żądane przez skarżącego są dostępne w formie nie przetworzonej do wglądu przez skarżącego - stąd brak jest podstawy prawnej do żądania przez organ wykazania istotnego interesu publicznego w udostępnieniu tych informacji.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskrzonej decyzji organu i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona w zakreślonych wyżej ramach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że organy nie naruszyły prawa, co skutkowało oddaleniem skargi.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do oceny czy informacja dotycząca kwestii: "zawiadomienia do prokuratury wobec osadzonych przez tutejszy ZK [...] w roku 2023, wnoszę o udostępnienie mi tych zawiadomień oraz ich kopii", "jakie wydał tutejszy dyrektor zarządzenia i wytyczne w roku 2023, czego one dotyczyły wnoszę o wyszczególnienie mi tych zarządzeń oraz wytycznych", "wnoszę o udostępnienie mi 4 wniosków dyscyplinarnych które sporządziła kierownik oddziału terapeutycznego osadzonym na oddziale terapeutycznym, chodzi mi o kopie tych wniosków które zostały sporządzone w roku 2023" oraz "jakich urządzeń elektronicznych do swoich zadań używa służba więzienna w tutejszym ZK w realizacji swoich zadań ustawowych należy podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje ich działania tych urządzeń", stanowi informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zatem czy organ prawidłowo odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej.
Zdaniem skarżącego, informacja o którą się ubiegał nie była informacją przetworzoną, gdyż nie wymaga formy przekształcenia oraz usuwania danych. Nie będzie to również czasochłonna praca.
Z kolei zdaniem organów, omawiany wniosek ma za przedmiot przetworzoną informację publiczną, bowiem jego uwzględnienie wymaga zebrania, analizy i przygotowania, a więc przetworzenia dokumentacji sporządzanej przez organ w związku z funkcjonowaniem Zakładu Karnego. Udzielenie informacji przetworzonej uzależnione jest zaś od wykazania przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skarżący tego, w niniejszej sprawie nie wykazał.
Sąd w zaistniałym sporze rację przyznaje organowi.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.d.i.p., której art. 1 ust. 1 definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych, podlegającą udostępnieniu na ustawowo określonych zasadach i trybie.
Wobec otwartego katalogu danych stanowiących informację publiczną, skonkretyzowanego przez ustawodawcę w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, wedle którego przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość dotyczącą sfery faktów i danych, wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także do innych podmiotów, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyroki NSA z dnia 25 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 4059/02 oraz z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 2149/12).
Poza sporem był fakt, że organ jest organem, obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz iż żądana informacja mieści się granicach art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że na gruncie przepisów u.d.i.p. ustawodawca nie doprecyzowuje pojęcia "informacji przetworzonej", wobec tego ciężar dookreślenia tego pojęcia został przeniesiony na podmioty stosujące prawo.
W rzeczywistości proces ustalania pojęcia "informacja przetworzona" odbywa się na gruncie judykatury. W toku stosowania przepisów u.d.i.p. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcił się pogląd, wedle którego informacja przetworzona to taka informacja, na którą składa się określona liczba, tzw. informacji prostych, podlegających jednak wyodrębnieniu w sposób dostosowany do żądania wnioskodawcy poprzez konieczność dokonania stosownych analiz, wyciągów bądź zestawień (por. wyroki NSA z dnia 21 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 1477/12 oraz z dnia 17 października 2006 r. o sygn. akt I OSK 1347/05).
Biorąc pod uwagę dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny w tym zakresie można wyróżnić co najmniej dwie koncepcje i sposoby identyfikacji przesłanek uzasadniających konieczność przetworzenia informacji publicznej. I tak zgodnie z pierwszą z nich, tzw. szeroką koncepcją identyfikacji czynności, które musi podjąć zobowiązany w celu wytworzenia informacji przetworzonej mamy do czynienia wtedy, gdy kryterium identyfikującym stają się dodatkowe czynności, które musi wykonać podmiot zobowiązany w celu wytworzenia takiej informacji. Zazwyczaj chodzi o te czynności, których celem jest wyodrębnienie określonych informacji prostych (dokumentów) ze zbioru informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia (zob. M. Jabłoński, Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, s.133).
Z kolei druga koncepcja, tzw. wąska koncepcja przetworzenia informacji publicznej opiera się na założeniu, że jest to tylko taka informacja, która w momencie złożenia wniosku nie istnieje, a jej wytworzenie wymaga twórczego i analitycznego działania zobowiązanego (jego pracowników), polegającego na stworzeniu informacji według kryteriów i metod wskazanych przez wnioskodawcę (zob. P. Fagielski, Informacja
w administracji publicznej. Prawne aspekty gromadzenia, udostępniania i ochrony, Wrocław 2007, s. 85-86). W takim rozumieniu pojęcie "przetworzenie informacji publicznej" nie może być identyfikowane z sumą wszystkich działań techniczno- organizacyjnych, które musiałby podjąć zobowiązany w celu wyselekcjonowania zbioru dokumentów (informacji), będących podstawą przygotowania informacji przetworzonej. Bierze się pod uwagę tylko to, czy rzeczywiście konieczne byłoby twórcze (analityczne, systemowe, zbiorcze itd.) wytworzenie nowej informacji, nie istniejącej w chwili wystąpienie z wnioskiem. W konsekwencji wąskie rozumienie przetworzenia informacji publicznej sprowadza się do przyjęcia, że przetworzenie występuje jedynie wtedy, gdy po odpowiednim wyselekcjonowaniu dokumentów i ich merytorycznej ocenie – również pod kątem ochrony tajemnic ustawowych i prywatności – nie można ich traktować jako gotowych do udostępnienia, a jedynie jako źródła informacji niezbędnej do wytworzenia tej , której żąda wnioskodawca.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności badanej sprawy, stwierdzić należy, że nawet przy przyjęciu wąskiej koncepcji identyfikacji czynności, które musi podjąć adresat przedmiotowego wniosku, a tym samym przy przyjęciu koncepcji najkorzystniejszej dla skarżącego - nie można uznać żądanego przez niego wykazu ze zbioru dokumentów za tzw. prostą informację publiczną albowiem żądany zbiór dokumentów – zważywszy na jego zakres dotyczący wielu różnorodnych i zarazem specyficznych danych z bieżącego roku - nie istnieje i dopiero musiałby być sporządzony. Przygotowanie odpowiedzi na wniosek w zakresie – zawiadomień do prokuratury wobec osadzonych przez tutejszy ZK [...] w roku 2023, wydanych przez dyrektora zarządzeń i wytycznych w roku 2023, czego one dotyczyły udostępnienia 4 wniosków dyscyplinarnych które sporządziła kierownik oddziału terapeutycznego osadzonym na oddziale terapeutycznym oraz jakich urządzeń elektronicznych do swoich zadań używa służba więzienna w tutejszym ZK w realizacji swoich zadań ustawowych - podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje ich działania tych urządzeń – wymaga sięgnięcia do dokumentacji źródłowej oraz przeprowadzenia szeregu czynności analitycznych i intelektualnych na tej dokumentacji.
Trafnie zatem organy wskazały m.in.:, że przygotowanie żądanej informacji zuwagi na jej ilość i różnorodność, wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz problemami z bieżącą obsługą jednostki
Sąd podzielił stanowisko organów, że każdą z wymienionych czynności (wyszukanie, analiza) należy uznać za niezbędną dla wytworzenia informacji publicznej, która w swej treści odpowiadałaby żądaniu strony. Działania podjęte w tym zakresie przez podmiot zobowiązany miałyby więc charakter nie tylko techniczny, ale również intelektualny, wymagający zaangażowania odpowiednich zasobów w celu wyodrębnienia materiałów źródłowych, a następnie ich analizy i stworzenia zestawienia odpowiadającego kryteriom wskazanym przez skarżącego. Przy czym, wygenerowana w ten sposób informacja mogła być udostępniona po uwzględnieniu ograniczeń przewidzianych w art. 5 u.d.i.p. Stąd też informację publiczną powstałą w efekcie wskazanych czynności należy uznać za informację przetworzoną.
Powyższa konstatacja prowadzić więc musi do wniosku, że organ I instancji zasadnie zastosował art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., stanowiący, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Zdaniem Sądu, organ dokonał właściwej wykładni wskazanego przepisu przyjmując, że podmiot ubiegający się o udostępnienie informacji przetworzonej zobowiązany jest uzasadnić dlaczego (w jego ocenie) pozyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przy czym, pojęcie szczególnie istotnego interes publicznego będące zwrotem niedookreślonym, odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 1477/12). Wobec takiego rozumienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego należy przyjąć, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. o sygn. akt I OSK 2111/13).
Jak wskazano w Komentarzu do Ustawy o dostępie do informacji publicznej, I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska (Warszawa . WK 2016 do art. 3), "Niewątpliwie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będąc podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp, zmuszając do wykazania, że jej udzielenie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Pojęcie interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym, zaś skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji w szerokim tego słowa znaczeniu. Przyjmuje się, że interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa, np. w konsekwencji usprawniałoby działanie jego organów".
W świetle powyższego, to na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania organowi, że uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Tymczasem skarżący przemilczał wezwanie w tej materii z [...] sierpnia 2 023 r. w którym organ I instancji zakreślił skarżącemu termin na wykazanie związku między wnioskowaną informacją publiczną przetworzoną a interesem publicznym oraz pouczył, że w przypadku niewskazania w wyznaczonym terminie, szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, konieczne będzie wydanie na podstawie art. 3 ust. 1 pkt.1 w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej.
Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie skarżącemu informacji o tym, "jakich urządzeń elektronicznych do swoich zadań używa służba więzienna w tutejszym ZK w realizacji swoich zadań ustawowych, podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje ich działania tych urządzeń" pozostaje w sprzeczności z prawidłowo rozumianym interesem publicznym, mając na uwadze konieczność bezpiecznego i efektywnego funkcjonowania służby więziennej.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że skarżący nie wykazał przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ prawidłowo zatem wydał decyzję odmawiającą udzielenia żądanej informacji z takim właśnie uzasadnieniem.
Niezależnie od powyższego, Sąd nie może rozpoznawać badanej sprawy bez uwzględnienia szeregu dalszych okoliczności, wskazywanych m.in. przez organ w odpowiedzi na skargę, a także znanych Sądowi z urzędu w związku rozpoznawaniem innych skarg strony związanych z żądaniem udostępnienia informacji publicznej, tj. liczby i charakteru składanych przez stronę wniosków o udostępnienie informacji publicznej do Zakładu Karnego w [...], w którym skarżący obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, a czemu strona nie zaprzeczyła, skarżący od lat jest autorem wielu wniosków o udostępnienie informacji publicznej kierowanych do jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Co istotne dla tej oceny w roku 2023 (do dnia [...] grudnia 2023 r.) skarżący złożył 55 wniosków o dostęp do informacji publicznej do ZK [...], co do których nie wykazał działania w interesie publicznym, co więcej jak wskazuje organ w tym samym roku złożył nadto 47 skarg na działalność ZK w [...]. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, powyższe wskazywać może na nieuprawnione wykorzystywanie prawa do informacji publicznej. Zdaniem bowiem organu, całokształt postępowania skarżącego absorbując organ – jego siły i środki, w tym pracowników – może opóźniać bądź utrudniać sprawną realizację ustawowych zadań, co należałoby postrzegać w kategoriach nadużycia prawa do informacji publicznej.
Z powyższym stanowiskiem należy się zgodzić. Jest to także stanowisko zbieżne z poglądami Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonymi m.in. w wyrokach z 7 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 938/22 oraz III OSK 939/22, gdzie inny skarżący składał podobne ilości wniosków do organu (w ciągu dwóch lat 120 wniosków) wnioski te, tak jak w badanej sprawie, zbudowane były z wielu pytań, a w aktach sprawy brak było informacji, aby wnioskodawca wykorzystywał informacje w celu realizacji zadań związanych z kontrolą administracji publicznej lub upowszechnienia zdobytych danych.
Za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć zatem w tym miejscu należy, że nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (vide: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa, 2005 r., s. 146–147; wyrok NSA z 16 października 2015 r. I OSK 1992/14; wyrok NSA z 23 listopada 2016 r. I OSK 1601/15; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r. I OSK 2642/16).
Zasadniczo w doktrynie oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście:
1. wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji);
2. wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych;
3. złożenia wielu wniosków w celu uniknięcia wymogów stawianych dla informacji przetworzonych;
4. wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji.
Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15).
W ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12, ale także powołanych wcześniej wyrokach NSA III OSK 938/22 oraz III OSK 939/22, zgodnie z którymi zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej – Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz – Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008).
Powyższe uprawnia do wniosku, że celem złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] sierpnia 2023 r. nie była jakakolwiek dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania określonego organu (ZK [...]) - co stanowi o nadużyciu prawa do informacji publicznej. Podkreślić należy, że strona oprócz wskazanego wniosku złożyła także do ZK [...] w roku 2023 co najmniej 56 inne wnioski, w tym składające się z wielu pytań, a z powyższym skorelowana jest liczba skarg strony związanych z dostępem do informacji publicznej, skierowanych do tutejszego Sądu, których na obecną chwilę zarejestrowano kilkadziesiąt (co najmniej 28 zgodnie z kartą 44 akt sądowych sprawy), a tylko w okresie od 27 marca 2024 r. do 17 kwietnia 2024 r. zapadło w tutejszym Sądzie 10 wyroków oddalających skargi strony w sprawach związanych z informacją publiczną.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.