I SA/SZ 693/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia dotyczące kosztów egzekucyjnych, uznając, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone niezgodnie z prawem z powodu błędnego naliczenia odsetek.
Skarżąca T.S. kwestionowała postanowienia dotyczące kosztów egzekucyjnych, twierdząc, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone niezgodnie z prawem z powodu błędnego naliczenia odsetek w tytule wykonawczym. Sąd administracyjny, opierając się na wcześniejszym prawomocnym wyroku w podobnej sprawie, stwierdził, że tytuł wykonawczy został wystawiony wadliwie, a postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem. W konsekwencji uchylono zaskarżone postanowienia i zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej.
Sprawa dotyczyła skargi T.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Skarżąca zarzuciła, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone niezgodnie z prawem, ponieważ organ egzekucyjny błędnie naliczył odsetki w tytule wykonawczym, nie uwzględniając możliwości przerwy w ich naliczaniu związanej z wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty. Sąd administracyjny, powołując się na prawomocny wyrok w innej, powiązanej sprawie (I SA/Sz 26/24), stwierdził, że tytuł wykonawczy został wystawiony wadliwie, a postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem. W szczególności, organ I instancji nie uwzględnił prawidłowo przepisów dotyczących naliczania odsetek w kontekście toczącego się postępowania o rozłożenie zaległości na raty. W związku z tym, że koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania, Sąd uchylił zaskarżone postanowienia i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zobowiązany nie jest obciążany kosztami egzekucyjnymi, gdy zostały one spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem zakwestionowano prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego z powodu wadliwego wystawienia tytułu wykonawczego (nieprawidłowe naliczenie odsetek), koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem działaniem organu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zasądzania kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
u.p.e.a. art. 64c § § 3 pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zobowiązany nie jest obciążany kosztami egzekucyjnymi, gdy zostały one spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64 § § 1 i 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa naliczania opłaty manipulacyjnej.
u.p.e.a. art. 64 § § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa naliczania opłaty egzekucyjnej.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 144
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów K.p.a. do postępowania egzekucyjnego.
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania organów w sposób budzący zaufanie.
rozporządzenie MF art. 10 § pkt 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach
Przepis dotyczący przerwy w naliczaniu odsetek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone niezgodnie z prawem z powodu błędnego naliczenia odsetek w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny nie uwzględnił możliwości przerwy w naliczaniu odsetek związanej z toczącym się postępowaniem o rozłożenie zaległości na raty. Wystawienie tytułu wykonawczego nastąpiło w sytuacji, gdy nie było zamknięte postępowanie dotyczące rozłożenia zaległości na raty, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie wysokości odsetek.
Godne uwagi sformułowania
koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego organ I instancji przy wystawieniu 2 sierpnia 2023 r. tytułu wykonawczego nr [...] błędnie pominął znaczenie § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie naliczania odsetek organ I instancji dowolnie wystawił tytuł wykonawczy z góry, arbitralnie wykluczając znaczenie § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie naliczania odsetek organ I instancji miał obowiązek wystawić tytuł wykonawczy w zamkniętym stanie faktycznym i prawnym takie postępowanie organu narusza standardy wyznaczone przez art. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Skład orzekający
Bolesław Stachura
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Dziel
członek
Wiesława Achrymowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasad postępowania egzekucyjnego przez organy administracji, w szczególności w zakresie prawidłowego naliczania odsetek i wystawiania tytułów wykonawczych w kontekście toczących się postępowań dotyczących ulg w spłacie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z naliczaniem odsetek i wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów egzekucyjnych, zwłaszcza w zakresie naliczania odsetek, mogą prowadzić do uchylenia ich postanowień i zwrotu kosztów. Podkreśla znaczenie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego przed wszczęciem egzekucji.
“Błąd w odsetkach kosztował organ administracji. WSA uchyla postanowienie o kosztach egzekucyjnych.”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 693/23 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2025-03-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/ Elżbieta Dziel Wiesława Achrymowicz Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Koszty postępowania Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2022 poz 479 art. 64c § 3 pkt 2, art. 18 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 6, art. 7, art. 8 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Elżbieta Dziel po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie nr [...] z dnia 15 września 2023 r.; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej T. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (Dyrektor Izby, organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (Naczelnik US, organ I instancji) z 15 września 2023 r. znak: 3205-SEE.718.448.2023.MF w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku T. S. (zobowiązana, skarżąca, strona). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 - K.p.a.), art. 18, art. 33, art. 64, art. 64b i art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 – u.p.e.a.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Naczelnik US prowadził wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 2 sierpnia 2023 r. nr: [...]. Dochodzona zaległość obejmowała należność z tytułu nieuiszczonego podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2022 r. W toku prowadzonego postępowania, zawiadomieniem z 3 sierpnia 2023 r. znak 3205-SEE.7111.78903235.2023.1.MF3 organ egzekucyjny zajął zobowiązanej wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. S.A. Odpis rzeczonego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej 7 sierpnia 2023 r. 9 sierpnia 2023 r. zobowiązana dokonała wpłaty na rachunek bankowy organu egzekucyjnego w wysokości [...] zł, spłacając całą zaległość. W związku z tym 10 sierpnia 2023 r. Naczelnik US uchylił zajęcie rachunku bankowego i zakończył prowadzone postępowanie egzekucyjne. Pismem z 16 sierpnia 2023 r. zobowiązana wniosła o wydanie i doręczenie postanowienia z sprawie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik US wydał wymienione postanowienie z 15 września 2023 r. w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego z 2 sierpnia 2023 r. nr: [...]. Naczelnik US określił wysokość kosztów egzekucyjnych na [...] zł. w sposób następujący: opłata manipulacyjna naliczana przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego (określona na podstawie art. 64 § 1 i 2 u.p.e.a.) - [...] zł; opłata manipulacyjna II utworzona automatycznie przy rejestracji zdarzenia POT (określona na podstawie art. 64 § 1 i 2 u.p.e.a.) - [...] zł; opłata egzekucyjna 5% - wpłata kwoty przez zobowiązanego (określona na podstawie art. 64 § 5 u.p.e.a.) – [...] zł. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego przez zobowiązaną zażalenia, Dyrektor Izby przytoczył treść art. 64c § 1-3, art. 64 § 1, art. 64 § 5 u.p.e.a. i stwierdził, że Naczelnik US wyliczył koszty egzekucyjne na podstawie i w granicach prawa regulującego omawianą materię. W ocenie Dyrektora Izby, Naczelnik US nie naruszył przepisów u.p.e.a. wystawiając przedmiotowy tytuł wykonawczy. Na dzień jego wystawienia obowiązek uiszczenia zaległości z tytułu nieopłaconego podatku liniowego za 2022 r. istniał i był wymagalny, w związku z czym mógł być dochodzony w ramach egzekucji administracyjnej. Postępowanie ulgowe, które toczyło się w momencie wystawienia tytułu wykonawczego 2 sierpnia 2023 r., nie miało wpływu na prowadzone jednocześnie postępowanie egzekucyjne. Kwestie postępowania w sprawie rozłożenia spłaty zaległości na raty, jak również podnoszone przez zobowiązaną błędne naliczenie odsetek, są przedmiotem postępowania podatkowego odrębnego od postępowania egzekucyjnego. Zobowiązana nie złożyła również wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił, że regulacja zawarta w art. 64c § 3 u.p.e.a. nie ma zastosowania w sprawie, bowiem na dzień wydania niniejszego postanowienia, nie zapadło rozstrzygnięcie które by potwierdzało okoliczność niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. W przypadku uznania zarzutów w tym zakresie za uzasadnione, naliczone i pobrane przez organ koszty egzekucyjne zostaną zwrócone wraz z ustawowymi odsetkami. Zobowiązana zaskarżyła postanowienie organu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64c § 1, § 2 i § 3 pkt 2 u.p.e.a., wobec utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika US, w sytuacji, gdy organ ten obciążył skarżącą kosztami egzekucyjnymi, podczas gdy skarżąca nie powinna zostać obciążona ww. kosztami z uwagi na to, że Naczelnik US spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. W świetle tych okoliczności organ odwoławczy winien uchylić skarżone postanowienie, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 i art. 64c § 1, § 2 i § 3 pkt 2 u.p.e.a., wobec utrzymania w mocy skarżonego postanowienia w sytuacji gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania do organów z uwagi na wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego i w konsekwencji obciążenia skarżącej kosztami egzekucyjnym, w sytuacji gdy po 9 lipca 2023 r. nastąpiło zdarzenie prawne, które modyfikowało wysokość odsetek za zwłokę. W konsekwencji tego Naczelnik US nie posiadał podstaw do skonkretyzowania zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę i tym samym wystawienia prawidłowego tytułu wykonawczego. Kierując się zatem zasadą zaufania do organu winien wstrzymać się z postępowaniem egzekucyjnym do czasu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie złożonego wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Powyższe nie zostało dokonane, co spowodowało niesłuszne obciążenie kosztami egzekucyjnymi skarżącej. W tych okolicznościach Dyrektor Izby zobowiązany był do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji, czego nie uczynił; - art. 6, art. 8 § 1, art. 15 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wobec przeprowadzenia postępowania przez Dyrektora Izby z naruszeniem zasady działania w zgodzie i w poszanowaniu obowiązujących przepisów prawa, działania w sposób niebudzący zaufania do organów, a także w sposób naruszający zasadę dwuinstancyjności. Organ odwoławczy nie dokonał ponownego rozpoznania sprawy, do czego był zobowiązany mając na uwadze ww. przepisy oraz lakonicznie i bezrefleksyjnie przyjął stanowisko organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji pominął przy tym istotne okoliczności stanu faktycznego dot. braku możliwości prawidłowego wskazania w tytule wykonawczym wysokości, odsetek za zwłokę. W konsekwencji tego niesłusznie utrzymał w mocy skarżone postanowienie organu pierwszej instancji podczas, gdy zobowiązany był do jego uchylenia; - art. 124 § 2 w zw. z art. 11 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wobec sporządzenia postanowienia w sposób niezgodny z ww. przepisami, albowiem skarżącej nie są znane motywy rozstrzygnięcia i nie są one przekonujące. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżąca wskazała, że na 9 lipca 2023 r., tj. po upływie 2 miesięcy (wynikających z § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach – rozporządzenie MF) od złożenia 9 maja 2023 r. stosownego wniosku, Naczelnik US nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie rozłożenia na raty zaległości podatkowej posiadanej przez skarżącą. Istotne jest przy tym to, że dwukrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy. Dopiero decyzją z 9 sierpnia 2023 r. (data doręczenia 23 sierpnia 2023 r.) Naczelnik US odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Dodatkowo w tytule wykonawczym organ jest zobowiązany wskazać odsetki za zwłokę oraz termin, od którego są one liczone. Natomiast ewentualne przerwy odsetkowe winny zostać z urzędu uwzględnione w przedmiotowym tytule wykonawczym. W ocenie skarżącej Naczelnik US nie posiadał podstaw prawnych oraz faktycznych do wystawienia tytułu wykonawczego z 2 sierpnia 2023 r. o numerze 3205-723.691751,2023, a przede wszystkim nie posiadał podstaw do nadania klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej. Organ nie posiadał bowiem wiedzy o wysokości odsetek za zwłokę, które winny być dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego i tym samym nie posiadał możliwości prawidłowego wystawienia tytułu wykonawczego. W ocenie skarżącej sporny tytuł wykonawczy winien zostać wystawiony przed 9 lipca 2023 r. Natomiast po tym dniu - do dnia doręczenia decyzji merytorycznej w sprawie rozłożenia na raty, tj. do 23 sierpnia 2023 r. - organ nie posiadał już podstaw zarówno prawnych, jak i faktycznych do jego wystawienia i prowadzenia egzekucji, albowiem występowało zdarzenie prawne, które modyfikowało wysokość odsetek za zwłokę, co wynika m.in. z § 9 rozporządzenia MF. Naczelnik US nie mógł bowiem wystawić tytułu wykonawczego w zgodzie i w poszanowaniu obowiązujących przepisów prawa w zakresie wysokości odsetek, a zaznaczenia wymaga, że do zastosowania przerw odsetkowych zobowiązany był z urzędu. Jednocześnie tylko takie postępowanie, jakie przedstawiono w treści skargi, mogło realizować zasadę działania w sposób budzący zaufanie, o której mowa w art. 8 § 1 K.p.a., gdyż jedynym dokumentem, z którego zobowiązana posiada możliwość ustalenia dochodzonej wysokości odsetek za zwłokę jest właśnie tytuł wykonawczy, który wskazuje je, tj. przy ich wysokości uwzględnia przerwy odsetkowe. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne po 9 lipca 2023 r. nie mogło być prowadzone (do czasu skonkretyzowania wysokości odsetek za zwłokę, tj. doręczenia merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie rozłożenia na raty zaległości podatkowej) i tym samym uznać należy, że obowiązek został skarżącej określony w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Tym samym również brak jest podstaw do obciążenia skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego, gdyż organ spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Pomimo posiadania informacji, że skarżąca będzie posiadała środki na spłatę zaległości, co oznaczało, że dobrowolnie wykonana swój obowiązek, przed wydaniem decyzji w zakresie złożonego wniosku o raty - organ egzekucyjny wyegzekwował całą zaległość wraz z odsetkami za zwłokę i obciążył skarżącą kosztami egzekucyjnymi. Takie działanie należy ocenić jako skrajnie naruszające zasadę działania organu na podstawie przepisów prawa, jak i zasadę zaufania do organów. Skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US; zasądzenie od Dyrektora Izby na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 8 maja 2024 r. I SA/Sz 693/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie I SA/Sz 26/24, wywołanej zarzutem strony zgłoszonym w prowadzonej egzekucji. Postanowieniem z 4 listopada 2024 r. I SA/Sz 693/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął postępowanie sądowe wobec wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnego wyroku z dnia 29 października 2024 r. w sprawie III FSK 856/24, oddalającego skargę kasacyjną na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 marca 2024 r. I SA/Sz 26/24 którym uchylono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 6 listopada 2023 r. nr 3201-IEW.7113.12.2023.4 w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W badanej sprawie organ określił skarżącej postanowieniem wydanym na jej wniosek – wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego o nr: [...]. Podstawa do wydania takiego postanowienia zawarta jest w art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że zobowiązany nie jest obciążany kosztami egzekucyjnymi, gdy zostały one spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a.) – por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Wydanie 2, s. 527. Strona w skardze zarzuca m.in. właśnie naruszenie 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a., poprzez niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji, uzasadnione okolicznościami będącymi podstawą zgłoszonego zarzutu, związanymi z nieprawidłowością naliczenia odsetek w tytule wykonawczym. Jak wyjaśnia Piotr Marek Przybysz w "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" (publ. w SIP LEX el.) zobowiązany nie może w fazie ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych podnosić okoliczności wskazujących na wadliwe wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Istnienie wad postępowania, powodujących przejście na wierzyciela lub organ egzekucyjny odpowiedzialności za koszty egzekucyjne, musi być stwierdzone wydanymi wcześniej postanowieniami, z których wynika jednoznacznie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z 16.02.2007 r., III SA/Wa 3125/06, LEX nr 311963 oraz wyrok WSA w Warszawie z 29.05.2007 r., III SA/Wa 194/07, LEX nr 338435). Organ wydający postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych nie bada tego, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Rolą tego organu jest zbadanie, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało wydane postanowienie, z którego wynika, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem (wyrok NSA z 11.06.2010 r., II FSK 168/09, LEX nr 595888; wyrok NSA z 13.08.2014 r., II FSK 2025/12, LEX nr 1512624). Oznacza to, że na ocenę przez Sąd prawidłowości postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucji zasadniczy wpływ ma ocena prawidłowości postępowania egzekucyjnego. Ocena taka miała w sprawie miejsce i była wywołana zgłoszonym przez stronę zarzutem w postępowaniu egzekucyjnym – gdzie podnosiła ona (tak jak obecnie – uzasadniając niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji), iż po 9 lipca 2023 r. nastąpiło zdarzenie prawne, które modyfikowało wysokość odsetek za zwłokę i zawarta w tytule egzekucyjnym kwota odsetek do egzekucji powinna uwzględniać okresy nienaliczania odsetek. Sąd zauważa, iż zarzut ten zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym został co prawda pierwotnie oddalony, jednakże postanowienie Dyrektora Izby z dnia 6 listopada 2023 r. nr 3201-IEW.7113.12.2023.4 w tym przedmiocie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie oddalenia zarzutu, zostało zaskarżone do tutejszego Sądu. Co najważniejsze, wyrokiem z dnia 20 marca 2024 roku, sygn. akt I SA/Sz 26/24 tutejszy Sąd uchylił powyższe postanowienie Dyrektora Izby w przedmiocie oddalenia zarzutu zgłoszonego w tym samym postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tego samego tytułu wykonawczego o nr: [...]. Na powyższy wyrok WSA została złożona skarga kasacyjna przez organ, jednak wyrokiem NSA z dnia 29 października 2024 r. w sprawie III FSK 856/24 skarga kasacyjna organu została oddalona. Należy zatem wskazać, że w prawomocnym zatem wyroku z dnia 20 marca 2024 roku, sygn. akt I SA/Sz 26/24, którym uchylono postanowienie Dyrektora Izby z dnia 6 listopada 2023 r. nr 3201-IEW.7113.12.2023.4 w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym Sąd stwierdził, że trafnie skarżąca zarzuciła organowi, że organ I instancji przy wystawieniu 2 sierpnia 2023 r. tytułu wykonawczego nr [...] błędnie pominął znaczenie § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie naliczania odsetek. Zdaniem Sądu wyrażonym w ww. wyroku nie sposób nie zauważyć, że w dacie wystawienia wspomnianego tytułu wykonawczego 2 sierpnia 2023 r. organ I instancji wiedział o tym, że wniosek skarżącej złożony 9 maja 2023 r. o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z odsetkami nie był załatwiony do 9 lipca 2023 r. Zatem przewidziany przez prawo czas naliczania odsetek od zaległości podatkowej był kwestią otwartą. W uznaniu Sądu organ I instancji dowolnie wystawił tytuł wykonawczy z góry, arbitralnie wykluczając znaczenie § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie naliczania odsetek. Dowolność organu I instancji w tej mierze potwierdziła decyzja, odmawiająca skarżącej rozłożenia na raty zaległości podatkowej z odsetkami wydana już po 9 lipca 2023 r. Zdaniem Sądu wystawiając tytuł wykonawczy 2 sierpnia 2023 r., organ I instancji nie był uprawniony do bazowania na własnych założeniach, a tym bardziej do podjęcia zamierzonej próby wyeliminowania możliwości zastosowania § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie naliczania odsetek w obliczu postępowania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej z odsetkami toczącego się ponad dwa miesiące. Sąd wskazał również, że z perspektywy prawa organ I instancji miał obowiązek wystawić tytuł wykonawczy w zamkniętym stanie faktycznym i prawnym przez co należy rozumieć sytuację, w której dysponuje wszystkimi przesłankami faktycznymi i prawnymi wyznaczającymi czas objęty obowiązkiem naliczania odsetek w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej z odsetkami. Dalej Sąd wskazał, że nie odpowiada prawu sytuacja, w której organ I instancji wiedział o tym, że do 9 lipca 2023 r. nie załatwił wniosku skarżącej o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z odsetkami i pomijając tok tego postępowania, rozwiązanie ustanowione w § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie naliczania odsetek, wystawił 2 sierpnia 2023 r. tytuł wykonawczy, a w nim wyliczył odsetki od 3 maja 2023 r. bez uwzględnienia możliwości zaistnienia przerwy w naliczaniu odsetek na warunkach § 10 pkt 2 rozporządzenia w sprawie naliczania odsetek. Końcowo zdaniem Sądu wyrażonym w wyroku I SA/Sz 26/24, takie postępowanie organu narusza standardy wyznaczone przez art. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.), zgodnie z którymi w demokratycznym państwie prawnym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W dalszej kolejności jest nie do pogodzenia z zasadami ustanowionymi w art. 6, art. 7, art. 8 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Tym samym w powyższym prawomocnym wyroku I SA/Sz 26/24 została zakwestionowana prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie skarżącej, w związku z wskazywanymi już i prawomocnie ocenionymi w innym postępowaniu okolicznościami, dotyczącymi kwestii naliczania/nienaliczania odsetek i braku uwzględnienia tego w tytule wykonawczym. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższy zatem wyrok I SA/Sz 26/24 jako prawomocny wiąże obecnie Sąd rozpoznający sprawę w zakresie tego, że tytuł wykonawczy [...] wystawiony był wadliwie, a postępowanie egzekucyjne wszczęte nieprawidłowo. Zatem należało uznać, że w związku z wskazywanymi okolicznościami koszty egzekucyjne, którymi obciążono Skarżącą, zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 3 pkt 2 p.e.a.) Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na rzecz Skarżącej zasądzono od organu kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym [...] zł tytułem uiszczonego wpisu, [...] zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz [...] zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa. Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy zobowiązany jest do uwzględnienia oceny prawnej dokonanej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI