I SA/SZ 656/24

I SA/Sz 656/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 379/25 - Wyrok NSA z 2025-04-25
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
stwierdzono, że ocena projektu została wydana w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 73 ust. 8 1 lit. a, art. 45 ust. 1 i 2, art. 57 ust. 5
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Dz.U. 2024 poz 935
art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia [...] października 2024 r. nr WZS.VII.4320.41.2024.UK w przedmiocie nieuwzględnienia protestu od wyników negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu I. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny; II. przekazuje sprawę Zarządowi Województwa w celu ponownego rozpatrzenia podjętego rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu; III. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz skarżącej iN K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym rozstrzygnięciem Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego (dalej "organ"), działając w imieniu Instytucji Zarządzającej programu Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021-2027 (IZ FEPZ) nie uwzględnił protestu i. Sp. z o. o. z siedzibą w K. (dalej "Strona", "Skarżąca" lub "Wnioskodawca") dotyczącego negatywnej oceny projektu pn. "[...]" nr [...] złożonego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021 -2027.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art 69 ust, 1 w związku z art. 63-68 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich W perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1079 – z.r.ś.e. lub "ustawa wdrożeniowa"), a także regulaminu wyboru projektów nr [...] z października 2023 r. (wersja 2.0, październik 2023) i Regulaminu Pracy Komisji Oceny Projektów Program Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021-2027 (wersja 1.0, wrzesień 2023).
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, wniosek o dofinansowanie projektu spełnił kryteria wyboru i uzyskał w wyniku oceny 73 punkty. Jednakże został oceniony negatywnie, ponieważ kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w naborze została wyczerpana.
Wnioskodawca wniósł protest, który zawierał zarzuty proceduralne oraz w zakresie oceny kryteriów wyboru projektów.
Organ uznał protest za zasadny w odniesieniu do kryterium 4.1 – wpływ na rozwój gospodarki regionu i podniósł punktację za omawiane kryterium do 6 punktów, zamiast pierwotnie przyznanych 2 punktów.
W odniesieniu do kryterium 4.9 – potencjał innowacji, organ wskazał, że kryterium to składa się z trzech elementów, z których Wnioskodawca przedstawił zarzuty dotyczące pierwszego z nich, tj. wpływu innowacji na wzrost pozycji przedsiębiorstwa oraz na transformację rynku docelowego. Ekspert za ten element kryterium nie przyznał punktów, uzasadniając to tym że, "zgodnie z informacją w Formularzu opisowym, pkt 4a, str. 5 - 6 oraz informacjami w Internecie na rynku polskim istnieje kilkunastu różnych producentów specjalizujących się w zaawansowanych rozwiązaniach związanych z technologią światłowodową w tym jednomodowych pigtaili światłowodowych. Produkty, które będą przedmiotem wdrożenia, tj. jednomodowe pigtaile światłowodowe o podwyższonych parametrach, dedykowane złączom standardowym, takim jak SC/APC, SC/UPC, LC/APC, LC/UPC, nie są produktem nowym. Są powszechnie stosowane. Każdy z nas, kto posiada w domu internet światłowodowy, posiada takie złącza. Są wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z transmisją danych. Są w biurach, sklepach, zakładach produkcyjnych. Występują w odmianach jednomodowych i wielomodowych. Przyznano 0 pkt".
Wnioskodawca podniósł, że wdrożenie innowacji w ramach projektu prowadzi do znaczącego wzrostu pozycji Wnioskodawcy na rynku światłowodowym, z uwzględnieniem potencjału do transformacji rynku docelowego, ponieważ oferowane produkty charakteryzują się: wyższą jakością i wydajnością, co prowadzi do większej niezawodności systemów, w których są stosowane; lepszymi parametrami użytkowymi, takimi jak zwiększona wytrzymałość, energooszczędność; mniejszym śladem węglowym, co odpowiada na globalny trend zrównoważonego rozwoju i rosnące wymagania ekologiczne na rynkach światowych. Innowacje te mają potencjał do przekształcenia rynku poprzez ustanowienie nowych standardów jakości i ekologii w branży technologii światłowodowych.
Organ zgodził się z uzasadnieniem eksperta, który zwraca uwagę, iż tylko na rynku polskim funkcjonuje kilkunastu różnych producentów oferujących zaawansowane rozwiązania związane z technologią światłowodową, w tym jednomodowe pigtaile światłowodowe. W ocenie organu, uwzględniając definicję przedmiotowego kryterium, nie można uznać, aby zaplanowana do wdrożenia innowacja doprowadziła do wzrostu pozycji przedsiębiorstwa Wnioskodawcy oraz miała potencjał do transformacji rynku docelowego. W ocenie organu produkt w postaci opisanej przez Wnioskodawcę posiada minimalny zakres innowacji. Większa (bliżej niedookreślona) odporność na warunki atmosferyczne oraz mniejsze zużycie podczas użytkowania, przyczyniające się ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko, stanowią niewielką zmianę Istniejących już rozwiązań i w związku z tym nie można w tym przypadku mówić o innowacji produktowej w pełnym zdefiniowanym jej znaczeniu (por. Podręcznik Oslo 2018 wydanie 4).
Zdaniem organu rozpatrującego protest, przedstawiony do oceny projekt nie posiada wystarczającego potencjału, aby doprowadzić do transformacji rynku docelowego, obejmującego produkcję pigtaili światłowodowych. Wprowadzenie produktu Wnioskodawcy na rynek nie doprowadzi do zdobycia znaczącej czy też specyficznej przewagi przedsiębiorstwa Wnioskodawcy nad konkurentami, bowiem uczestnikami tego rynku są podmioty o znaczącym potencjale, które działają nie tylko na rynku krajowym lecz także ogólnoświatowym. Organ podkreślił, że w ramach omawianego elementu kryterium, badaniu podlega rzeczywisty wpływ innowacji na wzrost pozycji przedsiębiorstwa oraz na transformację rynku docelowego, nie zaś domniemany i niedookreślony, jak to wynika z analizy dokumentacji aplikacyjnej oraz treści protestu. W ocenie organu rozpatrującego protest ocena tego kryterium (pierwszy element kryterium) została przeprowadzona zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie konkursu. Ekspert wyraźnie wskazał tutaj wszystkie okoliczności, które doprowadziły do nieprzyznania punktów. Uzasadnienie eksperta znajduje również swoje odzwierciedlenie w zapisach dokumentacji aplikacyjnej Wnioskodawcy. Zarzuty Wnioskodawcy w tym zakresie nie zasługują na aprobatę.
W odniesieniu do kryterium 4.10 – konkurencyjność wnioskodawcy, w ocenie eksperta głównym celem projektu jest wprowadzenie produkcji jednomodowych pigtaitl światłowodowych. Wnioskodawca w Formularzu opisowym pkt 4a wymienił jedynie konkurentów krajowych. Oceniający wskazał, iż jest z Ł., pod którą w S. działają już dwa (2) zakłady firmy C. O. C., której produkty trafiają do całej Europy. W M. (woj. mazowieckie) w 2022 r. powstał jeden z najnowocześniejszych w Unii Europejskiej zakładów produkcji włókna światłowodowego. To determinuje, że projekt ma wpływ na pozycję konkurencyjną Wnioskodawcy jedynie na poziomie regionalnym, a liczba punktów otrzymana w ramach oceny tego kryterium wyniosła 0.
Wnioskodawca podniósł, iż projekt został oceniony na podstawie ograniczonych informacji, bez uwzględnienia pełnego zakresu planowanych działań oraz strategii Wnioskodawcy na rynku globalnym. Wnioskodawca nie miał możliwości dostarczenia dodatkowych wyjaśnień, co uniemożliwiło przedstawienie pełnego obrazu potencjalnych działań i planów dotyczących międzynarodowej konkurencyjności. Wnioskodawca postuluje przyznanie za omawiane kryterium 2 punktów, co przy wadze 3, łącznie winno dać łączną wartość 6 punktów.
Według organu Wnioskodawca w Formularzu opisowym zakłada, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia wpłynie na poprawę pozycji konkurencyjnej firmy I. na poziomie światowym. Jako swoich głównych konkurentów wskazuje: 1) Spółkę F. Sp. z o.o. (F. - powstała w [...] r. i specjalizująca się w zaawansowanych rozwiązaniach związanych z technologią światłowodową, jest producentem i dostawcą sprzętu i akcesoriów do sieci światłowodowych) oraz 2) Spółkę O. P. Sp. z o.o. (O. P. - Polska firma zależna od czeskiego producenta I dostawcy rozwiązań związanych z technologią Światłowodową - firmy O. , specjalizuje się w dostarczaniu kompleksowych rozwiązań optycznych I telekomunikacyjnych dla różnorodnych branż, w tym telekomunikacji, przemysłu, energetyki, instytucji publicznych i sektora wojskowego). Zgodnie z zapisami zawartymi w Formularzu opisowym, projekt Wnioskodawcy zakłada dywersyfikację produkcji poprzez wprowadzenie nowego produktu dotąd niewytwarzanego przez przedsiębiorstwo Wnioskodawcy. Organ podkreślił, że w ramach omawianego elementu kryterium badaniu podlega rzeczywisty stopień, w jakim projekt wpłynie on na poprawę pozycji konkurencyjnej, nie zaś domniemany. W ocenie instytucji rozpatrującej protest, samo wskazanie (w dokumentacji aplikacyjnej) przez Wnioskodawcę chęci zaistnienia na danym rynku nie jest argumentem wystarczającym do zapewnienia sobie poprawy oraz przewagi konkurencyjnej. Przewaga konkurencyjna to zjawisko ograniczone w czasie, uwarunkowane działaniami podejmowanymi przez konkurentów i zmianami zachodzącymi w strukturze branży. W dokumentacji aplikacyjnej brak jest informacji, jak na postulowanym rynku światowym działają firmy z tej branży, np. w Niemczech czy Chinach. Wnioskodawca jako swoich konkurentów wskazał wyłącznie polskie firmy. W sytuacji kiedy nieznany jest potencjał sektora rynkowego, ani udziały poszczególnych konkurentów na rynku, na którym zamierza działać Wnioskodawca, trudno stwierdzić czy jego przedsiębiorstwo posiada zdolność do długoterminowego konkurowania na zakładanym poziomie.
Organ zauważył, że z powszechnie dostępnych informacji wynika, iż F. w 2020 r. osiągnęła przychód na poziomie [...] zł oraz zatrudnia ok. 650 pracowników. Z kolei O. P. to firma prowadząca rozległą sieć oddziałów dystrybucyjnych, które umożliwiają produktom O. dotarcie do ponad 45 krajów. Każdy dystrybutor O. jest wyznaczany na podstawie umowy i terytorium i ściśle współpracuje z centralą w J. (Republika Czeska). "O. " to rozległa sieć dystrybucyjna składająca się z oddziałów O., biur przedstawicielskich. Istnieją liczne oddziały O.: [...] ([...]), [...] (O. K.), [...] (O. E.), [...], Polska, [...], [...], [...], [...] oraz przedstawicielstwa O.: [...]. [...], [...], [...], [...].
Organ wskazał, że zapisy dokumentacji aplikacyjnej nie pozwalają uznać, że Wnioskodawca posiada potencjał, aby podjąć równorzędną rywalizację z ww. podmiotami na rynku pigtaili światłowodowych. Wnioskodawca zakłada, że głównym czynnikiem kreującym przewagę konkurencyjną w tej branży, będzie dużo wyższa jakość i trwałość oferowanych produktów. Dodatkowym atutem będzie wykorzystanie technologii redukujących znacznie "ślad węglowy". Organ podkreślił, że brak jest podstaw do twierdzenia, że wymienieni przez Wnioskodawcę konkurenci oferują lub będą oferować w przyszłości produkty o niższej jakości i trwałości, od tych planowanych do wdrożenia przez przedsiębiorstwo Wnioskodawcy. Niczym nadzwyczajnym nie są też podnoszone przez Wnioskodawcę działania w celu ograniczenia śladu węglowego. Przykładowo można tutaj wskazać, że wspominana już wcześniej F. także kieruje się zasadami zrównoważonego rozwoju w obszarze ochrony środowiska. W opracowanej w 2023 r. Strategii ESG Grupy F. jednym z jej dwóch celów strategicznych są kwestie związane z ochroną środowiska. Pierwszy to systematyczne zmniejszanie wpływu Spółki na emisję gazów cieplarnianych. Drugi cel dotyczy efektywnego zarządzania oddziaływaniem Spółki na środowisko naturalne.
Organ stwierdził, iż rozstrzygnięcie dokonane przez eksperta (w zakresie weryfikacji możliwości poprawy konkurencyjności przedsiębiorstwa) jest prawidłowe. Ekspert wyjaśnił powody nieprzyznania punktów. Uzasadnienie eksperta znajduje również swoje odzwierciedlenie w zapisach dokumentacji aplikacyjnej Wnioskodawcy. W ocenie instytucji rozpatrującej protest, zapisy dokumentacji aplikacyjnej przedstawionej przez Wnioskodawcę nie pozwalają stwierdzić, że projekt wpłynie na poprawę jego pozycji konkurencyjnej co najmniej na poziomie krajowym. Ocena tego kryterium również została przeprowadzona zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie konkursu, a zarzuty Wnioskodawcy wyrażane w proteście należy uznać za bezpodstawne.
W złożonym proteście Wnioskodawca postawił również zarzuty o charakterze proceduralnym:
1) niedopełnienie zapisów wynikających z Regulaminu Komisji Oceny Projektów FEPZ 2021-2027 w brzmieniu: "Członkowie KOP zobowiązani są do udzielenia szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia swoich ocen. Oznacza to, że w odniesieniu do poszczególnych kryteriów dopuszczalności należy wskazać wszystkie okoliczności, które doprowadziły do jego negatywnej oceny, a w przypadku kryteriów jakości, wszystkie okoliczności, które doprowadziły do przyznania określonej liczby punktów".
W opinii Wnioskodawcy ekspert w uzasadnieniu do niżej wskazanych kryteriów nie odnosi się w sposób szczegółowy i wyczerpujący, do przyznanej punktacji, tak jak wskazuje na to przywołany powyższej Regulamin KOP FEPZ 2021 -2027. Ekspert nie odniósł się do kluczowych wskaźników oraz merytorycznych argumentów zawartych we wniosku, co wskazuje na niedostateczne zapoznanie się z jego treścią. Styl wypowiedzi sugeruje, że ocena została przeprowadzona w pośpiechu, co skutkowało pominięciem istotnych elementów projektu. W efekcie, doszło do naruszenia procedur oceny określonych w regulaminie. W szczególności, ekspert nie wziął pod uwagę pełnego zakresu przedstawionych argumentów oraz nie odniósł się w wystarczającym stopniu do zgodności projektu z dokumentami strategicznymi, co w znaczący sposób obniżyło ocenę punktową projektu
2) Regulaminu wyboru projektów nr [...] w rozdziale Xll.l punkt 9 wskazuje, że "Ocena jest przeprowadzana na podstawie wniosku o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami, a także na podstawie udzielonych lub pozyskanych informacji z publicznych serwisów, baz danych lub z instytucji publicznych".
Zdaniem Wnioskodawcy ekspert, dokonując oceny w kryteriach 4.1,4.9 oraz 4.10, odniósł się wyłącznie do informacji zawartych w "Formularzu opisowym", ograniczając analizę do punktów 3, 4 i 9 tego dokumentu. Postępowanie to jest niezgodne z regulaminem konkursu, który wyraźnie wskazuje, że ocena projektu powinna być przeprowadzona na podstawie całego wniosku o dofinansowanie, łącznie z załącznikami oraz wszystkimi informacjami przekazanymi przez Wnioskodawcę;
3) Regulaminu wyboru projektów nr [...] w rozdziale XII.IV punkt 9 wskazuje, że "Mogą Państwo zostać poproszeni o wyjaśnienia".
Wnioskodawca informuje, że w trakcie oceny projektu w kryteriach 4.1, 4.9 oraz 4.10, ekspert stwierdził, że twierdzenia Wnioskodawcy mają charakter wyłącznie deklaratywny i nie zostały w żaden sposób uwiarygodnione. W takiej sytuacji, zgodnie z regulaminem, ekspert miał możliwość zwrócenia się do Wnioskodawcy o dodatkowe wyjaśnienia. Nie skorzystał z tej możliwości, co mogło rozwiać jego wątpliwości dotyczące oceny ww. kryteriów. Brak próby uzyskania dodatkowych wyjaśnień istotnie ograniczył możliwość dokonania pełnej i rzetelnej oceny projektu, co stanowi naruszenie obowiązujących procedur oceny. W efekcie, nieuzasadnione wątpliwości eksperta negatywnie wpłynęły na końcową punktację, uniemożliwiając Wnioskodawcy odniesienie się do stawianych zarzutów.
Organ nie podzielił powyższych zarzutów. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 ust. 2 pkt 5 z.r.ś.e, protest zawiera wskazanie zarzutów o charakterze proceduralnym w zakresie przeprowadzonej oceny, jeżeli zdaniem Wnioskodawcy naruszenia takie miały miejsce, wraz z uzasadnieniem. Przedstawione przez Wnioskodawcę zarzuty proceduralne są powieleniem zarzutów wskazanych w sprzeciwie wobec liczby punktów przyznanych w omawianych kryteriach. Wbrew twierdzeniom Wnioskodawcy oceniający nie mają obowiązku, a wyłącznie możliwość poproszenia o złożenie stosownych wyjaśnień, bowiem jak słusznie wskazał Wnioskodawca przywołując zapisy Regulaminu dot. przedmiotowego naboru "Ocena jest przeprowadzana na podstawie wniosku o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami, a także na podstawie udzielonych lub pozyskanych informacji z publicznych serwisów, baz danych lub z instytucji publicznych". W ocenie Instytucji przywołany zakres dokumentacji był wystarczający do dokonania oceny, a uchybienia dotyczące oceny zostały skorygowane przez Instytucję. Procedura odwoławcza nie stanowi przy tym kolejnego etapu konkursu, podczas którego możliwe jest uzupełnianie braków czy wyjaśnianie zapisów dokumentacji aplikacyjnej (analizy, opracowania, itp.). Stanowiłoby to złamanie zasady równego traktowania wnioskodawców, zwłaszcza tych, którzy podjęli trud przygotowania dokumentacji aplikacyjnej w taki sposób, aby spełniała ona wymogi konkursowe.
Organ podsumował, że liczba punktów otrzymanych przez projekt po rozpatrzeniu protestu została zwiększona z 73 do 77 punktów. Protest Wnioskodawcy nie został uwzględniony. Projekt Wnioskodawcy nie może zostać wybrany od dofinansowania z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w naborze nr [...] W odpowiedzi na nabór złożono 68 wniosków na łączną kwotę dofinansowania [...] zł. Pula środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów w naborze wynosiła [...] zł (regulamin naboru str. 4), co pozwoliło pierwotnie na wybór do dofinansowania 11 projektów o wartości dofinansowania [...] zł. Zarząd Województwa 9 września 2024 r. podjął decyzję o podwyższeniu alokacji naboru o kwotę [...]zł, co umożliwiło dofinansowanie kolejnych 2 projektów w ramach naboru. Łącznie alokacja w naborze wyniosła zatem [...] zł, co pozwoliło ostatecznie na wybór do dofinansowania 13 projektów o wartości dofinansowania [...] zł. Pozostała kwota alokacji nie pozwala na dofinansowanie projektu Wnioskodawcy (wnioskowana wartość dofinansowania projektu wynosi [...] zł). Minimalna liczba punktów pozwalających na objęcie dofinansowaniem w ramach naboru wyniosła 80 punktów. Liczba punktów otrzymanych przez projekt po rozpatrzeniu protestu (77) nie przekracza tej liczby.
Spółka zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie organu do Sądu. Zarzuciła mu:
1. Nieuznanie protestu nr 2 oraz brak przyznania dofinansowania z puli rezerwowej, pomimo pozytywnego rozpatrzenia protestu nr 1, co powinno skutkować przyznaniem dofinansowania;
2. Skierowanie wniosku do oceny na etapie III po zakończeniu naboru, co spowodowało dokonanie jego oceny poza konkursem, w warunkach wyczerpania puli środków;
3. Braku odniesienia się do wszystkich kwestii podniesionych w proteście nr 2 oraz wprowadzenia nowych argumentów dotyczących merytorycznej oceny punktowej, które nie pojawiły się w pierwotnej ocenie wniosku;
4. Nieuznanie naruszeń proceduralnych podniesionych w proteście nr 2, co wpłynęło na niesprawiedliwą ocenę projektu w kryteriach jakości;
5. Niewłaściwego przyznania punktacji na etapie III w kryterium 4.9.1 i 4.10, co negatywnie wpłynęło na wynik oceny projektu;
6. Naruszenie zasady równego traktowania wnioskodawców poprzez nierzetelną i niespójną ocenę wniosków oraz brak rzetelnej analizy porównawczej.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżąca jest przekonana, że gdyby jej wniosek został oceniony w tym samym czasie, co pozostałe projekty, innowacyjność jej produktu z pewnością byłaby oceniona wyżej niż projekty takie jak produkcja półproduktów do wypieków, wytwarzanie palet czy rozwój zwykłych elementów wyposażenia hal magazynowych (załącznik 14). Trudno porównać te typowe rozwiązania przemysłowe z potencjałem transformacyjnym projektu Skarżącej, który ma realną szansę wpłynąć na całą branżę światłowodową. Mimo to, to właśnie te standardowe projekty zostały uznane za bardziej innowacyjne, co budzi wątpliwości co do spójności oceny innowacyjności i faktycznego zrozumienia potencjału projektów.
Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji; przyznanie dofinansowania z puli rezerwowej przeznaczonej na projekty, które zostały pozytywnie ocenione po proteście; uwzględnienie naruszeń proceduralnych wskazanych w proteście nr 2 oraz skorygowanie oceny projektu; pełne odniesienie się do wszystkich zarzutów merytorycznych podniesionych w proteście oraz wyeliminowanie nowych argumentów dotyczących oceny punktowej, które nie były pierwotnie zawarte w ocenie projektu, a pojawiły się podczas rozpatrywania protestu; weryfikację ocen innych wniosków w kryteriach 4.9.1 "Wpływ innowacji na wzrost pozycji przedsiębiorstwa oraz na transformację rynku docelowego" oraz 4.10 "Konkurencyjność wnioskodawcy", w porównaniu z wnioskiem Skarżącej, w celu zapewnienia spójności, jednolitości i równego traktowania wszystkich wnioskodawców; ponowną ocenę punktową projektu w kryterium 4.9.1 "Wpływ innowacji na wzrost pozycji przedsiębiorstwa oraz na transformację rynku docelowego" i przyznanie oceny 3; ponowną ocenę punktową projektu w kryterium 4.10 "Konkurencyjność wnioskodawcy" i przyznanie oceny 3 lub 6, biorąc pod uwagę, że projekt znacząco wzmocni konkurencyjność firmy zarówno na poziomie krajowym, jak i światowym.
Do skargi załączono szereg dokumentów, w tym listę wniosków zakwalifikowanych do 2. i 3. etapu oceny oraz wybrane projekty uznane za bardziej innowacyjne.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z 8 listopada 2024 r. Skarżąca podkreśliła, że skarga dotyczy głównie zarzutów proceduralnych, które bezpośrednio wpłynęły na błędną ocenę projektu w kryteriach 4.9 - Potencjał innowacji i 4.10 - Konkurencyjność wnioskodawcy. Naruszenia zasad regulaminowych oraz zasady równego traktowania skutkowały zaniżeniem punktacji, co miało bezpośredni wpływ na końcowy wynik oceny. Właściwa ocena punktowa powinna zostać uwzględniona w świetle tych proceduralnych uchybień. Skarżąca stwierdziła, że podczas przygotowywania zarówno protestów, jak i skargi, była całkowicie pozbawiona dostępu do kluczowych informacji o uchwałach Zarządu Województwa. Dotyczy to uchwał o numerach 688/24,1271/24 oraz 1478/24, które miały bezpośredni wpływ na procedurę konkursową, zwłaszcza w zakresie ustalenia rezerwy finansowej oraz późniejszego zwiększenia alokacji środków na dodatkowe projekty. Zarówno na stronie naboru konkursu, jak i w dokumentacji konkursowej brak było wzmianki o tych uchwałach, a także nie uwzględniono ich w odpowiedzi na protest nr 2 Skarżącej. To ograniczyło możliwość pełnego zrozumienia sytuacji finansowej konkursu i przygotowania skargi obejmującej wszystkie istotne aspekty sprawy. Łączna wartość dofinansowania wnioskowanego przez Skarżącą dla projektów objętych protestami wynosiła [...] zł. Niska kwota rezerwy wskazuje, że jeszcze przed zakończeniem procedury odwoławczej Zarząd prawdopodobnie założył, iż żaden z protestów nie zostanie uwzględniony. Można argumentować, że na etapie uchwalenia uchwały nr 688/24 brak było jeszcze pozytywnie rozpatrzonych protestów, co pozwalałoby Zarządowi na przyjęcie ograniczonej rezerwy. Jednak sytuacja znacząco się zmieniła, gdy protesty nr 1 Skarżącej zostały rozpatrzone pozytywnie. Wtedy spełnił się wymóg regulaminowy, według którego pozytywnie rozpatrzone projekty w procedurze odwoławczej miały być uwzględnione w rezerwie finansowej. Gdyby Zarząd działał zgodnie z regulaminem i bez zakładania z góry, że kolejny etap oceny wniosku Skarżącej zakończy się negatywnie, powinien był zwiększyć rezerwę finansową. Zarząd tego jednak nie uczynił, co zostało dodatkowo utrwalone w kolejnych uchwałach nr 1271/24 i 1478/24, w których kwota rezerwy pozostała bez zmian. Co więcej. Zarząd, mimo trwającej procedury odwoławczej, zdecydował się na przyznanie dofinansowania kolejnym projektom z głównej puli środków, zamiast odpowiednio zabezpieczyć rezerwę na potencjalne pozytywne rozstrzygnięcie protestów. Warto zaznaczyć, że sam projekt Skarżącej został oceniony pozytywnie ale nie uzyskał dofinansowania wyłącznie z powodu braku dostępnych środków. Tego rodzaju działania sugerują, że Zarząd posiadał wystarczające zasoby finansowe, które są prawdopodobnie nadal dostępne, lecz nie zostały przeznaczone na projekty pozytywnie ocenione w procedurze odwoławczej. Skarżąca podtrzymuje stanowisko, że już po pozytywnym rozpatrzeniu pierwszego protestu powinna otrzymać dofinansowanie. Z dokumentacji konkursu wprost też wynika, że wystarczy spełnić określone kryteria, aby uzyskać dofinansowanie, a nie osiągnąć konkretną minimalną liczbę punktów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Do takich przepisów zalicza się ustawę wdrożeniową, która określa m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych w ramach realizacji programów w zakresie polityki spójności ze środków Europejskiego Funduszu Spójności. Ustawa ta reguluje postępowanie sądowoadministracyjne pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w p.p.s.a., która znajduje odpowiednie zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym przez ustawę wdrożeniową, w zakresie aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 p.p.s.a. (por. art. 76 ustawy wdrożeniowej). Wprowadza także pewne modyfikacje w stosunku do rozwiązań przewidzianych w p.p.s.a. poprzez skrócenie terminu do wniesienia skargi, wprowadzenie terminu do jej rozpoznania, czy też wprowadzenie trybu bezpośredniego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Powyższe rozwiązania, zgodnie z intencją ustawodawcy, zmierzały do uzyskania efektu szybkości postępowania, idącego dalej niż to umożliwia realizacja przepisów tej ustawy.
W myśl art. 73 ust. 8 ustawy wdrożeniowej, w wyniku rozpoznania skargi sąd może:
1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że:
a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2,
b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia;
2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia;
3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.
Kontroli sądów administracyjnych poddana jest zatem ocena projektów zgłaszanych przez wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie, dokonywana przez właściwą instytucję zarządzającą. Jednocześnie wprowadzając w art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej kryterium "naruszenia prawa", w art. 56 ust. 4 i art. 59 tej ustawy ustawodawca przesądził, że do postępowań w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących doręczeń (w odniesieniu do informacji o zatwierdzonym wyniku oceny projektu), wyłączenia pracowników organu i sposobu obliczania terminów.
W badanej sprawie istotne znaczenie ma także norma art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, zgodnie z którym właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców.
Działająca w sprawie instytucja ma obowiązek respektowania zasad przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów, a także równości traktowania wszystkich wnioskodawców aplikujących w ramach danego konkursu, poprzez zapewnienie im równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów, ma charakter instrumentalny w relacji do zasady równości, formułując wobec właściwej instytucji przeprowadzającej wybór projektów do dofinansowania obowiązek jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Wymogi zaś stawiane wnioskującym o udzielenie wsparcia, jeżeli na podstawie oceny ich spełnienia, miałoby to skutkować negatywnymi konsekwencjami, muszą być formułowane w sposób jednoznaczny, jasny i precyzyjny, a więc tak, aby nie pozostawiało to żadnych wątpliwości odnośnie do przyjętych w danym postępowaniu konkursowym kryteriów oceny projektów oraz oceny ich spełniania, które to kryteria oceny powinny być znane wnioskodawcom i w odpowiedni sposób im notyfikowane. Natomiast zasada rzetelności związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. np. wyrok NSA z 13 stycznia 2020 r., I GSK 2063/19).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wniosek o dofinansowanie będący przedmiotem oceny spełnił kryteria wyboru, uzyskał w wyniku oceny 73 punktów, jednakże został oceniony negatywnie, z uwagi na wyczerpanie w naborze kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów (art. 56 ust. 6 ustawy wdrożeniowej). Natomiast w następstwie złożonego protestu liczba punktów otrzymanych przez projekt została zwiększona z 73 do 77 punktów, jednak protest Wnioskodawcy nie został uwzględniony z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie.
We wniesionej do Sądu skardze Skarżąca kwestionuje ocenę projektu w zakresie dwóch kryteriów w naborze wniosków Programu FEPZ 2021-2027 nr [...], pn. "[...]". Zasadniczy zatem przedmiot sporu dotyczy prawidłowości oceny kryteriów punktowanych:
- nr 4.9 - Potencjał innowacji ,
- nr 4.10 - Konkurencyjność wnioskodawcy.
Sąd zatem winien rozważyć czy nie doszło do błędów w ocenie projektu w kryteriach 4.9 - Potencjał innowacji i 4.10 - Konkurencyjność wnioskodawcy, organ bowiem uznał, że ocena eksperta w zakresie powyższych kryteriów była prawidłowa.
Sąd z powyższym się nie zgadza.
Co do kryterium 4.9 - Potencjał innowacji, to wyjaśnić należy, że jak wskazuje jego definicja: Kryterium weryfikuje, czy występująca w projekcie innowacja prowadzi do zmian pozycji przedsiębiorstwa oraz ma potencjał do transforrnacji rynku docelowego.
Jeśli chodzi o zasady oceny, to należało przyznać:
1) 3 pkt - jeśli innowacja, wdrożona w wyniku realizacji projektu prowadzi do wzrostu pozycji przedsiębiorstwa oraz ma potencjał do transformacji rynku docelowego, np. poprzez wzrost wartości sprzedaży produktów, procesów na rynku docelowym, poprzez specyficzną przewagę firmy nad konkurentami dzięki przyjętej strategii konkurencji itp.
2) 2 pkt - jeśli projekt stanowi efekt współpracy z dostawcami/odbiorcami z obszaru województwa zachodniopomorskiego uczestniczącymi wspólnym budowaniu
łańcucha wartości w danej inteligentnej specjalizacji, poprzez wspólne opracowywanie produktów finalnych, wyżej przetworzonych, bardziej zaawansowanych technologicznie, itp.;
3) 1 pkt - jeśli produkty projektu pozwolą wnioskodawcy na wprowadzenie /unowocześnienie usług świadczonych na rzecz regionalnych kooperantów działających w inteligentnych specjalizacjach województwa zachodniopomorskiego;
4) 0 pkt – gdy innowacja, wdrożona w wyniku realizacji projektu nie wpływa na zmianę pozycji przedsiębiorstwa oraz nie ma potencjału do transformacji rynku docelowego.
Punkty w tym kryterium podlegały sumowaniu.
W tym kryterium Skarżącej przyznano 3 punkty za elementy 2 i 3. Nie przyznano natomiast punktów za element 1, tj. w zakresie wpływu innowacji na wzrost pozycji przedsiębiorstwa oraz na transformację rynku docelowego.
Ekspert za ten element kryterium nie przyznał punktów, uzasadniając to tym że zgodnie z informacją w Formularzu opisowym, pkt 4a, str. 5 - 6 oraz informacjami w Internecie na rynku polskim istnieje kilkunastu różnych producentów specjalizujących się w zaawansowanych rozwiązaniach związanych z technologią światłowodową w tym jednomodowych pigtaili światłowodowych. Wskazał, że produkt, który będzie przedmiotem wdrożenia, tj. jednomodowe pigtaile światłowodowe o podwyższonych parametrach, dedykowane złączom standardowym, takim jak SC/APC, SC/UPC, LC/APC, LCAJPC nie jest produktem nowym. Są one powszechnie stosowane, a każdy z nas, kto posiada w domu internet światłowodowy posiada takie złącza. Są wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z transmisją danych. Są w biurach, sklepach, zakładach produkcyjnych. Występują w odmianach jednomodowych i wielomodowych. W związku z powyższym za wskazany element przyznano 0 pkt;
Organ natomiast rozpoznając protest uznał, że należy w pełni zgodzić się z uzasadnieniem eksperta, który zwrócił uwagę, iż na tylko na rynku polskim funkcjonuje kilkunastu rożnych producentów oferujących zaawansowane rozwiązania związane z technologią światłowodową, w tym jednomodowe pigtaile światłowodowe. W ocenie organu uwzględniając definicję przedmiotowego kryterium, nie można uznać, aby zaplanowana do wdrożenia innowacja doprowadziła do wzrostu pozycji przedsiębiorstwa Wnioskodawcy oraz miał potencjał do transformacji rynku docelowego. W ocenie organu produkt w postaci opisanej przez Wnioskodawcę posiada minimalny zakres innowacji. Większa (bliżej niedookreślona) odporność na warunki atmosferyczne oraz mniejsze zużycie podczas użytkowania, przyczyniające się ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko, stanowią niewielką zmianę istniejących już rozwiązań i w związku z tym nie można w tym przypadku mówić o innowacji produktowej w pełnym zdefiniowanym jej znaczeniu (organ odwołał się przy tym do Podręcznika Oslo 2018 wydanie 4). Zdaniem organu przedstawiony do oceny projekt nie posiada wystarczającego potencjału, aby doprowadzić do transformacji rynku docelowego, obejmującego produkcję pigtaili światłowodowych. Wprowadzenie produktu Wnioskodawcy na rynek nie doprowadzi do zdobycia znaczącej czy też specyficznej przewagi przedsiębiorstwa Wnioskodawcy nad konkurentami, bowiem uczestnikami tego rynku są podmioty o znaczącym potencjale, które działają nie tylko na rynku krajowym lecz także ogólnoświatowym. Organ podkreślił że w ramach omawianego elementu kryterium badaniu podlega rzeczywisty wpływ innowacji na wzrost pozycji przedsiębiorstwa oraz na transformację rynku docelowego, nie zaś domniemany i niedookreślony, jak to wynika z analizy dokumentacji aplikacyjnej oraz treści protestu. W ocenie organu ocena tego kryterium (pierwszy element kryterium) została przeprowadzona zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie konkursu. Ekspert wyraźnie wskazał tutaj wszystkie okoliczności, które doprowadziły do nieprzyznania punktów. Zdaniem organu uzasadnienie eksperta znajduje również swoje odzwierciedlenie w zapisach dokumentacji aplikacyjnej Wnioskodawcy. Zarzuty Wnioskodawcy w tym zakresie w ocenie organu nie zasługiwały na aprobatę.
Zdaniem Sądu w odniesieniu do oceny powyższego kryterium trafne są zarzuty skargi, iż ocena eksperta, że produkt Skarżącej nie charakteryzuje się innowacyjnością uzasadniona była w istocie jedynie faktem, że podobne rozwiązania są już obecne na rynku, a inne firmy produkują podobne produkty. Zgodzić należy się, że była to ocena lakoniczna i powierzchowna. Sam bowiem fakt produkowania podobnych elementów przez innych producentów nie przesądza o tym, że innowacja, wdrożona w wyniku realizacji projektu nie prowadzi do wzrostu pozycji przedsiębiorstwa oraz że nie ma potencjału do transformacji rynku docelowego, np. poprzez wzrost wartości sprzedaży produktów, procesów na rynku docelowym, poprzez specyficzną przewagę firmy nad konkurentami dzięki przyjętej strategii konkurencji itp.- a tak skonstruowane było wskazane kryterium. Co więcej organ rozpoznając protest podzielił powyższe stanowisko eksperta, a dodatkowo przedstawiając swoje stanowisko odwołał się między innymi do warunków nie przewidzianych w przedmiotowym kryterium. Jak bowiem wynika z rozstrzygnięcia protestu, organ przyznał co prawda, że produkt w postaci opisanej przez Wnioskodawcę "posiada minimalny zakres innowacji" jednakże zarazem jako jeden z argumentów mających uzasadnić utrzymanie dokonanej oceny wskazywał, że wprowadzenie produktu Wnioskodawcy na rynek nie doprowadzi do zdobycia "znaczącej" przewagi nad konkurentami. Sąd tymczasem zauważa, że wskazane kryterium nie uzależniało przyznania punktów od natychmiastowego uzyskania "znaczącej" przewagi nad konkurentami, a jedynie od uzyskania przewagi "specyficznej". Zdaniem Sądu niedopuszczalne było oczekiwanie przez organ aby Strona spełniła ww. warunek nie przewidziany we wskazanym kryterium. Czym innym jest bowiem uzyskanie "znaczącej" przewagi nad konkurentami co w ocenie Sądu oznacza przewagę wyraźną, oczywistą, widoczną od przewagi "specyficznej" tzn. mającej miejsce tylko w określonym aspekcie, która dopiero w pewnym okresie czasu może doprowadzić do uzyskania przewagi "znaczącej". Wskazane kryterium tymczasem nie odwoływało się do przewagi "znaczącej". W ustalonym stanie faktycznym gdzie na rynku istnieje wiele dużych firm, produkujących podobne produkty, zdecydowanie łatwiej uzyskać przewagę "specyficzną" niż przewagę "znaczącą" i zdaniem Sądu uzyskania takiej "specyficznej" przewagi należało oczekiwać w ramach spełnienia wskazanego kryterium. Na ocenie czy taką przewagę Skarżąca mogła uzyskać winna była skupić się ocena.
Organ zatem nie uzasadnił rzetelnie i wyczerpująco treści stanowiska, a przy tym przyznał, że produkt opisany przez Spółkę "posiada minimalny zakres innowacji", oraz że większa ("bliżej niedookreślona") odporność na warunki atmosferyczne, mniejsze zużycie podczas użytkowania, ograniczony negatywny wpływ na środowisko stanowią niewielką zmianę istniejących rozwiązań. Organ jednak nie omówił dlaczego są to innowacje o "minimalnym zakresie", z jakich konkretnych parametrów technicznych i ekonomicznych wynika tej treści stwierdzenie organu. Organ pominął, że z perspektywy omawianego elementu kryterium 4.9 istotne jest, czy ta innowacja o "minimalnym" zakresie, "niewielka zmiana istniejących rozwiązań" prowadzi do wzrostu pozycji przedsiębiorstwa, ma potencjał do transformacji rynku docelowego. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego produkt przedstawiony przez Spółkę, który jednak jest (choć minimalnie) innowacyjny, miałby nie prowadzić do wzrostu pozycji Spółki, miałby być pozbawiony potencjału do transformacji rynku docelowego. Innymi słowy, dlaczego rynek miałby nie reagować na produkty o większej odporności na warunki atmosferyczne, mniejszym zużyciu podczas użytkowania i mniejszym negatywnym wpływie na środowisko. Z jakich przyczyn te obiektywnie korzystniejsze parametry produktu miałyby nie prowadzić do wzrostu pozycji Spółki, nie zawierać potencjału transformacji rynku docelowego przykładowo przez wzrost wartości sprzedaży, czy specyficzną przewagę Spółki nad konkurentami dzięki przyjętej strategii. Organ nie wyjaśnił z jakich konkretnych powodów organ wykluczył perspektywę specyficznej przewagi spółki nad konkurentami.
Nie przeprowadzono żadnej analizy dotyczącej rozumienia poszczególnych i przykładowych postaci realizacji kryterium 4.9. Wobec tego organ u podstaw kontrolowanego rozstrzygnięcia w istocie rzeczy nie przedstawił konkretnego wzorca, do którego należało (w rozumieniu obowiązku organu) odnieść wszystkie elementy projektu opisanego przez Spółkę. Organ powołał się na "minimalny" stopień innowacji produktu przedstawionego przez Spółkę, ale nie skonkretyzował, według jakich kryteriów, jakiej skali, jakiego zobiektywizowanego wzorca wyznaczył ten "minimalny" poziom innowacji, Nie nawiązał do żadnych analiz, które mogłyby uzasadniać postawioną dotychczas tezę, że "minimalnie" innowacyjny produkt zostanie wyparty z rynku na rzecz produktów mniej innowacyjnych, a więc o mniejszej odporności na warunki atmosferyczne, większym zużyciu podczas użytkowania i większym negatywnym wpływie na środowisko. Nie wskazano jakie konkretne i obowiązujące reguły rynkowe, ekonomiczne miałyby przemawiać za tezą przyjętą przez organ.
Również co do kryterium 4.10 - Konkurencyjność wnioskodawcy, w ocenie Sądu ocena była dokonana nieprawidłowo.
Według definicji tego kryterium weryfikuje ono stopień w jakim projekt wpłynie na poprawę pozycji konkurencyjnej wnioskodawcy. Uwzględnia skalę konkurencyjności oraz możliwość budowania przewagi konkurencyjnej trwalej. Zgodnie z przyjętymi zasadami oceny, należało przyznać
2 pkt - jeśli projekt wpłynie na poprawę pozycji konkurencyjnej wnioskodawcy na poziomie światowym;
1 pkt - jeśli projekt wpłynie ra poprawę pozycji konkurencyjnej wnioskodawcy na poziomie krajowym;
0 pkt - projekt niespieniający ww. warunków.
Punkty w tym kryterium nie podlegały sumowaniu.
Ekspert przyznał projektowi Skarżącej w tym kryterium 0 punktów. Ocenę natomiast uzasadnił w ten sposób, że głównym celem projektu jest wprowadzenie produkcji jednomodowych pigtaili światłowodowych. Jak zauważył ekspert Wnioskodawca w Formularzu opisowym pkt 4a wymienił jedynie konkurentów krajowych. Oceniający wskazał, że sam jest z Ł., pod którą w S. działają już dwa zakłady firmy C. O. C., której produkty trafiają do całej Europy. Z kolei w M. (woj. mazowieckie) w 2022 r. powstał jeden z najnowocześniejszych w Unii Europejskiej zakładów produkcji włókna światłowodowego. To wg eksperta determinuje, że projekt ma wpływ na pozycję konkurencyjną Wnioskodawcy jedynie na poziomie regionalnym.
Rozpoznając protest organ zauważył, że Wnioskodawca w formularzu opisowym zakłada, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia wpłynie na poprawę pozycji konkurencyjnej firmy na poziomie światowym, a jako swoich głównych konkurentów wskazał: 1) Spółkę F. Sp. z o.o. (powstałą w 1988 roku i specjalizująca się w zaawansowanych rozwiązaniach związanych z technologią światłowodową, jest producentem i dostawcą sprzętu i akcesoriów do sieci światłowodowych) oraz 2) Spółkę O. P. Sp. z o.o. (Polska firma zależna od czeskiego producenta I dostawcy rozwiązań związanych z technologią Światłowodową - firmy O., specjalizuje się w dostarczaniu kompleksowych rozwiązań optycznych I telekomunikacyjnych dla różnorodnych branż, w tym telekomunikacji, przemysłu, energetyki, instytucji publicznych i sektora wojskowego). Zgodnie z zapisami zawartymi w Formularzu opisowym, projekt Wnioskodawcy zakłada dywersyfikację produkcji poprzez wprowadzenie nowego produktu dotąd niewytwarzanego przez przedsiębiorstwo Wnioskodawcy.
Organ podkreślił, że w ramach omawianego elementu kryterium badaniu podlega rzeczywisty stopień, w jakim projekt wpłynie na poprawę pozycji konkurencyjnej, nie zaś domniemany. W ocenie organu, samo wskazanie (w dokumentacji aplikacyjnej) przez Wnioskodawcę chęci zaistnienia na danym rynku nie jest argumentem wystarczającym do zapewnienia sobie poprawy oraz przewagi konkurencyjnej. Przewaga konkurencyjna to zjawisko ograniczone w czasie, uwarunkowane działaniami podejmowanymi przez konkurentów i zmianami zachodzącymi w strukturze branży. W dokumentacji aplikacyjnej brak jest informacji, jak na postulowanym rynku światowym działają firmy z tej branży np. w Niemczech czy Chinach. Organ zauważył, że Wnioskodawca jako swoich konkurentów wskazał wyłącznie polskie firmy. W sytuacji kiedy nieznany jest potencjał sektora rynkowego, ani udziały poszczególnych konkurentów na rynku, na którym zamierza działać Wnioskodawca, trudno stwierdzić czy jego przedsiębiorstwo posiada zdolność do długoterminowego konkurowania na zakładanym poziomie. Jak wskazał organ, z powszechnie dostępnych informacji wynika, iż firma F. Sp. z o.o. w 2020 r. osiągnęła przychód na poziomie [...] zł oraz zatrudnia ok. 650 pracowników. Z kolei O. P. Sp. z o.o., firma wchodząca w skład O. z siedzibą w [...] to firma prowadząca rozległą sieć oddziałów dystrybucyjnych, które umożliwiają produktom O. dotarcie do ponad 45 krajów. Każdy dystrybutor O. jest wyznaczany na podstawie umowy i terytorium i ściśle współpracuje z centralą w J. (Republika Czeska). "O. " to rozległa sieć dystrybucyjna składająca się z oddziałów O., biur przedstawicielskich. Oddziały O.: [...] (O. t), [...] (O. K.), [...] (O. E.), [...], Polska, [...], [...], [...], [...]. Przedstawicielstwo O.; [...]. [...], [...], [...], [...]. Wg organu, zapisy dokumentacji aplikacyjnej nie pozwalają uznać, że Wnioskodawca posiada potencjał, aby podjąć równorzędną rywalizację z ww. podmiotami na rynku pigtaili światłowodowych. Wnioskodawca zakłada, że głównym czynnikiem kreującym przewagę konkurencyjną w tej branży, będzie dużo wyższa jakość i trwałość oferowanych produktów. Dodatkowym atutem będzie wykorzystanie technologii redukujących znacznie "ślad węglowy" (,,.). Organ podkreślił, że brak jest podstaw do twierdzenia, że wymienieni przez Wnioskodawcę konkurenci oferują lub będą oferować w przyszłości produkty o niższej jakości i trwałości, od tych planowanych do wdrożenia przez przedsiębiorstwo Wnioskodawcy. Zdaniem organu niczym nadzwyczajnym nie są też podnoszone przez Wnioskodawcę działania w celu ograniczenia śladu węglowego. Przykładowo organ wskazał, że wspominana już wcześniej Firma F. Sp. z o.o. także kieruje się zasadami zrównoważonego rozwoju w obszarze ochrony środowiska. W opracowanej w 2023 roku Strategii Grupy F. jednym z jej dwóch celów strategicznych są kwestie związane z ochroną środowiska. Pierwszy to systematyczne zmniejszanie wpływu Spółki na emisję gazów cieplarnianych. Drugi cel dotyczy efektywnego zarządzania oddziaływaniem Spółki na środowisko naturalne.
W tym kontekście, organ stwierdził, iż rozstrzygnięcie dokonane przez eksperta (w zakresie weryfikacji możliwości poprawy konkurencyjności przedsiębiorstwa) jest prawidłowe. Zdaniem organu ekspert wyjaśnił powody nieprzyznania punktów, a uzasadnienie eksperta znajduje również swoje odzwierciedlenie w zapisach dokumentacji aplikacyjnej Wnioskodawcy. W ocenie organu, zapisy dokumentacji aplikacyjnej przedstawionej przez Wnioskodawcę nie pozwalają stwierdzić, że projekt wpłynie na poprawę jego pozycji konkurencyjnej co najmniej na poziomie krajowym. Ocena tego kryterium wg organu została przeprowadzona zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie konkursu, a zarzuty Wnioskodawcy wyrażane w proteście uznano za bezpodstawne
Sąd odnośnie kryterium konkurencyjności zgadza się ze stanowiskiem Skarżącej się, że jedyną okolicznością która wpłynęła na ocenę kryterium konkurencyjności przez eksperta był fakt istnienia konkurencyjnych zakładów w Polsce. Ekspert wskazał bowiem, iż Wnioskodawca w formularzu opisowym wskazał jedynie konkurentów krajowych. Ekspert podkreślił, że 2 zakłady firmy C. funkcjonują w S., a w M. w 2022 roku powstał jeden z najnowocześniejszych w Unii Europejskiej zakładów produkcji włókna światłowodowego i powyższe w ocenie eksperta determinuje, że projekt ma wpływ na pozycję Wnioskodawcy jedynie na poziomie regionalnym. Organ natomiast rozpoznając protest nawiązał do dwóch głównych konkurentów Wnioskodawcy przez niego wskazanych tj. firm F. sp. z o.o. oraz O. P. sp. z o.o. wskazał na wielkość przychodów F., jak i liczne powiązania międzynarodowe O., co doprowadziło organ do uznania, że zapisy dokumentacji aplikacyjnej nie pozwalają na uznanie, że Wnioskodawca ma potencjał by podjąć "równorzędną rywalizację" z ww. podmiotami na rynku pigtaili światłowodowych, a sama chęć zaistnienia na rynku nie jest argumentem do zapewnienia sobie "przewagi konkurencyjnej". W efekcie organ uznał, ze zapisy dokumentacji aplikacyjnej Wnioskodawcy nie pozwalają na stwierdzenie, ze projekt wpłynie na poprawę jego pozycji konkurencyjnej co najmniej na poziomie krajowym.
Sąd zauważa, ze podobnie jak w przypadku kryterium innowacyjności, tak i w kryterium konkurencyjności, ocena eksperta była lakoniczna i powierzchowna oraz sprowadzała się do powołania faktu istnienia innych konkurencyjnych zakładów na terenie Polski, co w ocenie eksperta wystarczyło do wysnucia wniosku, iż projekt ma wpływ na pozycję Wnioskodawcy jedynie na poziomie regionalnym. W ocenie Sądu brak tu jakiejkolwiek, nawet najbardziej podstawowej analizy pozwalającej na dokonanie takiej oceny. Z kolei rozstrzygniecie organu utrzymujące w mocy wskazaną ocenę odwoływało się do cech projektu, których kryterium nie przewidywało, a mianowicie uznania, że Strona winna podjąć "równorzędną rywalizację" z konkurentami aby zyskać nad nimi "przewagę konkurencyjną". Tymczasem wskazane kryterium odwoływało się do pojęcia "poprawy pozycji konkurencyjnej" która dopiero daje możliwość budowania przewagi konkurencyjnej w czasie.
Tymczasem ocena eksperta jak i stanowisko organu zawarte w rozstrzygnięciu protestu sugerują, jakoby sam fakt istnienia innych, konkurencyjnych i zaawansowanych technologicznie firm na rynku krajowym i to firm o mocnej pozycji finansowej, jak i z licznymi powiązaniami międzynarodowymi wykluczał "poprawę pozycji konkurencyjnej" Wnioskodawcy co najmniej na rynku krajowym. Sąd z powyższym się nie zgadza. O ile rzeczywiście nie od razu możliwa jest "równorzędna rywalizacja" z takimi konkurentami czy natychmiastowe uzyskanie "przewagi konkurencyjnej" to rzeczywistego rozważenia wymaga czy realizacja projektu pozwala na "poprawę pozycji konkurencyjnej" w czasie, co najmniej na rynku krajowym. Takiej rzetelnej analizy zdaniem Sadu w badanej sprawie zabrakło.
Projekt, o którego dofinansowanie ubiega się Spółka, stanowi zamierzenie, opisuje przyszłość, W związku z tym nie sposób mówić o obowiązku Spółki wykazania rzeczywistego stopnia, w jakim opisany projekt wpłynie na poprawę pozycji konkurencyjnej. W konsekwencji opisanie zamierzenia (projektu) przez Spółkę we wniosku o dofinansowanie nie może być traktowane jako domniemanie. Nie ulega wątpliwości, że - z istoty rzeczy - ocena projektu odnosi się do racjonalnej prognozy wywiedzionej z obiektywnych parametrów projektu i obiektywnych tendencji rynkowych, ekonomicznych, a więc do obiektywnie wyznaczonej perspektywy.
Kryterium 4.10 Konkurencyjność wnioskodawcy zostało zdefiniowane jako weryfikacja stopnia, w jakim projekt wpłynie na poprawę pozycji konkurencyjnej wnioskodawcy. Uwzględnia skalę konkurencyjności oraz możliwość budowania przewagi konkurencyjnej trwałej w czasie. Zatem niewątpliwie kryterium to odnosi się do przyszłego potencjału Wnioskodawcy oraz przyszłego potencjału konkurentów.
Nie sposób także nie zauważyć, że stanowisko zaprezentowane przez organ przeczy celom dofinansowania projektów. Cele te polegają na wspieraniu tych podmiotów, które dopiero zamierzają wejść do gry rynkowej, stać się odpowiednio silnym konkurentem dla innych przedsiębiorców, aby w efekcie zwiększyć potencjał gospodarczy nie tylko w skali indywidualnego przedsiębiorcy, ale w skali krajowej, czy światowej w danym obszarze.
Natomiast organ zmierza do wykluczenia Spółki z dofinansowania zasadniczo dlatego, że na rynku już funkcjonują inne firmy o silnej pozycji ekonomicznej, rynkowej. Pomija przy tym kwestię kluczową, a więc na ile projekt Spółki zawiera w sobie potencjał stworzenia konkurencji dla już istniejących, czy nowopowstałych podmiotów na poziomie światowym, czy krajowym.
Jeśli, zdaniem organu, projekt Spółki nie zawiera potencjału, o którym mówi kryterium 4.10, to zabrakło uzasadnienia takiego przekonania z nawiązaniem do konkretnej analizy parametrów opisanego produktu, potencjału Spółki, tendencji rynkowych, kryteriów kształtujących pozycję konkurencyjną przedsiębiorcy na rynku krajowym i światowym z uwzględnieniem specyfiki określonej sfery aktywności gospodarczej.
W analizowanym dofinansowaniu chodzi o perspektywę stworzenia konkurencji przez Spółkę dla już istniejących przedsiębiorców bądź tych nowopowstałych w imię postępu gospodarczego, rozwoju technologicznego, a nie o utrzymanie silnej pozycji już istniejących przedsiębiorców.
Końcowo zdaniem Sądu odnieść też należy się do zagadnienia alokowania środków, na które organ powołał się w pkt 4 kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Wskazać trzeba, że w myśl art. 57 ust. 5 ustawy wdrożeniowej po zakończeniu postępowania w zakresie wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja może zgodnie z regulaminem wyboru projektów wybrać do dofinansowania projekty, które zostały negatywnie ocenione z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w tym postępowaniu, pod warunkiem dostępności kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania albo kategorii regionu, jeżeli w ramach działania kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów jest podzielona na kategorie regionów.
W realiach analizowanej sprawy organ, powołując się na przesunięcia środków finansowych, które miały wykluczyć projekt spółki z dofinansowania, nie omówił żadnych obiektywnych kryteriów, rozstrzygających o takim a nie innym sposobie dysponowania środkami publicznymi.
W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę na konieczność działania przez organ w sposób transparentny przy wyborze projektów i dysponowaniu środkami publicznymi, o czym mówi art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Jednocześnie organ jest zobowiązany zapewnić równe traktowane wnioskodawców, czego wymaga art. 45 ust. 2 ustawy wdrożeniowej.
W świetle tych standardów, przesunięcia środków publicznych w trybie alokacji wymagają od organu rzetelnego wyjaśnienia, że mają one u podstaw obiektywne kryteria, służą celom przypisanym dofinansowaniu projektów, pozostają w zgodzie z regułami przyznawania omawianego dofinansowania. Wobec tego organ miał obowiązek wykazać przyjęte reguły alokacji środków publicznych, a w konsekwencji stosowane zasady dofinansowania projektów.
Organ co najmniej niespójnie z jednej strony powołał się na brak środków na dofinansowanie projektu Spółki z powodu ich alokacji, z drugiej zaś argumentował, że właśnie alokacja środków pozwoliła dofinansować inne projekty, ale nie projekt Spółki. Kwestia ta wymaga rzetelnego i wyczerpującego przeanalizowania i omówienia przez organ w kontekście zasad wynikających z art. 57 ust. 5 ustawy wdrożeniowej, ściśle regulujących reguły wyboru do dofinansowania projektów po zakończeniu postępowania w zakresie wyboru projektów.
Należy również odnotować, że przy ocenie wniosku Spółki, przyznano 73 punkty. Organ, rozpatrując protest, przyznał 77 punktów. Jednocześnie stwierdził, że minimalna liczba punktów, pozwalająca na objęcie dofinansowaniem w ramach naboru, wyniosła 80 punktów. Jednak tego progu punktowego organ w żaden sposób nie uzasadnił z nawiązaniem do reguł wyboru projektów.
W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko Sądu. Rzetelnie i wyczerpująco przeanalizuje sporne przesłanki dofinansowania z uwzględnieniem wszystkich okoliczności opisujących projekt Spółki; uwarunkowań rynkowych, ekonomicznych obiektywnie wyznaczających potencjał innowacji i konkurencyjność spółki oraz reguł przyznawania analizowanego dofinansowania. Dotychczas bowiem organ tych standardów nie zrealizował.
Z powodów omówionych wyżej Sąd uwzględnił skargę Spółki i na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. W następstwie przekazał sprawę organowi w celu ponownego rozpatrzenia podjętego rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a. na koszty te składa się uiszczony wpis w wysokości 200 zł.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).