I SA/Sz 620/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółki na decyzję o zwrocie środków unijnych, uznając, że zmiana struktury własnościowej beneficjenta doprowadziła do naruszenia zasady trwałości projektu i uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez duży podmiot.
Spółka złożyła skargę na decyzję Zarządu Województwa nakazującą zwrot środków unijnych otrzymanych na realizację projektu inwestycyjnego. Organ uznał, że zbycie udziałów spółki i objęcie większościowego pakietu przez podmiot powiązany z dużym przedsiębiorcą stanowiło znaczącą modyfikację projektu, naruszającą zasadę trwałości i prowadzącą do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez duży podmiot, który nie mógłby uzyskać dofinansowania w ramach konkursu dla MSP. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Spółka E. Sp. z o.o. otrzymała dofinansowanie z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. na lata 2007-2013 na realizację projektu inwestycyjnego. W trakcie trwania okresu trwałości projektu doszło do zmian w strukturze właścicielskiej spółki, w wyniku których większość udziałów objęła spółka powiązana z dużym przedsiębiorcą. Organ uznał, że ta zmiana stanowiła znaczącą modyfikację projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, ponieważ doprowadziła do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez duży podmiot, który nie kwalifikowałby się do otrzymania dofinansowania w ramach konkursu skierowanego do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MSP). W konsekwencji organ wydał decyzję o zwrocie otrzymanych środków wraz z odsetkami. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia, niewłaściwe zastosowanie art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006 oraz błędne naliczenie korekty finansowej. Sąd oddalił skargę, uznając, że zmiana struktury własnościowej beneficjenta faktycznie naruszyła zasadę trwałości projektu, a uzyskana korzyść przez duży podmiot była nieuzasadniona. Sąd potwierdził również prawidłowość naliczenia korekty finansowej oraz odniósł się do kwestii przedawnienia, wskazując na pierwszeństwo przepisów unijnych i brak przedawnienia w tej sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, zmiana struktury własnościowej beneficjenta, skutkująca objęciem większościowego pakietu udziałów przez podmiot powiązany z dużym przedsiębiorcą, stanowi znaczącą modyfikację projektu, narusza zasadę trwałości i prowadzi do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez duży podmiot, który nie kwalifikowałby się do otrzymania dofinansowania w ramach konkursu dla MSP.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że zmiana struktury własnościowej beneficjenta, w wyniku której podmiot powiązany z dużym przedsiębiorcą objął większość udziałów, stanowiła zmianę charakteru własności elementu infrastruktury i doprowadziła do sytuacji, w której infrastruktura ta mogła służyć celom dużego przedsiębiorcy, który nie kwalifikowałby się do otrzymania dofinansowania w ramach konkursu dla MSP. Tym samym stwierdzono naruszenie zasady trwałości projektu i uzyskanie nieuzasadnionej korzyści.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dotyczy obowiązku zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur.
rozporządzenie nr 1083/2006 art. 57 § ust. 1 lit. b
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności
Definiuje znaczącą modyfikację projektu, w tym zmianę charakteru własności elementu infrastruktury lub uzyskanie nieuzasadnionej korzyści.
rozporządzenie nr 1083/2006 art. 98 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności
Reguluje kwestię korekt finansowych nakładanych przez państwa członkowskie w związku z nieprawidłowościami.
rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Określa okres przedawnienia w sprawach dotyczących ochrony interesów finansowych UE, wskazując, że w przypadku programów wieloletnich okres ten biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.
rozporządzenie nr 651/2014 art. 2 § ust. 1 załącznika I
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
Definiuje kryteria dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MSP).
rozporządzenie nr 651/2014 art. 3 § ust. 3 załącznika I
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
Definiuje pojęcie przedsiębiorstw powiązanych.
Pomocnicze
rozporządzenie nr 1083/2006 art. 70
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności
Określa odpowiedzialność państw członkowskich za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w tym odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych.
rozporządzenie nr 651/2014 art. 6 § ust. 2 załącznika I
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
Określa sposób ustalania danych dotyczących liczby personelu w przypadku przedsiębiorstw partnerskich lub powiązanych.
uzppr art. 25 § pkt 1
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
Określa rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym.
uzppr art. 26 § ust. 1 pkt 15 i 15a
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
Określa zadania instytucji zarządzającej, w tym odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi i ustalanie korekt finansowych.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy prawa strony do zapoznania się z aktami sprawy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku organu do podjęcia niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku organu do sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób przekonujący.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady praworządności.
k.s.h. art. 494 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Reguluje wstąpienie spółki przejmującej w ogół praw i obowiązków spółki przejmowanej.
o.p. art. 54 § § 1 pkt 3 i 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy terminów wydawania decyzji i naliczania odsetek.
o.p. art. 54 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wyłącza stosowanie art. 54 § 1 pkt 3 i 7, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu.
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy terminu wydania decyzji o zwrocie środków.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy dopuszczenia dowodu z dokumentów.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi.
rozporządzenie nr 1303/2013 art. 152 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Reguluje stosowanie przepisów uchylonego rozporządzenia nr 1083/2006 do pomocy przyznanej na jego podstawie do czasu zamknięcia programu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana struktury własnościowej beneficjenta stanowiła znaczącą modyfikację projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006. Zmiana struktury własnościowej doprowadziła do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez duży podmiot, który nie kwalifikowałby się do otrzymania dofinansowania w ramach konkursu dla MSP. Naruszenie zasady trwałości projektu uzasadnia nałożenie korekty finansowej. W sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia o zwrot środków.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot środków. Niewłaściwe zastosowanie art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, gdyż utrata statusu MSP następuje dopiero po dwóch okresach obrachunkowych. Brak oceny naruszeń pod kątem spowodowania szkody w budżecie UE przy nakładaniu korekty finansowej. Brak koniecznej korekty terminu naliczania odsetek. Nienależyte uwzględnienie charakteru i wagi naruszeń oraz strat finansowych przy określaniu wysokości korekty finansowej.
Godne uwagi sformułowania
zmiana charakteru własności elementu infrastruktury uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny duży przedsiębiorca wykluczony był z udziału w przedmiotowym konkursie korzyść odniesiona w istocie przez [...] była nieuzasadniona okres przedawnienia w przypadku programów wieloletnich biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu
Skład orzekający
Bolesław Stachura
przewodniczący
Joanna Wojciechowska
sprawozdawca
Ewa Wojtysiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących znaczącej modyfikacji projektu, zasady trwałości, korekty finansowej oraz przedawnienia w kontekście funduszy unijnych, zwłaszcza w przypadku zmian własnościowych w spółkach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów rozporządzeń UE i ustawy o finansach publicznych, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych związanych z funduszami UE i zmianami własnościowymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwrotu środków unijnych w wyniku zmian własnościowych w firmach, co jest istotne dla wielu beneficjentów funduszy UE. Wyjaśnia złożone kwestie prawne związane z trwałością projektu i korektami finansowymi.
“Zmiana właściciela projektu unijnego może oznaczać konieczność zwrotu dotacji – jak uniknąć pułapki?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 620/18 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2018-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 605/19 - Wyrok NSA z 2023-04-28
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1870
art. 67 ust. 1 art. 207
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 57
ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 22 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu wraz z odsetkami oddala skargę.
Uzasadnienie
[...], dalej "spółka", złożyła w dniu 30 kwietnia 2012 r. poprawny wniosek o dofinansowanie projektu pod nazwą "Wdrożenie innowacyjnej technologii produkcji w firmie [...] w ramach konkursu
nr [...] skierowanego do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw realizujących projekty inwestycyjne na terenie województwa [...] (zwanego dalej Konkursem) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. na lata 2007-2013 (zwanego dalej RPO WZ).
W dokumentacji aplikacyjnej (punkt C.6 wniosku o dofinansowanie pn. "Cele projektu
i ich zgodność z celami RPO WZ (działania/poddziałania RPO WZ) oraz innymi dokumentami strategicznymi") spółka podała, że nadrzędnym celem projektu jest podnoszenie poziomu konkurencyjności oraz innowacyjności średnich firm poprzez wdrażanie nowych technologii, które umożliwią wytwarzanie znacząco ulepszonych produktów oraz procesów. Ponadto nadmieniono, że przywołany wyżej cel jest zgodny z RPO WZ Poddziałanie 1.1.3, a jednocześnie wpisuje się w cel osi priorytetowej nr [...] RPO WZ, który przewiduje podnoszenie poziomu konkurencyjności i innowacyjności gospodarki regionu oraz wzrost poziomu inwestycji w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw (zwane dalej MSP). Spółka oświadczyła, że jest średnim przedsiębiorstwem.
Uchwałą Zarządu Województwa nr [...] z dnia
7 września 2012 r. przyznano spółce dofinansowanie na realizację Projektu. W wyniku powyższego w dniu 5 listopada 2012 r. wymieniony zawarł z Województwem [...] reprezentowanym przez Zarząd Województwa, pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, zwana dalej uzppr) rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Z. na lata 2007 - 2013 umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację Projektu w ramach Osi priorytetowej
1 "Gospodarka - Innowacje - Technologie", Działanie 1.1 "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje", Poddziałanie 1.1.3 "Inwestycje MSP w nowe technologie" (zwana dalej Umową). Dodatkowo pomiędzy spółką a organem zostały zawarte aneksy do ww. umowy z dnia 5 listopada 2012 r. i z dnia 10 grudnia 2013 r. oraz z dnia 15 października 2015 r.
Umowa określała szczegółowe zasady dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki spółki z tym związane. Zgodnie z jej zapisami organ zobowiązał się do dofinansowania części wydatków kwalifikowanych poniesionych na realizację projektu na podstawie zweryfikowanego poprawnego wniosku o płatność. Spółka natomiast zobowiązała się do realizacji projektu w oparciu o wniosek o dofinansowanie, z należytą starannością, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach RPO WZ oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową jego realizację, a także osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych w przywołanym wniosku (§ 4 ust. 4 umowy). Ponadto, na podstawie § 4 ust. 3 umowy, w przypadku zaistnienia konieczności dokonania zmiany formy działalności spółki, przekształceń własnościowych czy innych zmian miała obowiązek przed dokonaniem tych zmian niezwłocznie powiadomić o tym fakcie organ, po której to czynności organ winien przeprowadzić analizę możliwości dalszej realizacji umowy przez mający ulec zmianie podmiot. W przypadku stwierdzenia braku takiej możliwości umowa miała ulec rozwiązaniu, zaś beneficjent zobowiązany byłby do zwrotu całości dofinansowania.
Spółka zobowiązana była do przestrzegania właściwych przepisów pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego oraz właściwych przepisów prawa polskiego, jak również wszelkich wytycznych do nich, a także obowiązujących odpowiednich reguł, zasad i postanowień wynikających z RPO WZ oraz uszczegółowienia RPO WZ, obowiązujących procedur, wytycznych w tym Wytycznych do monitoringu i kontroli trwałości projektu w ramach RPO WZ (zwane dalej Wytycznymi do monitoringu) jak też informacji organu (§10 ust. 5 umowy).
Spółka zobowiązała się na podstawie § 16 ust. 7 i 8 umowy zobowiązał się do niedokonywania znaczącej modyfikacji Projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE)
nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z dnia 31 lipca 2006 r. ze zm., zwane dalej rozporządzeniem nr 1083/2006), przez które to sformułowanie rozumie się sytuację,
w której w ciągu trzech lat od zakończenia projektu (operacji) zostanie on poddany zasadniczym zmianom:
a) mającym wpływ na jego charakter lub warunki jego realizacji lub powodującym uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny, oraz
b) wynikającym albo ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej.
Pierwotnie termin zakończenia realizacji projektu ustalony był na dzień 31 sierpnia 2013r., jednak w wyniku zawarcia aneksu do umowy z dnia 10 grudnia 2013 r., termin jego zakończenia (finansowego i rzeczowego) ustalono ostatecznie na dzień 28 sierpnia 2013 r. i co za tym idzie ograniczenie w dokonywaniu znaczącej modyfikacji obowiązywać miało do dnia 28 sierpnia 2016 r.
W trakcie trwania przywołanego wyżej okresu beneficjent, realizując obowiązek wynikający z § 4 ust. 3 umowy, pismem z dnia 27 maja 2014 r. poinformował organ
o zamiarze zbycia 16 udziałów (stanowiących 40 % udziałów spółki) przez jednego z jej udziałowców- [...]. Nabywcą udziałów zostać miała spółka wchodząca
w skład polskiej grupy przemysłowej, która łącznie planowała objąć 70 % udziałów
w kapitale zakładowym spółki. Beneficjent oświadczył jednocześnie, iż projekt został
w całości zrealizowany, a planowana zmiana związana ze zbyciem udziałów nie wpłynie na profil działalności spółki. W odpowiedzi organ wskazał, że planowana zmiana polegająca na sprzedaży części udziałów spółki, mimo iż jej majątek nadal pozostanie własnością beneficjenta, doprowadzi do zmiany charakteru własności elementu infrastruktury, a co za tym idzie dojdzie do spełnienia jednej z przesłanek określonych
w lit.b art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr [...] i zobowiązał beneficjenta do przedstawienia odpowiedniej dokumentacji dotyczącej zbycia udziałów spółki w celu ich zweryfikowania. Beneficjent pismem z dnia 18 września 2014 r. zawiadomił organ, dostarczając przy tym niezbędną dokumentację, że w dniu 23 lipca 2014 r. udziały należące do wspólnika spółki - K. M. w liczbie 24, zostały wniesione aportem do podmiotu zagranicznego o nazwie [...]), którego jedynym wspólnikiem jest
[...]. Z kolei w dniu 20 sierpnia 2014 r. [...] nabyło 16 udziałów spółki od jej mniejszościowego wspólnika [...], w wyniku czego wymieniony podmiot stał się jedynym wspólnikiem spółki. W dniu 21 sierpnia 2014 r. natomiast, [...] zbyła na rzecz spółki kapitałowej [...] z siedzibą [...] udziałów [...] stanowiących 70 % jej kapitału zakładowego, stając się przy tym podmiotem dominującym wobec [...]. Organ zobowiązał spółkę do przedłożenia dalszej, szczegółowej dokumentacji dotyczącej sprzedaży udziałów pomiędzy przedstawionymi wyżej podmiotami, jak też nałożyła obowiązek sporządzenia oświadczeń o statusie przedsiębiorstw dotyczących [...].o. oraz [...] za okres 2011 - 2013. Beneficjent pismami z dnia 24 października 2014 r. oraz z dnia 5 grudnia 2014 r. przedłożył stosowne dokumenty, w tym m.in. oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa z dnia
3 grudnia 2014 r. dotyczące [...].o. za rok 2014 w którym wskazano, iż wymieniony podmiot jest mikroprzedsiębiorstwem zgodnie z warunkami określonymi w załączniku nr [...] do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia
6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (zwanego dalej rozporządzeniem
nr 800/2008). Organ podał, że w odniesieniu do lat sprawozdawczych 2014 i 2015 rozporządzenie nr 800/2008 wygasło z dniem 30 czerwca 2014 r., zaś z dniem 1 lipca 2014 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (zwane dalej rozporządzeniem nr 651/2014). Tym samym dla określenia statusu przedsiębiorstwa od dnia wygaśnięcia rozporządzenia nr 800/2008 właściwym będzie rozporządzenie nr 651/2014. Organ podał, że rozpoczęcie obowiązywania rozporządzenia nr 651/2014 w trakcie istnienia obowiązku zachowania trwałości projektu nie wpłynęło na warunki jakie winny być spełnione, aby dane przedsiębiorstwo określone zostało jako mikro, małe, średnie bądź duże przedsiębiorstwo bowiem pozostały one tożsame jak w rozporządzeniu
nr 800/2008.
Beneficjent pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. poinformował organ o przeprowadzonych w dniu 16 grudnia 2014 r. transakcjach płatniczych dotyczących sprzedaży udziałów
w spółce, tj. sprzedaży przez [...].o.:
- 3 udziałów spółki - A. B. stanowiących 0,15 % ogólnej liczby udziałów,
- 10 udziałów spółki - R. D. stanowiących 0,5 % ogólnej liczby udziałów,
- 10 udziałów spółki - R. G. stanowiących 0,5 % ogólnej liczby udziałów.
Beneficjent poinformował jednocześnie, iż powyższe zmiany wspólników nie będą miały wpływu na realizację jego zobowiązań wynikających z umowy, a w szczególności nie wpłyną ani na charakter, ani na warunki realizacji Projektu, a tym samym nie zajdą przesłanki zawarte w lit.a art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr [...], bowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, że zmiana struktury własnościowej spółki przyniosła jej wspólnikom nieuzasadnioną korzyść. W kolejnym piśmie z dnia 2 lutego 2015 r., beneficjent przesłał poprawione oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa z dnia
19 stycznia 2015 r. dotyczące [...].o. za rok 2013 obejmujące jej wszystkie powiązania, w tym ze spółką kapitałową [...] z siedzibą
w W. oraz ze spółką. Beneficjent wskazał, że [...].o. ma status innego przedsiębiorstwa zgodnie z warunkami określonymi w załączniku nr [...] rozporządzenia nr 651/2014. Pismem z dnia 5 marca 2015 r. spółka przekazała kserokopie wymienionych wyżej umów sprzedaży udziałów zawartych w dniu
16 grudnia 2014 r. Następnie, w dniu 19 marca 2015 r. wpłynęło do organu oświadczenie spółki o statusie przedsiębiorstwa z dnia 12 marca 2015 r. dotyczące [...].o. za rok 2014 r., w którym również wskazano,
iż wymieniona spółka kapitałowa posiada status innego przedsiębiorstwa zgodnie
z warunkami określonymi w załączniku nr [...] do rozporządzenia nr [...].
W wyniku złożonego oświadczenia o statusie [...].o., tj. większościowego udziałowca spółki, organ pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. zobowiązał beneficjenta do przedstawienia wyjaśnień, w związku z faktem, iż dane
w nim zawarte, tj. wielkość zatrudnienia, przychody netto ze sprzedaży oraz suma aktywów bilansu wskazują, że omawiana spółka handlowa powinna zostać zakwalifikowana jako średnie przedsiębiorstwo zgodnie z treścią załącznika nr [...] do rozporządzenia nr [...]. Beneficjent pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. przekazał skorygowane oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa z dnia 17 kwietnia 2015 r. dotyczące [...].o., w którym wskazano, że wymieniony podmiot jest średnim przedsiębiorstwem zgodnie z warunkami określonymi
w załączniku nr [...] rozporządzenia nr [...].
Z uwagi na opisane wyżej zmiany w strukturze właścicielskiej spółki, organ pismem z dnia 23 lipca 2015 r. poinformował ją, że wystąpiła jedna z przesłanek określonych w lit.b art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr [...], tj. zmiana charakteru własności elementu infrastruktury. Organ wskazał, że przedmiotowa zmiana struktury własnościowej spółki nie spowodowała zmiany charakteru lub warunków realizacji projektu. Jednakże ze względu na fakt, iż poza wymienionymi przesłankami określonymi w lit.a przywołanej regulacji prawnej, istnieje również przesłanka polegająca na odniesieniu nienależnych (nieuzasadnionych) korzyści, organ stwierdził konieczność poddania jej analizie. W tym celu wezwał beneficjenta do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących ceny udziałów spółki wniesionych aportem do [...]. Beneficjent pismem z dnia 18 sierpnia 2015 r. wskazał, że cena udziałów spółki wynosiła [...] zł i odpowiadała wartości rynkowej tych udziałów wskazanej w uchwale Rady Dyrektorów [...] z dnia 15 lipca 2014 r. Wyjaśnił,
że fakt otrzymania przez spółkę dofinansowania w wyniku zawarcia umowy był czynnikiem nieistotnym w ustalaniu wartości rynkowej omawianych udziałów i tym samym nie miał wpływu na wzrost ich wartości, co w konsekwencji oznacza, iż nie doszło do uzyskania nieuzasadnionej korzyści unormowanej w lit a art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, przez którykolwiek z podmiotów uczestniczących
w przekształceniach własnościowych. Pismem z dnia 29 stycznia 2016 r. beneficjent poinformował, że w dniu 27 stycznia 2016 r. nastąpiło połączenie [...].o. ze spółką, gdzie ta wymieniona jako pierwsza jest spółką przejmującą,
a kolejna spółką przejmowaną. W przywołanym piśmie poinformowano ponadto,
iż zgodnie z art. 494 § 1 i 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.) nastąpiło wstąpienie przez spółkę przejmującą w ogół praw i obowiązków spółki przejmowanej. W wyniku przeniesienia całego majątku spółki na [...].o. nastąpiła zmiana nazwy beneficjenta na nazwę spółki przejmującej, tj. [...].o. Pismem z dnia 1 marca 2016 r. beneficjent poinformował również, że z dniem 29 lutego 2016 r. nastąpiła zmiana nazwy [...].o. na [...]. przy pozostawieniu dotychczasowych danych rejestrowych i adresowych bez zmian, czym zakończono etap zmian organizacyjno-prawnych.
Po przeprowadzonej analizie prawnej przywołanych wyżej okoliczności, tj. m.in. sprzedaży udziałów [...]., statusu nowych udziałowców, organ pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. poinformowała beneficjenta, że zmiana jego struktury własnościowej nie skutkowała wystąpieniem znaczącej modyfikacji projektu
w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006.
W trakcie sporządzenia wyżej przywołanego pisma, tj. w dniu 21 kwietnia 2016 r. do organu wpłynęło kolejno pismo beneficjenta datowane na dzień 29 marca 2016r., w którym poza oświadczeniem, iż wszelkie prawa i obowiązki wynikające z umowy zostaną zachowane, załączono również oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa
z dnia 29 marca 2016 r. dotyczące [...]. (dawniej [...].o.) za rok 2015 r. Spółka wskazała, że wymieniony podmiot jest średnim przedsiębiorstwem, zgodnie z warunkami określonymi w załączniku nr [...] rozporządzenia nr [...].
W odpowiedzi organ pismem z dnia 10 maja 2016 r. poinformował beneficjenta, że wskazane wyżej oświadczenie o statusie [...].o. (obecnie [...].) w zakresie podanej wielkości zatrudnienia jest wypełnione błędnie, przytaczając przy tym podstawy swojego twierdzenia, tj. treść załącznika nr [...] rozporządzenia nr [...].
W wyniku powyższego w dniu 19 maja 2016 r. do organu wpłynęło poprawione oświadczenie o statusie [...]., datowane również na dzień
29 marca 2016 r., zawierające odmienną od poprzedniej informację, że wymieniona jest jednak innym przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr [...] rozporządzenia
nr [...] jak również, iż wielkość zatrudnienia w 2015 roku wyniosła 1. W dniu
8 lipca 2016 r. natomiast beneficjent przekazał dokument dotyczący planu połączenia [...].o. ze [...]. z dnia 18 listopada
2015 r., a następnie w dniu 26 lipca 2016 r. przesłał oświadczenie o statusie [...] (dawniej [...].o.) z dnia 20 lipca 2016 r. za rok 2015, w którym wskazano m.in., że wielkość zatrudnienia wynosiła ogółem 2.913 osób.
Organ pismami z dnia 19 sierpnia 2016 r. oraz z dnia 22 września 2016 r. wezwał beneficjenta do dostarczenia stosownych dokumentów jak również złożenia niezbędnych wyjaśnień. Odpowiadając na powyższe spółka pismami z dnia 30 sierpnia 2016 r. oraz z dnia 29 września 2016 r., 10 października 2016 r., jak również z dnia
8 listopada 2016 r. przesłała obszerną dokumentację wraz ze stosownymi wyjaśnieniami.
Organ pismem z dnia 31 stycznia 2017 r., po zweryfikowaniu zachowania trwałości w projekcie, przedstawiła beneficjentowi swoje stanowisko w sprawie. I tak,
w pierwszej kolejności wskazano, czyniąc to po uwzględnieniu danych udziałowców [...].o., w tym [...].A., że wymieniona spółka kapitałowa ([...] miała status dużego przedsiębiorstwa (zgodnie
z warunkami określonymi w załączniku nr [...] rozporządzenia nr [...]). Podkreślono przy tym, że [...].A., której potencjał warunkował uznaniem [...].o. jako dużego podmiotu, była jej jedynym udziałowcem od momentu zarejestrowania omawianej spółki kapitałowej do dnia połączenia ze [...]. Nadmieniono również, że fakt nabycia przez [...].o. 28 udziałów [...]., stanowiących 70 % udziału w jej kapitale zakładowym był już przedmiotem analizy przez organ, jednakże na jej potrzeby beneficjent przedstawił wówczas oświadczenie o statusie przedsiębiorstwa z dnia
17 kwietnia 2015 r., w którym wymienioną spółkę ([...] zakwalifikowano jako przedsiębiorstwo średnie, tj. spełniające warunki konkursu
w ramach, którego [...]. otrzymała dofinansowanie na realizację projektu. Następstwem czego było wykluczenie ewentualności uzyskania nieuzasadnionej korzyści z związku z włączeniem [...].o. do struktury właścicielskiej [...]. Organ podał, że zmiana struktury własnościowej beneficjenta nie skutkowała wystąpieniem znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr [...]. Tym samym, ustalenie statusu [...].A. jako dużego przedsiębiorstwa, spowodowało iż niezbędnym stało się dokonanie ponownej oceny zmian charakteru własności elementów infrastruktury spółki, w wyniku której [...].o. stała się wobec niej podmiotem dominującym. W związku z powyższym, jak wskazano wyżej, ustalono, że [...].o. w związku z istniejącymi powiązaniami z [...].A. jest również dużym przedsiębiorstwem zgodnie z warunkami określonymi w załączniku nr [...] rozporządzenia nr 651/2014.
Organ stwierdził, że [...].A. uzyskała nieuzasadnioną korzyść wynikającą z otrzymania pomocy publicznej, której inne duże przedsiębiorstwa nie mogłyby uzyskać w ramach konkursu skierowanego do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w wyniku czego stwierdzono wystąpienie znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, co z kolei skutkowało koniecznością nałożenia korekty finansowej zgodnie z art. 98 rozporządzenia Rady nr 1083/2006.
Beneficjent, nie zgadzając się z przedstawionym stanowiskiem organu, pismem
z dnia 14 lutego 2017 r. wskazał, iż nawet jeżeli uznać, iż kwalifikacja statusu [...].o. jako dużego przedsiębiorstwa była właściwa to sam fakt braku możliwości uczestniczenia wymienionej spółki kapitałowej w konkursie nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż doszło do istotnego naruszenia zasady trwałości wyrażonej w art. 57 rozporządzenia nr [...], następstwem czego miałoby być zastosowanie sankcji w postaci nałożenia korekty finansowej. W ocenie spółki, fakt zaangażowania się [...].A. jako pasywnego inwestora poprzez jego spółkę zależną, tj. [...].o. w działalność spółki nie doprowadził do naruszenia zasady regionalnej konkurencyjności, konwergencji i zatrudnienia
w ramach europejskiej współpracy terytorialnej. Pismem z dnia 1 marca 2017 r. organ podtrzymał swoje stanowisko odnośnie naruszenia trwałości projektu, a wcześniej,
tj. pismem z dnia 17 lutego 2017 r. na podstawie art. 207 ust. 8 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm., zwana dalej ufp) wezwał beneficjenta do zwrotu środków w kwocie [...]zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
W związku z faktem, iż beneficjent nie dokonał zwrotu środków w wyznaczonym terminie, z dniem 8 marca 2017 r. organ wszczął wobec spółki postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy. Beneficjent został również poinformowany o możliwości złożenia dowodów, wyjaśnień i zastrzeżeń w sprawie.
Pismem z dnia 27 marca 2017 r., z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, spółka wniosła o przedłużenie terminu do złożenia wyjaśnień i wniosków dowodowych. Organ przychylił się do wniosku stronu i postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. przedłużył przedmiotowe postępowanie administracyjne do dnia 8 maja 2017 r. W dniu 12 kwietnia 2017 r. natomiast pełnomocnik beneficjenta, korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej kpa) zapoznał się
z aktami prowadzonego postępowania administracyjnego. Następnie, pismem z dnia
27 kwietnia 2017 r. wniósł o jak najszybsze zakończenie prowadzonego postępowania, oświadczając jednocześnie, iż reprezentowana przez niego spółka nie będzie składała na tym etapie postępowania żadnych pism procesowych bądź wniosków dowodowych, zastrzegając sobie prawo do ich złożenia w postępowaniu odwoławczym. Ponadto pełnomocnik beneficjenta wskazał, iż po wydaniu decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie zamierza dokonać spłaty środków z zastrzeżeniem żądania ich zwrotu, celem zapobieżenia narastaniu odsetek. Organ pismem z dnia 5 maja
2017 r. poinformował spółkę o zamiarze zakończenia postępowania administracyjnego oraz ponownie pouczyła o prawach wynikających z art. 10 § 1 kpa. Jednocześnie, postanowieniem datowanym na ten sam dzień, z uwagi na przewidziane terminy na zapoznanie się z aktami i umożliwienie wypowiedzenia się do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań, przedłużono przedmiotowe postępowanie administracyjne do dnia 8 czerwca 2017 r.
Organ wydał w dniu 5 czerwca 2017 r. decyzję nr [...], w której orzekł o zwrocie od beneficjenta środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] zawartej w S. w dniu 5 listopada 2012 r. na realizację projektu pn. "Wdrożenie innowacyjnej technologii produkcji w firmie [...]." w kwocie [...]zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi w następujący sposób:
- od kwoty [...]zł od daty przekazania środków, tj. od dnia 17 kwietnia 2013 r. do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej,
- od kwoty [...]zł od daty przekazania środków, tj. od dnia 5 września 2013 r. do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej,
- od kwoty [...]zł od daty przekazania środków, tj. od dnia 3 października 2013 r. do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej,
- od kwoty [...]zł od daty przekazania środków, tj. od dnia 9 kwietnia 2014 r. do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej,
na rachunek bankowy organu w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji o zwrocie.
Organ wskazał, że z godnie z art. 6 ust. 2 załącznika nr [...] rozporządzenia nr 651/2014 w przypadku przedsiębiorstwa mającego przedsiębiorstwo partnerskie lub przedsiębiorstwa powiązane dane, w tym dane dotyczące liczby personelu, określa się na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa lub, jeżeli istnieją, skonsolidowanego sprawozdania finansowego danego przedsiębiorstwa lub skonsolidowanego sprawozdania finansowego innego przedsiębiorstwa, w którym ujęte jest dane przedsiębiorstwo. Dane, o których mowa wyżej, tj. dane przedsiębiorstwa mającego przedsiębiorstwa powiązane, uzupełnia się danymi dotyczącymi każdego przedsiębiorstwa partnerskiego znajdującego się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do danego przedsiębiorstwa. Uzupełnienie danych jest proporcjonalne do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (zależnie od tego, która z tych wartości jest większa). Wszystkie powyższe dane uzupełnia się pełnymi danymi każdego przedsiębiorstwa, które jest bezpośrednio lub pośrednio powiązane z danym przedsiębiorstwem, jeżeli dane te nie zostały podane wcześniej
w ramach skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Pod pojęciem "przedsiębiorstwa powiązanego", zgodnie z art. 3 ust 3 załącznika nr [...] rozporządzenia nr [...], rozumieć należy natomiast m.in. przedsiębiorstwa, w którym jedno przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca, akcjonariusza lub członka (art. 3 ust 3 pkt a), gdzie za powiązanie uznaje się również przedsiębiorstwa, które pozostają w powyżej przywołanym związku za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa (art. 3 ust 3 akapit trzeci załącznika nr [...] rozporządzenia nr [...]).
Organ wskazał, że skoro głównym udziałowcem [...].o. jest [...].A. - duży przedsiębiorca to, w świetle przytoczonych wyżej regulacji prawnych, ustalenie statusu przedsiębiorstwa winno być dokonane w oparciu
o skonsolidowane sprawozdanie spółki dominującej [...] w którym zawarto dane dotyczące wymienionych wyżej jednostek zależnych, tj. [...]. i [...]. I tak, z treści opublikowanego przez [...].A. na stronie internetowej [...] skonsolidowanego sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika, iż poziom przeciętnego zatrudnienia omawianej spółki kapitałowej na koniec 2014 r. wyniósł 2.724 pracowników, zaś na dzień 31 grudnia 2015 poziom ten osiągnął wynik 2.913 pracowników. Organ dokonał porównania przywołanych danych z limitami określonymi w cytowanym wyżej art. 2 ust. 1 załącznika nr [...] rozporządzenia nr 651/2014 i stwierdził, iż w wyniku nabycia udziałów [...]. przez [...].o. beneficjent utracił status średniego przedsiębiorstwa, przekroczono bowiem znacząco maksymalną liczbę pracowników przewidzianych dla kategorii mikro oraz małych i średnich przedsiębiorstw, tj. [...] pracowników.
Organ podał, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła zmiana struktury własnościowej beneficjenta i należy rozważyć spełnienie jednej z przesłanek z lit.a rozporządzenia nr 1083/2006, tj. uzyskania nieuzasadnionej korzyści. Organ zbadał występowanie wymienionej przesłanki zarówno w odniesieniu do beneficjenta, jak
i podmiotów innych niż beneficjent. Organ podał, że dofinansowanie w ramach konkursu mogli otrzymać jedynie przedsiębiorcy należący do kategorii mikro, małych
i średnich przedsiębiorstw. [...].o. jako podmiot zależny od [...].A. poprzez nabycie większościowych udziałów w spółce, doprowadziła do sytuacji, w której infrastruktura wytworzona w ramach projektu stała się przedmiotem kontroli i dominacji dużego przedsiębiorstwa. Tym samym dofinansowanie projektu stanowiące pomoc publiczną w okresie jego trwałości zaczęło służyć interesom i celom dużej, zorganizowanej struktury gospodarczej jaką jest [...].A. Organ stwierdził,
że [...].o. w sposób bezpośredni, natomiast pośrednio [...].A. znalazła się w pozycji ekonomicznie lepszej, niż możliwa do uzyskania przez inne podmioty działające w tych samych warunkach rynkowych. Konsekwencją powyższego jest uzyskanie przez duże przedsiębiorstwo pośredniej korzyści wynikającej
z przyznania pomocy publicznej, którego inni przedsiębiorcy spełniający wymogi dużego przedsiębiorstwa, nie mogliby uzyskać w ramach przedmiotowego konkursu.
Z uwagi na powyższe organ uznał, że korzyść odniesiona przez [...].A. jest nieuzasadniona ponieważ jest nie do pogodzenia z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy UE (w tym z uwzględnieniem przepisów regulujących udzielenie pomocy publicznej) oraz celami dofinansowania.
Organ stwierdził, że spółka swoim działaniem naruszyła obowiązek wynikający § 16 ust. 7 umowy poprzez dokonanie znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu
art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006 przez którą w przedmiotowej sprawie należy rozumieć doprowadzenie do nieuzasadnionej korzyści na rzecz [...].A. wynikającej ze zmiany struktury własnościowej beneficjenta. Organ wskazał, że zmiana w strukturze własnościowej beneficjenta doprowadziła do powstania nieuzasadnionej korzyści i tym samym zasada trwałości projektu nie została zachowana.
Organ podał, że w sprawie wystąpiła rzeczywista szkoda w postaci uzyskania przez [...].A. pośrednio dofinansowania, do otrzymania którego nie kwalifikowałaby się jako duże przedsiębiorstwo w ramach konkursu. Tym samym uzyskane pośrednio przez przywołaną spółkę kapitałową dofinansowanie jest nie do pogodzenia
z warunkami określonymi w umowie, przepisach prawa powszechnie obowiązującego
i procedurami obowiązującymi w ramach RPO WZ, jak i z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy UE oraz celami dofinansowania. Szkodą w tym przypadku są środki finansowe, które nie służą osiągnięciu celu Projektu, powodując nieuzasadnione finansowanie. Przywołane środki nie powinny być zatem ani wykorzystane przez beneficjenta, ani wypłacone z budżetu UE, a winny służyć
w szczególności takim celom jak dążenie do podniesienia poziomu konkurencyjności
i innowacyjności gospodarki regionu, jak i podnoszeniu konkurencyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw realizujących inwestycje na terenie województwa [...]. W przedmiotowej sprawie zatem, w wyniku dokonania znaczącej modyfikacji projektu, doszło do powstania szkody w budżecie UE, gdzie pomiędzy naruszeniem prawa (art. 57 ust. 1 Rozporządzenia nr 1083/2006), a jej wystąpieniem istnieje wykazany wyżej związek przyczynowo - skutkowy. Tym samym spełnione zostały wszystkie warunki, aby stwierdzić, iż omawiane naruszenie stanowiło nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 ust. 7 rozporządzenia nr 1083/2006.
Organ, ustalając wysokość kwoty wymaganej do zwrotu, czyniąc to na podstawie Wytycznych do monitoringu dopuszczających zastosowanie korekty finansowej
w oparciu o art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006, wzięła pod uwagę wszystkie przywołane wyżej okoliczności, w tym naruszenie przez beneficjenta zapisów umowy. Wysokość korekty finansowej została ustalona w oparciu o rodzaj i wagę naruszeń oraz proporcjonalnie do okresu w którym wymieniony dopuścił się znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006. Organ wskazał, że:
1) wartość dofinansowania: [...] zł,
2) okres trwałości projektu: od dnia 28 sierpnia 2013 r. do dnia 28 sierpnia 2016 r.,
tj. 1 096 dni,
3) data wystąpienia znaczącej modyfikacji: 21 sierpnia 2014 r.,
4) liczba dni, w których została zachowana trwałość: od dnia 28 sierpnia 2013 r.
do dnia 20 sierpnia 2014 r., tj. 357 dni,
5) liczba dni pozostała do końca okresu trwałości: od dnia 21 sierpnia 2014 r. do dnia 28 sierpnia 2016 r. tj. 739 dni,
6) kwota korekty finansowej: [...] x [...] zł = [...] zł.
Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i zarzuciła organowi :
1) naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanego dalej: kpa) w związku
z art. 7 kpa, przez niepodjęcie przez organ niezbędnych czynności koniecznych do dokonania pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego warunkującego podjęcie słusznej decyzji,
2) naruszenie art. 8 kpa, przez sporządzenie uzasadnienia podjętej decyzji administracyjnej w sposób nieprzekonujący i niebudzący zaufania, pomimo takiego obowiązku spoczywającego na organie administracyjnym,
3) nieudowodnienie w stopniu uzasadniającym treść przedmiotowej decyzji,
że poprzez objęcie w dniu 21 sierpnia 2014 r. udziałów [...].o., [...] [...].A. pośrednio uzyskała nieuzasadnioną korzyść
w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, a przez to doszło w tej dacie do tak zwanej znaczącej modyfikacji projektu współfinansowanego w wykonaniu umowy
o dofinasowanie na realizację przedmiotowego projektu, że zasadne było nałożenie
w skarżonej decyzji sankcji finansowej na podstawie § 16 ust. 7 i ust. 8 umowy,
tj. naruszenia art. 9 kpa,
4) niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, do oceny faktu sprzedaży udziałów jako naruszenia przepisów prawa, gdyż była to czynność prawna typowa dla przekształceń kapitałowych, a zapisy umowy o dofinansowanie dokonania takiej czynności nie zabraniały (jak też inne przepisy prawa krajowego, bądź unijnego),
5) naruszenie art. 98 pkt 2 rozporządzenia nr 1083/2006, przez zastosowanie tego artykułu w sposób wybiórczy i wyrywkowy, w szczególności nie uwzględnienie w określeniu wysokości środków do zwrotu, charakteru i wagi naruszenia oraz strat finansowych poniesionych przez fundusze (i braku jakiejkolwiek analizy w tym zakresie), a jedynie proporcjonalne zmniejszenie żądanej kwoty do zwrotu
w odniesieniu do kryterium czasu.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i w konsekwencji umorzenie postępowania wobec braku wystąpienia przesłanek dokonania znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006. Ewentualnie w przypadku ponownego stwierdzenia, że do znaczącej modyfikacji projektu jednak doszło, pomiarkowanie (zmniejszenie) żądanej kwoty zwrotu dotacji, przy uwzględnieniu wszystkich kryteriów wymienionych w art. 98 pkt 2 rozporządzenia nr 1083/2006.
Spółka złożyła też wniosek o przeprowadzenie mediacji.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r. organ odmówił przeprowadzenia
w sprawie postępowania mediacyjnego, gdyż na to nie pozwalał charakter sprawy.
Pismem z dnia 14 września 2017 r. spółka wiosła o:
1. przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków:
a) K. O. - pracownika Wydziału Wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Z. - na okoliczność ustalenia w jakim zakresie przed wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej zostały poddane analizie przesłanki wymienione
w art. 98 pkt 2 rozporządzenia nr 1083/2006, w szczególności w zakresie charakteru
i wagi naruszenia oraz strat finansowych poniesionych przez fundusze i wpływu tych elementów na określenie wysokości zwrotu dofinansowania oraz inne okoliczności wynikłe w toku postępowania,
b) W. Ł. - dyrektora Wydziału Wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Z. oraz K. S. - pracownika tego Wydziału, na okoliczność przebiegu spotkania w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Z.
z przedstawicielami spółki 22 lutego 2017 r. i oświadczeń złożonych podczas tego spotkania,
c) K. M. - na okoliczność celu sprzedaży przez [...] udziałów w dniu 21 sierpnia 2014 r. na rzecz [...].o. (której jedynym wspólnikiem był i jest [...].A.) oraz innych okoliczności związanych ze sprzedażą, wykonaniem projektów objętych dofinansowaniem oraz brakiem wpływu sprzedaży udziałów na zachowanie trwałości tych projektów, oraz innych okoliczności wynikłych w toku postępowania,
d) T. M. - P. Zarządu [...].A. - na okoliczność zakupu udziałów w dniu 21 sierpnia 2014 r. przez [...].o. oraz inne okoliczności związane z tą sprzedażą, braku wpływów sprzedaży udziałów na zachowanie trwałości tych projektów, zakresu działalności prowadzonej przez [...].A. oraz inne okoliczności wynikłe w toku postępowania,
e) M. K. - P. Zarządu [...]. - na okoliczność braku wpływu sprzedaży udziałów na zachowanie trwałości tych projektów
i utrzymanie wszystkich parametrów projektu, działalności podmiotów konkurencyjnych do spółki na rynku województwa [...] i braku wpływu sprzedaży udziałów na obniżenie konkurencyjności oraz zdolności inwestycyjnej mikro, małych
i średnich przedsiębiorstw działających w tej samej branży co beneficjent, oraz inne okoliczności wynikłe w toku postępowania,
2. przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
a) zestawienie stanu zatrudnienia w spółce w okresie od 2009r. do 2016 r. - na okoliczność wpływu wykonania projektów objętych dofinansowaniem na wzrost zatrudnienia w spółce oraz utrzymywania się tendencji zwyżkowej w tym zakresie,
a tym samym braku jakiegokolwiek negatywnego wpływu sprzedaży udziałów na aspekt zatrudnienia,
b) zestawienia środków trwałych i wartości niematerialnych, których zakup był
współfinansowany ze środków unijnych w ramach zawartej umowy o dofinansowanie na okoliczność początkowej i aktualnej wartości tych środków,
c) pisemnej informacji Powiatowego Urzędu Pracy w P. na temat stanu bezrobocia w powiecie [...] w okresie 2014 - 2017 w aspekcie wpływu funkcjonowania spółki na jego zmianę oraz działań rekrutacyjnych spółki podejmowanych z powyższym urzędem we wskazanym wyżej okresie,
d) pisemnej informacji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. na temat stanu bezrobocia w powiecie [...] w okresie 2014 - 2017 w aspekcie wpływu funkcjonowania spółki na jego zmianę oraz działań rekrutacyjnych spółki podejmowanych z powyższym urzędem we wskazanym wyżej okresie,
e) opinii [...] w P. (wykonanej na zlecenie Wnioskodawcy) o regionalnym, [...] rynku producentów urządzeń transportu wewnętrznego w latach 2012 - 2017, w kontekście ewentualnych zmian tego rynku będących konsekwencją wejścia kapitałowego [...].A. jako inwestora finansowego do spółki na okoliczność ustalenia czy powyższa sytuacja miała wpływ na warunki działania biznesowego mikro, małych i średnich przedsiębiorstw branżowych, działających w tym okresie w województwie [...].
Pismem z dnia 14 września 2017 r. spółka przedłożyła dokumenty, o których mowa w ww. pkt 2 lit. a-b oraz wnioski o wydanie informacji, o których mowa w pkt 2
lit. c-e. Z przedłożonego zestawienia zatrudnienia spółki w okresie 2009 r. do 2016 r. według stanu na dzień 31 grudnia każdego roku wynika, że zatrudnienie w firmie systematycznie rosło od [...] osób zatrudnionych w 2009 r. do [...] osób w 2016 r. Zestawienie środków trwałych i wartości niematerialnych dotyczących przedmiotowego projektu pokazuje wartość początkową tych środków na poziomie [...] zł
i wartość netto po przeszacowaniu na poziomie [...] zł.
Pismem z dnia 28 września 2017 r. spółka przedłożyła informację z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia 12 września 2017 r. oraz informacje
z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. z dnia 21 września 2017 r. Jednocześnie podała, iż opinię [...] przedłoży niezwłocznie po jej uzyskaniu. Z informacji z dnia 12 września 2017 r. pozyskanej z Powiatowego Urzędu Pracy w P. wynikało, że w latach 2014-2017 sytuacja na rynku pracy
w powiecie [...] ulegała systematycznej poprawie, a w rejestrze urzędu odnotowano spadek liczby bezrobotnych oraz wzrost ofert pracy zgłaszanych przez pracodawców. W latach 2014- 2017 spółka nie zgłaszała do Powiatowego Urzędu Pracy w P. zwolnień grupowych i monitorowanych. Pełnomocnik spółki złożył w Urzędzie informację o stanie zatrudnienia za okres od 2009 r. do 2016 r., która potwierdza ciągły wzrost liczby pracowników zatrudnionych w firmie. Spółka deklaruje wzrost zatrudnienia. W ocenie Urzędu, sytuacja kadrowa firmy i dokonywane w niej zmiany organizacyjne nie miały i nie mają wpływu na sytuację na rynku pracy
w powiecie [...] w kontekście pogorszenia tej sytuacji przez wzrost liczby bezrobotnych. Z kolei w piśmie Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. z dnia
21 września 2017 r. wyrażono przekonanie, iż aktywność spółki miała w latach 2014-2017 istotny i pozytywny wpływ na regionalny i lokalny rynek pracy. Podano, że powiat [...], w którym firma prowadzi działalność, należał w 2014 r. do powiatów dotkniętych najwyższym poziomem bezrobocia rejestrowanego w województwie [...] (28,8 % w styczniu 2014 r.). Jednak już w styczniu 2017 r. stopa bezrobocia dla powiatu wyniosła 18,1 % (w lipcu 14,9 %). Jest to przede wszystkim zasługą działających na terenie powiatu [...] przedsiębiorstw. Działania spółki prowadzą do wzrostu popytu na pracę w powiecie [...]. Ze względu na wykorzystywanie w firmie zaawansowanych technologii niezbędne jest zatrudnianie osób o wysokich kwalifikacjach, a także podnoszenie kwalifikacji wśród już zatrudnionych oraz u osób, które znajdują się u progu wejścia na rynek pracy.
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2018 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków: K. O., W. Ł., K. S. oraz dopuścił przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: K. M., T. M., M. K., a także dopuściła przeprowadzenie dowodu z dokumentów: zestawienie stanu zatrudnienia w spółce w okresie od 2009 r. do 2016 r., zestawienia środków trwałych i wartości niematerialnych, których zakup był współfinansowany ze środków unijnych w ramach przedmiotowej umowy na dofinansowanie, pisemnej informacji Powiatowego Urzędu Pracy w P. na temat stanu bezrobocia w powiecie [...] w okresie 2014 - 2017, pisemnej informacji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. na temat stanu bezrobocia w powiecie [...] w okresie 2014 - 2017.
Spółka przedłożyła pismem z dnia 29 grudnia 2017 r. (wpływ do Wydziału Wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Z. dnia 11 stycznia 2018 r.) opinię [...] w P. na temat skutków wejścia kapitałowego [...].A. do spółki i wpływu na konkurencyjność działania spółki w latach 2014-2017.
W konkluzji opinii wskazano, że zmiany kapitałowe i transakcja nabycia udziałów
w spółce przez [...].A. w 2014 r, który był jedynym wspólnikiem (właścicielem) spółki dominującej [...].o., pozostawała bez wpływu na działalność prowadzoną w analizowanym okresie przez spółkę. Po nabyciu udziałów przez [...].A. plany rozwojowe spółki nie uległy zmianie i spółka bez zakłóceń kontynuowała wdrażanie wcześniej przyjętej strategii. Strategia innowacyjnego rozwoju produktów, technologii produkcyjnych i projektowych spółki, a także rozwoju polityki sprzedaży i ekspansji na rynki europejskie, była realizowana w oparciu o rosnące przychody ze sprzedaży, akumulowany zysk oraz kredyty z instytucji finansowych, bez innego zewnętrznego zasilania kapitałowego. Przychody przedsiębiorstwa w latach 2011-2016 charakteryzował stabilny liniowy trend rosnący i brak symptomów uzyskania nieuzasadnionych korzyści rynkowych w branżowym otoczeniu konkurencyjnym spółki, w okresie zmian kapitałowych przedsiębiorstwa w latach 2014-2016. Nie stwierdzono inwestycji zwiększających kapitał własny spółki i wprowadzenie dodatkowego kapitału, który wspierałby intensyfikację działań rynkowych oraz rozwój zasobów produkcyjnych przedsiębiorstwa. Poziom ponoszonych kosztów układał się odpowiednio do wielkości
i wartości realizowanych projektów i osiąganych przychodów ze sprzedaży, wskazując na brak podejmowania intensywnych działań w celu osiągnięcia dominującej pozycji na rynku. Strategia innowacyjnego rozwoju produktów nie zmieniła się w wyniku zmian kapitałowych w spółce. Zarząd oparł strategię konkurencyjności na budowaniu przewagi kapitałem wiedzy (know-how) oraz rozwijając innowacyjne technologie i zasoby produkcji. Zatrudnienie zwiększano odpowiednio do trendów rozwoju rynku i potrzeb realizowanych projektów. Potrzeby zatrudnienia specjalistów wynikały także z realizacji strategii sprzedaży i obsługi klienta na konkurencyjnym rynku UE, indywidualizowanej
i dedykowanej produkcji, a także działań marketingowych, komunikacji rynkowej
i dystrybucji produktów na rynki całej [...] Spadek wartości aktywów trwałych
w 2014 r. i generalnie ich liniowy wzrost w latach 2011-2016 w realizacji strategii rozwoju automatycznych systemów transportu wewnętrznego i intralogistyki, wskazuje na brak podejmowania intensywnych działań w celu osiągnięcia dominującej pozycji na rynku. Wyklucza także dokapitalizowanie rozwoju zasobów konkurencyjnych spółki
w okresie jej zmian kapitałowych. Rynek automatycznych systemów transportu wewnętrznego w Polsce w latach 2013-2017 był jednym z najszybciej się rozwijających rynków w Polsce i nadal jest nienasycony, był też drugim największym rynkiem
w [...]. Zmiany kapitałowe w spółce związane z wejściem spółki [...].A. na tak dynamicznie rozwijającym się rynku zarówno w Polce jak i [...] nie wpłynęły na dominującą pozycję przedsiębiorstwa na rynku województwa [...], nie miały szans go zdominować, a wręcz ich skutki nie zostały zauważone
w branżowym otoczeniu konkurencyjnym systemów transportu wewnętrznego
i intralogistyki w Polsce i w [...].
Pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. spółka złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka D. M. - P. Zarządu [...].A. do dnia
30 czerwca 2016 r., na okoliczność celu zakupu udziałów w dniu 21 sierpnia 2014 r. przez [...].o. (której jedynym wspólnikiem był i jest [...].A.) oraz innych okoliczności związanych z tą sprzedażą, braku wpływu sprzedaży udziałów na zachowanie trwałości projektu, zakresu działalności prowadzonej przez [...].A. oraz innych okoliczności wynikłych w toku postępowania.
W postanowieniu z dnia 7 lutego 2018 r. organ uznał za zasadne przeprowadzenie dowodu z przedłożonej pismem z dnia 29 grudnia 2017 r. opinii [...] w P. na temat skutków wejścia kapitałowego [...].A. do spółki i wpływu na konkurencyjność jej działania w latach 2014-2017 oraz dowodu z zeznań świadka D. M..
Organ pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. poinformowała spółkę o zamiarze zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie oraz pouczyła o prawach wynikających z art. 10 § 1 kpa.
Zgodnie z art. 70 rozporządzenia nr 1083/2006, państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę,
w szczególności za pomocą następujących działań: a) zapewnienia, że systemy zarządzania i kontroli programów operacyjnych są ustanowione zgodnie z art. 58-62
i że funkcjonują skutecznie; b) zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami
z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco o przebiegu postępowań (...). W przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych Beneficjentom, państwa członkowskie odpowiadają za zwrot utraconych kwot do budżetu ogólnego UE, jeżeli zostanie stwierdzone, że straty powstały z jego winy lub w wyniku niedbalstwa z jego strony.
Organ wskazał, że powołane rozporządzenie reguluje także procedury odzyskiwania środków wypłaconych z funduszy unijnych, w tym kwestie korekt finansowych, do których dokonywania zobowiązane są państwa członkowskie. W myśl art. 98 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Ponadto, państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze (art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006).
Organ podał, że przez nieprawidłowość należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego (art. 2 pkt 7 w/w rozporządzenia nr 1083/2006). Zarówno Komisja Europejska jak również ETS przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego.
Za nieprawidłowość należy w związku z tym uznać zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2017 r. poz. 1376 ze zm., dalej "uzppr"), do zadań instytucji zarządzającej należy m.in. odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych oraz ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia
nr 1083/2006.
Stosownie do art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 poz. 2077, dalej "ufp"), w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Organ podał, że realizując projekt beneficjent zobowiązany był czynić to zgodnie z umową o dofinansowanie oraz przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Beneficjent w myśl § 16 ust. 7 i 8 umowy o dofinansowanie zobowiązał się do niedokonywania znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia
nr 1083/2006 przez okres trzech od jego zakończenia, tj. do dnia 28 sierpnia 2016 r. Również w Wytycznych dla Wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie projektu w ramach RPO WZ dla konkursu nr [...] (zwanych dalej: Wytycznymi), stanowiących zbiór informacji niezbędnych do prawidłowego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej składanej przez przedsiębiorców ubiegających się o dofinansowanie, wskazano, że każdy wnioskodawca ubiegający się
o dofinansowanie winien zapewnić trwałość projektu w terminie trzech lat od zakończenia realizacji projektu, tj. nie dokonywać w nim zasadniczych modyfikacji.
Organ wskazał, że znacząca modyfikacja projektu oznacza poddanie projektu zmianom mającym wpływ na jego charakter lub warunki realizacji, bądź też takim które powodują uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny. Przy czym owe zmiany winny wynikać albo ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej.
Organ podał, że w niniejszej sprawie naruszenie zasady trwałości projektu należało rozpatrywać pod kątem możliwości wpływu zmiany charakteru własności elementu infrastruktury na uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo. Przesłanka zmiany charakteru własności powinna być interpretowana w sposób formalny, jako każda podmiotowa zmiana własności wytworzonego majątku. Za zmianę charakteru własności natomiast uznaje się jej prawne przeniesienie na inny podmiot. Przeniesienie własności dokonuje się na mocy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania lub innej umowy, której skutkiem jest przeniesienie prawa własności.
W odniesieniu do omawianego pojęcia, wskazać należy, że jego interpretacja została określona w podręczniku Ministerstwa Rozwoju Regionalnego (obecnie Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju, zwane dalej: MIR) pn. "Zagadnienie zachowania trwałości projektu współfinansowanego z funduszy europejskich" z marca 2012 r. (zwanym dalej: Podręcznikiem), gdzie wskazano, iż zmiany charakteru infrastruktury należy traktować możliwie szeroko zarówno w prawie krajowym jak i unijnym. Organ podał, że pojęcie to odnosi się także do przekształceń polegających na zmianach w strukturze własnościowej określonego podmiotu, w tym na zmianach struktury udziałów w spółce
i zmianie struktury akcjonariatu w spółce akcyjnej. Ponadto przedmiotowe pojęcie nie ogranicza się wyłącznie do przeniesienia własności z podmiotu publicznego na prywatny, ale zmianą charakteru własności może być także przeniesienie własności
z podmiotu publicznego na publiczny czy z prywatnego na prywatny - zarówno
w pełnym zakresie jak i poprzez obejmowanie udziałów. W analizowanej sprawie bezspornym pozostaje fakt, iż doszło do nabycia przez [...].o., tj. spółkę przejmującą, 70 % udziałów w kapitale zakładowym spółce w trakcie trwania okresu trwałości projektu, tj. w dniu 21 sierpnia 2014 r. Tym samym doszło do zmiany charakteru własności elementu infrastruktury poprzez wspomniane przekształcenie
w strukturze własnościowej beneficjenta, a więc spełniona została jedna z przesłanek
z art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006.
Organ podał, że zgodnie z Wytycznymi dofinansowanie w ramach konkursu
nr [...] mogli otrzymać jedynie przedsiębiorcy należący do kategorii mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MSP). Organ wskazał, że podmioty MSP muszą spełniać wymogi dotyczące zachowania odpowiedniego pułapu zatrudnienia oraz pułapów finansowych określających kategorię przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 2 ust. 1 załącznika nr [...] rozporządzenia nr 651/2014, do kategorii mikro oraz małych
i średnich przedsiębiorstw należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż [...] pracowników i których roczny obrót nie przekracza [...] [...], lub roczna suma bilansowa nie przekracza [...] euro. Stosownie do art. 6 ust. 2 załącznika nr [...] rozporządzenia nr 651/2014 w przypadku przedsiębiorstwa mającego przedsiębiorstwo partnerskie lub przedsiębiorstwa powiązane dane, w tym dane dotyczące liczby personelu, określa się na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa lub, jeżeli istnieją, skonsolidowanego sprawozdania finansowego danego przedsiębiorstwa lub skonsolidowanego sprawozdania finansowego innego przedsiębiorstwa, w którym ujęte jest dane przedsiębiorstwo. Dane, o których mowa wyżej, tj. dane przedsiębiorstwa mającego przedsiębiorstwa powiązane, uzupełnia się danymi dotyczącymi każdego przedsiębiorstwa partnerskiego znajdującego się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do danego przedsiębiorstwa. Uzupełnienie danych jest proporcjonalne do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (zależnie od tego, która z tych wartości jest większa). Wszystkie powyższe dane uzupełnia się pełnymi danymi każdego przedsiębiorstwa, które jest bezpośrednio lub pośrednio powiązane z danym przedsiębiorstwem, jeżeli dane te nie zostały podane wcześniej w ramach skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Pod pojęciem "przedsiębiorstw powiązanych", zgodnie z art. 3 ust 3 załącznika nr [...] rozporządzenia nr 651/2014, rozumieć należy natomiast m.in. przedsiębiorstwa, w którym jedno przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca, akcjonariusza lub członka (art. 3 ust 3 pkt a), gdzie za powiązanie uznaje się również przedsiębiorstwa, które pozostają w powyżej przywołanym związku za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa (art. 3 ust 3 akapit trzeci załącznika nr [...] rozporządzenia nr 651/2014). W związku z faktem,
iż głównym udziałowcem [...].o. jest [...].A. - duży przedsiębiorca to, w świetle wspomnianych powyżej regulacji prawnych, ustalenie statusu przedsiębiorstwa dokonano w oparciu o skonsolidowane sprawozdanie spółki dominującej [...].), w którym zawarto dane dotyczące jednostek zależnych,
tj. [...].o. i [...]. Odnosząc powyższe dane do limitów określonych w art. 2 ust. 1 załącznika nr [...] rozporządzenia nr [...] organ stwierdził, że w wyniku nabycia udziałów [...]. przez [...].o. beneficjent utracił status średniego przedsiębiorstwa, przekroczono bowiem znacząco maksymalną liczbę pracowników przewidzianych dla kategorii mikro oraz małych i średnich przedsiębiorstw, tj. [...] pracowników. Zaś
w ramach przedmiotowego konkursu dofinansowanie mogli otrzymać jedynie przedsiębiorcy należący do kategorii mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Duży przedsiębiorca nie mógłby otrzymać dofinansowania w ramach tego konkursu.
Organ stwierdził, że [...].A. będąca głównym udziałowcem [...].o., która nabyła udziały spółce, uzyskała korzyść, gdyż zgodnie
z Wytycznymi dofinansowanie w ramach przedmiotowego konkursu mogli otrzymać jedynie przedsiębiorcy należący do kategorii MSP. Poprzez nabycie udziałów w spółce doszło w konsekwencji do dofinansowania dużego przedsiębiorcy jakim jest spółka [...].A., która nie uzyskałby dofinansowania w ramach w/w konkursu nie spełniała bowiem formalnego kryterium podmiotowego, tj. statusu MSP. Należało więc uznać,
iż [...].A. znalazła się w pozycji ekonomicznie lepszej niż możliwa do uzyskania przez inne podmioty działające w tych samych warunkach rynkowych.
Korzyść odniesiona przez [...].A. jest nieuzasadniona, albowiem jest nie do pogodzenia z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie funduszy oraz celami dofinansowania. Organ podkreślił, że spółka, otrzymując dofinansowanie uzyskała pomoc, niewymagającą od niej ekwiwalentu, poprzez przysporzenie o charakterze nierynkowym przyznane na zasadach i w wysokości takiej, jakiej w relacjach handlowych nie mogłaby otrzymać [...]. Powyższe doprowadziło do sytuacji, w której spółka udostępniła niejako korzyści wynikające z udzielonego jej dofinansowania. Dofinansowanie podmiotu niebędącego takim przedsiębiorstwem byłoby zaprzeczeniem istoty konkursu skierowanego do MSP, a zarazem nierównym traktowaniem wnioskodawców. Spółka [...].A. posiadająca status dużego przedsiębiorstwa, nie. byłaby uprawiona, ani do ubiegania się o wsparcie finansowe
w ramach przedmiotowego konkursu, ani tym bardziej do uzyskania przedmiotowego dofinansowania, które otrzymała pierwotnie spółka. Beneficjent dopuścił się naruszenia procedur obowiązujących w ramach RPO WZ przywołanych w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, wykorzystując środki niezgodnie z procedurami - dokonując znaczącej modyfikacji projektu, beneficjent naraził budżet UE na szkodę. Środki, które otrzymał beneficjent nie powinny być ani wykorzystane przez niego, ani wypłacone z budżetu UE. Wskazać trzeba, że celem Poddziałania 1.1.3 było wspieranie projektów podnoszących konkurencyjność oraz innowacyjność mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez wdrażanie w przedsiębiorstwie innowacyjnych technologii. Organ podał,
że dofinansowanie podmiotu nie działającego w tym sektorze jest zaprzeczeniem istoty konkursu, w ramach którego beneficjent składał wniosek aplikacyjny i nierównym traktowaniem wnioskodawców. Wystąpienie nieprawidłowości w projekcie, na co wskazywano we wcześniejszej części uzasadnienia, skutkuje nałożeniem korekty finansowej. Korektę należy zastosować proporcjonalnie do charakteru i wagi naruszenia oraz proporcjonalnie do strat finansowych. Wysokość korekty powinna również uwzględniać, w jakim stopniu beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania inwestycji przez okres 3 lat, gdyż taki termin obowiązuje beneficjenta będącego MSP. Organ podał, że zgodnie z art. 98 pkt 2 rozporządzenia nr 1083/2006, wysokość korekty została wyliczona proporcjonalnie do charakteru i wagi naruszenia oraz w stosunku do okresu w którym beneficjent dopuścił się znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006. Organ wskazał, że zakupiona w ramach projektu infrastruktura mogła służyć interesom i celom dużego przedsiębiorcy, który nie spełniał kryterium podmiotowego konkursu. Organ uznał, że waga naruszenia była znacząca, zaś środki publiczne przeznaczone na wykonywanie projektów realizowanych w ramach programów finansowych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami, a także ściśle z celem, na który zostały przekazane. Środki te były wydatkami, które podlegają szczególnym zasadom rozliczania. Beneficjent dofinansowania przeznaczonego na realizację konkretnego zadania wskazanego umową ma obowiązek jego rozliczenia w zakresie finansowym
i rzeczowym oraz zwrotu w określonych sytuacjach. W przypadku udzielenia dotacji ze środków publicznych nie dochodzi do zmiany jej statusu ze środków publicznych na wartość prywatną i tym samym beneficjent nie włada nią bez ograniczeń jak właściciel, a może ją jedynie wykorzystać w sposób ściśle określony przepisami prawa.
W przeciwnym razie zobowiązany będzie do ich zwrotu w oparciu o art. 207 ufp. Organ wskazał, że podnoszona przez spółkę okoliczność, [...] inwestorem pasywnym nie miała znaczenia w sprawie, gdyż zasada trwałości projektu nie została zachowana. Bez znaczenia pozostawał fakt, iż wycena nabywanych udziałów opierała się na metodzie dochodowej i wartość urządzeń nabytych z dofinansowania nie była brana pod uwagę przy wycenie. Ponadto, że dochody beneficjenta zostały wypracowane również dzięki znajdującej się na terenie jego przedsiębiorstwa infrastrukturze.
Organ podkreślił, że zarzutem kierowanym względem spółki było naruszenie trwałości projektu nie zaś niezrealizowanie wskaźników projektu. Organ wskazał, że korekta finansowa została wyliczona z uwzględnieniem długości okresu w którym beneficjent nie dokonał znaczącej modyfikacji projektu liczonego proporcjonalnie do okresu wymaganego umową o dofinansowanie trwałości projektu, a zatem zastosowano zasadę proporcjonalności i tym samym dokonano miarkowania korekty. Znacząca waga naruszenia jakiego dopuścił się beneficjent, zdaniem organu, nie pozwalała na preferencyjne traktowanie spółki. Organ wziął pod uwagę charakter i wagę naruszenia jakiego dopuścił się beneficjent lecz uznał, że poza wspomnianym zmniejszeniem korekty z uwagi na okres w jakim beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania okresu trwałości, nie wystąpiły żadne inne okoliczności pozwalające na jej dodatkowe pomniejszenie. Organ, wymierzając korektę finansową rozważył zatem wszystkie okoliczności wskazane w art. 98 pkt 2 rozporządzenia nr 1083/2006 i dokonał miarkowania korekty finansowej.
Organ podał, że już we wniosku o dofinansowanie wnioskodawca wskazał, iż na poziomie produktu celem projektu są zakupy 11 szt. środków trwałych i 3 szt. wartości niematerialnych i prawnych, które przyczynią się do wdrożenia innowacyjnej linii technologicznej dla podniesienia konkurencyjności, innowacyjności i jakości oferowanych usług, przy użyciu wysokoefektywnych, w pełni zautomatyzowanych urządzeń do obróbki elementów metalowych. Wskazano, że projekt ze względu na stopień technologicznego zaawansowania urządzeń, które zostaną zakupione w wyniku jego realizacji, wypełnia założenia RPO WZ w zakresie podnoszenia poziomu konkurencyjności oraz innowacyjności średnich firm poprzez wdrażanie nowych technologii, które umożliwią wytwarzanie znacząco ulepszonych produktów, procesów
i nie są stosowane na świecie dłużej niż 5 lat. Zatem jako cel nadrzędny projektu wskazano podnoszenie poziomu konkurencyjności oraz innowacyjności średnich firm poprzez wdrażanie nowych technologii, które umożliwią wytwarzanie znacząco ulepszonych produktów, procesów i nie są stosowane na świecie dłużej niż 5 lat. Powyższy cel miał się wpisywać w cel osi priorytetowej nr 1 RPO WZ, który przewiduje podnoszenie poziomu konkurencyjności i innowacyjności gospodarki regionu, wzrostu poziomu inwestycji w sektorze MSP. Jak wynikało z powyższego realizacja projektu przyczyniła się do podniesienia konkurencyjności przedsiębiorstwa. Powyższe nie sprzeciwia się twierdzeniom zawartym w opinii [...],
że spółka już w 2013 r. posiadała rozpoznawalną markę systemów automatyzacji transportu wewnętrznego i logistyki wewnętrznej i do czasu wejścia kapitałowego [...].A. w 2014 r. spółka realizowała stabilną ukształtowaną strategię rozwoju. Organ podkreślił, że wdrożenie innowacyjnej linii technologicznej do czego doszło
w wyniku współfinansowania projektu ową konkurencyjność przedsiębiorstwa podniosło, zaś na skutek nabycia większościowych udziałów w spółce przez podmiot nie należący do kategorii MSP, doszło do sytuacji, w której infrastruktura wytworzona
w ramach projektu stała się przedmiotem kontroli i dominacji dużego przedsiębiorstwa. Tym samym dofinansowanie projektu w okresie jego trwałości mogło służyć interesom
i celom dużej, zorganizowanej struktury gospodarczej jaką jest [...].A. Organ stwierdził, że [...].A. znalazła się w pozycji ekonomicznie lepszej niż możliwa do uzyskania przez inne podmioty działające w tych samych warunkach rynkowych. Inni przedsiębiorcy spełniający wymogi dużego przedsiębiorstwa nie mogliby bowiem uzyskać pomocy w ramach konkursu nr [...] Tym samym korzyść odniesiona przez [...].A. była nieuzasadniona. Celem osi priorytetowej nr [...] było podnoszenie poziomu konkurencyjności i innowacyjności gospodarki regionu oraz wzrost poziomu inwestycji, jednakże w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw.
Spółka w dniu 10 lipca 2018 r. zwróciła żądaną kwotę wraz z odsetkami przez organ (segregator nr [...] akt administracyjnych).
Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2018, poz. 800) dalej "o.p.", związku z art. 67 ust. 1 w związku z art. 60 pkt 6 ufp, polegające na wydaniu w dniu
22 czerwca 2018 r. ostatecznej decyzji o zwrocie przez skarżącą środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. na lata 2007-2013 na podstawie przedmiotowej umowy w kwocie [...]zł. wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, pomimo tego, iż decyzja ta mogła być najpóźniej wydana w dniu 31 grudnia
2017 roku;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art 57 rozporządzenia nr 1083/2006, polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu i przyjęcie, że projekt realizowany przez skarżącą na podstawie umowy o dofinansowanie został poddany zasadniczym modyfikacjom w okresie obowiązywania zasady trwałości projektu z uwagi na fakt, że w wyniku przekształceń własnościowych jedynym udziałowcem skarżącej jako beneficjenta środków europejskich stał się podmiot, który w wyniku własnych przekształceń własnościowych uzyskał status dużego przedsiębiorstwa, podczas gdy utrata statusu średniego przedsiębiorstwa zgodnie z rozporządzeniem nr 800/2008 następuje tylko wówczas, gdy zjawisko przekroczenia lub spadku poniżej wymaganych dla tych przedsiębiorstw progów zatrudnienia i pułapów finansowych powtórzy się w ciągu 2 następujących po sobie okresów obrachunkowych, co nastąpiłoby już poza okresem trwałości projektu;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 7 oraz art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006, polegające na automatycznym zastosowaniu korekty finansowej
i nałożeniu obowiązku zwrotu środków unijnych pomimo braku oceny ujawnionych ewentualnie naruszeń pod kątem spowodowania lub możliwości spowodowania szkody w budżecie ogólnym UE;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 54 § 1 pkt 3 o.p. w związku z art. 67
ust. 1 w związku z art. 60 pkt 6 upf , polegające na braku koniecznej korekty terminu, do którego nalicza się odsetki określone jak dla zaległości podatkowych o okres od dnia 22 sierpnia 2017 r. do dnia 27 czerwca 2018 r., co daje kwotę
w wysokości [...] zł. pomimo tego, że decyzja po rozpatrzeniu wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy złożoną przez skarżącą nie została wydana
w terminie dwóch miesięcy, a Zarząd Województwa nie wykazał aby do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu;
5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 207 ust. 9 ufp w związku z art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006, polegające na nienależytym uwzględnieniu charakteru i wagi nieprawidłowości oraz strat finansowych poniesionych przez fundusze przy określeniu korekty finansowej, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania nieadekwatne metody proporcjonalnej.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i ustosunkował się do zarzutów skargi. Wskazał, że w sprawie nie doszło do przedawnienia powołując się na przepisy rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.
w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312
z 23.12.1995, s. 1), dalej "rozporządzenia nr 2988/95". Organ podał, że zgodnie
z art. 54 § 2 o.p., przepisu, art. 54 § 1 pkt 3 i 7 o.p. nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie organu, taka sytuacja nastąpiła
w sprawie.
Na rozprawie pełnomocnik spółki złożył na piśmie treść wystąpienia ustnego jako załącznik do protokołu.
Pełnomocnik organu złożył pismo Komisji Europejskiej o zamknięciu Programu Operacyjnego Województwa Z. 2007-2013.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302), dalej "p.p.s.a", dopuścił dowód z powyższego pisma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:
Spór w sprawie dotyczy zasadności zwrotu pobranych środków unijnych przez spółkę.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 ufp, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii przedawnienia.
Wskazać należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 207 § 9 u.f.p. jest decyzja określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 Jest ona poprzedzona wezwaniem do dobrowolnego zwrotu środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które m. in. wykorzystane zostały
z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 (art. 207 ust. 8). Zgodnie z art. 207 ust. 10 ufp, decyzji o której mowa w ust. 9 nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem. Powyższe zapisy wskazują więc na deklaratoryjny charakter tej decyzji. Pogląd ten był już wielokrotnie prezentowany przez sądy administracyjne, choćby w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 4503/16, w którego uzasadnieniu stwierdzono: "Z treści przepisu wynika jednoznacznie, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur, bądź pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są środkami nienależnymi już z chwilą ich przekazania beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Decyzja taka ma więc charakter deklaratoryjny, gdyż obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa".
Stosownie do art. 67 ust. 1 ufp, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23, 868, 996 i 1579) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Podkreślić należy, że ustawa o finansach publicznych do dnia 2 września 2017 r. nie zawierała regulacji związanych z przedawnieniem prawa zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
Zgodnie z przepisem art. 60 ust. 1 ufp środkami publicznymi stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym
są w szczególności należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.
Wskazać należy, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na uwzględnianiu indywidualnych odmienności, specyfiki i charakterystyki rozwiązań prawnych, do których, albo wespół z którymi, przepisy te z woli prawodawcy mają być stosowane. Prawo nie stanowi wówczas w regulacjach określonych instytucji pewnych przepisów, ale odsyła do innych, już obowiązujących zapisów prawnych, uznając, że te drugie, w obszarze pierwszych, mogą być odpowiednio stosowane. Inaczej rzecz ujmując – odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że unormowań stosowanych odpowiednio nie można przenosić w sposób "mechaniczny", bez uwzględnienia specyfiki i charakteru określonego obszaru prawnego, w jakim działa organ stosujący prawo (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013 r. o sygn. akt II FSK 2877/11). Odpowiednie stosowanie przepisów może oznaczać zatem stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami, a w pewnych okolicznościach może w ogóle wykluczać ich stosowanie. Ponadto, podkreślić należy, że zwrot środków unijnych musi pozostawać
w zgodzie z regulacjami prawa unijnego, w stosunku do których istnieje pierwszeństwo w ich stosowaniu.
W prawodawstwie unijnym definicja nieprawidłowości obejmuje jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, powodujące lub mogące spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE przez finansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Przypomnieć należy, że środki z funduszy europejskich przyznawane były, w okresie zawierania i realizacji przedmiotowej umowy o dofinasowanie projektu, w oparciu
o przepisy uzppr. Ustawa ta uwzględnia zasady określone w wówczas obowiązującym rozporządzeniu nr 1083/2006.
Zgodnie zaś z art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006 organ odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami. Stosownie do art. 70 ww. rozporządzenia, państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w tym są odpowiedzialne za odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco
o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych.
Do najistotniejszych aktów ukierunkowanych na ochronę interesów finansowych Unii Europejskiej należy rozporządzenie nr 2988/95.
Zgodnie z motywem 3 tego rozporządzenia: "szczegółowe zasady regulujące zdecentralizowane zarządzanie oraz monitorowanie wykorzystywania środków podlegają szczegółowym przepisom, które są zróżnicowane w zależności od dziedziny polityki Wspólnoty; we wszystkich dziedzinach należy przeciwstawiać się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Unii." W motywie 5 tego rozporządzenia wskazano, że: "nieprawidłowe postępowanie oraz środki administracyjne i kary odnoszące się do tego postępowania są przewidziane w zasadach sektorowych".
Na gruncie polskiego prawa regulacja procedur, o których mowa w art. 2 ust. 4 rozporządzenia nr 2988/95, a w konsekwencji tego wynikający z art. 70 rozporządzenia nr 1083/2006 obowiązek odzyskiwania kwot wypłaconych w związku
z nieprawidłowościami zdefiniowanymi w art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 - realizowany jest na podstawie przepisów ufp.
Wskazać należy, że art. 207 ust. 1 ufp, nie używa terminu "nieprawidłowości", lecz terminów – "wykorzystanie niegodnie z przeznaczeniem", "wykorzystanie
z naruszeniem procedur", "pobranie nienależnie lub w nadmiernej wysokości." W ocenie Sądu, zastosowane nazewnictwo nie zmienia jednak faktu, że zdarzenia określone
w art. 207 ust. 1 ufp są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu Unii, w celu usuwania nieprawidłowości w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego rozporządzenia. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami Unii i ochronę jej interesów finansowych, a konsekwentnie do tego, terminy użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 ufp powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości"
w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, jak też art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.
W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.
Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.
Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego.
Na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2.
Z treści wymienionego przepisu wynika, że początek biegu terminu przedawnienia związany jest z samym zdarzeniem, zaistnienia nieprawidłowości.
Nie ma on związku z okolicznością kiedy organ się o tym dowiedział. Organ jest zobligowany do starannego działania i prowadzenia czynności kontrolnych mających za zadanie niedopuszczenia do zaistnienia takiej sytuacji. Mimo regulacji zawartej w ust. 3 wymienionego przepisu, polski ustawodawca dopiero w dniu 2 września 2017r. uregulował kwestię przedawnienia.
Zdaniem Sądu, w sprawie należało zastosować art. 3 rozporządzenia nr 2988/95, bowiem początek biegu terminu przedawnienia jest tam wprost określony. Przemawia za tym okoliczność dotycząca pewności prawa i zaufania do organów państwa. Ustanowienie instytucji przedawnienia wynika z zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i jest przejawem zasady bezpieczeństwa prawnego. Jednym z przejawów bezpieczeństwa prawnego jest stabilizacja sytuacji prawnej jednostki, przekładająca się w efekcie na stabilizację sytuacji stosunków społecznych. Z art. 2 Konstytucji RP, wynika tym samym obowiązek ustawodawcy ukształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu – wraz z upływem czasu – stanu niepewności (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt P 41/10 pkt 3.3, LEX nr 1166849).
Z taką funkcją instytucji przedawnienia nie koreluje jednak wariant interpretacyjny, uzależniający rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia wyłącznie od zdarzenia przyszłego i niepewnego, jakim jest stwierdzenie przez organ faktu nienależnego pobrania płatności i wydania decyzji. Doprowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której mająca w założeniu działać na korzyść dłużnika instytucja przedawnienia znajdowałaby zastosowanie w terminie, którego bieg rozpoczyna określone działanie wierzyciela (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Po 893/16).
Z art. 207 ufp wynika, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
z naruszeniem procedur, bądź pobrane nienależnie lub w nienależnej wysokości, są środkami nienależnymi już z chwilą ich przekazania beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko wyrażone
w wyroku NSA z 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 4503/16.
Wskazać należy, że przyjęcie jako początkowej daty biegu przedawnienia daty poszczególnych płatności w projekcie oraz stosowanie terminu przedawnienia z art. 70 § 1 o.p. wyłączyłoby skuteczność szeregu kompetencji oraz instrumentów prawnych, którymi dysponuje organ w zakresie kontroli realizacji projektów (także w okresie ich trwałości), odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi i nakładania korekt finansowych (art. 25 ust. 1 pkt 14-15a uzppr). Trudno zatem przyjąć aby po upływie 5 lat od daty płatności w projekcie kontrole takie miały wyłącznie charakter stwierdzający bez możliwości wywołania określonych skutków oraz zastosowania określonych środków prawnych oraz zastosowania przewidzianych prawem środków administracyjnych, nawet w przypadku ujawnienia w toku kontroli nowych okoliczności lub dowodów. Wskazać należy, że zgodnie z art. 35e ust. 2 uzppr, obowiązek beneficjenta w zakresie poddania się kontroli trwa od dnia otrzymania informacji o wyłonieniu projektu do dofinansowania do dnia upływu 3 lat od zamknięcia programu operacyjnego lub do dnia upływu 3 lat następujących po roku, w którym dokonano częściowego zamknięcia programu operacyjnego. Zakładając, iż projekt beneficjenta zostanie zrealizowany, rozliczony i zakończony w początkowym etapie okresu programowania, wszczynanie kontroli jeszcze w okresie przewidzianym w art. 35e uzppr, lecz już po terminie 5 lat od daty płatności, byłoby bezcelowe z uwagi na przedawnienie roszczeń i brak możliwości skutecznego orzeczenia zwrotu środków.
Podkreślić należy, że dla wielu projektów, w szczególności projektów inwestycyjnych o strategicznym znaczeniu, okres realizacji trwa kilka lat, przy czym są to projekty rozliczane w istotnym procencie w systemie zaliczkowym lub w formie płatności pośrednich. Przyjęcie koncepcji przedawniania związanej z datą poszczególnych płatności przyznanego dofinansowania, prowadziłoby do takiego stanu rzeczy, w którym stwierdzenie w projekcie na etapie kontroli końcowej nieprawidłowości lub innych naruszeń prawa mogłoby powodować dochodzenie jedynie części środków, wypłaconych w ostatnich latach realizacji. Takie założenie stwarzałoby dogodne warunki dla uniknięcia w znacznym zakresie odpowiedzialności z tytułu zwrotu środków przez beneficjentów dopuszczających się nawet najpoważniejszych naruszeń lub nadużyć finansowych, tylko z tego względu, że projekt miał dłuższy czas realizacji. Wskazać należy, że każdy projekt podlega ocenie i kontroli jako całość. Rozdrobnienie kwestii przedawnienia na poszczególne płatności w projekcie prowadzi do sytuacji,
w której w jednym projekcie z tytułu tych samych naruszeń prawa lub nieprawidłowości, niektóre sumy mogą stanowić podstawę zwrotu, zaś inne powinny być uznane za wygasłe wskutek przedawnienia, przez wzgląd na przyjęty przez strony harmonogram płatności.
W ocenie Sądu, zawarte w przepisach ufp odesłanie do przepisów Działu III o.p., nie może i nie pozwala, w świetle powyższych rozważań, na stosowanie niejako mechaniczne, lecz wymaga uwzględnienia szczególnej regulacji jaka została zawarta
w przepisach art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.
Wskazać zatem należy, że w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 postanowiono, iż "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu".
Wykładnię powyższego przepisu przeprowadził ostatnio Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt
C-436/15 (polskie tłumaczenie wyroku dostępne w Systemie LEX). Trybunał zauważył, że wobec braku definicji pojęcia "programu wieloletniego" w rozporządzeniu Rady
nr 2988/95, należy określić zakres tego pojęcia przy uwzględnieniu znaczenia każdego z terminów wchodzących w jego skład, kontekstu w jakim pojęcie to jest użyte, a także celów uregulowania odnoszącego się do tego pojęcia (punkt 45). W tym względzie, jeśli chodzi przede wszystkim o użyte terminy, należy zaznaczyć, że termin "program" ma szeroki zakres i że terminy "program" i "projekt" mogą być używane zamiennie
w rozumieniu art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia (punkt 46). Tak więc, pojęcie "programu wieloletniego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia
nr 2988/95, stanowi pojęcie przekrojowe, mogące występować we wszystkich dziedzinach objętych politykami Unii, o ile ma miejsce wykorzystania środków budżetowych Unii (punkt 47). W związku z tym nie ma potrzeby ustalania ścisłego związku terminologicznego między tym pojęciem a pojęciami stosowanymi w różnych instrumentach ustanawiających różne fundusze przyznające pomoc finansową (punkt 48). Co się tyczy następnie kontekstu, w jaki wpisuje się to pojęcie oraz celów rozpatrywanego unormowania, po pierwsze [...] celem rozporządzenia nr 2988/95 jest przeciwstawianie się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Unii (punkt 49). Po drugie art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie owego rozporządzenia jest częścią całości przepisów wskazanych w art. 3 ust. 1 mających na celu, jak wynika
z pierwszego akapitu tego ustępu, określenie zasad przedawnienia postępowań mających zastosowanie do nieprawidłowości określonych w art. 1 ust. 1 owego rozporządzenia, które odnoszą się do naruszenia przepisu prawa Unii wynikającego
z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego powodującego lub mogącego spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach przez nią zarządzanych (punkt 50).
Ponadto, odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu", Trybunał podniósł, że rozporządzenie nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenia programu", ponieważ [...] moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów
i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60). Ustalenie momentu "ostatecznego zakończenie programu"
w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla "programów wieloletnich", przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni (punkt 61). W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenie programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w owym przepisie. Przedawnienie przewidziane bowiem w owym przepisie pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności
w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii. Po drugie celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (punkt 62). Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenia programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3
ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego" (punkt 63). Po upływie nieprzekraczalnego terminu określonego przez Komisję dla zakończenia prac
i dokonania płatności z tytułu związanych z tymi pracami wydatków kwalifikowalnych, projekt taki należy uznać za ostatecznie zakończony w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, bez uszczerbku dla ewentualnego przedłużenia na mocy nowej decyzji Komisji w tym zakresie (punkt 66).
W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o dofinansowanie w ramach wieloletniego programu jakim był Regionalny Program Operacyjny Województwa Z. na lata 2007-2013.
W ocenie Sądu, skoro projekt skarżącej był realizowany w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia
nr 2988/95, to okres przedawnienia zwrotu środków udzielonych skarżącej na ten projekt, biegnie do ostatecznego zakończenia programu.
Jeżeli chodzi o zakończenie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. na lata 2007-2013, to wskazać należy na decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 kwietnia 2015 r. o numerze C (2015) 2771 final zmieniającej decyzję C (2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007–2013). Zgodnie z Wytycznymi w sprawie zamknięcia programów 2007-2013, stanowiącymi Załącznik do tej decyzji, wszystkie dokumenty zamknięcia należy złożyć do dnia 31 marca 2017 r., jak określono w art. 89 ust.1 rozporządzenia
nr 1083/2006 (punkt 4.2 Załącznika).
Nie można jednak uznać, że to 31 marca 2017 r. jest ostatecznym momentem, do którego biegnie termin przedawnienia jeżeli chodzi o program wieloletni na lata 2007-2013, jak przyjął to WSA w Warszawie w wyroku z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt
V SA/Wa 2190/16. Należy bowiem mieć na uwadze, że złożone dokumenty będą przez Komisję przed zamknięciem programu weryfikowane, w związku z tym nie można stwierdzić, by wydanie decyzji po 31 marca 2017 r., czyli jak w niniejszej sprawie
– 22 czerwca 2018 r., nastąpiło po upływie terminu przedawnienia. (por. wyrok WSA
w R. z 4 lutego 2016 r. I SA/Rz 572/15, wyrok WSA w Szczecinie z dnia
7 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 749/17).
Zważyć w tym miejscu należy, że dla ustalenia, czy skutek decyzji deklaratoryjnych nastąpił przed upływem terminu przedawnienia, istotna jest data doręczenia decyzji organu odwoławczego, a nie data jej wydania (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2466/14, z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 333/14, z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1214/14, z dnia
9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1683/14).
Należy nadto wskazać, że zgodnie z treścią art. 89 ust. 5 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 zamknięcie programu operacyjnego następuje w dacie wcześniejszego spośród następujących trzech wydarzeń: płatności salda końcowego określonego przez Komisję na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, przesłania noty debetowej na kwoty nienależnie wypłacone państwu członkowskiemu przez Komisję
w odniesieniu do danego programu operacyjnego, anulowania salda końcowego zobowiązania budżetowego. Komisja informuje państwo członkowskie o dacie zamknięcia programu operacyjnego w nieprzekraczalnym terminie dwóch miesięcy. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 kwietnia 2018r., sygn. akt I SA/Sz 893/17).
Wskazać należy, że w życie 2 września 2017 r. weszła w życie zmiana do przepisów ufp, m.in. dodany został art. 66a.
W uzasadnieniu projektu zmian do przepisów ufp (Sejm RP VIII kadencji nr druku 1636), wskazano, że regulacja zawarta w art. 66a stanowi uwzględnienie uwag zgłaszanych przez instytucje systemu wdrażania programów operacyjnych w zakresie konieczności jednoznacznego ustalenia okresu przedawnienia oraz terminu rozpoczęcia biegu przedawnienia w stosunku do niepodatkowych należności budżetowych z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych
z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp. Ustawodawca uznał, że precyzyjne określenie rozpoczęcia biegu okres przedawnienia jest niezbędne
z uwagi na specyfikę stwierdzenia nieprawidłowości w projektach oraz konieczność stosowania w tym zakresie art. 189 ust. 3 i art. 207 ufp. Ustawodawca przywołał także brzmienie art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i wskazał, że termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp będzie wynosił
5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o zapłacie odsetek albo decyzja określająca kwotę do zwrotu środków stała się ostateczna albo od dnia wypłata salda końcowego,
o którym mowa odpowiednio w art. 89 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, w zależności który z tych terminów nastąpi później.
W ocenie Sądu, w art. 66a ufp ustawodawca przeniósł i doprecyzował na gruncie prawa krajowego regulację dotyczącą okresu przedawnienia i terminu rozpoczęcia biegu przedawnienia, która dotychczas obowiązywała jedynie w prawie unijnym w art. 3 rozporządzenia 2988/1995.
Z pisma Komisji Europejskiej złożonego na rozprawie wynikało, że w dniu
16 lipca 2018 r. doszło do zakończenia Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. na lata 2007-2013, gdyż nastąpiła wypłata salda końcowego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, co oznaczało, że niedoszło do przedawnienia w niniejszej sprawie. Wobec powyższych rozważań Sąd uznał, że w sprawie miał zastosowanie wprost art. 3 rozporządzenia 2988/1995 i zarzut przedawnienia był niezasadny.
Sąd stanął na stanowisku o pierwszeństwie stosowania przepisów unijnych do czasu wprowadzenia art.66a upf w porządku krajowym.
Wskazać należy, że uchwała z dnia 27 października 2014 r. o sygn. akt
II GPS 2/14 dotyczyła wymierzenia korekt finansowych. Fragment uchwały, na który powołuje się skarżąca "...ustalanie i nakładanie korekt finansowych przewidziano
w rozporządzeniu nr 1083/2006. Przepisy prawa unijnego nie określają jednak ustalania i egzekwowania tych korekt, pozostawiając to prawodawcy krajowemu", związana była z wywodem NSA o braku konieczności wydania decyzji administracyjnej w przypadku wymierzenia korekty finansowej. Fragment ten nie przesądza o możliwości zastosowania przepisów unijnych w zakresie przedawnienia możliwości zwrotu pobranych środków unijnych. Także okoliczność, że w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2017 r. sygn. C-436/15, przywołanym przez skarżącą wskazano, iż przepisy krajowe mogą przewidywać krótszy okres przedawnienia niż w art. 3 ust.1 rozporządzenia nr 2988/95 nie przeczy możliwości zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie mimo odesłania do przepisów o.p. w art. 67 ufp. Świadczy o tym także fakt, że po wprowadzeniu art. 66a ufp nie dokonano zmiany art. 67 ust. 1 ufp.
Jak wyżej wskazano na podstawie art. 67 ust. 1 ufp, przepisy o.p. stosuje się odpowiednio.
Podobna regulacja obowiązuje w przypadku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnych, wypłaconych rolnikowi z budżetu Unii Europejskiej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017r., poz. 2137), "ustawy o ARiMR", ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Stosownie do art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa:
1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin,
o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;
2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie (art. 29 ust.7).
Powyższe oznacza, że na gruncie sprawy o zwrot pobranych płatności rolnych, przepisy o.p. mogą doznać ograniczeń w wyniku zastosowania innych przepisów unijnych lub przepisów krajowych, regulujących kwestię przedawnienia. W tych sprawach zastosowanie mają również przepisy rozporządzenia nr 2988/95, którego celem było ustanowienie zasad dotyczących jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt
I 415/18).
Wskazać należy, że termin liczenia odsetek od środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanych z naruszeniem procedur oraz pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości wynika wprost z art. 207 ufp. Zgodnie z tym przepisem ww. środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
W ocenie Sądu, niezasadny był zarzut naruszenia art. 54 § 1 pkt 3 oraz pkt 7 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez naliczenie odsetek za okres od dnia wszczęcia postępowania do dnia doręczenia decyzji pierwszej instancji oraz za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 o.p. do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 54 § 2 o.p., przepisów art. 54 § 1 pkt 3 i 7 o.p. nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu.
Zdaniem Sądu, wydanie przez organ obu decyzji z naruszeniem terminów określonych w przepisach o.p. nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu.
Jak wynikało z akt w toku postępowania skarżąca sama zdecydowała, że nie złoży wniosków dowodowych w toku pierwszej instancji, lecz w terminie późniejszym, co zrealizowała (pismo z dnia 27 kwietnia 2017 r.). Wnioski dowodowe jak i wniosek
o przeprowadzenie mediacji skarżąca złożyła w toku postępowania drugoinstancyjnego. Podkreślić należy, że w toku postępowania organ kieruje się zasadą oficjalności, nie może pominąć rozpoznania zgłoszonych wniosków zgodnie z przepisami. Skarżąca wnosiła także o przedłużenie terminu do złożenia stosownych wyjaśnień np. pisma
z dnia 27 marca 2017 r., z dnia 27 kwietnia 2018 r. O tym, że sprawa była skomplikowana świadczyła też wymiana pism między stroną a organem, który dążył do wyjaśnienia terminu i kolejności zmian własnościowych w spółce. Organ ponawiał zapytania o strukturę własnościową spółki, gdyż wyjaśnienia skarżącej i składane przez nią dokumenty nie były pełne. Powyższe przyczyniło się do przedłużenia trwania postępowania. Przywołany przez spółkę wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2013 r. o sygn. akt II FSK 961/11 dotyczył innego stanu faktycznego. NSA uchylił wyrok WSA
w P. z dnia 16 grudnia 2010 r. o sygn. akt I SA/Po 796/1, który uchylał zaskarżona decyzję organu podatkowego. NSA wskazał, że "stanowisko Sądu pierwszej instancji o niewykazaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej, że opóźnienie wydania decyzji powstało z przyczyn niezależnych od organu, jest co najmniej przedwczesne, bez oceny zasadności dokonywania ww. czynności oraz czasu, jaki był niezbędny dla ich realizacji. Analizę taką, w tym również w oparciu o akta administracyjne sprawy, przeprowadzi Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę". Zdaniem Sądu, świadczy to możliwości kontroli zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny w tym zakresie. Brak rozważań organu w zaskarżonej decyzji związany z terminem liczenia odsetek zgodnie z art.54 § 2 o.p., stanowi uchybienie procesowe organu, które nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Zatem nie stanowiło podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.
Sąd podzielił stanowisko organu, że doszło do naruszenia przez spółkę zasady trwałości projektu przez zmianę struktury własności beneficjenta. [...].A. uzyskała nieuzasadnioną korzyść wynikającą z otrzymania pomocy publicznej, której inne duże przedsiębiorstwa nie mogłyby uzyskać w ramach konkursu skierowanego do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w wyniku czego stwierdzono wystąpienie znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, co z kolei skutkowało koniecznością nałożenia korekty finansowej zgodnie z art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006 (rozporządzenie nr 1083/2006 jest stosowane mimo, jego uchylenia z dniem 1 stycznia 2014 r. do pomocy przyznanej na jego podstawie aż do jej zamknięcia na podstawie art. 152 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006- Dz.U.UE.L.2013.347.320).
W niniejszej sprawie zastosowanie miał załącznik I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. znające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.2014.187.1) na podstawie art. 58 ust.1 tego rozporządzenia. Rozporządzenie nr 65/2014 weszło w życie z dniem 1 lipca 2014 r. (art. 59) i uchyliło rozporządzenie nr 800/2008 (art. 57).
Zgodnie z art. 2 ust.1 załącznika I do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR.
Stosownie do art. 3 ust.1 załącznika I za "Przedsiębiorstwo samodzielne" uważa się każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2, ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu
ust. 3.
Zgodnie z art. 3 ust. 3 załącznika I, za "Przedsiębiorstwa powiązane" uważa się przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:
a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;
b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;
d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.
Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy.
Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego
z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane.
Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych.
W niniejszej sprawie skarżąca utraciła status MŚP i przedsiębiorstwa samodzielnego na podstawie ww. przepisów z uwagi na zmiany w jej strukturze własnościowej. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że skoro [...].A. była jedynie inwestorem pasywnym to nie miał zastosowania art. 57 rozporządzenia nr 1083/2006, bowiem skarżąca pozostaje przedsiębiorstwem powiązanym w rozumieniu art. 3 ust. 3 załącznika I. Do skarżącej nie ma zastosowania wyjątek opisany w zdaniu 2 tego przepisu, gdyż [...].A. nie należy do podmiotów wymienionych w art. 3 ust.2 załącznika I. W ocenie Sądu, organ prawidłowo odniósł ustalenie danych istotnych
z art. 2 załącznika I do danych wynikających z skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy spółek zgodnie z art. 6 ust. 2 załącznika I.
Na marginesie wskazać należy, że wymienione wyżej przepisy załącznika I brzmiały identycznie w rozporządzeniu nr [...].
Przedmiotowy projekt realizowany przez spółkę dotyczył osi priorytetowej nr [...] RPO WZ, który przewidywał podnoszenie poziomu konkurencyjności i innowacyjności gospodarki regionu, wzrostu poziomu inwestycji w sektorze MSP. Jak wynikało z akt realizacja projektu przyczyniła się do podniesienia konkurencyjności spółki, lecz na skutek nabycia większościowych udziałów w spółce przez podmiot nie należący do kategorii MSP, doszło do sytuacji, w której infrastruktura wytworzona w ramach projektu stała się przedmiotem kontroli i dominacji dużego przedsiębiorstwa. Tym samym dofinansowanie projektu w okresie jego trwałości mogło służyć interesom i celom dużej, zorganizowanej struktury gospodarczej jaką jest [...].A., która jako duży przedsiębiorca wykluczony był z udziału w przedmiotowym konkursie. Tym samym korzyść odniesiona w istocie przez [...].A. była nieuzasadniona. Skarżąca dopuściła się nieprawidłowości na podstawie art. 2 rozporządzenia nr [...], powodując szkodę w budżecie Unii Europejskiej, gdyż środki, które otrzymała nie powinny być jej wypłacone (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn.
II GSK 5186/16, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 lutego 2016 r., sygn.
I SA/Sz 1099/15).
Sąd podzielił stanowisko organu, że zastosowano właściwą wysokość korekty finansowej. Prawidłowo organ dostosował wysokość korekty finansowej do czasu utraty trwałości przez projekt. Wysokość korekty uwzględniała proporcję w jakiej beneficjent wypełnił zobowiązanie utrzymania inwestycji przez okres 3 lat.
Okoliczności podnoszone przez spółkę o jej roli w zmniejszaniu bezrobocia i aktywizacji mieszkańców na terenie województwa [...], czy współdziałania z [...] Uniwersytetem T. w zakresie innowacyjnych badań nie mogły wpłynąć na zmniejszenie wysokości korekty czy na odstąpienie od jej wymierzenia.
Przywołane przez Sąd orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI