I SA/Sz 684/11

I SA/Sz 684/11 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2011-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 504/12 - Wyrok NSA z 2013-07-31
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
art. 5 art. 3 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 18 art. 15
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80  art. 14 ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW na rok 2004 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), dalej: K.p.a., art. 1 ust. 1 pkt 9, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 1, § 2, § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.04.2004r. ze zm.) w związku z art. 69 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. L 153 z 30 kwietnia 2004 r., ze zm.), Dyrektor Z. O. R. A. R. i M. R. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura P. K. z dnia [...] r.
o odmowie przyznania T. M. płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał na stan faktyczny ustalony w sprawie podając, że:
T.M. złożył 15 czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok.
We wniosku zadeklarowano [....] działek rolnych
o łącznej powierzchni [...] ha znajdujących się na [...] działkach ewidencyjnych. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, w dniu
[...] r., przeprowadzono u ww. producenta kontrolę metodą inspekcji terenowej, której wyniki zostały zawarte w raporcie z kontroli (nr dok.[...] ). Mimo poinformowania o kontroli, jak wynika z zapisu dokonanego przez inspektora w protokole, producent nie uczestniczył w niej.
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych na działkach rolnych: [....] - stwierdzono, iż cała działka rolna nie była użytkowana rolniczo na dzień[...] . Ponadto, stwierdzono, że:
* dla działki rolnej [...] - zadeklarowany gatunek rośliny uprawianej na działce rolnej (łąki, pastwiska) jest niezgodny ze stwierdzonym w trakcie kontroli na miejscu (ugór),
* dla działek rolnych [...] - w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono, że działka rolna nie istnieje, wskazano, że nastąpi wykluczenie ww. działek rolnych z płatności[...] ,
* dla działki rolnej[...] , że "zadeklarowana powierzchnia działki rolnej ([...] ha) jest większa niż stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu [...] ha), a powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż minimalna powierzchnia działki rolnej uprawniona do płatności ([...] ha)".
Kopię protokołu z czynności kontrolnych przesłano wnioskodawcy w dniu
[...] r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przesyłka nie została podjęta i jako nieodebrana została zwrócona do nadawcy w dniu [...] r.
Decyzją Kierownika Biura P. K. ARiMR nr [...] z dnia [...] r. w związku z zawyżeniem deklarowanej powierzchni działek rolnych organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania płatności ONW.
W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, Dyrektor Z. O. R. ARiMR w S., skierował wniosek producenta do ponownej kontroli, w celu weryfikacji zgłoszonych w odwołaniu zarzutów nierzetelności przeprowadzonej kontroli.
W wyniku kontroli sprawdzającej, przeprowadzonej w dniu [...] r., stwierdzono, że:
- działki rolne o identyfikatorach [...] nie kwalifikowały się do uzyskania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej, gdyż nie zostały wykoszone
w terminie ustawowym;
- działki [...].oraz od [....] do [...] stanowiły odłóg, nie były użytkowane rolniczo na dzień [...] r.
Działek [...] i [...] nie kontrolowano wskazując, że są to działki ogrodzone
z zabudowaniami, do których dostęp był utrudniony (na terenie biegały psy).
Dalej, w uzasadnieniu omawianej decyzji wskazano, że w następstwie przeprowadzonego postępowania organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] r. (decyzja z dnia [...] r. nr[...] ). Obie te decyzje, na skutek wniesionej skargi do Sądu, zostały uchylone wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Sz 565/05.
Sąd uznał, że ww. decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odwołując się do uregulowania art. 10 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, organ administracji państwowej ma obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowania stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz przedstawionych zarzutów, Sąd wskazał, że z obowiązku tego organ pierwszej instancji nie wywiązał się. Sąd uznał także, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, nie wypełniły swoim działaniem dyspozycji zawartych w treści przepisu art. 107 § 3 K.p.a., albowiem w treści wydanej decyzji powinno znaleźć się pełne odzwierciedlenie zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, czego organy nie uczyniły. Według Sądu, organ odwoławczy naruszył również zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą z mocy prawa jest zobowiązany do ponownego rozpatrzenia merytorycznie sprawy, co oznacza, że nie może poprzestać na kontroli decyzji organu pierwszej instancji.
Konkludując, Sąd wskazał także, że uzasadnienia decyzji nie może zastąpić dokumentacja fotograficzna działek, załączona do akt sprawy.
Rozpatrując ponownie wniosek o przyznanie płatności, Kierownik Biura P. K. i miasta K. z siedzibą K., decyzją z dnia [...] r., odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu drugiej instancji z [...] r.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że T.M. złożył skargę na ww. decyzję Dyrektora Z. O. R. ARiMR z [...] r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Sz 409/09, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura P. ARiMR w K. z dnia [...] r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, min., że organy nie uwzględniły w toku dalszego postępowania, toczącego się po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. prawomocnego wyroku z dnia 8 marca 2006 r. o sygn. akt I SA/Sz 564/05, wskazań tego Sądu, co do dalszego postępowania. W wyroku tym wskazano m.in., że organ administracji państwowej ma obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art.10 § 1 K.p.a.), z którego to obowiązku organy nie wywiązały się, jedyną bowiem czynnością podjętą w sprawie po wydaniu wyroku było zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się
z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie. Tymczasem, jak podniósł Sąd, uzasadnienia decyzji nie może zastąpić dokumentacja fotograficzna działek, załączona do akt sprawy.
Następnie, organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu ww. wyroku wskazano także, po przytoczeniu stosownych przepisów, że w przypadku uznania,
że kontrola na miejscu została przeprowadzona niezgodnie z przepisami prawa krajowego, niemożliwe byłoby wydanie decyzji o pozbawieniu producenta dopłat tylko z tego powodu, że kontrola wykazała, iż grunty nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.
Sąd wskazał także, że pierwsza kontrola, przeprowadzona została w dniu
4 października 2004 r. i skarżący nie został o niej powiadomiony oraz w niej nie uczestniczył. Nie doręczono mu też protokołu z czynności kontrolnych w rozsądnym czasie (albowiem dopiero w dniu 15 kwietnia 2005 r.). W ocenie Sądu, taka sytuacja uniemożliwiała skarżącemu prowadzenie skutecznej polemiki z organem, gdyż stan kontrolowanych działek w dniu kontroli był odmienny od istniejącego w dniu otrzymania protokołu z kontroli. Powyższe, zdaniem Sądu, nie gwarantowało skarżącemu udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów. Natomiast, kontrola przeprowadzona w dniu 23 maja 2005 r., polegająca tylko na wykonaniu zdjęć działek, o której skarżący także nie został powiadomiony i w której nie uczestniczył, nie otrzymał również ani protokołu z tej kontroli, ani też zdjęć wówczas wykonanych, również obarczona jest wadą taką samą jak pierwsza kontrola, gdyż skarżący został tylko zapoznany ze zdjęciami z tej kontroli i to dopiero w dniu 23 kwietnia 2008 r. (po ponad 3 latach), a więc po znacznym upływie czasu, co także uniemożliwiało mu prowadzenie skutecznej polemiki z organem pierwszej instancji.
