I SA/Sz 655/23

I SA/Sz 655/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
61
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 27 września 2023 r. nr OI.OP.0143.25.1.2023.SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. (organ) utrzymał w mocy utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w C. (organ I instancji) z 24 lipca 2023 r., nr D/P.0143.50.2023.AB o odmowie udostępnienia G. K. (skarżący, strona) wnioskowanej informacji publicznej w zakresie cyt.: "1. jakich urządzeń elektronicznych do swoich używa Służba Więzienna w tutejszym ZK do realizacji swoich zadań ustawowych należy podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje działania tych urządzeń" oraz "2. ile tutejszy ZK zamówił urządzeń elektronicznych do realizacji swoich zadań służbowych jakie to urządzenia oraz ile pieniędzy wydano na te urządzenia w latach 2018 - 2023 ".
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185 - k.p.a.) oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 – d.i.p.).
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, 15 czerwca 2023 r. skarżący złożył do organu I instancji wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci cyt.: "1. jakich urządzeń elektronicznych do swoich używa Służba Więzienna w tutejszym ZK /ZK w [...]/ do realizacji swoich zadań ustawowych należy podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje działania tych urządzeń" oraz " 2. ile tutejszy ZK /ZK w [...]/ zamówił urządzeń elektronicznych do realizacji swoich zadań służbowych jakie to urządzenia oraz ile pieniędzy wydano na te urządzenia w latach 2018 - 2023 ", a także "3. ile wniosków złożono do tutejszego Dyrektora o dostęp do informacji publicznej w latach 2018-2023.
Organ I instancji uznał, iż wnioskowane informacje w zakresie pyt 1 i 2, stanowią informację publiczną o charakterze przetworzonym. Pismem z 3 lipca 2023 r. organ I instancji udzielił wnioskowanej informacji w zakresie pkt. 3 i jednocześnie wezwał wnioskodawcę do wykazania, że za udostępnieniem wnioskowanej w pkt 1 i 2 informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny.
Wobec niewykazania w wyznaczonym terminie przez skarżącego szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, organ I instancji wydał wymienioną decyzję z 24 lipca 2023 r. odmawiającą udostępnienia wnioskowanej informacji w zakresie pyt. 1 i 2.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ podzielił stanowisko organu I instancji i wskazał, że warunkiem uzyskania informacji publicznej przetworzonej jest przesłanka szczególnej istotności takiej informacji dla interesu publicznego, która to nie została przez wnioskodawcę wykazana.
Organ powołał orzecznictwo sądów administracyjnych i ocenił, że żądanie skarżącego wymaga podjęcia szeregu czynności prostych faktycznie zmierzających do stworzenia oczekiwanego zbioru informacji. Jednak nawet zbiór informacji prostych może być uznany za informację przetworzoną w sytuacji, gdy ich udostępnienie wiąże się m.in. z koniecznością odnalezienia, przeanalizowania, wyboru, co wpłynie niewątpliwie na bieżące wykonywanie ustawowych zadań przez organ zobowiązany do udostępnienia.
W ocenie organu nie ulega wątpliwości, iż skarżący domagał się udzielenia informacji przetworzonej, udostępnienie której uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że ich uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przymiot informacji przetworzonej w analizowanej sprawie wynikał z okoliczności, że żądana informacja byłaby przygotowana specjalnie dla skarżącego, a także zważywszy na jej zakres dotyczący danych za okres 5 lat, co bezspornie wiązałoby się z bardzo istotnym obciążeniem i nakładem pracy. Organ wprost nie posiada wnioskowanej informacji i dla jej wytworzenia niezbędnym jest przeprowadzenie pewnych działań na już posiadanych informacjach. Realizacja wniosku, zatem, zważywszy chociażby na ramy czasowe żądanych informacji, miałaby istotny wpływ na bieżącą działalność dysponenta informacji publicznej, ponieważ celem przygotowania informacji zgodnie z żądaniami wnioskodawcy, oddelegowani specjalnie funkcjonariusze nie wykonywaliby innych wynikających z indywidualnych zakresów obowiązków przydzielonych im zadań, a co za tym idzie aby zapewnić normalny tok służby należałoby oddelegować do realizacji tych zadań na niezbędny okres innych funkcjonariuszy lub pracowników.
Organ ponownie powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i ocenił, że spełnienie żądania skarżącego nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Uzyskanie przez skarżącego żądanych danych nie służyłoby szeroko pojętemu interesowi publicznemu, który odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych organów publicznych, w tym Służby Więziennej, jako pewnej całości. Wykazanie interesu publicznego jest przy tym niezbędne dla uzyskania informacji przetworzonej wiążącej się z koniecznością przeprowadzenia szeregu czynności i analiz na podstawie prowadzonych akt, dokumentów ewidencyjnych i rejestrów. W sprawie nie został natomiast wykazany jakikolwiek interes publiczny.
G. K. zaskarżył decyzję organu do tutejszego Sądu. Według skarżącego żądana informacja nie miała charakteru informacji przetworzonej i podlegała udostępnieniu. Nie było też podstaw, aby żądać od skarżącego wykazania szczególnego interesu publicznego w udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej. Odmowa udostępnienia informacji publicznej sprawia, że organ pozostaje w tym zakresie w stanie bezczynności.
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji publicznej, stwierdzenie, że organ pozostawał w bezczynności, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postepowania sądowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł za nieudostępnienie informacji żądanej publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wskazał, że skarżący od kilku lat jest autorem wielu wniosków o udostępnienie informacji publicznej kierowanych do jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Do jednostki aktualnego pobytu tj. Zakładu Karnego w C. w roku bieżącym złożył już 55 wniosków o dostęp do informacji publicznej, co do których nie wykazał działania w interesie publicznym. Całokształt postępowania skarżącego, które może opóźniać, bądź utrudniać sprawną realizację ustawowych zadań organu, w tym rozpoznanie innych wniosków o dostęp do informacji publicznej, wskazywać może na nadużycie prawa do informacji publicznej.
Pismem z 8 kwietnia 2024 r. ustanowiony pełnomocnik z urzędu skarżącego podtrzymał zarzuty skargi. Wskazał, że informacja o zasadach gospodarowania środkami publicznymi w zakładzie karnym, wysokości środków wydatkowanych na zakup środków trwałych jest informacją publiczną. Skoro istnieją odpowiednie rejestry służące kontrolowaniu wydatków zakładu karnego, to taka informacja winna zostać udzielona skarżącemu bez obowiązku uzasadnienia istnienia szczególnego interesu publicznego. Ponadto organ nie wykazał, w jaki sposób udzielenie informacji miałoby wpłynąć na dezorganizację pracy organu. Skarżący nie zgodził się, że nadużywa swojego prawa do uzyskania informacji publicznej. Skarżący przebywa w Zakładzie Karnym i jego zainteresowanie dotyczące funkcjonowaniem oraz finansowaniem tej instytucji, jak również spraw dotyczących osadzonych nie powinno dziwić.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskrzonej decyzji organu i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy udzielenia stronie informacji za zakresu pytań do ZK [...]: 1. jakich urządzeń elektronicznych do swoich używa Służba Więzienna w tutejszym ZK do realizacji swoich zadań ustawowych należy podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje działania tych urządzeń oraz 2. ile tutejszy ZK zamówił urządzeń elektronicznych do realizacji swoich zadań służbowych jakie to urządzenia oraz ile pieniędzy wydano na te urządzenia w latach 2018 – 2023.
Wyjaśnić zatem należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) w art. 61 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Następnie w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W realiach analizowanej sprawy spór między stronami skoncentrował się na zagadnieniu czy wniosek w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytania: 1. jakich urządzeń elektronicznych do swoich używa Służba Więzienna w tutejszym ZK do realizacji swoich zadań ustawowych należy podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje działania tych urządzeń" oraz "2. ile tutejszy ZK zamówił urządzeń elektronicznych do realizacji swoich zadań służbowych jakie to urządzenia oraz ile pieniędzy wydano na te urządzenia w latach 2018 - 2023 obejmuje przetworzoną informację publiczną.
Skarżący przekonywał w tej mierze, że mamy do czynienia z prostą informacją publiczną.
Z kolei zdaniem organów, analizowany wniosek ma za przedmiot przetworzoną informację publiczną.
Sąd w składzie orzekającym jest zdania, że w tak zarysowanym sporze zgodne z prawem jest stanowisko organów.
Pojęcie informacji publicznej przetworzonej nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Wobec tego w pierwszej kolejności, kierując się dyrektywą wykładni językowej, trzeba zwrócić uwagę na językowe znaczenie pojęcia "przetworzenie".
Według "Wielkiego słownika języka polskiego" pod redakcją S. Dubisza (Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. 2018) "przetworzenie" należy rozumieć między innymi jako: przerabianie, zmienianie czegoś; nadawanie czemuś innego kształtu, wyglądu, postaci; analizowanie, opracowywanie zebranych danych, informacji.
W orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, że informacja publiczna przetworzona nie jest przez organy gromadzona z urzędu bezpośrednio w związku z przedmiotem ich działalności, ale polega ona na przygotowaniu określonych dokumentów, na analizie, zestawieniu i opracowaniu określonych danych wyłącznie w związku z rozpatrywanym wnioskiem, na indywidualne życzenie wnioskodawcy, niezależnie od obowiązku realizowania przez organy ich podstawowych zadań, kompetencji (por. przykładowo sprawy sygn.: I OSK 89/13, I OSK 1347/05, I OSK 2149/12, I OSK 747/14, I OSK 953/13, I OSK 866/13, I OSK 865/13, I OSK 1737/12, I OSK 2658/14, I OSK 33/15). Wskazuje się także, że także suma informacji prostych, przy znaczącej skali niezbędnych nakładów, czasochłonności, zaangażowania organizacyjnego do ich zebrania, zestawienia i usystematyzowania, będzie przybierała postać informacji przetworzonej (por. przykładowo sprawy sygn. I OSK 863/14, I OSK 1645/14, I OSK 977/11). Kluczowe znaczenie ma przy tym zakres wniosku o udzielenie informacji publicznej, a w konsekwencji ilość dokumentów wymagających analizy i skala anonimizacji wszystkich danych prawnie chronionych (por. dla przykładu sprawy sygn.: I OSK 140/14, l OSK 1477/12, I OSK 792/11, I OSK 426/11, I OSK 1347/05).
Co istotne wnioskodawca, który domaga się udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma obowiązek wykazać, że jego inicjatywa jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.
Przechodząc do realiów analizowanej sprawy, Sąd podkreśla po pierwsze, że podziela stanowisko organów, według których rozpatrywany wniosek skarżącego z 15 czerwca 2023 r. ma za przedmiot informację publiczną przetworzoną. Skarżący w tym wniosku wyraźnie domagał się udzielenia odpowiedzi na pytania: 1. jakich urządzeń elektronicznych do swoich używa Służba Więzienna w tutejszym ZK do realizacji swoich zadań ustawowych należy podać firmę tych urządzeń częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje działania tych urządzeń" oraz "2. ile tutejszy ZK zamówił urządzeń elektronicznych do realizacji swoich zadań służbowych jakie to urządzenia oraz ile pieniędzy wydano na te urządzenia w latach 2018 – 2023.
W ocenie Sądu, udzielenie tego rodzaju informacji wymagało od organu I instancji podjęcia szeregu czynności prostych, faktycznie zmierzających do stworzenia oczekiwanego zbioru informacji. Trafnie uznały organy, że przymiot informacji przetworzonej w analizowanej sprawie wynikał z okoliczności, że żądana informacja byłaby przygotowana specjalnie dla skarżącego, a także zważywszy na jej zakres dotyczący danych za okres 5 lat, co bezspornie wiązałoby się z bardzo istotnym obciążeniem i nakładem pracy. Organ I instancji wprost nie posiada wnioskowanej informacji i dla jej wytworzenia niezbędnym jest przeprowadzenie licznych, pracochłonnych działań na już posiadanych informacjach. Realizacja wniosku, zatem, zważywszy chociażby na ramy czasowe żądanych informacji, miałaby istotny wpływ na bieżącą działalność dysponenta informacji publicznej, ponieważ celem przygotowania informacji zgodnie z żądaniami wnioskodawcy, oddelegowani specjalnie funkcjonariusze nie wykonywaliby innych wynikających z indywidualnych zakresów obowiązków przydzielonych im zadań, a co za tym idzie aby zapewnić normalny tok służby należałoby oddelegować do realizacji tych zadań na niezbędny okres innych funkcjonariuszy lub pracowników.
W tym stanie rzeczy organ I instancji, chcąc uwzględnić wniosek skarżącego, musiałby istotnie odejść od bieżącej realizacji zadań ustawowo przypisanych zakładom karnym na rzecz dodatkowego zaangażowania pracowników w celu zastosowania d.i.p. i dokonania analizy ogromnej liczby dokumentów tylko na potrzeby skarżącego. Trzeba zaznaczyć, że czynności pracowników zakładu karnego mają służyć przede wszystkim jego prawidłowemu funkcjonowaniu w ramach szeroko pojętej służby więziennej. Jeśli natomiast skarżący oczekuje informacji w indywidualnej postaci, w jakiej z urzędu nie są one gromadzone przez służbę więzienną, ale co do zasady można je uzyskać w rezultacie analiz, opracowań - a więc dodatkowego nakładu pracy służby więziennej, wówczas mamy do czynienia z przetworzoną informacją publiczną, służącą indywidualnym oczekiwaniom skarżącego.
