I SA/SZ 641/24

I SA/Sz 641/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151,  art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134, art. 126, art. 113;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 lipca 2024 r., nr 3201-IEE[1].7192.27.2024.1, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez J. S. (dalej: zobowiązany lub skarżący) zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 czerwca 2023 r. nr 390000/154/2023, o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Jak wyjaśnił organ odwoławczy, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z 16 lutego 2023 r. Przedmiotowe tytuły obejmowały kolejno zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy składkowe od stycznia 2015 do marca 2019 r.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny, zawiadomieniami z 29 marca 2023 r. oraz z 24 maja 2023 r. zajął wierzytelności z wynagrodzenia za pracę.
7 marca 2023 r. zobowiązany złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego obejmującego należności za okres od stycznia 2015 r. do grudnia 2018 r.
Postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. nr 390000/154/2023 Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku zobowiązanego.
Pismem z 25 lipca 2023 r., nadanym 26 lipca 2023 r., zobowiązany zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę zawieszenia postępowania z przyczyny nieprzedstawienia dokumentacji finansowej w sytuacji, gdy przedłożenie tej dokumentacji nie było obowiązkowe, o czym nie został poinformowany. Ponadto zobowiązany zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy z przyczyny nieopłacenia składek bieżących w sytuacji, gdy działalność jest zawieszona i nie ma obowiązku odprowadzania składek. W związku z powyższym, zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy albowiem z uwagi na zajęty rachunek bankowy jest narażony na poniesienie niepowetowanej szkody. Ponadto wskazał, że jest żywicielem czteroosobowej rodziny, w tym dwójki dzieci. Końcowo poprosił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Poinformował, że nie był w stanie wnieść zażalenia w przepisanym terminie z powodu choroby syna. W załączeniu przedłożył zaświadczenie lekarskie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w związku ze skargą zobowiązanego, wyrokiem z 13 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 602/23 uchylił powyższe postanowienie Dyrektora Administracji Skarbowej w S.. Sąd stwierdził, iż w jednym postanowieniu organ nie mógł stwierdzić uchybienia terminu do wniesienia zażalenia i załatwić jednocześnie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu. Jak wskazał w szczególności WSA, rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu wymaga od organu wydania postanowienia ściśle w tym właśnie przedmiocie.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z 30 lipca 2024 r. znak 3201-IEE [1].7192.27.2024.1 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z 28 czerwca 2023 r.
Jak ustalił organ odwoławczy, że zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy wynika jednoznaczne, że postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z 28 czerwca 2023 r. zostało zobowiązanemu prawidłowo doręczone 12 lipca 2023 r. Zobowiązany został w postanowieniu pouczony o siedmiodniowym terminie na wniesienie zażalenia. Termin ten upłynął 19 lipca 2023 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że w analizowanej sprawie zażalenie z 25 lipca 2023 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Zatem wobec jednoznacznego stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia środka zaskarżenia organ odwoławczy nie miał innej możliwości niż zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. i w konsekwencji był zobowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia.
Pismem z 11 września 2024 r. zobowiązany wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 30 lipca 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia.
Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 6, art. 7, 7a § 1, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 77, art. 78, art. 80, art.107 § 3 i art. 138 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, a także zaniechanie obowiązku informowania strony o przebiegu, a przez to nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego co świadczy o braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału sprawy, a także o rażącym naruszeniu zasady praworządności,
b) art. 6, art. 7, art. 8, art. 10§ 1, art. 11, art. 77, art. 78, art. 80, art.107 § 3 i art. 138 k.p.a. w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez błędną analizę materiału dowodowego sprawy w zakresie przyjęcia, że uchybienie terminu nastąpiło z winy zobowiązanego.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący stwierdził w szczególności, iż po zwrocie akt z WSA w Szczecinie, co nastąpiło 5 lipca 2024 r., organ nie wszczął postępowania administracyjnego, a na pewno nie zawiadomił go o tym fakcie. W powyższy sposób uniemożliwił mu czynny udział w postępowaniu, w tym przedstawienie dodatkowych argumentów i dowodów w kwestii uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zwrócił także uwagę, iż na str. 2 postanowienia jest mowa o kodeksie postępowania egzekucyjnego zamiast administracyjnego co powinno zostać zmienione "w drodze autodecyzji".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Nadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 czerwca 2023 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Materialnoprawną podstawę skarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższa zasada na mocy art. 126 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie także do postanowień zaskarżalnych zażaleniem.
Mając na względzie zarzuty skargi oparte na twierdzeniu o wystąpieniu przez skarżącego z wnioskiem o przywrócenie terminu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w wydaniu rozstrzygnięcia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Wręcz przeciwnie, aby móc rozstrzygać o przesłankach przywrócenia terminu, należało najpierw ustalić, że do uchybienia terminowi doszło. Ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego (art. 134 k.p.a.) nie stoi bowiem na przeszkodzie wydaniu tego postanowienia w przypadku wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia. Treść art. 134 k.p.a. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania (zażalenia) nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2378/20, z 17 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 2020/22).
W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów nie budzi wątpliwości, że postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z 28 czerwca 2023 r. zostało zobowiązanemu prawidłowo doręczone 12 lipca 2023 r. wraz z pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia w postaci zażalenia. Termin na wniesienie zażalenia upłynął 19 lipca 2023 r. (środa). Trafnie zatem organ odwoławczy uznał, że wniesienie zażalenia dopiero w dniu 25 lipca 2023 r. skutkowało obowiązkiem wydania stosownego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu na podstawie art. 134 k.p.a.
Warto nadmienić, że wnosząc zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. skarżący domagał się jednocześnie przywrócenia terminu do jego wniesienia. Był zatem świadomy uchybienia terminowi. Nie sposób też w tym miejscu nie podkreślić, iż to właśnie stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia otworzyło możliwość merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu.
Jeśli chodzi o stanowisko skarżącego, iż po zwrocie akt z WSA w Szczecinie organ odwoławczy powinien był wszcząć postępowanie administracyjne, to należy stwierdzić, że jest ono nieuzasadnione. Wynika to z faktu, iż co do zasady postępowanie odwoławcze nie jest wszczynane z urzędu, lecz w następstwie skutecznego wniesienia odwołania (zażalenia) przez uprawniony podmiot. Jednak każdorazowo przed przystąpieniem do rozpatrzenia środka zaskarżenia, organ odwoławczy na etapie wstępnym ma obowiązek weryfikacji skuteczności jego wniesienia między innymi w aspekcie zachowania terminu. Po bezskutecznym upływie terminu na wniesienie odwołania (zażalenia) rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji staje się bowiem ostateczne i nie może być ono kwestionowane w trybie odwoławczym (zażaleniowym).
W toku badania zachowania terminu do wniesienia zażalenia organ odwoławczy był uprawniony jedynie do badania aspektu zachowania terminu na wniesienie zażalenia i nie było podstaw wzywania skarżącego do" przedstawienia dodatkowych argumentów". Przy czym prawo skarżącego do uzupełniania stanowiska nie było w żaden sposób ograniczane, natomiast to skarżący nie wykazał żadnej aktywności. Ewentualne dodatkowe ustalenia organu odwoławczego na tym etapie weryfikacji zażalenia mogły dotyczyć daty oraz skuteczności doręczenia postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. a także daty wniesienia zażalenia. Skoro jednak powyższe okoliczności wynikały niespornie ze zgromadzonych dokumentów, a świadomość uchybienia terminowi została dodatkowo wyraźnie potwierdzona przez samego skarżącego poprzez wyartykułowanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, dalsze ustalenia w rozpatrywanym przypadku byłyby bezprzedmiotowe.
Jeśli chodzi akcentowany przez skarżącego "błąd" na str. 2 skarżonego postanowienia, mający polegać na przywołaniu kodeksu postępowania egzekucyjnego zamiast administracyjnego, to organ odwoławczy przywoływał i zastosował prawidłowo przepisy: ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji także art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na marginesie warto wyjaśnić, iż oczywiste omyłki pisarskie podlegają sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a., a ich ewentualne wystąpienie nie daje podstaw do zastosowania przez sąd art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nadto w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oczywiste omyłki pisarskie ze swej natury nie dają się zakwalifikować w powyższy sposób.
Podstaw do uchylenia zaskarżanego postanowienia organu odwoławczego nie dawały także twierdzenia zmierzające do wykazania braku winy w uchybieniu terminowi. Powyższe podlega bowiem rozpatrzeniu w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji.
Cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.