W ocenie Sądu, organy w sprawie, tylko na podstawie wyników kontroli z dnia
4 października 2004 r. i zdjęć działek wykonanych w dniu 23 maja 2005 r., nie były uprawnione do przyjęcia twierdzenia, że zgłoszone do płatności bezpośrednich grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej ani na dzień 30 czerwca 2003 r. (organ pierwszej instancji), ani na rok 2004 (organ drugiej instancji), bowiem zgromadzony w sprawie materiał był niepełny. Dla poczynienia ustaleń, co do stanu działek sięgającego od roku do dwóch i trzech lat wstecz konieczne było zatem, zdaniem Sądu, przeprowadzenie dowodów, które zezwoliłyby na uzyskanie pełnych ustaleń faktycznych. Wśród tych dowodów Sąd wymienił min.: przesłuchanie świadków w osobach sołtysów wsi, na terenie, których położone są działki skarżącego, sąsiadów skarżącego, osób wykonujących na jego zlecenie zabiegi agrotechniczne na jego gruntach, dopuszczenie dowodów z dokumentów (rachunki na zakup środków ochrony roślin, dokumenty sprzedaży produktów rolnych przez producenta rolnego), czy też, np. powołanie biegłego z zakresu działalności rolniczej.
Ponadto, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wówczas orzekającego w sprawie, organom obu instancji uszło z pola widzenia w sprawie to,
że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.), w § 4, dopuszczają możliwość porastania na łąkach i pastwiskach drzew i krzewów niepodlegających wycięciu, zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb oraz niepływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. A, główny zarzut podniesiony w decyzjach organów obu instancji dotyczył porastania drzew i krzewów na zgłoszonych do płatności działkach. Tymczasem, skarżący w toku całego postępowania wskazywał, że na zgłoszonych działkach wypasa owce, a karczowanie drzew i krzewów jest przez niego prowadzone od 2002 r., lecz z powodu podlegania niektórych z nich przepisom ustawy o ochronie przyrody, przeciąga się w czasie. Warto podkreślić, iż tą argumentację producenta wzmacniają stwierdzenia zawarte w protokole kontroli o tym, iż zostały wycięte zadrzewienia, które znajdowały się na działkach. Natomiast w decyzjach obu organów brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do tego stwierdzenia.
Zdaniem Sądu, organy także nie sprecyzowały w swoich decyzjach, jakie to chwasty wieloletnie występowały na pastwiskach oraz nie wyjaśniły, czy były to chwasty, których zwierzęta nie wyjadają. A przecież, w odniesieniu do pastwisk, utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej polega na wypasaniu na nich zwierząt
w okresie wegetacyjnym; wymóg koszenia odnosi się wyłącznie do łąk, a nie pastwisk.
Reasumując, Sąd uznał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne nie odbyło się zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w S. zawartymi w wyroku z dnia 8 marca 2006 r. o sygn. akt I SA/Sz 564/05, a nadto, nie doprowadziło do prawidłowego zrekonstruowania stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie przeprowadzono dowodów koniecznych
do ustalenia stanu faktycznego w stopniu najbardziej zbliżonym do rzeczywistości, nie rozważono i nie poddano ocenie okoliczności podnoszonych przez skarżącego,
a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co do przyczyn porastania drzew i krzewów na działkach, jak też nie oceniono tej okoliczności w relacji do ww. przepisów, dotyczących utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, dopuszczających zadrzewienie i zakrzaczenie na pastwiskach oraz łąkach i twierdzeń skarżącego, że na pastwiskach wypasa owce.
Jak następnie wskazał organ odwoławczy, Kierownik K. Biura P. ARiMR,
w następstwie ww. wyroku, wezwał T. M. do złożenia wyjaśnień, dokumentów i innych dotychczas nieprzedkładanych dowodów oraz ewentualnego wskazania świadków celem potwierdzenia użytkowania w 2004 r. gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2004.
W odpowiedzi na powyższe, producent przedłożył kopię decyzji z [...] . zezwalającej na wycięcie ok. [...] drzew i krzewów ze wskazanym terminem do [...] r. na działkach w obrębie M. i D., oświadczenie swego ojca – J. M. o tym, że ten pożyczał skarżącemu w latach [...] sprzęt rolniczy celem prowadzenia upraw rolnych oraz usuwania drzew (w wieku do [...] lat).
W. G. udostępnił organowi dokumentację związaną z wydanymi zezwoleniami na wycięcie drzew. Organ ustalił na ich podstawie, że producent składał wniosek o wycinkę drzew [...] r., a protokół z oględzin drzew i krzewów rosnących jeszcze na działkach producenta został sporządzony [...] r.
Producent wnioskował o nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu sprawy protokołów z kontroli z dnia [...]r. i [...]r., gdyż, jego zdaniem, zostały one przeprowadzone nierzetelnie i z naruszeniem prawa.
Następnie, w uzasadnieniu omawianej decyzji wskazano, że organ pierwszej instancji przeprowadził dniach [...] i [..] r. rozprawy administracyjne, podczas których odebrał wyjaśnienia strony, zeznania świadków (sołtysów wsi, kierownika K. Biura P. ARiMR, inspektorów terenowych ARiMR), na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej przez T. M. i utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. na działkach [...][...] obręb W., [...] obręb W., [...] obręb M., [...] obręb D.. Nadto, organ zasięgnął opinii biegłego w zakresie rolnictwa i ogrodnictwa oraz lekarza weterynarii (na okoliczność posiadania przez skarżącego i jego rodzinę zwierząt, które miały być wypasane na wskazanych przez producenta działkach).
Oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organ pierwszej instancji stwierdził, że działki ewidencyjne o nr [...]obr. [...]obr. [...]obr. [...]
(przed podziałem), [...]obr. [...]obr. W. należy wyłączyć
z płatności. Organ uznał, że przeprowadzone w sprawie dowody, tj. protokół z kontroli, opinia biegłego, obrazy ortofotomap, przesłuchania świadków, strony i jej pełnomocnika, decyzja W. G. M. zezwalająca na wycięcie drzew
i krzewów, pismo lekarza weterynarii pozwoliły ma uzyskanie pełnych ustaleń faktycznych co do stanu gruntu zgłoszonego do płatności.
Kolejną decyzją wydaną w sprawie, to jest decyzją z dnia [...] r.
nr[...], Kierownik Biura P. K. ARiMR odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 w związku z brakiem spełnienia warunku wynikającego z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.).
W odwołaniu, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji producent wskazał, że ilość drzew na działkach zgłoszonych do dopłat, zgodnie z wytycznymi ARiMR nie powinna spowodować utraty płatności. Producent podniósł, że w [..r. nie występowała żadna regulacja prawna dotycząca ilości drzew rosnących na [...] ha użytków rolnych.
T.M. zarzucił nadto:
- nieuwzględnienie przez organ wskazań zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z [...]r.,
- błędne ustalenie stanu faktycznego,
- nieuwzględnienie zeznań świadków świadczących o prowadzeniu w [...] r. działalności rolniczej, czy wręcz "przeinaczania" zeznań świadków,
- nieuwzględnienie jego wniosków dowodowych składanych podczas rozpraw administracyjnych, które zmierzały do ustalenia stanu faktycznego i prawnego,
- uwzględnienie protokołów z kontroli przeprowadzonych z naruszeniem prawa
w dniu [...]jako dowodów w sprawie,
- uwzględnienie opinii rzeczoznawcy majątkowego S. S., jako dowodu w sprawie, która to opinia, zdaniem producenta, sporządzona została nierzetelnie
i z naruszeniem prawa.
Odnosząc się do powyższych zarzutów Dyrektor Z. O. R. ARiMR utrzymując w mocy, opisaną powyżej decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził na wstępie, że brak jest podstaw do rozpoznania wniosku o stwierdzenie jej nieważności, gdyż pierwszeństwo ma tryb odwoławczy.
Następnie, organ odwoławczy w sposób szczegółowy wyjaśnił podstawę prawną podjętej decyzji oraz dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i stwierdził, że w sposób niepodważalny ustalono, że na działkach ewidencyjnych [...] stwierdzono odłóg ze znaczną ekspansją drzew, co wskazuje
na niedokonywanie zabiegów agrotechnicznych przez okres kilku lat i tym samym niespełnienie kryteriów określonych w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zgodnie z którym płatność ONW jest przyznawana na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Skutkowało to wykluczeniem obszaru nieutrzymywanego w dobrej kulturze rolnej w roku 2004 z płatności ONW.
Odnosząc się do zarzutu uwzględnienia ustaleń kontroli zawartych w protokole kontroli z [...] r. i protokołu z kontroli z dnia [...]r., organ odwoławczy przedstawił regulacje prawne dotyczące przeprowadzania kontroli na miejscu i stwierdził, że kontrola była przeprowadzona prawidłowo, w oparciu o przepisy Rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania
i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.
Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym przeprowadzone kontrole stwierdzają określony stan faktyczny utrwalony fotografiami przez osoby je wykonujące. Zdaniem organu, wykonana w gospodarstwie dokumentacja fotograficzna potwierdza obecność inspektorów w kontrolowanym gospodarstwie. Raport z kontroli stanowi zatem dla organu wiarygodny dowód, a producent, poza powołaniem się na nierespektowanie wyroków WSA nie podważył wyników z zawartych w protokole czynności kontrolnych.
Dyrektor Z. O. R. ARiMR potwierdził również słuszność stanowiska organu pierwszej instancji, co do tego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności opinia biegłego, przesłuchania strony oraz jego pełnomocnika i świadków, potwierdza ustalenia dokonane przez inspektorów w trakcie przeprowadzonych przez nich kontroli. Zdaniem organu odwoławczego, nie można podważyć też stanowiska organu pierwszej instancji w odniesieniu do przyznania mniejszej wartości dowodowej zeznaniom świadka J. B., która zapytana o użytkowanie działek w roku 2004, stwierdziła, że działki cały czas były użytkowane, coś na nich rosło, raz zboże, raz ziemniaki (podczas gdy producent zadeklarował łąki). Wskazano też, że K.S., odnośnie działki [...] (przed podziałem), potwierdziła występowanie na niej w latach [...] licznych zadrzewień i zakrzaczeń, potwierdzając tym samym fakt niespełniania przez producenta na tej działce wymogu wynikającego z §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organ podkreślił także, że ww. świadek potwierdził również przeprowadzanie przez producenta wycinki i karczowania drzew, nie podając daty zakończenia tych prac. Organ wskazał także, że K.S. dopuściła możliwość okazjonalnego wypasu zwierząt, ale nie miała wiedzy czy producent posiadał jakiekolwiek zwierzęta. W odniesieniu do działki [...] K.S. zeznała natomiast, że wie, o którą działkę chodzi, ale nie może nic powiedzieć o stanie faktycznym dotyczącym użytkowania rolniczego tej działki w roku 2004. Organ podkreślił, że znaczące dla potwierdzenia braku spełnienia wymogu wynikającego z przepisu §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, jest analiza dokumentów potwierdzających wystąpienie producenta z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew z dnia [...] r. złożonym w Urzędzie G. w M., a zatem po złożeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2004 r. Organ odwoławczy wskazał następnie, że, jak wynika z oświadczeń samego producenta, jego pełnomocnika, oraz K.S. na działce ewidencyjnej [...] (przed podziałem) obok drzew, na wycinkę których wymagana była zgoda udzielona w postaci decyzji W. G. M., wydana w oparciu o przepis art. 83 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 ze zm.), znajdowały się również trzyletnie drzewa, które sukcesywnie były usuwane przez producenta, jak i jego pełnomocnika. Organ zaznaczył też, że w przypadku prawidłowo prowadzonych zabiegów agrotechnicznych, a w przypadku łąk - pratotechnicznych, niepożądana na tych gruntach roślinność (a taką są zadrzewienia), nie powinna się pojawiać. Prowadzi to do uzasadnionego twierdzenia, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, że grunt ten nie był objęty wymaganymi zabiegami celem prowadzenia na nim działalności rolniczej zgodnej z zasadami dobrej praktyki rolniczej. W odniesieniu do ewentualnego prowadzenia przez producenta, na jego gruncie wypasu zwierząt, organ odwoławczy stwierdził, że producent nie dostarczył żadnego dowodu, który potwierdziłby jego twierdzenia. W prowadzonej, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), Ewidencji Producentów, brak jest jakichkolwiek informacji o posiadanych przez producenta, czy jego pełnomocnika zwierzętach (ewidencja obejmuje zarówno bydło, owce, kozy jak i świnie). Także uzyskane przez organ pierwszej instancji informacje
od P. L. W. w K. w dniu [...] r. wskazują, iż nie posiada on żadnych dokumentów (protokołów z kontroli gospodarstwa, protokołów badania w kierunku zwalczania chorób zakaźnych zwierząt) świadczących o tym, że w latach [...] G. K. zam. W. [...] M., T.M. zam. W. [...] M. i J. M. zam. D. [...] M. byli posiadaczami zwierząt (bydło, owce, kozy, konie). Brak jest zatem jakichkolwiek informacji o posiadaniu zwierząt przez wskazane osoby, poza twierdzeniem producenta i jego pełnomocnika o wypasaniu, bez określenia ilości posiadanych sztuk.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących opinii biegłego, organ odwoławczy podkreślił, że powołany biegły S. S. niewątpliwie posiadała wymagane wiadomości specjalne jak również odpowiedni staż pracy w zawodzie, co zostało przez niego udokumentowane. Dodatkowo, potwierdzeniem spełnienia wymogu posiadania wiadomości specjalnych z zakresu rolnictwa jest fakt, iż powołany biegły jest również B. S. O. w S. z tego zakresu.
Za chybiony uznał zatem organ odwoławczy zarzut producenta, że zgodnie z ustawą o biegłych sądowych, biegły sądowy opinie z zakresu rolnictwa może sporządzać wyłącznie na zlecenie sądu, a nie na zlecenie ARiMR. Organ odwoławczy wskazał następnie, że w przedmiotowej sprawie S. S. został powołany dla celów tego konkretnego postępowania administracyjnego, jako biegły w rozumieniu przepisu art. 84 § 1 K.p.a., a nie jako biegły sądowy w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych.
Opinia została więc sporządzona przez fachowca w swojej dziedzinie, który na podstawie dostępnych w sprawie materiałów uznał, iż pozwalają one na stwierdzenie, że określone w niej działki nie spełniają warunku utrzymania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. jak również działki te nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w 2004 roku. W ocenie organu odwoławczego, uzyskana opinia jest spójna, logiczna i wiarygodna, a zatem organ pierwszej instancji nie miał żadnych podstaw do odrzucenia jej wniosków, tym bardziej, że znajdują one potwierdzenie także w innych przeprowadzonych dowodach.
D. Z. O. R. ARiMR stwierdził również, że obrazy ortofotomap, wykonanych w dniu 3 kwietnia 2005 r. dla działek ewidencyjnych[...] , wskazują na bardzo duże zakrzewienie i zadrzewienie na tym terenie, potwierdzając tym samym brak spełniania wymogów określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Przy czym dodał, że obrazy ortofotomap, nie stanowią dokumentacji zdjęciowej, jak podnosi w odwołaniu producent, która w jego ocenie na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podlega wyłączeniu, ale stanowi jeden ze środków dowodowych, w oparciu o które Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest w stanie ustalić powierzchnie kwalifikujące się do przyznania płatności.
Organ odwoławczy wskazał dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,
że producent został poinformowany o możliwości końcowego zapoznania się
z materiałami zebranymi w sprawie oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Dalej, w uzasadnieniu omawianej decyzji wyjaśniono także, że organ pierwszej instancji zasadnie nie uwzględnił zgłoszonego przez T. M. w piśmie
z dnia 2 marca 2011 r. żądania uzupełniającego przesłuchania świadka A.L., przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa oraz dokonania analizy możliwości przeprowadzenia kontroli albowiem ww. czynności miały na celu jedynie wyjaśnienie przyczyn przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie producenta,
a nie stanu gruntów w spornym okresie. Zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo wyjaśniono także stronie, że sugestia sfałszowania protokołu kontroli również nie znajduje oparcia w zebranym materiale.
Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie nieuwzględnienia żądania przesłuchania świadków, którzy ze względu na zajmowane stanowiska i powierzony zakres obowiązków swym podpisem poświadczali wykonanie pewnych czynności o charakterze stricte technicznym w sprawie wnioskodawcy (E. S., A. P., B. Ch., B. D.), a także żądania przesłuchania świadków w osobach byłych i obecnych D. Z. O. R. oraz kierowników komórek organizacyjnych Oddziału (M. B., R. B., J. Ł., J. K., P. O., A. B., Z. T., A. L.), którzy z racji posiadanych kompetencji podpisywali decyzje, pisma i wyjaśnienia kierowane do producenta albowiem okoliczności jakie mieliby świadkowie ci poświadczyć nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skardze na opisaną powyżej decyzję organu odwoławczego, skarżący złożył wniosek
o stwierdzenie jej nieważności oraz o zobowiązanie do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ARiMR spoza w.z. oraz o nałożenie kary na Dyrektora A. R. i M. R. w S. za działania pozorowane.
Skarżący oświadczył, że podtrzymuje w całości odwołanie z dnia [...] złożył wniosek o nieuwzględnianie przez rozpatrywaniu skargi przywołanych przez Dyrektora przepisów rozporządzeń i dyrektyw Unii Europejskiej, podnosząc, że są one adresowane do państw członkowskich, więc "nie posiadają mocy prawnej"
dla poszczególnych obywateli.
T.M. złożył wniosek o uwzględnienie przy wydawaniu wyroku wskazanych przez niego dowodów, stanowiących załączniki do skargi, tj.:
- zeznania świadka A.L., ówczesnego Kierownika ARiMR w K, z których wynika, że kontrola z [...] r. nie została przeprowadzona w oparciu o plan kontroli, "jak w zaskarżonej decyzji z [...] r. kłamliwie stwierdził D.",
- wyników badań geologicznych stanowiących dowód nieuprawnionego stwierdzenia o rzekomym porastaniu na spornych gruntach "sitowia i śmiałka darniowego",
- pisma Kierownika ARiMR z dnia 18 maja 2011 r. potwierdzające niedopuszczalne wprowadzenie kodu [...] do systemu informatycznego przed wydaniem
i uprawomocnieniem decyzji odmawiającej płatności za 2004 rok,
- protokołu rozprawy z [...] r.,
- pism skarżącego kierowanych do ARiMR w K.
Zdaniem skarżącego, z wskazanych przez niego dowodów jednoznacznie wynika, że organy prowadzące postępowanie w sprawie nie są zainteresowane rzetelnym i całkowitym wyjaśnieniem stanu faktycznego.
Skarżący zarzucił pominięcie przez organ podniesionych przez niego w toku postępowania zarzutów i wniosków zawartych:
- w piśmie z dnia [...] w którym skarżący wskazywał na uchybienia kontroli z dnia [...]
- w piśmie z [...] r., w którym skarżący wnosił o przeprowadzenie przesłuchań kolejnych, wskazanych przez niego, świadków oraz uzupełnienie materiału dowodowego o wskazane dokumenty (min. opinię grafologa, dokument określający ilość gospodarstw rolnych skontrolowanych przez ARiMR w[...] . - po [...] r., oświadczenia inspektorów przeprowadzających kontrole); skarżący zarzucił organowi całkowicie bezzasadne nieuwzględnienie wypasania na gruntach zwierząt z uwagi na fakt, że fermy drobnotowarowe mogą funkcjonować bez obsługi weterynaryjnej,
- w piśmie z dnia [....] r., w którym skarżący wnosił o nieuwzględnienie protokołów z kontroli,
- w piśmie z dnia [...] r., w którym skarżący wnosił o nieuwzględnienie opinii biegłego jako dowodu w sprawie,
- w piśmie z dnia [...] r., w którym składał wnioski przed zaplanowaną na [....] rozprawą.
Skarżący podniósł także w skardze, że dotychczasowe "matackie" prowadzenie sprawy płatności za 2004 rok stanowi "jawne szykanowanie i dyskryminowanie" i narusza Europejską Konwencję Praw Człowieka ratyfikowaną przez Rzeczpospolita Polską.
W piśmie z 21 października 2011 r. stanowiącym uzupełnienie skargi ponownie podniesiono kwestię wagi prawnej protokołu kontroli z 4 października 2004 r. jako sporządzonego z rażącym naruszeniem prawa oraz kwestię dopuszczalności porastania gruntów skarżącego drzewami, podnosząc, że nie miało to wpływu na produkcje rolną.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. O A R i M R wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji
z prawem.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz.1071 ze zm.), dalej: "K.p.a." lub
w innych przepisach.
Na wstępnie wskazać należy, że brak jest podstaw do rozpatrzenia wniosku skarżącego w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji kierownika Biura P, bowiem w przypadku zbiegu dwóch wniosków w zakresie zaskarżenia decyzji (art. 127 K.p.a.) lub wzruszenia decyzji w trybie art. 156 K.p.a, pierwszeństwo ma tryb odwoławczy.
W rozpatrywanej sprawie spór sprowadza się do ustalenia kwalifikowalności gruntów rolnych do przyznania płatności ONW w oparciu o obowiązujące przepisy prawa krajowego i unijnego.
Wbrew stanowisku skarżącego, regulacji unijnych powołanych przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji D. A. R. i M. R. nie mógł pominąć albowiem przyznanie płatności, jest formą wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Przyznawane producentom rolnym płatności mają służyć wzrostowi dochodów z rolnictwa, poprawie warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ustala warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE Nr L 03 z 21 października 2003 r.). Na podstawie odesłania zawartego w art. 145 cyt. rozporządzenia, Komisja uwzględniając wymóg przyjęcia szczegółowych przepisów, dotyczących wdrożenia tego aktu, wydała rozporządzenie nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu nr 1782/2003.
Rozporządzenia, jako jedna z form wtórnego prawa wspólnotowego, są aktami prawnymi, które obowiązują w całości i podlegają bezpośredniemu stosowaniu
w państwach członkowskich. Bezpośrednia skuteczność związana jest z tym, że normy prawa wspólnotowego podlegające bezpośredniemu stosowaniu "winny wywierać w całości właściwe im skutki prawne, w sposób jednolity we wszystkich państwach członkowskich, od momentu wejścia w życie i przez cały okres obowiązywania" (por. wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9 marca 1978 r. w sprawie[...] , C-106/77, ECR 1978, s. 629). Wskazana powyżej okoliczność bezpośredniego stosowania rozporządzenia w państwach członkowskich nie wyklucza jednakże nałożenia na państwa członkowskie obowiązku wydania odpowiednich aktów normatywnych (przepisów wykonawczych), gdy wymagają tego przepisy rozporządzenia. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że jeżeli to na państwach członkowskich spoczywa obowiązek wykonania rozporządzenia, to takie wykonanie musi być spełnione zgodnie z prawem krajowych w zakresie dotyczącym formy i trybu (por. wyrok ETS z dnia 6 czerwca 1972 r. w sprawie[...] , 94/71, ECR 1972, s. 307). Mając na uwadze, że wymieniona ustawa
o płatnościach bezpośrednich jest wynikiem działań wykonawczych w stosunku do wskazanych rozporządzeń wspólnotowych, odtworzenie normy prawnej stanowiącej podstawę przyznania skarżącemu uprawnienia do płatności bezpośredniej z tytułu przejęcia gospodarstwa rolnego uwzględniać musi wnioski wypływające
z obowiązującego w tym zakresie prawa wspólnotowego. Wyrok ten stanowi potwierdzenie stanowiska przyjętego przez D. A. R. i M. R. w przedmiotowej sprawie, w którym stwierdził on, iż prawo krajowe stanowi jedynie formę aktów wykonawczych do prawa unijnego regulującego zasady przyznawania płatności bezpośrednich.
Dodatkowo, wskazać należy, że z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wynika, że sądy krajowe są zobowiązane interpretować prawo krajowe w granicach określonych prawem wspólnotowym (rozporządzeniem) w celu osiągnięcia rezultatu zamierzonego tym prawem. Podkreśla się, że obowiązek dokonywania wykładni zgodnej spoczywa na sądach "tak dalece, jak to możliwe" (zob. wyrok ETS z dnia 10 kwietnia 1984 r. w sprawie [...] 14/83, ECR 1984, s. 1891), przy uwzględnieniu jednakże granicy przyjęcia wykładni zgodnej ze wzorcem wspólnotowym, która dostrzegana jest w nadaniu znaczenia normie prawa krajowego sprzecznego z jego jednoznaczną treścią (wykładnia contra legem). Wyrok ten może stanowić analogiczne odniesienie do płatności z tytułu ONW, w zakresie stosowania i kształtowania się norm walidacyjnych prawa unijnego i krajowego. Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że organy ARiMR przyjęły prawidłowo, iż przepisy krajowe stanowią jedynie przepisy wykonawcze w stosunku do przepisów prawa unijnego i wykładnie ich należy przeprowadzać zgodnie z celowością przyznawania płatności z tytułu ONW.
Reasumując, wskazać także należy na zasadę prymatu prawa wspólnotowego nad prawem krajowym, stanowiącej jedną z fundamentalnych zasad prawa wspólnotowego w ścisłej korelacji z zasadą bezpośredniej skuteczności. Zasady
te wyznaczają określony wzorzec postępowania w stosowaniu przepisów, bowiem
w przypadku kolizji przepisów prawa wspólnotowego z przepisami prawa krajowego, znaczenie nadrzędne mają przepisy prawa wspólnotowego.
Przechodząc od powyższych rozważań do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że T.M. złożył 15 czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok.
We wniosku zadeklarowano sześćdziesiąt sześć działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha znajdujących się na sześćdziesięciu sześciu działkach ewidencyjnych. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, w dniu
4 października 2004 r., przeprowadzono u ww. producenta kontrolę metodą inspekcji terenowej, której wyniki zostały zawarte w raporcie z kontroli. Pomimo poinformowania o kontroli, jak wynika z zapisu dokonanego przez inspektora w protokole, producent nie uczestniczył w niej.
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych na działkach rolnych: [....] stwierdzono, iż cała działka rolna nie była użytkowana rolniczo na dzień [...] Ponadto, stwierdzono, że:
* dla działki rolnej [...] - zadeklarowany gatunek rośliny uprawianej na działce rolnej (łąki, pastwiska) jest niezgodny ze stwierdzonym w trakcie kontroli na miejscu (ugór),
* dla działek rolnych [...] - w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono, że działka rolna nie istnieje, wskazano, że nastąpi wykluczenie ww. działek rolnych z płatności[...] ,
* dla działki rolnej[...] , że "zadeklarowana powierzchnia działki rolnej ([...] ha) jest większa niż stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu ([...] ha), a powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż minimalna powierzchnia działki rolnej uprawniona do płatności ([...] ha)".
W wyniku kontroli sprawdzającej, przeprowadzonej w dniu 23 maja 2005 r., stwierdzono, że:
- działki rolne o identyfikatorach [...] " nie kwalifikowały się do uzyskania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej, gdyż nie zostały wykoszone w terminie ustawowym;
- działki [...] oraz od [...] do [...] stanowiły odłóg, nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.
Działek [...] i [...] nie kontrolowano wskazując, że są to działki ogrodzone
z zabudowaniami, do których dostęp był utrudniony (na terenie biegały psy).
Powyższe ustalenia uzasadniały, w ocenie D. Z. O R A R i M R, pozbawienie skarżącego pomocy obszarowej.
Stanowisko to należy uznać za prawidłowe.
Organy uprawnione do przyznawania pomocy obszarowej i ich zadania reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). W art. 5 ww. ustawy wskazano, że pomoc w postaci wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest udzielana na wniosek producenta rolnego (ust. 1), a wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji (ust. 2). W art. 3 ust. 2 pkt 1 wymienionej ustawy zawarto natomiast delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej związanej z realizacją planu rozwoju obszarów wiejskich. Na podstawie tej delegacji wydano rozporządzenie z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Nr 73, poz. 657 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. aktu prawnego pomoc finansowa na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana płatnością ONW) udzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 r. ze zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 hektar.
Za działalność rolniczą, o której mowa powyżej, uważa się produkcję roślinną
i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb (ust. 2). Z kolei § 3 ww. rozporządzenia stanowi, że "działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE, jeżeli w gospodarstwie rolnym są przestrzegane wymagania w zakresie:
1) stosowania nawozów i ich przechowywania,
2) rolniczego wykorzystania ścieków na terenie gospodarstwa rolnego,
3) rolniczego wykorzystania komunalnych osadów ściekowych,
4) stosowania i przechowywania środków ochrony roślin,
5) gospodarki na użytkach zielonych,
6) utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie rolnym,
7) ochrony siedlisk przyrodniczych,
8) ochrony gleb,
9) gospodarki wodnej".
Natomiast, § 4 ust. 2 omawianego rozporządzenia stanowi, że "płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe (...)".
Tak więc, płatność na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznana może zostać jedynie na właściwie użytkowanych gruntach, a nadto w gospodarstwie rolnym muszą być stosowane zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej.
Dodatkowo, w Rozporządzeniu nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) (Dz. U. UE.L.03.270.1) (...), w załączniku IV wskazano,
iż jednym z elementów utrzymania zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska jest unikanie nachodzenia niepożądanej roślinności na grunty rolne. Z kolei, art. 5 ww. rozporządzenia stanowi, że Państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska oraz definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku IV, uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane w kontekście rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz środków rolno-środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych.
Tymczasem, w toku prowadzonego postępowania dowodowego ustalono,
że grunty znajdujące się na działkach ewidencyjnych[...] , nie były utrzymane w zgodzie z zasadami dobrej kultury rolnej w okresie na dzień 30 czerwca 2003 r. a tym samym także w 2004 r. albowiem, w trakcie kontroli wykonanych w 2004 i 2005 r. stwierdzono, że grunty te w znacznym stopniu porastały drzewami wieloletnimi oraz krzakami. Powyższe potwierdza nie tylko dokumentacja fotograficzna czy załączona do akt sprawy opinia biegłego ale także zeznania świadków.
I tak, K.S. – s. wsi W., odnośnie działki [...] (przed podziałem), potwierdziła występowanie na niej w latach 2002-2003 licznych zadrzewień i zakrzaczeń, tym samym potwierdzając fakt nie spełniania przez producenta na tej działce definicji gruntu rolnego, kwalifikującego się do przyznania płatności z tytułu ONW. Potwierdziła ona również przeprowadzanie przez T. M. wycinki i karczowania drzew, nie podając daty zakończenia tych prac.
W tym miejscu wskazać należy, że także skarżący w toku prowadzonego postępowania nie zaprzeczał, że na wskazanych w protokołach działkach ewidencyjnych, podlegających wykluczeniu w opinii organów ARiMR, są wieloletnie zadrzewienia oraz zakrzewienia, podnosił jednak, że zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 nr 65, poz. 600 ze zm.) grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami,
z wyjątkiem drzew i krzewów niepodlegających wycięciu, zgodnie z przepisami
o ochronie przyrody.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy
z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220), formami ochrony przyrody są: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary Natura 2000, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, oraz ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów. Powyższa ustawa wprowadza szczególne warunki ochrony ww. terenów, które sprowadzają się min. do zakazu usuwania drzew i szczególnej ochrony wartości przyrodniczych i kulturowych wymienionych miejsc. Zgodnie z art. 83 tej ustawy w pozostałych miejscach, nie wymienionych powyżej, możliwe jest usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lecz może ono nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Z wykładni wyżej przytoczonych przepisów wynika zatem, że aby usunąć drzewa powyżej określonego w przepisach wieku, należy uzyskać stosowne zezwolenie, czego, wobec wykładni przepisu art. 6 ww. ustawy, nie można łączyć z definicją wynikającą z przepisu § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, gdzie w sposób niebudzący wątpliwości wskazano, iż tylko przypadki porośnięcia gruntu drzewami i krzewami niepodlegającymi wycięciu, zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, spełniają wymóg z tego przepisu.
Tymczasem, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, drzew i zakrzaczeń na działkach skarżącego, wobec decyzji właściwych organów o wyrażeniu zgody na dokonanie ich wycinki, nie zakwalifikowano jako podlegające ochronie w rozumieniu przepisów art. 6 ww. ustawy.
W tym miejscu, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego zaprezentowanym w niniejszej sprawie, że znacząca dla potwierdzenia braku spełnienia wymogu wynikającego z przepisu § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w ww. zakresie jest analiza dokumentów potwierdzających wystąpienie T. M. z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew z dnia 7 lipca 2004 r. złożonym w Urzędzie Gminy w M. (a zatem po złożeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2004), Decyzji W. G. M.
(nr[...]) z dnia [...]r. w sprawie zezwolenia na dokonanie wycięcia drzew, wniosku o przedłużenie ważności decyzji W. G. M. (nr[....]) z dnia [...]r. złożonego przez producenta, D. W. G. M. (nr[. ..]) z dnia [...]r., pisma z [...]r. z U. G. M. w sprawie wycinki drzew i krzewów rosnących na działkach producenta, w tym zgłoszonych do płatności w roku 2004. Przy czym, jak wynika z oświadczeń samego skarżącego, J. M. i K.S. na działce ewidencyjnej [...](przed podziałem) obok drzew, na wycinkę których wymagana była zgoda udzielona w postaci D. W. G. M., znajdowały się również trzyletnie drzewa, które sukcesywnie były usuwane przez T. i J. M.. Tymczasem, nie ulega wątpliwości, że w przypadku prawidłowo prowadzonych zabiegów agrotechnicznych na tych gruntach zadrzewienia nie powinny się pojawiać. Powyższe prowadzi zatem do uzasadnionego stanowiska organu odwoławczego, że grunt ten nie był objęty wymaganymi zabiegami celem prowadzenia na nim działalności rolniczej zgodnej z zasadami dobrej praktyki rolniczej.
W odniesieniu do ewentualnego prowadzenia przez skarżącego, na jego gruncie wypasu zwierząt, jak podnoszono w trakcie prowadzonego postępowania, w ślad za organem odwoławczym stwierdzić należy, że T.M. nie wykazał w żaden sposób, że w spornym okresie posiadał jakiekolwiek zwierzęta. Także w Ewidencji Producentów prowadzonej w oparciu o przepisy Ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r.
o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), jak trafnie wskazał organ, brak jest jakichkolwiek informacji o posiadanych przez skarżącego, czy jego rodzinę. Zasadnie, w tym zakresie, Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powołał się na uzyskane przez organ pierwszej instancji informacje od P. L. W. w K., iż nie posiada on żadnych dokumentów (protokołów z kontroli gospodarstwa, protokołów badania w kierunku zwalczania chorób zakaźnych zwierząt) świadczących o tym, że
w latach 2002-2004 G K zam. W 1,[...] ., T.M. zam. W [...] M. i J M zam. D. [...] M. byli posiadaczami jakichkolwiek zwierząt (bydło, owce, kozy, konie). Brak jest zatem jakichkolwiek informacji o posiadaniu zwierząt przez wskazane osoby, poza twierdzeniem skarżącego i jego pełnomocnika o wypasaniu, bez określenia ilości posiadanych sztuk. Brak jest także informacji alby skarżący ubiegał się o dopłaty
z tytułu prowadzenia działalności rolniczej o takich charakterze. W tym stanie rzeczy twierdzenia skarżącego zawarte o prowadzeniu hodowli zwierząt bez nadzoru weterynaryjnego, należy uznać za gołosłowne. Świadkowie przesłuchani w sprawie
na tę okoliczność także nie wnieśli istotnych informacji, i tak K.S. dopuściła możliwość okazjonalnego wypasu zwierząt, ale nie miała wiedzy, czy skarżący posiadał jakiekolwiek zwierzęta.
Oceniając w tym miejscu pozostałe dowody w postaci zeznań świadków wskazać należy, że brak podstaw by zakwestionować stanowisko organów w odniesieniu do przyznania mniejszej wartości dowodowej zeznaniom niektórych osób przesłuchanych w trakcie postępowania dowodowego skoro, np. J B, zapytana o użytkowanie działek skarżącego w roku 2004, stwierdziła, że działki cały czas były użytkowane, coś na nich rosło, raz zboże, raz ziemniaki (podczas gdy T.M. zadeklarował łąki). Nie sposób także, wbrew stanowisku skarżącego, zakwestionować wiarygodności zeznań A G i M G (inspektorów terenowych), którzy potwierdzili ustalenia zawarte w protokołach kontroli i zaprzeczyli jednocześnie twierdzeniom pełnomocnika skarżącego o wywieraniu na nich jakiegokolwiek nacisku dotyczącego terminu i wyniku przeprowadzonych kontroli.
Analizując w dalszym ciągu prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego wskazać należy, że przy ustaleniu powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności organ oparł swoje ustalenia także o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 20 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. Zgodnie z ww. przepisem system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Organy zobowiązane są do korzystania z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Kontrola wizualna, kompletności i administracyjna oraz procedury prowadzenia wyjaśnień rozbieżności wspierane są przez dane wektorowe granic działek ewidencyjnych, dane wektorowe granic pól zagospodarowania oraz ortofotomapy cyfrowe z wykorzystaniem technologii geograficznych systemów informacyjnych (GIS).
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że obrazy ortofotomap, które zostały wykonane w dniu [...] r. dla działek ewidencyjnych[...] , także wskazują na bardzo duże zakrzewienie i zadrzewienie na tym terenie występujące w 2005 r., co jak prawidłowo podkreślił organ odwoławczy, także potwierdza brak spełniania wymogów na podstawie kryteriów określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Przy czym, obrazy ortofotomap, nie stanowią dokumentacji zdjęciowej, ale jeden z ze środków dowodowych, w oparciu o które A R i M R jest w stanie ustalić powierzchnie kwalifikujące się do przyznania płatności.
W tym miejscu zaakceptować także należy oparcie przez Dyrektora A R i M R swojego rozstrzygnięcia na fotografiach wykonanych w czasie kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego oraz protokołach z tych kontroli.
Na podstawie przepisu art. 80 K.p.a. organy ARiMR zobowiązane są do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, w związku z tym uwzględnienie wniosku skarżącego o pominięcie części zgromadzonego materiału dowodowego stanowiłoby rażące naruszenie tego przepisu. Dodatkowo, zgodnie z wykładnią art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Biorąc powyższe pod uwagę, w trakcie prowadzonego postępowania organy ARiMR, zarówno zebrały dodatkowy materiał dowodowy, jak i szczegółowo w decyzji odniosły się do zebranego materiału wskazując, który z nich został wzięty pod uwagę przy ustalaniu stanu faktycznego.
Bezsporne dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest, że skoro organ dokonuje ocen określonych gruntów w sposób notoryjny i w konsekwencji dysponuje
w tym zakresie odpowiednim doświadczeniem i wiedzą pozwalającą na ustalenie stanu zadrzewienia i jego rodzaju, to nie ulega wątpliwości, że doświadczenie, jakim dysponuje organ, w powiązaniu z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, pozwala także na ustalenie, jak długo dane grunty nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej.
Odnośnie podnoszonych w skardze zarzutów, dotyczących opinii sporządzonej przez biegłego rzeczoznawcę wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ rozpatrujący sprawę, związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2009 r. powołał w sprawie biegłego, w oparciu o przepis art. 84 § 1 K.p.a, zgodnie z którym, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Dla potrzeb postępowania administracyjnego, jako biegłego można powołać osobę, która posiada wiadomości specjalne z danego zakresu, przy czym świadectwem posiadania przez biegłego wymaganych wiadomości specjalnych może być zarówno dyplom stwierdzający posiadanie wykształcenia formalnego, jak i opinia właściwego stowarzyszenia, organizacji zawodowej, szkoły wyższej lub innej instytucji, stwierdzająca posiadanie przez tę osobę teoretycznych
i praktycznych wiadomości w danej gałęzi techniki, sztuki lub rzemiosła. Przesłanką posiadania wymaganych wiadomości specjalnych może być również odpowiedni staż pracy w danym zawodzie. Powołany przez organ biegły – S J S niewątpliwie był osobą uprawnioną do sporządzenia opinii w niniejszej sprawie albowiem oprócz uprawnień do szacowania wartości nieruchomości uzyskanych
w 2000 r., od 1986 r. wpisany jest na listę biegłych Sądu Okręgowego w S.
w zakresie rolnictwa i ogrodnictwa.
Analizując załączoną do akt sprawy opinię ww. biegłego, który na podstawie dostępnych w sprawie materiałów uznał, iż pozwalają one na stwierdzenie,
że określone w niej działki nie spełniają warunku utrzymania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. jak również działki te nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w 2004 r., zaakceptować należy stanowisko organu odwoławczego, że jest ona spójna, logiczna i wiarygodna, a zatem organ nie miał żadnych podstaw do odrzucenia jej wniosków. W tym miejscu podkreślić także należy, że biegły w czasie przesłuchania przeprowadzonego w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w obecności J M (pełnomocnika skarżącego) podtrzymał w całości twierdzenia zawarte w sporządzonej opinii.
Jako nietrafny ocenić także należy zarzut skargi, iż bezpodstawnie swoją opinię biegły oparł na materiale fotograficznym, który prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego został "wykluczony jako materia dowodowy", albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zajął takiego stanowiska, a jedynie w wyroku z 24 września 2009 r. wypowiedział się, że konieczne jest przeprowadzenie szerszego postępowania dowodowego, np. poprzez przesłuchanie świadków, czy też powołanie biegłego. Z kolei, w wyroku z 8 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ nie sporządził prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a nadto naruszył art. 10 K.p.a.
Odnośnie podnoszonych przez skarżącego zarzutów nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli gospodarstwa rolnego w dniu 4 października 2004 r.,
to wskazać należy, że zgodnie z art. 69 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004
z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. L 153 z 30.04.2004, Rozdział 3 Tom 46 str. 87 - 118) kontrole na miejscu dokonywane są zgodnie z tytułem III rozporządzenia (WE) nr 2419/2001. Obejmują one, co najmniej 5% beneficjentów rocznie w odniesieniu do wszystkich typów środków rozwoju obszarów wiejskich określonych w dokumentach programowania. W odniesieniu do środka "wcześniejsza emerytura", określonego w rozdziale IV rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 i środka "zalesianie gruntów rolnych", określonego w art. 31 tego rozporządzenia, stawka ta może zostać obniżona do [...] począwszy od szóstego roku wsparcia dla tych środków, bez zwiększania liczby kontrolnej dla innych środków.
Wykładnia przepisu art. 17 pkt 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 stanowi, że kontrola na miejscu jest niezapowiedziana, dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum pod warunkiem, że cel kontroli nie jest zagrożony, powiadomienie takie, poza odpowiednio uzasadnionymi przypadkami, nie przekracza 48 godzin. Jak wynika z adnotacji wykonanej na raporcie, a także z oświadczenia samego skarżącego, był on poinformowany o terminie kontroli gospodarstwa. Przepisy wynikające z art. 7 ust. 1-8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej stanowią przepisy wykonawcze w stosunku do zakreślonych w art. 17 pkt 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, w związku z czym ich interpretacja nie powinna być dokonywana w oderwaniu od przepisów rozporządzenia unijnego. Przepis art. 17 pkt 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 nie reguluje kwestii obecności, ani udziału rolnika podczas kontroli przeprowadzanej na miejscu. Tę kwestię w prawie wspólnotowym szczątkowo tylko regulują przepisy art. 20 oraz dalsze Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., jak też wstępne zasady określone w tym akcie prawnym m.in. w pkt 23, natomiast szczegółowe uregulowanie kwestii kontroli na miejscu zawierają przepisy prawa krajowego określone w art. 7 ust. 1-8 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji
i Gwarancji Rolnej. Brak jest natomiast jakichkolwiek uregulowań dotyczących terminu przeprowadzenia kontroli gospodarstwa.
W tym miejscu podkreślić należy, że wnioskodawca we wniosku o przyznanie płatności (str. 4/4) zobowiązał się do udostępniania osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa rolnego (bez ograniczeń terminowych), a także okazania wszystkich niezbędnych dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Mając na uwadze powyższe podzielić należy stanowisko zaprezentowane
w zaskarżonej decyzji, że kontrola wykonana metodą inspekcji terenowej w dniu
4 października 2004 r. została przeprowadzona poprawnie, w oparciu o przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, w szczególności zaś Rozdział II tego rozporządzenia. Mając na uwadze brzmienie art. 17 ww. rozporządzenia 2419/2001, a także art. 20 ust 1 pkt e oraz ust. 2 ww. aktu prawnego stwierdzić należy, że nawet brak powiadomienia
o kontroli oraz brak obecności producenta podczas kontroli nie stanowi o nieważności wykonanej kontroli.
Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia kontroli gospodarstwa skarżącego w planie kontroli sporządzonym w ARiMR wskazać należy, że zgodnie z art. 18 rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 2419/2001 rolnicy objęci kontrolami na miejscu wybierani są przez właściwe władze w oparciu o analizę ryzyka oraz elementu reprezentatywności złożonych wniosków o pomoc. Analiza ryzyka uwzględnia między innymi kwotę wnioskowanej pomocy, liczbę działek rolnych oraz obszar na który złożono wniosek o pomoc jak również wynika z badań przeprowadzonych w ubiegłych latach. Rozporządzenie to określa, iż Państwa Członkowskie muszą dokonać losowego doboru między [...] minimalnej liczby rolników objętych kontrolami na miejscu.
Na podstawie powyższego rozporządzenia, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia
28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Dyrektor ARiMR przeprowadza kontrole zgodnie ze sporządzonym planem kontroli zatwierdzonym przez Prezesa Agencji, w którym uwzględnia wskazania zawarte w rozporządzeniu Komisji Europejskiej nr 2419/2001, tj. określa, że [...]
z minimalnej puli wytypowanych wniosków powinno zostać wskazane do kontroli metodą losową a pozostała ich część na podstawie analizy ryzyka. Zarówno
w prawodawstwie unijnym, jak i krajowym nie są określone terminy przeprowadzania kontroli w ramach obsługi wniosków obszarowych. Zgodnie z zasadą ogólną wynikającą z przepisu art. 15 Rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 2419/2001 kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, zgodnie z którymi przyznawana jest pomoc. Sprawdzanie przestrzegania wymagań dobrej kultury rolnej możliwe jest przez cały rok, jeżeli nie ma grubej pokrywy śnieżnej. W przypadku wątpliwości, również w tym przypadku, wynik kontroli jest interpretowany na korzyść producenta rolnego. Celem kontroli na miejscu z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest weryfikacja danych zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności na podstawie przeprowadzonej kontroli na miejscu, ze stanem faktycznym, a tym samym zapewnienie prawidłowego wykorzystania środków finansowych. Dlatego też producenci rolni ubiegający się o płatności bezpośrednie, a także inne formy wsparcia finansowego muszą się liczyć z kontrolą ich deklaracji złożonych we wnioskach o przyznanie płatności.
Jak wynika z powyższej regulacji plan kontroli wskazuje jedynie na konieczność przeprowadzenia odpowiedniej ilości kontroli na zasadzie wyboru losowego lub wyboru w zależności od analizy ryzyka, a nie wskazują imiennie na konieczność przeprowadzenia kontroli konkretnego producenta rolnego.
Z tego też względu zarzuty skarżącego, dotyczące nie ujęcia jego gospodarstwa w planie kontroli nie zasługują na uwzględnienie w niniejszej sprawie, tym bardziej, że w żaden sposób okoliczność taka nie przesądzałaby o prawidłowości przeprowadzonych kontroli i zasadności sformułowanych na ich podstawie, w protokołach pokontrolnych, wniosków.
Na podstawie art. 76 K.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Niewątpliwie raport z kontroli na miejscu wykonany metodą inspekcji terenowej w dniu 4 października 2004 r. i 23 maja 2005 r. ma moc prawną dokumentu urzędowego, gdyż został sporządzony przez uprawniony do tego organ w przepisanej formie, w zakresie powierzonych jemu z mocy prawa zadań, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, poświadczone i zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument. Nie przewiduje natomiast wyraźnie domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, co jednakże nie przeszkadza doktrynie w formułowaniu trafnego poglądu, że takie domniemanie służy dokumentom urzędowym (np. B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 362). Przepis art. 76 § 3 K.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić (zob. wyrok SN z dnia 5 października 1995 r., III ARN 38/95, OSNAPiUS 1996, nr 8, poz. 109).
Skarżący w trakcie prowadzonego postępowania nie podważył zawartych w ww. raportach treści, a jedynie starał się podważyć zasadność przeprowadzanych kontroli. Mając zatem na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wobec faktu, iż dokumenty te nie zostały dotychczas skutecznie zakwestionowane w zakresie naruszenia przepisów prawa karnego, jako sfałszowane lub poświadczające nieprawdę, stanową dowód tego, co zostało w nich stwierdzone.
Mając na uwadze powyższe, jako prawidłowe należy ocenić stanowisko organu odwoławczego o nieuwzględnieniu wniosków skarżącego o przeprowadzanie szeregu dowodów mających potwierdzić jego tezę o sfałszowaniu ww. dokumentów lub też wyjaśnienie przyczyn przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie z wagi na fakt, iż okoliczności te pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zatem stanowisko organu odwoławczego, że przeprowadzone kontrolne stwierdzają określony stan faktyczny utrwalony fotografiami przez osoby je wykonujące, a wykonana w gospodarstwie wnioskodawcy dokumentacja fotograficzna, potwierdza obecność inspektorów
w kontrolowanym gospodarstwie. Brak podstaw by zakwestionować autentyczność załączonych do akt sprawy fotografii, tym bardziej, że w toku postępowania wnioskodawca nie kwestionował autentyczności fotografii załączonych do akt sprawy, a podnosił jedynie, że kontrole odbyły się bez uprzedzenia i bez jego udziału.
Jak już wskazano powyżej w sprawach dotyczących udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich stosuje się przepisy prawa wspólnotowego, w szczególności rozporządzenie Komisji (WE)
Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), które regulują zasady przeprowadzania kontroli gospodarstw rolnych, co do których wystąpiono o przyznanie płatności, zasady ustalania podstaw do obliczania płatności, jak również zasady obliczania obniżek i wyłączeń w przypadku stwierdzenia uchybień we wnioskach będących podstawą przyznania płatności, a także rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U.UE.L.04.141.18).
Zgodnie z art. 51 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu. Jeżeli różnica pomiędzy obszarem wnioskowanym a stwierdzonym przekracza[...] , dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Za daną grupę upraw uważa się obszary ONW. Zgodnie zatem z powyższym przepisem jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym wynosi więcej niż [..] płatności nie przyznaje się.
W stosunku do gruntów rolnych o powierzchni 30,52 ha deklarowanych
do płatności ONW, kontrola gospodarstwa stwierdziła brak dobrej kultury rolnej w dniu przeprowadzenia kontroli, a stan faktyczny na gruncie pozwalał na określenie, iż działki te nie były użytkowane rolniczo już od ponad roku, czyli niespełnienie wymogów wynikających z art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Skoro zatem powierzchnia deklarowana, kwalifikowana we wniosku
do przyznania płatności z tytułu ONW, wynosiła [...] ha, powierzchnia stwierdzona
w trakcie prowadzonego postępowania wyniosła [....] ha, a różnica procentowa
w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie postępowania administracyjnego wyniosła [...] zasadne było odmówienie skarżącemu przyznania płatności.
Reasumując, należy podkreślić, iż w toku postępowania administracyjnego nie doszło do nieprawidłowości mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy
i skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego,
a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.