I SA/SZ 657/19

I SA/Sz 657/19 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2019-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Bolesław Stachura
Joanna Wojciechowska
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 2017/21 - Wyrok NSA z 2023-05-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art.119 pkt 3 w zw. z art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 900
art.126, art.151, art.162 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy Ś. decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] [...] odmówił H. C. (dalej: "strona", "skarżąca") stwierdzenia nadpłaty w podatku
od nieruchomości za 2018 r. Decyzja doręczona została stronie dnia [...] kwietnia 2019 r. i zawierała prawidłowe pouczenie o terminie do wniesienia odwołania.
W dniu [...] kwietnia 2019 r. strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie na ww. decyzję.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ II instancji") stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Organ II instancji stwierdził, że odwołanie strony wniesione zostało z uchybieniem terminowi do jego wniesienia, ponieważ termin ten upływał w dniu [...] kwietnia 2019 r., tj. w czwartek, który był dniem roboczym. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] maja 2019 r.
Pismem z dnia [...] maja 2019 r. strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania
od ww. decyzji.
W uzasadnieniu wskazała, że nie ponosi winy za uchybienie terminowi
do wniesienia odwołania. Wyjaśniła, że nie miała żadnej wiedzy i świadomości,
iż zaskarżona decyzja została doręczona do jej siedziby w dniu [...] kwietni 2019 r. Dowiedziała się o tym dopiero z postanowienia organu II instancji z dnia
[...] maja 2019 r. o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, doręczonego jej pełnomocnikowi w dniu [...] maja 2019 r.
Strona wskazała, że zgodnie z jej wiedzą przedmiotowa decyzja została przekazana zgodnie z wewnętrznymi zasadami obiegu korespondencji Głównej Księgowej (E. B.) odpowiedzialnej za prowadzenie spraw podatkowych strony, w dniu [...] kwietnia 2019 r. W tym samym dniu celem nadania sprawie biegu (przekazania do pełnomocnikowi strony ) Główna Księgowa zobowiązała asystentkę zarządu (K. K.) do sporządzenia skanu decyzji. Ustaliła również na podstawie pieczęci, iż termin wniesienia odwołania od decyzji upływa w dniu [...] kwietnia 2019 r. (decyzja była bez koperty).
W wyniku weryfikacji treści postanowienia organu II instancji i akt sprawy (w tym ZPO potwierdzającego datę doręczenia decyzji) z posiadanymi dokumentami pełnomocnik strony ustalił, iż przedmiotowa decyzja została faktycznie doręczona stronie w dniu [...] kwietnia 2019 r., a nie jak dotychczas sądziła strona w dniu [...] kwietnia 2019 r. strona w wyniku wewnętrznego postępowania ustaliła, iż asystentka zarządu odpowiedzialna za prowadzenie korespondencji przychodzącej i wychodzącej oraz ewidencję poczty, zataiła przed stroną faktyczną datę doręczenia decyzji.
Tym samym potwierdzono, że pracownica przetrzymała korespondencję [...] dni,
a dodatkowo wpisała do księgi korespondencji nieprawdziwą datę wpływu decyzji.
W związku z tym, że pracownica wyrzuciła kopertę, w której zaskarżona decyzja została doręczona, strona nie była w stanie w żaden sposób zbadać widniejących na niej informacji.
Strona podkreśliła, iż wnosząc odwołanie w dniu [...] kwietnia 2019 r. działa w pełnym przekonaniu, że jest to 14 dzień ustawowo przewidziany do wniesienia odwołania. Tym samym bez wątpienia pozostawała w słusznym przeświadczeniu,
że decyzja została jej doręczona w dniu [...] kwietnia 2019 r.
Dodatkowo strona wyjaśniła, że przy zatrudnieniu asystentka zarządu została szczegółowo poinformowana o zakresie obowiązków i uprawnień, a zasady przekazano je na piśmie. Przedstawienie ww. zasad pracownicy potwierdza zdaniem strony dokument z dnia [...] listopada 2018 r. Strona potwierdziła, że pracownica posiadała umiejętności i kwalifikacje konieczne do zajmowania stanowiska asystenta zarządu,
nie wnosiła żadnych zastrzeżeń, co do zakresu czynności i obowiązków. Okazało
się jednak, że w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, tj. od dnia [...] kwietnia 2019 r. do[...] kwietnia 2019 r.), pracownica całkowicie lekceważyła swoje obowiązki.
We wniosku strona zwróciła się o przeprowadzenie dowodu z załączonych
do niego dokumentów na okoliczność braku zawinienia strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania i pozostawania przez stronę w błędnym przekonaniu,
że decyzja z dnia [...] kwietnia 2019 r. została jej doręczona w dniu [...] kwietnia 2019 r., zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] kwietnia 2019 r. Do wniosku oprócz strona załączyła:
- poświadczoną kserokopię decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. (z datą wpływu do strony - dnia [...] kwietnia 2019;
- wiadomość e-mail od Głównej Księgowej strony do pełnomocnika strony z dnia [...] kwietnia 2019 r. z informującą o wpływie decyzji do siedziby strony i prośbą o zajecie stanowiska;
- wiadomość e-mail od Głównej Księgowej do pełnomocnika strony z dnia
[...] kwietnia 2019 zawierającą wiadomość e-mail asystentki zarządu przesłaną do Głównej Księgowej w dniu [...] kwietnia 2019 z załączonym skanem decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r.;
- oświadczenie pracownicy (P. L. – dalej: "pracownica nr [...]") z dnia
[...] maja 2019 r., że odebrała przesyłkę od listonosza w dniu [...] kwietnia 2019 r. i natychmiast przekazała ją asystentce zarządu odpowiedzialnej za przyjmowanie korespondencji i przekazywanie jej odpowiednim pracownikom;
- oświadczenie pracownicy (A. N. – dalej: "pracownica nr [...]"), że w dniu [...] kwietnia 2019 r. odebrała od asystentki zarządu decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r, bez koperty i natychmiast przekazała ją Głównej Księgowej;
- oświadczenie Głównej Księgowej, na okoliczność, że decyzję otrzymała w dniu [...] kwietnia 2019 r., bez koperty i poleciła asystentce zarządu wykonać skan decyzji w celu przekazanie jej pełnomocnikowi strony;
- umowę o pracę asystentki zarządu zawartą w dniu [...] listopada 2018 r. wraz z zakresem obowiązków i uprawnień tej pracownicy, z którego wynika, że była zobowiązana prowadzić korespondencję przychodzącą i wychodzącą oraz ewidencję strony;
- wypowiedzenie umowy o pracę z dnia [...] kwietnia 2019 r. złożone przez asystentkę zarządu;
- świadectwo pracy wydane asystentce zarządu w dniu [...] kwietnia 2019 r.;
- kserokopię wydruków z dziennika korespondencji strony z dnia [...] kwietnia 2019 r.
i z dnia [...] kwietnia 2019 r., z których wynika, że pracownica w okresie od dnia
[...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] kwietnia 2019 r. w ogóle nie prowadziła dziennika korespondencji, nie wpisywała korespondencji doręczanej do siedziby strony, chowała ją przed pracodawcą i nie przekazywała żadnej korespondencji odpowiednim pracownikom;
Ponadto strona wniosła o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, pracowników strony, na okoliczność braku zawinienie strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r., tj. Głównej Księgowej, pracownicy nr [...], pracownicy nr [...] na okoliczność potwierdzenia wiedzy, jaką dysponowała strona o dacie, w jakiej doręczono jej decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. i braku zawinienia strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
Strona powołała art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego i stwierdziła, że wniosek zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zostały spełnione wszelkie przesłanki ustawowe, przewidziane w tej regulacji. Podkreśliła, że uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, złożyła wniosek w terminie 7-dniowym liczonym
od dnia doręczenia postanowienia organu II instancji z dnia [...] maja 2019 r., kiedy
to dowiedziała się o uchybieniu terminu.
W dniu [...] czerwca 2019 r. organ II instancji wydał postanowienie nr [...], którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku toczyło się wyłącznie w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej. Nie mają więc zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Kwestię przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej reguluje zatem przepis art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2019 r., poz. 900) – dalej: "O.p.".
Zdaniem organu II instancji w rozpatrywanym przypadku strona
nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Tłumaczenie,
że zawiniła pracownica odpowiedzialna za przyjmowanie korespondencji kierowanej
do strony nie zwalnia jej od odpowiedzialności za skutki zaniedbań popełnionych przez tę pracownicę. To strona ponosi negatywne konsekwencje działań, czy zaniedbań zarówno swoich, ale także zatrudnionych przez siebie pracowników, którym zleca wykonanie określonych czynności. Strona nie wskazała w żadnej mierze na szczególne okoliczności, które mogłyby ewentualnie usprawiedliwić przekroczenie terminu
do odwołania.
Organ II instancji uznał, że niedbałe wykonanie obowiązków pracowniczych i wynikające z tego skutki obciążają pracodawcę. Ponadto wyjaśnił, że nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych oraz innych osób działających w imieniu strony, mieści się w kategorii winy nieumyślnej, a to wyklucza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Końcowo podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądowym wina w uchybieniu terminu obejmuje, także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Oznacza to, że strona zawiniła uchybiając terminowi do wniesienia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z [...] czerwca 2019 r., a także:
- nakazanie organowi II instancji przyjęcia odwołania skarżącej z dnia
[...] kwietnia 2019 r. do rozpoznania;
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a przedstawionych przez skarżącą wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu z dnia [...] maja 2019 r., na okoliczność braku zawinienia skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, które nastąpiło poza jej wiedzą i wolą, z których wynika, że do uchybienia terminu doszło z wyłącznej winy byłej pracownicy, która dopuściła się czynu zabronionego, a co najmniej rażącego naruszenia powierzonych jej obowiązków pracowniczych, w celu wszechstronnego rozpoznania sprawy;
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, pracowników skarżącej na okoliczność braku jej zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz w celu wszechstronnego rozpoznania sprawy, tj. Głównej Księgowej, pracownicy nr 1 oraz pracownicy nr 2.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 120 O.p., poprzez oczywiste naruszenie zasady legalizmu postępowania; działanie na podstawie przepisów prawa, o którym mowa w komentowanym przepisie, oznacza działanie na podstawie obowiązującej normy prawnej, konieczność prawidłowego ustalenia znaczenia tej normy oraz niewadliwego dokonania subsumcji i prawidłowe ustalenie skutków prawnych. Dotyczy to stosowania zarówno norm prawa materialnego, jak i procesowego (wyrok NSA
z 24 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA 55/00, LEX nr 75523); w ocenie skarżącej organ II instancji przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu dokonał nieprawidłowej kwalifikacji prawnej stanu faktycznego wskazanego przez skarżącą, który był przyczyną wniesienia odwołania w dniu [...] kwietnia 2019 r., przyjmując,
że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, w sytuacji gdy doszło do popełnienia czynu zabronionego przez byłego pracownika strony poprzez poświadczenie nieprawdy na dokumencie (decyzji) na szkodę skarżącej, co jest okolicznością niezawinioną przez skarżącą;
2) art. 121 O.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób oczywiście podważający zaufanie do organów podatkowych, tj. poprzez brak wyjaśnienia wszelkich istotnych kwestii w sprawie i nie dopuszczenie dowodów z przedłożonych przez skarżącą dokumentów oraz nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i co najmniej przedwczesne wydanie zaskarżonego postanowienia;
3) art. 122. wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym, zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym; w sytuacji gdy przy rozpoznaniu, wniosku skarżącej o przywrócenie terminu organ II instancji pominął, przy rozpoznaniu sprawy szereg przedstawionych dokumentów jak i nie przeprowadził dowodu z przesłuchania zawnioskowanych świadków, to znaczy
przed ustaleniem prawdy obiektywnej w sprawie;
4) art. 123 O.p. wyrażającego zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu podatkowym i nie wysłuchanie strony przed wydaniem postanowienia w sprawie odmowy przywrócenia terminu, w sytuacji gdy organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
5) art. 180 w zw. z art. 181, art. 187 § 1 i art. 2a O.p. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, mającego znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy - co skutkowało błędną (jako w istocie jednostronną) oceną materiału dowodowego zebranego w sprawie, nadto dokonanie oceny tegoż materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny z podstawową zasadą postępowań podatkowych, tj. zasadą in dubio pro tributario, statuowaną w treści art. 2a O.p., poprzez tłumaczenie wszelkich wątpliwości w sprawie
na niekorzyść skarżącej;
6) naruszenie art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 219 O.p. wskazując, że uzasadnienie postanowienia z dnia [...] czerwca 2019 r. nie zawiera uzasadnienia faktycznego, organ w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu do materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą, nie wskazał , które fakty uznał za udowodnione, a które nie, nie wskazał którym dowodom dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności co również uzasadnia żądanie o uchylenie przedmiotowego postanowienia;
7) art. 162 § 1 O.p., poprzez oczywiście niezasadną odmowę przywrócenia terminu wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r., w sytuacji gdy skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, co uprawdopodobniła we wniosku powołując się na podstawie przedstawione dokumenty.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także
na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli akt administracyjny może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy,
co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje
na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa,
zaś podniesione w skardze zarzuty są chybione.
Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W sprawie stanowiącej przedmiot zaskarżenia sporne pozostawało dopełnienie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi złożenia odwołania od decyzji w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku
od nieruchomości za 2018 r., skierowanej na adres skarżącej.
Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie nastąpiły przeszkody nie do przezwyciężenia, wywołane podstępnym, niezgodnym z prawem zachowaniem pracownicy, które było czymś więcej niż niedbalstwem. Skarżąca podniosła,
iż uprawdopodobniła, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Skarżąca przedłożyła szereg dokumentów na tę okoliczność, jak i złożyła wnioski dowodowe w tym obszarze.
Organ II instancji uznał natomiast, że skarżąca nie uprawdopodobniła,
że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Uznał, że niedbałe wykonanie obowiązków pracowniczych przez osoby, którym zlecono określone czynności i wynikające z tego skutki obciążają pracodawcę. Nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych oraz innych osób działających w imieniu skarżącej, mieści się w kategorii winy umyślnej,
a to wyklucza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło
bez jego winy.
Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest możliwe, o ile zostaną spełnione następujące przesłanki:
- nastąpi uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego,
- zostanie wniesiony wniosek o przywrócenie terminu,
- wniosek zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia,
- z wnioskiem zostanie dokonana czynność, której dokonano z uchybieniem terminu.
Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyroki NSA: z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/2006 - lex nr 262725, z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99 - lex nr 40381, z dnia
2 lutego 2000 r. - SA/Sz 2125/98 lex nr 39797). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Aby jednak to ustalić, organ podatkowy zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odpowiednio wnikliwie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1050/17).
Jednocześnie należy podkreślić, iż art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia zasadności przywrócenia terminu od stopnia gradacji zawinienia, co oznacza, że każdy rodzaj zawinienia, a więc od winy umyślnej (celowej) do winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa i lekkomyślności nie uzasadnia zastosowania dobrodziejstwa przywrócenia terminu.
Należy również wskazać, iż wina umyślna cechuje się zamierzonym działaniem, co oznacza iż dany podmiot dąży świadomie do określonego celu niezgodnego z prawem czy zasadami współżycia społecznego i chce go osiągnąć, bądź wie że jego działanie może być działaniem niezgodnym z prawem, czy zasadami współżycia społecznego ale mimo to podejmuje to działanie godząc się na naruszenie prawa czy zasad współżycia społecznego.
Wina nieumyślna w postaci lekkomyślności natomiast, cechuje się tym iż podmiot przewiduje iż działanie jego może być niezgodne z prawem lub zasadami współżycia społecznego i bezpodstawnie zakłada iż do tego naruszenia nie dojdzie, natomiast wina nieumyślna w postaci niedbalstwa cechuje się tym, iż podmiot nie przewiduje, że jego działanie może być niezgodne z prawem czy zasadami współżycia społecznego, choć może i powinien to przewidzieć.
Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa
na stronie podstępowania, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 30 listopada 2017 r.,
sygn. akt I SA/Ke 575/17).
Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, uchybienie terminu do wniesienia odwołania było skutkiem świadomego ukrycia przedmiotowej decyzji przez asystentkę zarządu zaangażowaną w obieg korespondencji, wg ustalonych w spółce zasad. Działanie tej pracownicy było zatem działaniem noszącym znamiona winy umyślnej. Sąd zauważa, iż okoliczność ta nie była przez skarżącą kwestionowana, a co więcej została przez nią potwierdzona.
Sąd oceniając działanie skarżącej, nie podzielił jej stanowiska, że było ono niezawinione. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku o przywrócenie terminu
do dokonania czynności procesowej tj. ukrycie i przetrzymanie przez pracownicę skarżącej odpowiedzialnej za sprawy napływającej korespondencji w spółce, nie wskazują na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć i które mogłyby usprawiedliwiać działanie pracownicy.
Podkreślić należy, że przy ocenie czy można przypisać winę skarżącej należy uwzględniać nie tylko winę samej skarżącej (członków zarządu), lecz również innych osób, w tym pracowników upoważnionych do wykonania określonych czynności
na rzecz spółki (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt FSK 502/04,
lex 133750, wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA/Gd 1676/99, lex nr 56794). Wyjaśnić należy, że skarżąca decydując się na zatrudnienie konkretnej osoby
do prowadzenia jej spraw (w tym przypadku do odbioru korespondencji w spółce, przekazywania właściwym osobom i jej ewidencjonowania), ponosi konsekwencje takiej decyzji.
W ocenie Sądu, sprawa dotyczy stosunków obowiązujących w spółce, a konkretnie winy w wyborze osoby odpowiedzialnej za konkretne zadania (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2008 r. sygn. akt II FZ 163/08, lex nr 493745; . wyrok NSA z 9 marca 2000 r. I SA/Gd 1288/99, lex nr 44331).
Stanowczo należy zaznaczyć, że nie można przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej, która miała podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi skarżąca się posługiwała. Za brak należytego działania pracownicy w świetle art. 151 O.p., odpowiedzialność ponosi bowiem sama skarżąca. Powoływanie się więc w tym przypadku na celowe zaniedbanie pracownicy spółki, nie daje podstaw do uznania, że zachodzi brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca bowiem ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw. Trudno w tej sytuacji mówić o nadmiernym rygoryzmie i naruszeniu w związku z tym zasady zaufania określonej w art. 121 § 1 O.p., co jest stanowiskiem ugruntowanym w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia
1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 853/08).
Podkreślić należy, że w klauzuli "należytej staranności", która jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 162 § 1 O.p., zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za dobór osób, które reprezentują ją w stosunkach z podmiotami zewnętrznymi, w tym organami państwowymi i doręczycielami pocztowymi. Wybór pracowników jak i ustanawianie pełnomocników jest bowiem sprawą wewnętrznej organizacji danego podmiotu gospodarczego i odpowiedzialności za podejmowane w tym zakresie decyzje nie może być przenoszona na inne osoby fizyczne lub prawne. Sąd podziela prezentowany przez organ II instancji pogląd, że w przedmiotowej sprawie nie można ocenić postępowania skarżącej jako wolnego od znamion winy w uchybieniu terminu do wniesienie odwołania.
Sąd uznał również, że bezzasadnie skarżąca podniosła w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem kluczowa dla sprawy okoliczność doręczenia przedmiotowej decyzji nie była sporna. Skarżąca nie kwestionowała tej okoliczności na żadnym etapie postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego. Podkreślić należy, że instytucja doręczeń uregulowana została w rozdziale 5 działu
IV O.p. (przepisy art. 144 - 154c). U podstaw zawartych tam rozwiązań spoczywa zasada oficjalności, która pozostaje w ścisłym związku z jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, tj. z wynikającą z art. 126 O.p. zasadą pisemności. Instytucja ta nierozerwalnie łączy się z konstytucyjną zasadą "prawa do sądu", którą w rozpatrywanym przypadku rozumieć należy jako prawo do rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji. Wobec takiej wagi doręczenia przyjmuje się, że przy dokonywaniu tej czynności procesowej nie może pojawić się jakakolwiek wątpliwość bądź niejasność. W konsekwencji, ażeby doręczenie można było uznać za skuteczne, istnieć muszą niezbite dowody, że doręczyciel wykonał obowiązki, jakie w tym zakresie obciążają
go z mocy prawa.
W rozpoznawanej sprawie trafnie uwzględniając treść ww. przepisu organ II instancji stwierdził, że nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji organu I instancji, bowiem miało ono miejsce w siedzibie skarżącej, odbioru decyzji dokonała uprawniona pracownica spółki, a także za obieg korespondencji i jej ewidencjonowanie wewnątrz spółki odpowiedzialna była osoba upoważniona (asystentka zarządu). Tym samym stan faktyczny sprawy jest prawidłowo ustalony i nie jest objęty sporem pomiędzy spółką, a organami podatkowymi.
Sąd uznał, że organ II instancji oparł zaskarżone postanowienie na prawidłowo zrekonstruowanym stanie faktycznym, gdyż przyjął, że w sprawie doszło
do prawidłowego w świetle art. 151 O.p. doręczenia przedmiotowej decyzji oraz
nie zakwestionował twierdzeń skarżącej, co do nieprzekazania tej decyzji przez pracownicę członkom zarządu.
Sąd uznał zatem, iż wnioski skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, pracowników skarżącej na okoliczność braku zawinienia skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania
od przedmiotowej decyzji, słusznie zostały uznane prze organ II instancji
za bezpodstawne.
Na uwagę zasługuje przepis art. 188 O.p., który uwzględniając zasadę ekonomii postępowania, jednoznacznie stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Wnioski dowodowe skarżącej, w tym o przesłuchanie świadków miały dotyczyć okoliczności braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ II instancji nie kwestionował okoliczności podnoszonych przez skarżącą. Tym samym okoliczność odebrania ww. decyzji przez pracownicę skarżącej oraz jej nieprzekazanie zarządowi nie stanowiło kwestii spornej. Kwestią sporną w sprawie była natomiast ocena prawidłowo ustalonego stanu faktycznego pod kątem możliwości przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 162 § 1 O.p.
Tak więc, zasadnie organ II instancji nie przeprowadził wnioskowanych dowodów, nie naruszył tym samym obowiązujących zasad wypływających z art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180, art. 181, art. 187 § 1 O.p.
Zdaniem Sądu nieuzasadnione były, także zarzuty naruszenia art. 210 § 4
w zw. z art. 219 O.p., dotyczące treści zaskarżonego postanowienia.
Odnosząc się do zarzutu skargi, polegającego na nie zastosowaniu przepisu art. 2a O.p., Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały niedające się usunąć wątpliwości, co do treści analizowanych przepisów O.p. Zdaniem Sądu zarzut ten jest zatem bezpodstawny.
Sąd uznał również, iż zawarty w skardze wniosek o przesłuchanie na rozprawie wskazanych w skardze świadków nie mógł być uwzględniony z powodów formalnych, z uwagi na treść przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów i to tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co do zgodności wydanego orzeczenia z prawem.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Wyroki sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.