W świetle powyższego to na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania organowi I instancji, że uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Tymczasem skarżący przemilczał wezwanie w tej materii z 3 lipca 2023 r. w którym organ I instancji zakreślił skarżącemu termin na wykazanie związku między wnioskowaną informacją publiczną przetworzoną a interesem publicznym. Jednocześnie organ I instancji w tym wezwaniu wyjaśnił skarżącemu, że jest to warunek prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku z 15 czerwca 2023 r.
Niezależnie od powyższego, Sąd nie może rozpoznawać badanej sprawy bez uwzględnienia szeregu dalszych okoliczności, wskazywanych m.in. przez organ w odpowiedzi na skargę, a także znanych Sądowi z urzędu w związku rozpoznawaniem innych skarg strony związanych z żądaniem udostępnienia informacji publicznej, tj. liczby i charakteru składanych przez stronę wniosków o udostępnienie informacji publicznej do Zakładu Karnego w [...], w którym skarżący obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, a czemu strona nie zaprzeczyła, skarżący od lat jest autorem wielu wniosków o udostępnienie informacji publicznej kierowanych do jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Co istotne dla tej oceny w roku 2023 (do dnia 5 grudnia 2023 r.) skarżący złożył 55 wniosków o dostęp do informacji publicznej do ZK [...], co do których nie wykazał działania w interesie publicznym, co więcej jak wskazuje organ w tym samym roku złożył nadto 47 skarg na działalność ZK w [...]. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, powyższe wskazywać może na nieuprawnione wykorzystywanie prawa do informacji publicznej. Zdaniem bowiem organu, całokształt postępowania skarżącego absorbując organ – jego siły i środki, w tym pracowników – może opóźniać bądź utrudniać sprawną realizację ustawowych zadań, co należałoby postrzegać w kategoriach nadużycia prawa do informacji publicznej.
Z powyższym stanowiskiem należy się zgodzić. Jest to także stanowisko zbieżne z poglądami Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonymi m.in. w wyrokach z 7 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 938/22 oraz III OSK 939/22, gdzie inny skarżący składał podobne ilości wniosków do organu (w ciągu dwóch lat 120 wniosków) wnioski te, tak jak w badanej sprawie, zbudowane były z wielu pytań, a w aktach sprawy brak było informacji, aby wnioskodawca wykorzystywał informacje w celu realizacji zadań związanych z kontrolą administracji publicznej lub upowszechnienia zdobytych danych.
Za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć zatem w tym miejscu należy, że nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (vide: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa, 2005 r., s. 146–147; wyrok NSA z 16 października 2015 r. I OSK 1992/14; wyrok NSA z 23 listopada 2016 r. I OSK 1601/15; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r. I OSK 2642/16).
Zasadniczo w doktrynie oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście:
1. wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji);
2. wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych;
3. złożenia wielu wniosków w celu uniknięcia wymogów stawianych dla informacji przetworzonych;
4. wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji.
Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15).
W ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12, ale także powołanych wcześniej wyrokach NSA III OSK 938/22 oraz III OSK 939/22, zgodnie z którymi zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej – Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz – Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008).
Powyższe uprawnia do wniosku, że celem złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 15 czerwca 2023 r. nie była jakakolwiek dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania określonego organu (ZK [...]) - co stanowi o nadużyciu prawa do informacji publicznej. Podkreślić należy, że strona oprócz wskazanego wniosku złożyła także do ZK [...] w roku 2023 co najmniej 54 inne wnioski, w tym składające się z wielu pytań, a z powyższym skorelowana jest liczba skarg strony związanych z dostępem do informacji publicznej, skierowanych do tutejszego Sądu, których na obecną chwilę zarejestrowano kilkadziesiąt (co najmniej 28 zgodnie z kartą 43 akt sądowych sprawy), a tylko w okresie od 27 marca 2024 r. do 17 kwietnia 2024 r. zapadło w tutejszym Sądzie 10 wyroków oddalających skargi strony w sprawach związanych z informacją publiczną.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.