I SA/Sz 621/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-02-13
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowydoręczenie decyzjiwznowienie postępowaniaOrdynacja podatkowaadres do doręczeńskuteczność doręczeniapostępowanie podatkoweuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że organ nie wykazał prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej z 2016 roku, co uniemożliwiało skuteczne wznowienie postępowania.

Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie podatku akcyzowego. Podatniczka twierdziła, że nie otrzymała decyzji z 2016 roku, na podstawie której prowadzono egzekucję. Organy podatkowe utrzymywały, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego, stwierdzając, że organ nie wykazał prawidłowości doręczenia decyzji z 2016 roku, co jest kluczowe dla oceny dopuszczalności wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2016 roku w sprawie podatku akcyzowego. Podatniczka wniosła o wznowienie postępowania, twierdząc, że nigdy nie otrzymała decyzji z 2016 roku, o której dowiedziała się dopiero z pisma organu egzekucyjnego. Organy podatkowe argumentowały, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej na adres widniejący w ewidencjach, mimo że podatniczka od lat nie zamieszkiwała pod tym adresem. Sąd uznał, że organy nie wykazały prawidłowości doręczenia decyzji z 2016 roku, w szczególności nie udokumentowały w sposób należyty pozostawienia zawiadomień o przesyłce. Brak prawidłowego doręczenia uniemożliwia uznanie decyzji za ostateczną i tym samym otwarcie drogi do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że tryb doręczenia z art. 150 Ordynacji podatkowej jest wyjątkiem i wymaga ścisłej interpretacji. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na obowiązki aktualizacji danych przez podatników, wskazując na potrzebę wyjaśnienia, czy podatniczka miała status osoby prowadzącej działalność gospodarczą i jakie były jej obowiązki w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie wykazał prawidłowości doręczenia decyzji w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, ponieważ brak jest dowodów na właściwe umieszczenie zawiadomień o przesyłce.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ nie przedstawił dokumentów potwierdzających, gdzie i w jaki sposób zostały pozostawione awiza, co jest kluczowe dla zastosowania fikcji doręczenia. Brak tych dowodów uniemożliwia uznanie decyzji za prawidłowo doręczoną i ostateczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (30)

Główne

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

O.p. art. 150

Ordynacja podatkowa

Przepis regulujący fikcję doręczenia pisma, który wymaga ścisłej interpretacji i udokumentowania pozostawienia zawiadomień.

O.p. art. 240 § § 1 pkt 4

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 181

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

ustawa o ewidencji podatników art. 9 § ust. 1d

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

ustawa o ewidencji podatników art. 9 § ust. 1

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

ustawa o ewidencji podatników art. 6

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

u.p.t.u. art. 96 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.a. art. 16 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 148 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 149

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 211

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 212

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 223 § § 2 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 146

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 148 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 150 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 150 § § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 150 § § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 150 § § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 194 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 194 § § 3

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał, że decyzja z 2016 roku została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, co uniemożliwia uznanie jej za ostateczną i skuteczne odmówienie wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów podatkowych oparta na skuteczności doręczenia w trybie art. 150 O.p. i braku winy podatniczki w nieuczestniczeniu w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

bez wątpienia tryb ten ma charakter wyjątkowy i może być zastosowany wówczas, gdy nie ma możliwości doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. przepis ten powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona najsłabszym ogniwem" w procesie doręczenia pism w trybie art. 150 O.p. jest właśnie kwestia pozostawienia awiza o nadejściu przesyłki.

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Dziel

sędzia

Bolesław Stachura

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące prawidłowości doręczeń w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście fikcji doręczenia (art. 150 O.p.) i jej rygorystycznej interpretacji przez sądy administracyjne. Podkreśla znaczenie udokumentowania procesu doręczania korespondencji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury doręczenia i może wymagać analizy w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla praw podatnika jest prawidłowe doręczenie decyzji i jak sądy skrupulatnie badają ten proces. Jest to ważna lekcja dla organów podatkowych i przypomnienie o prawach obywateli.

Czy organ podatkowy udowodnił, że wysłał Ci decyzję? Sąd administracyjny wyjaśnia, jak ważne jest prawidłowe doręczenie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 621/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2024 r. nr 3201-IOA.605.1.2024 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku akcyzowego, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz J. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. (organ) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (organ I instancji) z [...] kwietnia 2024 r., odmawiającą J. K. (podatniczka) uchylenia decyzji ostatecznej organu I instancji z [...] lutego 2016 r.
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że mocą decyzji z [...] lutego 2016 r. organ I instancji określił podatniczce zobowiązanie z tytułu podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym pojazdu [...] o numerze nadwozia [...] Organ I instancji doręczył podatniczce wymienioną decyzję w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa (aktualnie Dz.U.2025.111 - O.p.). Skutek doręczenia nastąpił [...] marca 2016 r.
Podatniczka w piśmie z [...] września 2023 r. wystąpiła do organu I instancji o doręczenie decyzji z [...] lutego 2016 r. i o udostępnienie akt postępowania podatkowego, którego ta decyzja dotyczyła. Podatniczka tłumaczyła, że o decyzji organu I instancji z [...] lutego 2016 r. dowiedziała się z pisma organu egzekucyjnego z [...] września 2023 r., w którym została poinformowana o egzekucji prowadzonej w celu wykonania tej decyzji. Jednak wymieniona decyzja organu I instancji z [...] lutego 2016 r. nie została jej doręczona. Podatniczka nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w S. od [...] stycznia 2012 r., a [...] marca 2013 r. sprzedała to mieszkanie. Dlatego domagała się doręczenia decyzji organu I instancji z [...] lutego 2016 r. w celu zapoznania się z jej treścią i wniesienia od niej odwołania.
Zdaniem organu I instancji, decyzja z [...] lutego 2016 r. została skutecznie doręczona podatniczce w trybie art. 150 O.p. na adres ul. [...] [...] [...]. Adres ten wynikał z: ewidencji podatników, bazy PESEL, bazy CEPiK, informacji ZUS.
Następnie, jak motywował organ, podatniczka w piśmie z [...] stycznia 2024 r. zwróciła się do organu I instancji, aby jej pismo z [...] września 2023 r. potraktował jako wniosek o wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Podkreśliła przy tym, że adres ul. [...] w S. od [...] stycznia 2012 r., czyli na długo przed wszczęciem postępowania podatkowego zakończonego decyzją z [...] lutego 2016 r., przestał być jej adresem zarówno zamieszkania, zameldowania, jak i do doręczeń. Nie wie dlaczego korespondencja była zwracana organowi I instancji z adnotacją operatora pocztowego "nie podjęto w terminie".
W tym stanie sprawy organ I instancji postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją z [...] lutego 2016 r. i nie stwierdził wystąpienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. W konsekwencji decyzją z [...] kwietnia 2024 r. organ I instancji odmówił podatniczce uchylenia ostatecznej decyzji z [...] lutego 2016 r.
Po rozpatrzeniu sprawy w instancji odwoławczej, organ zgodził się z organem I instancji.
Tłumaczył, że według informacji udzielonych przez organ egzekucyjny korespondencja kierowana do podatniczki na adres ul. [...] w S. była każdorazowo zwracana jako niepodjęta w terminie. Poborca podatkowy relacjonował, że podatniczka nie zamieszkuje pod adresem przy ul. [...] ani pod adresem w Ś. przy ul. [...]. Posiada mieszkanie w S. przy ul. [...]. Odbiera korespondencję pod adresem zameldowania od [...] listopada 2016 r., tj. ul. [...] [...] w S..
Organ nawiązał do art. 148 § 1, art. 150 O.p. i argumentował, że adres zamieszkania to miejsce faktycznego przebywania podatnika. Dla umożliwienia organom podatkowym dokonywania doręczeń i zapewnienia sprawności ich działania ustawodawca nałożył na podatników obowiązki związane z informowaniem organów podatkowych o adresie zamieszkania. W tym kontekście organ zwrócił uwagę na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U.2024.375 ze zm. - ustawa o ewidencji podatników).
Wobec tego, jak zauważył organ, organ I instancji w sprawie zakończonej decyzją z [...] lutego 2016 r. przyjął adres zamieszkania podatniczki na podstawie danych z ewidencji podatników i był to adres przy ul. [...] w S.. Podatniczka nie odbierała korespondencji, pomimo awizowania w skrzynce oddawczej. W rezultacie przesyłki były zwracane organowi I instancji z adnotacjami "nie podjęto w terminie".
Organ podkreślił, że podatniczka nie wykonała obowiązku określonego w art. 9 ust. 1d ustawy o ewidencji podatników, czyli nie zaktualizowała swojego adresu zamieszkania. Skutki takiego zaniechania obciążają podatniczkę, nie organ podatkowy. Takie wnioski, w przekonaniu organu, wynikają z orzeczeń w sprawach sygn.: I FSK 1068/19, II FSK 2747/20, III FSK 368/21, II FSK 3779/13, II FSK 585/15, III FSK 2971/21, II FSK 57/23, II FSK 626/23, III FSK 666/21, III FSK 2369/21.
W ocenie organu, bez znaczenia pozostawał fakt, że podatniczka [...] stycznia 2012 r. wymeldowała się spod adresu ul. [...] w S., a [...] listopada 2016 r. zameldowała pod adresem ul. [...] [...] w S.. Skoro podatniczka miała możliwość zmiany adresu zameldowania, to konsekwentnie nic nie stało na przeszkodzie, aby jednocześnie zaktualizowała dane w ewidencji podatników. W tych okolicznościach podatniczka nie brała udziału w postępowaniu podatkowym ze swojej winy. Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania podatkowego określona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p.
Podatniczka złożyła skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 1, art. 240 § 1 pkt 4 O.p. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania podatkowego, bowiem podatniczka bez swojej winy nie brała w nim udziału.
W rezultacie podatniczka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzjami organu I instancji z [...] kwietnia 2024 r. i [...] lutego 2016 r.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze podatniczka podkreśliła, że dopiero [...] września 2023 r., w toku egzekucji, dowiedziała się o decyzji organu I instancji z [...] lutego 2016 r. Nigdy nie otrzymała tej decyzji organu I instancji ani jakiegokolwiek pisma organu I instancji dotyczącego prowadzonego postępowania podatkowego. Nie wie dlaczego doręczyciel zwracał organowi I instancji korespondencję z adnotacją "nie podjęto w terminie", nie zaś "adresat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem". Nie ponosi za to odpowiedzialności.
Podatniczka zaznaczyła, że od [...] listopada 2016 r. jest zameldowana w S. ul. [...] [...] i do [...] września 2023 r. żadna korespondencja w niniejszej sprawie nie była kierowana do niej na ten adres.
W dalszej kolejności podatniczka zwróciła uwagę na obowiązek organu udzielenia pouczenia zgodnie z art. 146 O.p. Tymczasem nigdy takiego pouczenia nie uzyskała od organu I instancji w toku postępowania podatkowego.
Odnosząc się do art. 9 ust. 1d ustawy o ewidencji podatników, podatniczka stwierdziła, że powyższa norma prawna nie określa żadnego ustawowego terminu na aktualizację danych przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej. Ponadto stosownie do interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] października 2017 r. nr [...] osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, zmieniając miejsce zamieszkania, nie mają obowiązku informowania urzędu skarbowego o tym fakcie w ramach odrębnego zgłoszenia aktualizacyjnego. Tak więc ustawodawca wprost zróżnicował zakres obowiązków podatników, którzy prowadzą działalność gospodarczą i tych, którzy takiej działalności nie prowadzą, nakładając wyłącznie na tych pierwszych obowiązek aktualizowania danych w urzędzie skarbowym w terminie 7 dni od dnia wystąpienia zmiany (art. 9 ust. 1 ustawy o ewidencji podatników). Podatniczka w deklaracji PIT-11 za 2022 r. zaktualizowała adres, zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy o ewidencji podatników.
W podsumowaniu swojej argumentacji podatniczka akcentowała, że nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji związanych z kierowaniem do niej korespondencji na nieaktualny adres. Dlatego nie ponosi winy za to, że nie brała udziału w postępowaniu podatkowym zakończonym przez organ I instancji decyzją z [...] lutego 2016 r.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga podatniczki zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu nie jest zgodna z prawem. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że sąd uwzględnił skargę z przyczyn istotnie innych niż te, na które powoływała się podatniczka.
W pierwszej kolejności trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (wyłączenia od stosowania art. 134 § 1 P.p.s.a. nie dotyczą kontrolowanej decyzji).
Oznacza to, że sąd jest zobowiązany skontrolować legalność zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów i wniosków sformułowanych w skardze.
Zgodnie z art. 128 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych.
W myśl art. 211 O.p. decyzję doręcza się stronie na piśmie.
Z kolei według art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Decyzje, o których mowa w art. 67d, wiążą organ podatkowy od chwili ich wydania.
Stosownie zaś do art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
Następnie art. 240 § 1 O.p. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zaistnieje jedna z przesłanek wymienionych w pkt 1 - pkt 12:
W świetle przytoczonego stanu prawnego nie ulega wątpliwości, że dopiero prawidłowe doręczenie decyzji organu I instancji z [...] lutego 2016 r. oznaczało wejście tej decyzji do obrotu prawnego, upływ terminu do wniesienie od niej odwołania, a w konsekwencji przymiot jej ostateczności. W tak ukształtowanym stanie prawnym kwestia prawidłowego, a tym samym prawnie skutecznego doręczenia wymienionej decyzji organu I instancji ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia stosowania art. 240 § 1 O.p.
Organ powołał się na doręczenie decyzji organu I instancji z [...] lutego 2016 r. w trybie art. 150 O.p., który mówi o tym, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (§ 1).
Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2).
W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3).
W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Na kanwie tego szczególnego trybu doręczania korespondencji przez organ podatkowy Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w sprawie sygn. III FSK 289/24 wyjaśnił, że bez wątpienia tryb ten ma charakter wyjątkowy i może być zastosowany wówczas, gdy nie ma możliwości doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p.
Przyjęcie fikcji prawnej doręczenia pisma w omawianym trybie wymaga również spełnienia pozostałych warunków wynikających z art. 150 O.p. Jednym z nich jest zawiadomienie adresata o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. Co przy tym istotne, ustawa wymaga, aby owe zawiadomienie (potocznie zwane jako "awizo") zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 O.p.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, wymagane jest pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 O.p.).
Ze względu na doniosłe skutki procesowe, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia pisma, jak również z uwagi na okoliczność, że ustanowiony w art. 150 O.p. tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis ten powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona (por. wyrok sygn. II FSK 20/11). Dotyczy to także wymogów wynikających z art. 150 § 2 O.p., a więc tego, aby zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy było umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej. Jedynie wtedy, gdy nie jest to możliwe, zawiadomienie można umieścić na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Jak zaznaczył Sąd kasacyjny, w literaturze wskazuje się, że "najsłabszym ogniwem" w procesie doręczenia pism w trybie art. 150 O.p. jest właśnie kwestia pozostawienia awiza o nadejściu przesyłki.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że kluczowym dowodem na spełnienie warunków doręczenia pisma w trybie art. 150 O.p., w tym na dwukrotne awizowanie przesyłki, jest "zwrotne potwierdzenie odbioru". Traktowane jest ono jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Jak jednak wynika z art. 194 § 3 O.p., istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko takiemu dokumentowi (por. wyrok sygn. III FSK 707/23). Przeprowadzenie dodatkowego dowodu jest wręcz wskazane, jeżeli treść dokumentu urzędowego budzi wątpliwości.
Sąd kasacyjny zaznaczył, że dane wynikające z systemu elektronicznego "Śledzenie przesyłek - Tracing" nie pozwalają na ustalenie, gdzie zostały pozostawione awiza.
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela przytoczone wyżej stanowisko prawne.
Wobec tego należy odnotować, że - jak wynika z przedstawionych sądowi akt podatkowych - korespondencja skierowana do podatniczki na adres ul. [...] S. z decyzją organu I instancji z [...] lutego 2016 r. była dwukrotnie awizowana [...] lutego 2016 r. i [...] marca 2016 r., po czym zwrócona organowi I instancji [...] marca 2016 r. jako niepodjęta w terminie. Wynika to z treści adnotacji doręczyciela sporządzonych na kopercie z omawianą korespondencją.
Jednak, co istotne, przy tej kopercie nie ma formularza potwierdzenia odbioru przesyłki, z którego wynikałoby, gdzie zostały pozostawione kolejne awiza i na czym polegała niemożność doręczenia na zasadach art. 148 § 1 lub art. 149 O.p.
Powyższe luki, dotyczące podstawowych adnotacji doręczyciela, na obecnym etapie sprawy wykluczały zasadne przyjęcie, że decyzja organu I instancji z [...] lutego 2016 r. została prawidłowo doręczona na podstawie art. 150 § 1 - § 4 O.p.
W tym stanie rzeczy do organu będzie należeć wybór środków dowodowych, które mogą posłużyć wyjaśnieniu kluczowej kwestii doręczenia decyzji organu I instancji. Dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Dopiero na podstawie kompletnego materiału dowodowego organ oceni, czy sporną okoliczność można uznać za udowodnioną (art. 187 § 1, art. 191 O.p.).
Jak długo organ nie wykaże prawidłowości przeprowadzenia trybu doręczenia z art. 150 § 1 - § 4 O.p., tak długo nie może zasadnie powoływać się na przymiot ostateczności decyzji organu I instancji z [...] lutego 2016 r. i w rezultacie na dopuszczalność wznowienia postępowania podatkowego, w którym organ I instancji wydał tę decyzję.
Dodatkowo i dla ścisłości warto odnotować art. 6 ustawy o ewidencji podatników (w stanie prawnym obowiązującym w dacie ekspediowania do podatniczki decyzji organu I instancji z 16 lutego 2016 r. Dz.U.2012.1314 ze zm.), który stanowił, że podatnicy podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego są obowiązani dokonać zgłoszenia identyfikacyjnego przed dokonaniem pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu jednym z tych podatków, z tym że osoby fizyczne są obowiązane dokonać zgłoszenia identyfikacyjnego tylko w przypadku dokonywania zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług oraz w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. Zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się niezależnie od zgłoszenia rejestracyjnego (ust. 1).
Podatnicy, z wyłączeniem osób fizycznych objętych rejestrem PESEL nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług, oraz płatnicy podatków podlegający obowiązkowi ewidencyjnemu są obowiązani dokonać zgłoszenia identyfikacyjnego nie później niż w terminie przewidzianym do złożenia pierwszej deklaracji, zeznania, informacji bądź oświadczenia, albo wraz z dokonaniem pierwszej wpłaty podatku lub zaliczki na podatek (ust. 1a).
Następnie według art. 9 tej ustawy podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 1, 1a i 10, mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Podmioty wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego dokonują zgłoszenia aktualizacyjnego wyłącznie w zakresie danych uzupełniających wskazanych w art. 5 ust. 2b pkt 2 (ust. 1).
W przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5 (ust. 1d).
Wobec tego, chcąc bazować na adresie podatniczki ul. [...] w S., nieaktualnym od kilku lat przed 2016 r., organ miał obowiązek konkretnie wyjaśnić, czy podatniczka miała status osoby prowadzącej działalność gospodarczą, od kiedy, do kiedy i w konsekwencji według jakich reguł była zobowiązana aktualizować adres zamieszkania na potrzeby obowiązków podatkowych (na s. 4 decyzji organ nawiązał do informacji pochodzącej od organu egzekucyjnego, że podatniczka prowadzi działalność gospodarczą i na tym poprzestał).
W świetle powyższego sąd ocenia, że dotychczasowe postępowanie organu istotnie naruszyło art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 O.p., co niewątpliwie mogło przełożyć się na wynik sprawy.
W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl i w elektronicznym systemie LEX.
Z powodów omówionych wyżej sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi (200 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI