I SA/SZ 631/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-03-12
NSApodatkoweWysokawsa
doręczeniapełnomocnictwoterminodwołanieOrdynacja podatkowadanina solidarnościowaWSApostanowienieuchylenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, uznając, że decyzja organu I instancji nie została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi.

Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie z tytułu daniny solidarnościowej. Pełnomocnik podatnika otrzymał decyzję organu I instancji za pośrednictwem operatora pocztowego, mimo że był profesjonalnym pełnomocnikiem, co zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej powinno skutkować doręczeniem elektronicznym. Sąd uznał, że doręczenie było wadliwe, nie otworzyło biegu terminu do wniesienia odwołania i uchylił zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które stwierdzało uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiocie daniny solidarnościowej. Kluczowym zarzutem podatnika było wadliwe doręczenie decyzji organu I instancji jego pełnomocnikowi – radcy prawnemu. Organ administracji doręczył decyzję za pośrednictwem operatora pocztowego, powołując się na brak adresu do doręczeń elektronicznych pełnomocnika i art. 144 § 1c pkt 1 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik podatnika argumentował, że jako profesjonalny pełnomocnik powinien otrzymać korespondencję drogą elektroniczną zgodnie z art. 144 § 5 O.p., a brak takiego doręczenia czyni je nieskutecznym. Sąd przychylił się do stanowiska podatnika, wskazując, że art. 144 § 5 O.p. nakazuje doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu radcą prawnym za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a ustawodawca nie przewidział wyjątków od tej zasady. Wadliwe doręczenie decyzji organu I instancji nie otworzyło biegu terminu do wniesienia odwołania, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a wszelkie doręczenia muszą być ściśle zgodne z przepisami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie decyzji organu I instancji pełnomocnikowi będącemu radcą prawnym za pośrednictwem operatora pocztowego, zamiast drogą elektroniczną, nie jest skuteczne i nie otwiera biegu terminu do wniesienia odwołania, gdyż narusza art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 144 § 5 O.p. nakazuje doręczanie pism profesjonalnym pełnomocnikom drogą elektroniczną i nie przewiduje wyjątków. Wadliwe doręczenie decyzji organu I instancji sprawia, że nie weszła ona do obrotu prawnego, a termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (58)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2025 poz 111 art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 220 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 220 § § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 223 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 223 § § 2 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 144 § § 1c pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 7

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 169 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 169 § § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138c § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138e § § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138j § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 145 § § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 228 § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 168

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 144 § § 5

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138a § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138a § § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138d § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138d § § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138d § § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138d § § 5

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138i § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138i § § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 138i § § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 144 § § 1a

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 144 § § 1b pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 144 § § 1c pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 144 § § 1d

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 144 § § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 145 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 145 § § 2

Ordynacja podatkowa

u.o.d.e. art. 2 § pkt 7

Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych

p.p. art. 3 § pkt 23

Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 220 § § 1, § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 223 § § 1, § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 144 § § 1c pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 7

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dz.U. 2025 poz 111 art. 220 § § 1, § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2025 poz 111 art. 223 § § 1, § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2025 poz 111 art. 144 § § 1c pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2025 poz 111 art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2025 poz 111 art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2025 poz 111 art. 138c § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2025 poz 111 art. 144 § § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie decyzji organu I instancji pełnomocnikowi będącemu radcą prawnemu za pośrednictwem operatora pocztowego, zamiast drogą elektroniczną, jest wadliwe i nie otwiera biegu terminu do wniesienia odwołania. Organ podatkowy ma obowiązek doręczać pisma profesjonalnym pełnomocnikom drogą elektroniczną, zgodnie z art. 144 § 5 O.p., niezależnie od tego, czy pełnomocnik wskazał adres do doręczeń elektronicznych w pełnomocnictwie.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy argumentował, że decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi za pośrednictwem operatora pocztowego, ponieważ podatnik nie wskazał adresu do doręczeń elektronicznych.

Godne uwagi sformułowania

Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Organ w swojej argumentacji całkowicie przemilczał, dlaczego odstąpił od ustawowej zasady sformułowanej w art. 144 § 5 O.p. (art. 138c § 1 O.p.), od której ustawodawca nie przewidział wyjątków. W demokratycznym państwie prawnym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Skład orzekający

Elżbieta Dziel

przewodniczący

Wiesława Achrymowicz

sprawozdawca

Bolesław Stachura

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdza obowiązek organów podatkowych doręczania korespondencji profesjonalnym pełnomocnikom drogą elektroniczną i konsekwencje wadliwego doręczenia dla biegu terminów procesowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia decyzji profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu podatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej - prawidłowości doręczeń w postępowaniu podatkowym, co ma bezpośrednie przełożenie na prawa podatników i ich pełnomocników. Wyrok podkreśla znaczenie przestrzegania przepisów o doręczeniach elektronicznych.

Wadliwe doręczenie decyzji podatkowej: czy termin na odwołanie naprawdę upłynął?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 631/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 220 § 1, § 3,  art. 223 § 1, § 2 pkt 1, art. 144 § 1c pkt 1, art. 120, art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr 3201-IOD[1].4107.1.2024.7 w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz W. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. (organ) stwierdził, że W. M. (podatnik) uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. (organ I instancji) z 7 maja 2024 r. określającej podatnikowi zobowiązanie z tytułu daniny solidarnościowej w wysokości: [...] zł za 2020 r., [...] zł za 2021 r., [...] zł za 2022 r., [...] zł za 2023 r.
W uzasadnieniu tej treści postanowienia organ wyjaśnił, że podatnik w decyzji organu I instancji z 7 maja 2024 r. został pouczony o prawie do odwołania przewidzianym w art. 220 § 1, § 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 - O.p.) oraz o terminie i sposobie złożenia takiego środka zaskarżenia według art. 223 § 1, § 2 pkt 1 O.p.
Następnie organ tłumaczył, że podatnik 9 października 2023 r. udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu T. N. do reprezentowania przed organami podatkowymi oraz skarbowymi wszystkich instancji z adresem pełnomocnika do korespondencji [...]. Natomiast podatnik nie wskazał adresu do doręczeń elektronicznych. "Na mocy tego pełnomocnictwa pan T. N. pismem z 10.10.2023 r. ustanowił się pełnomocnikiem w sprawie prowadzonej kontroli celno-skarbowej nr [...], która dotyczyła kontroli przestrzegania przepisów prawa podatkowego w zakresie daniny solidarnościowej, o której mowa w art. 30h ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych DSF-1 do zapłaty w latach 2020-2023. Kontrolę tę organ pierwszej instancji przekształcił w postępowanie podatkowe w tym samym zakresie. Pismo to zostało wysłane pocztą i nie zawierało adresu do doręczeń elektronicznych, a jedynie ww. adres do korespondencji."
Organ zauważył, że organ I instancji pismem z 19 października 2023 r. wezwał pełnomocnika "do wskazania adresu do doręczeń elektronicznych i złożenia pełnomocnictwa na druku PPS-1 oraz pouczył, że brak wskazania tego adresu spowoduje, że wszelka korespondencja będzie kierowana do Niego za pośrednictwem operatora pocztowego zgodnie z art. 144 § 1c pkt 1 Ordynacji podatkowej." Pełnomocnik nie odpowiedział na wspomniane wezwanie, które odebrał osobiście 31 października 2023 r.
Wobec tego, jak motywował organ, "Uznajemy zatem, że w postępowaniu podatkowym zakończonym wydaniem decyzji z 7.05.2024 r. reprezentował Pana pełnomocnik pan T. N.. Z potwierdzenia odbioru decyzji z 7.05.2024 r. (s. 537-538 akt organu pierwszej instancji) wynika, że została ona wysłana do pana T. N. na adres [...], gdzie została doręczona adresatowi 20.05.2024 r. Uznajemy zatem, że decyzja ta została doręczona prawidłowo. Doręczenie decyzji należy do tzw. czynności materialno - prawnych, z których dokonaniem przepisy wiążą określone skutki prawne, np. rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania."
W dalszej kolejności organ nawiązał do art. 220 § 3, art. 223 § 1, § 2 pkt 1 O.p. i wywiódł, że decyzja organu I instancji z 7 maja 2024 r. została doręczona pełnomocnikowi podatnika 20 maja 2024 r. W konsekwencji ustawowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji organu I instancji upływał z 3 czerwca 2024 r. Odwołanie pełnomocnik podatnika złożył do organu I instancji za pośrednictwem platformy ePUAP jako załącznik do pisma z 4 czerwca 2024 r., które zostało nadane 4 czerwca 2024 r. "Przesyłając to odwołanie tylko pismo z 4.06.2024 r. sporządzone w szablonie ePUAP, zatytułowane "Odwołanie", o treści: "pismo w załączeniu" Pana pełnomocnik podpisał podpisem zaufanym (podpisem elektronicznym). Zaś "Odwołanie od decyzji" z 6.06.2024 r. stanowiące załącznik do tego pisma nie zostało podpisane. Pismem z 3.07.2024 r. wezwaliśmy Pana pełnomocnika do usunięcia braku formalnego odwołania z 6.06.2024 r. poprzez przedłożenie odwołania zawierającego podpis wnoszącego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego wezwania. Pismo to zostało doręczone Pana pełnomocnikowi 17.07.2024 r. W wyznaczonym terminie 7 dni, wpłynęło do nas odwołanie z 6.06.2024 r. podpisane przez Pana pełnomocnika - data wpływu 24.07.2024 r. Biorąc jednak pod uwagę, że odwołanie od decyzji z 7.05.2024 r. zostało nadane 4.06.2024 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 3.06.2024 r. uznajemy, że odwołanie to zostało wniesione już po upływie terminu do jego wniesienia."
Dodatkowo organ odnotował, że wraz z odwołaniem nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
W treści odwołania pełnomocnik podatnika stwierdził, że decyzja organu I instancji z 7 maja 2024 r. została doręczona 21 maja 2024 r. Tymczasem z dowodu doręczenia wymienionej decyzji wynika, że pełnomocnik podatnika otrzymał ją 20 maja 2024 r. W tym kontekście organ powołał się również na wydruk ze strony internetowej operatora wyznaczonego dotyczącej śledzenia przesyłek.
W podsumowaniu organ przyjął, że przedstawione okoliczności uzasadniały stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 O.p.
Podatnik złożył skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzucił naruszenie:
- art. 169 § 1, § 4, art. 138c § 1, art. 138e § 3, art. 138j § 1 pkt 2, art. 145 § 2 O.p. przez ich niezastosowanie, bowiem dokument pełnomocnictwa nie zawierał wszystkich elementów zgodnie z wzorem PPS-1, a więc nie zostały dostrzeżone i usunięte braki formalne odwołania;
- art. 228 § 1 pkt 2 O.p. ze względu na przedwczesne uznanie, że podatnik skutecznie ustanowił pełnomocnika, a decyzja organu I instancji z 7 maja 2024 r. została prawidłowo doręczona i weszła do obrotu prawnego.
W następstwie formułowanych zarzutów podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze podatnik nawiązał do art. 168, art. 169 O.p. i stwierdził, że w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy odwołanie wniósł legitymowany do tego podmiot. Nie ulega przy tym wątpliwości, że o ile nie ma obowiązku złożenia pełnomocnictwa na formularzu PPS-1, to jednak każdy dokument pełnomocnictwa musi zawierać wszelkie elementy ujęte w tym wzorze. Do obligatoryjnych elementów treści dokumentu pełnomocnictwa należą między innymi: - wskazanie organu, do którego jest składane pełnomocnictwo; - numer NIP/PESEL pełnomocnika; - numer wpisu na listę adwokatów, radców prawnych lub doradców podatkowych; - adres elektroniczny; - wskazanie konkretnej sprawy podatkowej lub innej sprawy należącej do właściwości organu podatkowego lub wskazanie zakresu do działania w sprawie podatkowej lub innej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego. Natomiast pominięcie tych elementów w treści pełnomocnictwa powoduje, że pełnomocnictwo jest dotknięte brakami.
Podatnik zaznaczył, że dokument pełnomocnictwa z 9 października 2023 r. nie precyzował sprawy podatkowej, organu podatkowego. Należało zatem obligatoryjnie wezwać pełnomocnika do usunięcia braków formalnych w trybie art. 169 § 1 O.p.
Ponadto podatnik argumentował, że w przypadku ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy) organ podatkowy nie może zrezygnować z elektronicznej drogi doręczeń i kierować korespondencji do pełnomocnika za pośrednictwem operatora wyznaczonego.
Podatnik powołał się na pogląd prawny, w myśl którego adres do doręczeń elektronicznych jest obligatoryjnym elementem pełnomocnictwa. Zatem brak adresu elektronicznego pełnomocnika należy uznać za brak formalny pełnomocnictwa, podlegający usunięciu na wezwanie organu, z konsekwencjami procesowymi na wypadek jego nieusunięcia (art. 169 § 1 oraz art. 144 § 5, art. 138c § 1, art. 138j § 1 O.p.).
W tym stanie prawnym, zdaniem podatnika, pełnomocnik podatnika powinien był być wezwany do złożenia prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa z pouczeniem o skutkach procesowych niewykonania wezwania. Natomiast brak takiego wezwania na dotychczasowym etapie sprawy wykluczał stwierdzenie, że podatnik skutecznie ustanowił pełnomocnika, że decyzja organu I instancji z 7 maja 2024 r. prawidłowo została skierowana do pełnomocnika podatnika i w efekcie weszła do obrotu prawnego.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga podatnika zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu nie jest zgodne z prawem.
Spór podatnika z organem koncentrował się na kwestii, czy decyzja organu I instancji z 7 maja 2024 r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi podatnika, a w konsekwencji, czy weszła do obrotu prawnego i tym samym, czy otworzył się termin na złożenie odwołania od tej decyzji organu I instancji.
W świetle tak zarysowanego sporu należy przypomnieć, że według art. 220 § 1 O.p. od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.
Następnie, jak stanowi art. 223 O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję ( § 1). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (§ 2 pkt 1).
Z kolei stosownie do art. 138a. O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania (§ 1). Pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń (§ 2). Adwokat, radca prawny i doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (§ 4).
W myśl art. 138c O.p. pełnomocnictwo wskazuje dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydenta - numer i serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiada identyfikatora podatkowego, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, chyba że wskazuje adres do doręczeń elektronicznych, na który organy podatkowe mają doręczać pisma. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy wskazuje adres do doręczeń elektronicznych (§ 1).
Zgodnie z art. 138d O.p. pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych (§ 1). Pełnomocnictwo ogólne oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu zgłasza mocodawca, wyłącznie na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 1, do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. W przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających złożenie pełnomocnictwa ogólnego, jego zmianę, odwołanie lub wypowiedzenie na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej pełnomocnictwo składa się na piśmie utrwalonym w postaci papierowej według wzoru, o którym mowa w zdaniu pierwszym (§ 3). Informacje o udzieleniu pełnomocnictwa, o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu Szef Krajowej Administracji Skarbowej umieszcza w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych, zwanym dalej "Centralnym Rejestrem" (§ 4). Adwokat, radca prawny oraz doradca podatkowy mogą sami zgłaszać udzielenie im pełnomocnictwa ogólnego oraz zawiadamiać o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu, ze wskazaniem daty zwolnienia z obowiązku reprezentacji (§ 5).
W dalszej kolejności art. 138e O.p. mówi o tym, że pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego (§ 1). Pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu w przypadku, gdy zostały utrwalone w postaci papierowej, składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2, w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis (§ 3). Pełnomocnik może okazać oryginał lub notarialnie poświadczony odpis pełnomocnictwa szczególnego oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu w celu sporządzenia przez organ podatkowy jego urzędowego odpisu i dołączenia do akt sprawy (§ 4).
W art. 138i O.p. ustawodawca przyjął, że ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa ogólnego wywiera skutek od dnia wpływu do Centralnego Rejestru (§ 1). Ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa szczególnego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego (§ 2). Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy, który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie od wypowiedzenia, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku (§ 3).
Następnie art. 144 O.p. przewiduje, że organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego (§ 1a).
W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a, organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez:
1) operatora wyznaczonego w ramach publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo
2) pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów (§ 1b).
W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a i § 1b pkt 1, organ podatkowy doręcza pisma:
1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, albo
2) za pokwitowaniem przez pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów (§ 1c).
W przypadku doręczenia decyzji, której organ podatkowy nadał rygor natychmiastowej wykonalności, albo decyzji, która podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy, organ może doręczyć decyzję w sposób określony w § 1c. Przepisów § 1a i § 1b pkt 1 nie stosuje się (§ 1d)..
W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a, gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys, za pokwitowaniem (§ 4).
Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego (§ 5).
Ponadto art. 145 O.p. stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (§ 1). Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (§ 2).
W świetle powyższego stanu prawnego wymaga odnotowania, że w wezwaniu z 19 października 2023 r. organ I instancji nie poinformował pełnomocnika o tym, że w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych dokumentu pełnomocnictwa, pełnomocnik zostanie pominięty. Warunkiem działania pełnomocnika przed organami podatkowym jest bowiem złożenie prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa. Przy braku prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa organ podatkowy - co do zasady - nie może zasadnie przyjąć, że strona jest reprezentowana przez pełnomocnika.
W przypadku udzielenia przez stronę pełnomocnictwa radcy prawnemu organ podatkowy ma ustawowy obowiązek doręczać korespondencję drogą elektroniczną (za pomocą środków komunikacji elektronicznej). Ustawodawca w tej kwestii nie przewidział wyjątków.
Możliwość posługiwania się przesyłką rejestrowaną z art. 144 § 1c pkt 1 O.p., do którego nawiązał organ I instancji w wezwaniu z 19 października 2023 r., dotyczy wyłącznie § 1a, § 1b pkt 1 art. 144, natomiast nie dotyczy § 5 art. 144, co wynika wprost z treści analizowanych unormowań.
W konsekwencji dowolne jest stanowisko organu, który wykazywał, że organ I instancji prawidłowo doręczył decyzję z 7 maja 2024 r., kierując ją do radcy prawnego, ale nie drogą elektroniczną. W ten sposób organ I instancji postąpił sprzecznie art. 144 § 5 O.p. (por. też art. 138c § 1 O.p.), a organ takie postępowanie organu I instancji zaakceptował.
Co do zasady - jeśli pełnomocnik nie złoży prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa w odpowiedzi na prawidłowe wezwanie organu podatkowego do uzupełnienia stwierdzonych braków, to nie może występować w tej roli przed organem podatkowym i o tym organ I instancji miał obowiązek pouczyć pełnomocnika w wezwaniu z 19 października 2023 r. Skoro organ I instancji tego nie uczynił, wymienione wezwanie nie miało żadnych skutków prawnych, a organ I instancji miał obowiązek ponownie prawidłowo wezwać pełnomocnika do złożenia dokumentu pełnomocnictwa zawierającego wszystkie wymagane elementy z informacją o prawidłowych konsekwencjach niezastosowania się do wezwania.
W tym stanie sprawy należy ocenić, że doręczenie decyzji organu I instancji z 7 maja 2024 r. radcy prawnemu za pośrednictwem operatora wyznaczonego nie mogło być uznane za prawnie skuteczne. W konsekwencji taki dowolnie zastosowany tryb doręczenia nie otworzył terminu na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji z 7 maja 2024 r.
Organ w swojej argumentacji całkowicie przemilczał, dlaczego odstąpił od ustawowej zasady sformułowanej w art. 144 § 5 O.p. (art. 138c § 1 O.p.), od której ustawodawca nie przewidział wyjątków.
Z perspektywy art. 211 i art. 212 O.p. dopiero decyzja doręczona zgodnie z przepisami prawa - ustawą Ordynacja podatkowa - kształtuje sytuację podatnika. W tych unormowaniach ustawodawca przyjął, że decyzję doręcza się stronie na piśmie (art. 211). Organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Decyzje, o których mowa w art. 67d, wiążą organ podatkowy od chwili ich wydania (art. 212).
Wymaga podkreślenia, że doręczenie rozstrzygnięcia organu podatkowego tylko wtedy odnosi skutek prawny, kiedy zostanie dokonane ściśle w sposób przewidziany przez ustawodawcę, co ma jednoznacznie wynikać z dowodu doręczenia, który nosi znamiona dokumentu urzędowego. Ze względu na wagę skutków prawnych, jakie wywołuje doręczenie rozstrzygnięcia organu podatkowego, fakt, data, sposób doręczenia, istotne okoliczności towarzyszące doręczeniu, ustanowienie pełnomocnika nie mogą być przedmiotem założeń, czy oświadczeń pozbawionych prawidłowego, zgodnego z prawem udokumentowania. Ustawodawca powiązał skutki prawne tylko z takim doręczeniem rozstrzygnięcia organu podatkowego, którego przebieg po pierwsze odpowiada prawu, po drugie został zgodnie z prawem udokumentowany.
Innymi słowy, art. 211, art. 212 O.p. nawiązują wyłącznie do zasad doręczeń, o których stanowią art. 144 i następne O.p. Taki wniosek jednoznacznie wynika z dyrektywy harmonizowania kontekstów interpretacyjnych, a więc z konieczności uwzględnienia - obok wykładni językowej wymienionych unormowań prawnych - także wykładni systemowej wewnętrznej w ramach ustawy Ordynacja podatkowa.
Na konieczność przestrzegania w analizowanym zakresie ustawowych reguł wprost zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniu z 6 kwietnia 2023 r. sygn. III FSK 773/22 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl).
W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu.
Natomiast dotychczas organ dowolnie pominął stan prawny obowiązujący w analizowanym zakresie, co niewątpliwie miało istotny wpływ na przebieg postępowania podatkowego i w efekcie na wynik sprawy. W ten sposób organ istotnie naruszył art. 120, art. 121 § 1 O.p., a z perspektywy standardów konstytucyjnych art. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.), w myśl których w demokratycznym państwie prawnym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie organu podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.)
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego ([...] zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a. oraz 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 ze zm.).
Obejmują one wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa ([...] zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI