I SA/Sz 611/24

I SA/Sz 611/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 70
art.5 ust.1 pkt.1 lit.a i pkt 2 lit.b
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi I. B. - B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2021 i 2022 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium" bądź "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej: "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] grudnia 2023 r., w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2021 i 2022 r., którą ustalono:
1. I. B. - B. jako posiadaczowi samoistnemu zobowiązanie podatkowe za 2021 rok za działkę nr [...] (ul. [...]) i działkę [...] (ul. [...] w kwocie [...]zł;
2. I. B. - B., P. H. i B. H. jako współwłaścicielom zobowiązanie podatkowe za 2021 rok za działkę nr [...] (ul. [...] i działkę [...] (ul. [...]) w kwocie [...]zł;
3. I. B. - B. jako posiadaczowi samoistnemu zobowiązanie podatkowe za 2022 rok za działkę nr [...] (ul. [...]) i działkę [...] (ul. [...] w kwocie [...]zł;
4. I. B. - B., P. H. i B. H. jako współwłaścicielom zobowiązanie podatkowe za 2022 rok za działkę nr [...] (ul. [...] i działkę [...] (ul. [...]) w kwocie [...]zł.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów i budynków działki: nr [...] ([...] ul. [...]), nr [...] ([...] ul. [...] A), nr [...] ([...] ul. [...]) oraz nr [...] ([...] ul. [...]) są współwłasnością na zasadzie współwłasności I. B. - B. w udziale [...], B. H. w udziale [...] i P. H. w udziale [...].
Wójt Gminy K. decyzjami nr [...] z dnia [...] października 2021 r. oraz [...] z dnia [...] października 2021 r. ustalił ww. podatnikom zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za lata wcześniejsze, tj: za 2019 i 2020 r. uznając, że nieruchomość przy ul. [...], tj. działka nr [...] i [...] tj. działka nr [...] są w posiadaniu samoistnym I. B. – [...], zaś działki nr [...] ul. [...] i działka [...] ul. [...] są w posiadaniu współwłaścicieli - I. B. B., P. H. i B. H..
Po rozpatrzeniu odwołań od powyższych decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało je w mocy decyzjami: nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. oraz nr [...] z dnia [...] maja 2022 r.,i są one ostateczne.
W dniu [...] września 2022 r. organ podatkowy I instancji wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 i 2022 r. wobec współwłaścicieli ww. nieruchomości.
W toku prowadzonego postępowania, I. B. - B., B. H.
i P. H. złożyli wyjaśnienia odnośnie posiadania nieruchomości w D. ul. [...] i [...] oraz [...] oraz oświadczyli, że stan faktyczny w tym zakresie, w latach 2021 i 2022 jest taki sam jak był w latach 2019 i 2020. W związku
z powyższym, organ podatkowy I instancji włączył do prowadzonego postępowania podatkowego, kopie decyzji dotyczących ustalenia zobowiązania podatkowego
w podatku od nieruchomości za wcześniejsze lata.
Po analizie ustalonego stanu faktycznego w kontekście przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 70 ze zm., zw. dalej: "u.p.o.l.") organ podatkowy I instancji uznał, że I. B. – [...] (dalej: "podatniczka" bądź "skarżąca") winna zostać opodatkowana podatkiem od nieruchomości za nieruchomości w D. przy ul. [...] i [...] jako posiadacz samoistny przy czym, w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...], w najwyższej stawce. Zgodnie bowiem z danymi centralnej ewidencji działalności gospodarczej, jak również z zeznań stron, w tym samej podatniczki wynikało, że jest to miejsce prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Natomiast pozostałe nieruchomości nie są związane z tą działalnością (mieszkalna i pozostałe). W trakcie prowadzonego postępowania podatniczka potwierdziła, że sama podejmuje wszelkie działania i decyzje dotyczące przedmiotowej nieruchomości (przy ul. [...]), a także mieszkalnej ([...] [...] z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli.
W efekcie, organ I instancji, wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] grudnia 2023 r. ustalającą podatek od nieruchomości za 2021 i 2022 r., opisując przy tym szczegółowo sposób wyliczenia kwoty podatku.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, podatniczka wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów zarówno prawa materialnego jak i postępowania oraz domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy powołał treść art. 2 ust.1, art. 3 ust.1,ust. 3 i 4 u.p.o.l. Wskazał, że z przepisu art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.o.l. (będącego przepisem szczególnym wobec ogólnej normy nakazującej uznawać za podatników właścicieli nieruchomości) wynika, że właściciel nie będzie podatnikiem jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się
w posiadaniu samoistnym lub współposiadaniu samoistnym (expressis verbis
"w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów"). W takim bowiem przypadku obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym lub współposiadaczach samoistnych.
Organ odwoławczy odwołując się do wyroku NSA z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt II FSK 3081/18, którego pogląd podzielił WSA w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 83/20 w sprawie o ustalenie podatku od nieruchomości wobec tych samych podatników za 2019 r. wskazał, że wobec braku zdefiniowania w ustawie podatkowej pojęcia "posiadania samoistnego" przy jego wykładni należy odwoływać się nie tylko do przepisów prawa cywilnego, ale także orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie ma wątpliwości co do tego, że posiadaczem samoistnym może być osoba, której przysługuje tytuł prawny do nieruchomości, jak i osoba, która tytułu takiego nie ma, lecz uznaje się z przyczyn usprawiedliwionych za właściciela, albo przejawia wolę władania rzeczą dla siebie jak właściciel wiedząc, że nie jest właścicielem. W judykaturze przyjmuje się, że w sytuacji, gdy znany jest właściciel nieruchomości, ale nieruchomością włada posiadacz samoistny za podatnika uznaje się posiadacza samoistnego. Przepis art. 3 ust.3 wyklucza stosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. czyli traktowanie właściciela (współwłaściciela) jako podatnika podatku od nieruchomości zarówno wtedy, gdy kto inny jest właścicielem a kto inny posiadaczem samoistnym nieruchomości, ale również wtedy, gdy jeden ze współwłaścicieli jest posiadaczem samoistnym, a inni nie.
Kolegium wskazało, że rozstrzygając w niniejszej sprawie kierowało się powyższą wykładnią omawianych przepisów, do czego nie było zobowiązane wprost na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zw. dalej: "p.p.s.a."), gdyż wyrok sygn. akt I SA/Sz 83/20 dotyczył ustalenia podatku za 2019 r., ale zasadność zastosowania tego wyroku wynikała z tożsamości stanu faktycznego i prawnego. Dlatego też, Kolegium dokonało ustaleń co do tych okoliczności, na jakie wskazywał Sąd w wyroku sygn. akt I SA/Sz 83/20. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż wyrok Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt I C [...] jest prawomocny. Wyrokiem tym, nakazano podatniczce aby dopuściła P. H.
i B. H. do współposiadania rzeczy wspólnej w postaci nieruchomości w D. przy ul. [...] i [...], poprzez udostępnienie kluczy do bram, drzwi, budynków i pomieszczeń.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości wobec ww. podatników i tych samych nieruchomości za lata 2019 i 2020, przed WSA w Szczecinie zapadły w dniu 23 listopada 2022 r. wyroki sygn. akt I SA/Sz 442/22 i I SA/Sz 443/22 (obecnie nieprawomocne z uwagi na wniesienie skarg kasacyjnych przez pełnomocnika podatników). W wyrokach tych, uchylając decyzje organów podatkowych sąd wskazał, że postępowanie należałoby uzupełnić o zeznania stron lub ewentualnych świadków i ich skonfrontowania pod kątem ustalenia czy w latach 2019 i 2020, podatniczka posiadała cechę posiadacza samoistnego nieruchomości przy ul. [...] i [...] ponad przysługujący jej udział we współwłasności, w celu wykazania ewentualnego posiadania samoistnego ponad wszelką wątpliwość. Mając na względzie te wytyczne, dotyczące tożsamego postępowania podatkowego w zakresie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2019 i 2020 r., organ przeprowadził dowody w postaci zebrania dokładnych wyjaśnień od współwłaścicieli w zakresie korzystania z przedmiotowych nieruchomości, a także wyjaśnień od świadków. Z uwagi na brak możliwości osobistego stawiennictwa, organ uzyskał od podatników i świadków, zeznania w formie pisemnej na podstawie art. 155 § 1 w zw. z art. 155 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., zw. dalej: "O.p.").
W ocenie Kolegium, z analizy przeprowadzonych dowodów wynika, iż nieruchomości w D. ul. [...] i [...] będące współwłasnością wszystkich trzech podatników, pozostawały w 2021 r. i 2022 r. w posiadaniu samoistnym podatniczki, co nie dotyczyło pozostałych dwóch nieruchomości, tj. przy ul. [...] i [...]. W odniesieniu do tych ostatnich nieruchomości bowiem ustalony stan posiadania nie różnicuje się pomiędzy współwłaścicielami. Natomiast podatniczka na nieruchomości w D. ul. [...] prowadzi działalność gospodarczą, która w żaden sposób nie dotyczy pozostałych dwóch współwłaścicieli, natomiast w nieruchomości przy ul. [...] [...] zamieszkuje. Tymi dwiema nieruchomościami, podatniczka włada jak właściciel całej nieruchomości z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli i bez respektowania ich uprawnień właścicielskich. Pozostali dwaj współwłaściciele nie tylko nie korzystają z tych nieruchomości, ale nie mogą w żadnej mierze z nich korzystać
z uwagi decyzje samej podatniczki. Tylko podatniczka posiada klucze do tych nieruchomości i odmawia wydania ich pozostałym współwłaścicielom. Podejmuje sama wszystkie decyzje dotyczące tych nieruchomości i do decyzji tych nie dopuszcza pozostałych współwłaścicieli. Z akt sprawy wynika (ustalenia sądu we wspomnianym wyroku sygn. akt I C 377/11), iż w lipcu 2011 r. podatniczka wezwała wprawdzie pisemnie pozostałych dwóch współwłaścicieli do wykonywania zarządu nad spornymi nieruchomościami, ale jednocześnie odmówiła pełnomocnikowi P. H. i B. H. wykonywania jakichkolwiek czynności dotyczących zarządu nieruchomości. Stąd też argumenty odwołania dotyczące wykonywania tylko czynności zwykłego zarządu przez podatniczkę, nie mają zdaniem organu odwoławczego, zasadniczego znaczenia dla oceny jej statusu jako posiadacza samoistnego. Znaczenie ma fakt, że czynności te są wykonywane całkowicie z wykluczeniem pozostałych współwłaścicieli, wbrew przepisowi art. 201 k.c.
Z zeznań P. H. i B. H. złożonych w toku przesłuchania
w niniejszej sprawie podatkowej wynikało, że stan ten trwał w 2021 i 2022 r. Z zeznań stron wynikało również, iż ustalenie wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 2012 r. sygn. akt I C 377/11, że podatniczka odmawia pozostałym współwłaścicielom współkorzystania z nieruchomości na działkach [...] uzasadniając to prowadzeniem tam działalności gospodarczej, a także faktem poniesienia nakładów na te nieruchomości jest aktualne. Stąd też zrozumiałe jest zdaniem organu odwoławczego, że P. H. i B. H. już nie podejmowali prób wejścia na teren tych nieruchomości.
Kolegium za niezasadny uznało także argument, iż skoro P. H. i B. H. w toczącym się postępowaniu przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt I Ns [...] o zniesienie współwłasności domagają się pożytków jakie uzyskuje podatniczka z działalności gospodarczej na spornych działkach to świadczy to, iż powinni pokrywać także koszty jego uzyskania. W ocenie organu, nie ma to znaczenia dla oceny, że podatniczka jest posiadaczem samoistnym co do tych dwóch nieruchomości. Dla powyższej oceny, zasadnicze znaczenie ma analiza działań podatniczki, a analiza ta dowiodła, że podatniczka spornymi nieruchomościami włada jak właściciel całej nieruchomości z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli i bez respektowania ich uprawnień właścicielskich. Sama podatniczka w swoich zeznaniach wskazała, że nieruchomości przy ul. [...] i [...] to dorobek życiowy jej i zmarłego ojca pozostałych współwłaścicieli, prowadzi tam ośrodek od 30 lat, był on kupiony na kredyt, który spłaciła, a ponadto remontowała ośrodek, stąd czuje się jedyną właścicielką tych nieruchomości (protokół przesłuchania z dnia [...] kwietnia 2023 r.).
W ocenie Kolegium, z analizy tych zeznań wynika, że podatniczka włada tą nieruchomością z wolą wyłączenia innych współwłaścicieli z posiadania, w tym przyznaje, że tylko ona posiada klucze. Ta ostatnia okoliczność świadczy o niewykonaniu przez nią prawomocnego wyroku sygn. akt I C [...] z dnia [...] marca 2012 r. (wyrok ten natomiast został wykonany w zakresie nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...], co potwierdza m.in. protokół wydania kluczy z dnia [...] listopada 2011 r.). Powyższe wynika również z zeznań świadka E. B. który wskazał, że miała miejsce sytuacja, gdy P. H. wraz z żoną i dziećmi zwrócili się do podatniczki
o umożliwienie kilkudniowego pobytu w ośrodku w D. przy ul. [...], a podatniczka odmówiła im, tłumacząc odmowę obłożeniem ośrodka.
Zdaniem Kolegium, podatniczka w opisanych wyżej okolicznościach, rozszerzyła zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia wynikającego z art. 206 k.c. oraz w dostatecznie wyraźny sposób uzewnętrzniła tę zmianę w stosunku do pozostałych współwłaścicieli.
Ponadto Kolegium wskazało, iż z materiałów postępowania wynika, że działki nr [...] ([...] ul. [...]), nr [...] ([...] ul. [...]) oraz nr [...] ([...] ul. [...]) oznaczone są w ewidencji gruntów jako Bi - inne tereny zabudowane, zaś posadowione na nich budynki jako pozostałe budynki niemieszkalne
i budynki handlowo - usługowe, zaś działka nr [...] ([...] ul. [...] [...] oznaczona jest w ewidencji gruntów jako B - tereny mieszkaniowe i posadowione są na niej budynki mieszkalne i budynek transportu i łączności. Grunt i budynki na działce nr [...] związane są z prowadzeniem przez podatniczkę działalności gospodarczej, co jest w sprawie niesporne i wynika z jej zeznań, zeznań pozostałych współwłaścicieli oraz informacji i dokumentów przedłożonych przez podatniczkę, a także wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, gdzie stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej wskazano D. ul. [...], a jako przeważający rodzaj działalności wskazano - Obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania (PKD 55.20.Z). Stąd też grunt ten o powierzchni [...] m2 i posadowione na nim budynki o powierzchni użytkowej [...] m2 podlegały opodatkowaniu według stawki najwyższej, wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b u.p.o.l. Natomiast grunt działki nr [...] o powierzchni [...] m2 opodatkowany został jako grunty pozostałe (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.l.), budynek mieszkalny stawką na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. i pozostały budynek na tej działce na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e u.p.o.l.
Odnośnie pozostałych dwóch działek nr [...], które podlegają opodatkowaniu wobec wszystkich trzech współwłaścicieli solidarnie, organy ustaliły, iż nie są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, są to nieruchomości nieużytkowane i niszczejące. Na katastrofalny stan tych nieruchomości wskazał już Sąd Rejonowy w K. w ww. wyroku z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt IC [...], a obecne ustalenia potwierdzają, iż w 2021 i 2022 roku stan ten trwał. Stąd też grunty te o powierzchni odpowiednio [...] m2 i [...] m2 i posadowione na nich budynki opodatkowaniu podlegały jako pozostałe, tj. wg stawki wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. e u.p.o.l.
W ocenie Kolegium, przy ustaleniu podatnikom podatku od nieruchomości za 2021 i 2022 rok organ podatkowy I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, prawny
i prawidłowo wyliczył należny podatek.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 191 O.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż posiadaczem samoistnym nieruchomości tj. działki nr [...] (ul. [...] i działki nr [...] ([...] jest skarżąca, w sytuacji gdy przedmiotowe nieruchomość objęte są współwłasnością, co do nieruchomości prowadzone jest postępowanie o zniesienie współwłasności prowadzonym przez Sądem Rejonowym w K. pod sygn. I Ns [...], a skarżąca w żadnej mierze nie wyraża woli władania przedmiotową nieruchomością z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli,
2. naruszenie art. 191 O.p., poprzez naruszenie swobodnej oceny zebranego
w sprawie materiału dowodowego i błędne przyjęcie, iż współwłaściciele P. i B. H. są wyrzuci z posiadania przedmiotowych nieruchomości, gdy to z ich wniosku toczy się od [...] listopada 2011 r. przed Sądem Rejonowym w K. postępowanie
o zniesienie współwłasności nieruchomości objętych decyzją Wójta Gminy K.
(pierwotnie pod sygn. akt I Ns [...], obecnie I Ns [...]), co jednoznacznie potwierdza iż kwestionują oni samoistne posiadanie nieruchomości tj. działki nr [...] ( ul. [...]) i działki nr [...] ([...] przez skarżącą, błędne przyjęcie iż prowadzenie przez skarżącą na terenie przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej przesądza o samoistnym posiadaniu i wyzuciu pozostałych współwłaścicieli.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła argumentację podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2025 r. pełnomocnik B. L. H. (współwłaściciela) wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz uczestników postępowania.
Uczestnik postępowania wskazał, że przyjęte przez skarżącą stanowisko
w przedmiocie posiadania samoistnego konfrontowane z roszczeniami uczestników związanymi z wnioskiem o zniesienie współwłasności, jest całkowicie sprzeczne z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa. Stan posiadania jest bowiem stanem faktycznego władztwa nad rzeczą. Stosownie zaś do zgromadzonego materiału dowodowego, nieruchomościami włada wyłącznie skarżąca. Podkreślił przy tym, iż na nieruchomości położonej przy ul. [...] skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z kolei na nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] mieszka. Niniejszy stan utrzymuje się od momentu śmierci W. H. tj. ojca uczestników i zarazem wspólnika skarżącej. Dowody zebrane w sprawie wykazują ponad wszelką miarę, iż skarżąca aż do dnia dzisiejszego w sposób samodzielny podejmuje decyzje w każdym aspekcie związanym z nieruchomościami a w tym ich przeznaczeniem jak i wykorzystaniem. Nadto, wyłącznie skarżąca posiada dostęp do tych nieruchomości co ma miejsce wbrew woli uczestników. Jednoznacznie wskazuje to na fakt, iż stan posiadania skarżącej jest posiadaniem samoistnym złej wierze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość opodatkowania nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...] w D. . Nie ma natomiast sporu co do opodatkowania nieruchomości położonych w D. przy ul. [...] i [...]
Skarżąca zarzuciła organom podatkowym błędne i dowolne ustalenia faktyczne oraz błędną wykładnię prawa materialnego.
Zdaniem skarżącej, wbrew twierdzeniom organów, nie wykazano by przedmioty opodatkowania znajdowały się w jej wyłącznym, posiadaniu samoistnym. Organ błędnie przyjął, iż o samoistnym posiadaniu ww. nieruchomości przez skarżącą, świadczy prowadzenie działalności gospodarczej w D. , przy ul. [...] [...], utrzymywanie nieruchomości w należytym stanie, zawieranie umów na dostawę mediów, czy czerpanie z niej pożytków.
W ocenie skarżącej, wszystkie te okoliczności świadczą o wykonywaniu prawa własności przysługującego współwłaścicielom i jednocześnie w żadnym wypadku nie przekraczają czynności zwykłego zarządu.
Zdaniem organu, skarżąca winna zostać opodatkowana podatkiem od nieruchomości za nieruchomość w D. przy ul. [...] i [...] [...] jako posiadacz samoistny, przy czym, co do nieruchomości przy ul. [...]
w najwyższej stawce. Zgodnie bowiem z danymi centralnej ewidencji działalności gospodarczej, jak również z zeznań wszystkich współwłaścicieli, w tym samej skarżącej wynika jednoznacznie, że jest to miejsce prowadzonej przez nią działalności gospodarczej która w żaden sposób nie dotyczy pozostałych dwóch współwłaścicieli. Natomiast w nieruchomości przy ul. [...] [...] skarżąca zamieszkuje.
Nadto, sama skarżąca w swoich zeznaniach potwierdziła, iż sama podejmuje wszelkie działania i decyzje dotyczące przedmiotowych nieruchomości.
Uczestnik postępowania B. L. H. potwierdził ustalenia organu podatkowego, że ww. nieruchomościami włada wyłącznie skarżąca. Powyższy stan utrzymuje się od momentu śmierci W. H. tj. ojca uczestników i zarazem wspólnika skarżącej. Skarżąca, aż do dnia dzisiejszego w sposób samodzielny podejmuje decyzje w każdym aspekcie związanym z nieruchomościami a w tym ich przeznaczeniem jak i wykorzystaniem.
Na tle tak zarysowanego sporu, wskazać należy, że zgodnie z art. zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem
ust. 3;
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Wskazane w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. zastrzeżenie, nakazuje przy stosowaniu tego przepisu uwzględnić ust. 3, który stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W art. 3 ust. 4 u.p.o.l. przewidziano, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się
w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6 (zastrzeżenie to nie ma znaczenia w niniejszej sprawie).
Wskazać przy tym należy, że wspominana w przywołanych przepisach u.p.o.l. instytucja posiadania samoistnego nie jest instytucją prawa podatkowego, lecz cywilnego. Prawodawca podatkowy nie definiuje pojęcia posiadacza samoistnego. Nie powinno być jednak wątpliwości, że wykładnia przedmiotowego terminu na potrzeby opodatkowania podatkiem od nieruchomości powinna być dokonywana na podstawie regulacji Kodeksu cywilnego (zob. R. Dowgier, L. Etel, G. Liszewski, B. Pahl (w:) R. Dowgier, L. Etel, G. Liszewski, B. Pahl, Podatki i opłaty lokalne. Komentarz, LEX/el. 2021, art. 3). Ustawowa definicja posiadania zawarta jest w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.; dalej: k.c.). Przepis ten wskazuje, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zauważyć należy, że posiadanie konstytuowane jest dwoma elementami składowymi, które muszą wystąpić jednocześnie, tj. corpus possessionis, czyli faktyczne władztwo nad rzeczą (element obiektywny posiadania), i animus possidendi, czyli wola posiadania (element subiektywny czy psychiczny posiadania). Brak drugiego elementu sprawia, że nie można mówić o posiadaniu (zob. B. Sitek (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. J. Ciszewski, P. Nazaruk, Warszawa 2019, art. 336). Dodać trzeba, że wola władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi) przejawia się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje rzecz jako pozostającą w jego sferze swobodnej dyspozycji, przy czym ocena podejścia uwzględnia rzeczywistą wolę władającego, ale dokonywana jest obiektywnie, z punktu widzenia otoczenia posiadającego. Definicja posiadania pomija natomiast sposób oraz okoliczności, w których doszło do objęcia nieruchomości we władanie, mające znaczenie jedynie dla oceny dobrej lub złej wiary wpływającej na długość okresu zasiedzenia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 stycznia 2015 r., IV CSK 193/14; z dnia 19 grudnia 2019 r., II CSK 391/19 i z dnia 22 sierpnia 2022 r., I CSK 4118/22 - dostępne w bazie orzeczeń Sn.pl).
W świetle powyższego należy zauważyć, że zarówno zastrzeżenie, zawarte w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., jak i treść art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jednoznacznie wskazują, że obowiązek podatkowy samoistnego posiadacza wyprzedza obowiązek podatkowy właściciela przedmiotu opodatkowania. Innymi słowy, w przypadku współwłasności przedmiotu opodatkowania obowiązuje zasada pierwszeństwa obowiązku podatkowego samoistnego posiadacza przed właścicielem, co oznacza, że w przypadku ustalenia, że jeden ze współwłaścicieli nieruchomości stanowiącej przedmiot opodatkowania jest jej posiadaczem samoistnym, na mocy art. 3 ust. 3 u.p.o.l. obowiązek podatkowy ciąży wyłącznie na nim, a określona w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasada solidarności obowiązku podatkowego współwłaścicieli nie ma w tym przypadku zastosowania. Akcentuje się przy tym, że jakkolwiek obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości solidarnie i ich wzajemne relacje oraz spory co do zakresu posiadania i korzystania z nieruchomości wspólnej zasadniczo pozostają bez znaczenia z punktu widzenia obowiązku ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości, to nie odnosi się to jednak do sytuacji samoistnego posiadania nieruchomości tylko przez niektórych współwłaścicieli (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 maja 2018 r., II FSK 1087/16; z dnia 5 maja 2018 r. II FSK 729/16; z dnia 3 sierpnia 2018 r., II FSK 1336/17; z dnia 2 marca 2022 r., III FSK 4826/21; z dnia 19 maja 2022 r., III FSK 1750/21; z dnia 31 maja 2023 r., III FSK 500/22 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: Orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie słusznie podkreśla się, że ocena charakteru posiadania wiąże się z okolicznościami faktycznymi danej sprawy, z nich bowiem wynika czy posiadacz wykonywał czynności faktyczne wskazujące na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa i czy jego dyspozycje swą treścią odpowiadały dyspozycjom właściciela (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r., IV CSK 341/08, i powołane tam orzecznictwo). Oceny zachowań danego podmiotu należy dokonywać z punktu widzenia jego otoczenia, obiektywnie, uwzględniając jego rzeczywistą wolę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2010 r., I CSK 586/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w trakcie prowadzonego postępowania organy podatkowe dowiodły, iż skarżąca dysponowała nieruchomościami położonymi przy ul. [...] i [...]
w D. , w sposób właściwy dla samoistnego posiadacza. W nieruchomości przy ul. [...], zgodnie z danymi centralnej ewidencji działalności gospodarczej ale również zeznaniami pozostałych współwłaścicieli i świadków, skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, natomiast w nieruchomości przy [...] zamieszkuje.
Z dokonanych ustaleń wynika, że skarżąca dokonywała szeregu czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa nad ww. nieruchomościami. W szczególności zwrócić należy uwagę, że przejawem manifestowanego na zewnątrz władztwa nad ww. nieruchomościami było ograniczenie swobodnego dostępu do tych nieruchomości [...] i B. H. tj. osobom dysponującym prawem własności do tych nieruchomości. Osoby te, zostały bowiem pozbawione możliwości wejścia na teren nieruchomości i uzyskania do nich swobodnego dostępu. Ze złożonych przez [...] i B. H. wyjaśnień wynikało, że klucze do przedmiotowych nieruchomości posiada tylko skarżąca. Ta okoliczność świadczy natomiast o niewykonaniu przez skarżącą prawomocnego wyroku sygn. akt I C [...] z dnia [...] marca 2012 r. Wyrokiem tym nakazano skarżącej, aby dopuściła P. H. i B. H. do współposiadania rzeczy wspólnej w postaci nieruchomości
w D. przy ul. [...] i [...] A, poprzez udostępnienie kluczy do bram, drzwi, budynków i pomieszczeń (wyrok został wykonany jedynie w zakresie nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...], co potwierdza m.in. protokół wydania kluczy z dnia [...] listopada 2011 r.).
Skarżąca, z pominięciem pozostałych współwłaścicieli właścicieli bez wątpienia decydowała także o przeznaczeniu części nieruchomości przy ul. [...]
w D. pod handel sezonowy, zawierając umowy dzierżawy i wystawiając faktury. To również skarżąca dokonywała wszelkich opłat związanych z użytkowaniem ww. nieruchomości, dbała o ich należyty stan techniczny, podpisywała umowy z dostawcami mediów (od 2003 r.), ubezpieczała i opłacała ubezpieczenie. Co istotne, sama skarżąca podczas składania zeznań [...] kwietnia 2023 r., na pytanie czy czuje się psychicznie
i mentalnie właścicielem nieruchomości przy ul. [...] i [...] oświadczyła, że " cyt.: Tak ponieważ to był to dorobek życiowy jej i ich ojca".
W świetle przytoczonych okoliczności zgodzić należy się w pełni ze stanowiskiem zaprezentowanym przez organy, że wskazane okoliczności świadczą o tym, że w 2021
i 2022 roku nieruchomości w D. przy ul. [...] i [...] będące współwłasnością wszystkich trzech podatników, pozostawały w posiadaniu samoistnym skarżącej.
Sąd dostrzega przy tym, że organ I instancji dążąc do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, uwzględnił argumentację sądu wyrażoną we wcześniejszych wyrokach z dnia [...] listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Sz [...] i I SA/Sz [...] dotyczących tożsamego postępowania podatkowego, w zakresie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2019 i 2020 rok i przeprowadził dowody
w postaci odebrania dokładnych wyjaśnień od każdego ze współwłaścicieli w zakresie korzystania z przedmiotowych nieruchomości, a także wyjaśnień od świadków. Organy podatkowe przeanalizowały, jak realizowane były uprawnienia właścicielskie przez skarżącą oraz pozostałych współwłaścicieli w odniesieniu do spornych nieruchomości. Przedmiotem badania było także to, czy sposób w jaki skarżąca władała tymi nieruchomościami pozwalał uznać, że był on właściwy dla samoistnego posiadacza nieruchomości.
Ustalone w sprawie okoliczności pozwoliły organom podatkowym dojść do prawidłowego wniosku, że skarżąca sprawowała władztwo nad ww. nieruchomościami tak, jak czyni to właściciel. To oznaczało, że to skarżącą, a nie pozostałych współwłaścicieli nieruchomości w D. przy ul. [...] i [...] [...] należało uznać za podatnika podatku od nieruchomości. Toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt I Ns [...] o zniesienie współwłasności nieruchomości objętych decyzją, nie ma istotnego znaczenia dla oceny, że skarżąca jest posiadaczem samoistnym co do tych dwóch ww. nieruchomości w D. . Dla oceny tej, zasadnicze znaczenie miała analiza działań skarżącej, a analiza ta przeprowadzona przez organy podatkowe dowiodła, że skarżąca spornymi nieruchomościami włada jak właściciel całej nieruchomości z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli i bez respektowania ich uprawnień właścicielskich.
Sąd stwierdza, że przeprowadzony przez organ wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności.
W ocenie sądu, stan faktyczny i prawny sprawy ustalono zgodnie z wymogami zawartymi w Ordynacji podatkowej, w tym art.191 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, co oznacza, że w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń dopóki nie zostanie wykazane, że granice swobodnej oceny dowodów zostały przez organ orzekający przekroczone.
W opinii sądu, argumentacja strony skarżącej ogranicza się w głównej mierze do polemiki z ustaleniami organów - poprzez proste zaprzeczenie poczynionym ustaleniom. Tymczasem skuteczność wykazania, że błędne ustalenia faktyczne są następstwem naruszenia przez organ zasady z art. 191 O.p. wymaga stwierdzenia, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego. Tylko w ten sposób można zakwestionować uprawnienie organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast do tego wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął organ wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena organu.
Za nieuzasadnione uznać zatem należy zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 191 O.p.
Zdaniem sądu, organ przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane w ten sposób dowody zostały następnie poddane wnikliwej i poprawnej ocenie. Świadczy zresztą o tym analiza motywów zaskarżonej decyzji, dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która pozwala stwierdzić, iż rozumowanie organów podatkowych uwzględnia reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy poddały bowiem swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, po czym za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazały bezpodstawność twierdzeń strony skarżącej.
Wnioski jakie zostały wyciągnięte przez organy podatkowe sąd w świetle zebranego materiału dowodowego uznaje za prawidłowe i nie naruszające przepisów Ordynacji podatkowej.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.