I SA/Sz 603/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2021-11-24
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyCITprzychódprzedawnieniezobowiązanienieodpłatne świadczenieinterpretacja podatkowadłużnikwierzyciel

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając, że przedawnienie zobowiązania cywilnoprawnego dotyczącego zakupu towarów skutkuje powstaniem przychodu podatkowego po stronie dłużnika.

Spółka zapytała o możliwość powstania przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia w przypadku przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego za zakup towarów. Dyrektor KIS uznał, że przedawnienie zobowiązania, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p., skutkuje powstaniem przychodu podatkowego. Spółka zaskarżyła interpretację, zarzucając organowi niewłaściwe zastosowanie przepisów i wyjście poza zakres wniosku. WSA oddalił skargę, potwierdzając stanowisko organu, że przedawnienie zobowiązania generuje przychód podatkowy, nawet jeśli spółka nie podniosła zarzutu przedawnienia wprost.

Spółka "G." Sp. z o.o. zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Wnioskodawca pytał, czy w przypadku przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego za zakup towarów, po stronie Spółki powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Spółka argumentowała, że samo przedawnienie nie rodzi wymiernej korzyści majątkowej, a wierzyciel nie zrzekł się roszczenia. Dyrektor KIS uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, wskazując, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o CIT, wartość przedawnionych zobowiązań stanowi przychód podatkowy. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę Spółki, oddalił ją. Sąd uznał, że Dyrektor KIS prawidłowo zastosował art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o CIT, mimo że Spółka we wniosku powoływała się na art. 12 ust. 1 pkt 2. Sąd podkreślił, że organ ma obowiązek ocenić stanowisko wnioskodawcy w oparciu o wszystkie właściwe przepisy, nawet jeśli nie zostały one wskazane przez podatnika. Przedawnienie zobowiązania, w sytuacji gdy dłużnik traktuje je jako przedawnione (co wynika z samego wniosku o interpretację), skutkuje powstaniem przychodu podatkowego, ponieważ dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia, a środki pozostają w jego majątku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przychód podatkowy powstaje na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o CIT, jako wartość przedawnionego zobowiązania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedawnienie zobowiązania skutkuje powstaniem przychodu podatkowego po stronie dłużnika, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o CIT, ponieważ dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia, a środki pozostają w jego majątku. Organ interpretacyjny ma prawo zastosować właściwy przepis, nawet jeśli wnioskodawca wskazał inny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.p.d.o.p. art. 12 § 1 pkt 3 lit. a

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przedawnione zobowiązania stanowią przychód podatkowy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 12 § 1 pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Wnioskodawca pytał o przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia.

u.p.d.o.p. art. 15

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepis dotyczący kosztów uzyskania przychodów, wspomniany przez wnioskodawcę.

u.p.d.o.p. art. 7 § 1 i 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Definicja dochodu i przedmiotu opodatkowania.

k.c. art. 554

Ustawa - Kodeks cywilny

Termin przedawnienia roszczeń ze sprzedaży.

k.c. art. 117 § § 1, § 2 i § 21

Ustawa - Kodeks cywilny

Regulacje dotyczące przedawnienia.

k.c. art. 118

Ustawa - Kodeks cywilny

Regulacje dotyczące przedawnienia.

k.c. art. 120 § § 1

Ustawa - Kodeks cywilny

Regulacje dotyczące przedawnienia.

k.c. art. 123 § § 1

Ustawa - Kodeks cywilny

Regulacje dotyczące przedawnienia.

k.c. art. 545

Ustawa - Kodeks cywilny

Regulacje dotyczące przedawnienia.

p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd.

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi na interpretację indywidualną.

O.p. art. 14c § § 1 i 2

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Treść i forma interpretacji indywidualnej.

O.p. art. 120

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada działania organów podatkowych.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada pogłębiania zaufania do organów podatkowych.

O.p. art. 169 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Wezwanie do uzupełnienia wniosku.

O.p. art. 14h

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania interpretacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie zobowiązania cywilnoprawnego skutkuje powstaniem przychodu podatkowego po stronie dłużnika na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p. Organ interpretacyjny ma prawo zastosować właściwy przepis prawa materialnego, nawet jeśli nie został on wskazany przez wnioskodawcę we wniosku o interpretację. Organ interpretacyjny nie naruszył przepisów postępowania, wydając interpretację zgodną z prawem i uzasadnioną.

Odrzucone argumenty

Przedawnienie zobowiązania nie powoduje powstania przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia (art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.). Organ naruszył przepisy postępowania, stosując art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p. zamiast art. 12 ust. 1 pkt 2, oraz wykraczając poza zakres wniosku. Organ naruszył art. 169 O.p. poprzez brak wezwania do uzupełnienia wniosku.

Godne uwagi sformułowania

Przedawnienie zobowiązania jest zdarzeniem prawnym, powodującym określone skutki w zakresie możliwości dochodzenia zobowiązań. Zobowiązanie przedawnione przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne, które nie może być wyegzekwowane pod przymusem ani też zasądzone przez sąd powszechny, jeżeli dłużnik powoła się na upływ terminu przedawnienia. Nie ulega zatem wątpliwości, że gdy występuje niemożność przymusowego wyegzekwowania zobowiązania, mimo braku jego faktycznego wykonania, dłużnik uzyskuje pewną korzyść majątkową, przejawiającą się w tym, że nie musi realnie wykonać zobowiązania. Organ podatkowy nie tyle wyjaśnia podatnikowi, w jaki sposób należy interpretować konkretny przepis prawa podatkowego, co raczej wskazuje, w jaki sposób należy zakwalifikować prawnie konkretny opisany przez podatnika stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe. Instytucja indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego pełni dwie funkcje: informacyjną i gwarancyjną.

Skład orzekający

Marzena Kowalewska

przewodniczący sprawozdawca

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

sędzia

Alicja Polańska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska, że przedawnienie zobowiązania cywilnoprawnego skutkuje powstaniem przychodu podatkowego w CIT, nawet jeśli wnioskodawca pytał o inny przepis (nieodpłatne świadczenie). Wyjaśnienie roli organu w postępowaniu interpretacyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca sam traktuje zobowiązanie jako przedawnione, co jest kluczowe dla rozstrzygnięcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego – czy przedawnienie długu generuje przychód. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców, a interpretacja sądu wyjaśnia niuanse prawne.

Czy przedawniony dług to przychód? WSA wyjaśnia, jak fiskus widzi sprawę.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 603/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Marzena Kowalewska /przewodniczący sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
II FSK 374/22 - Wyrok NSA z 2024-12-18
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1406
art. 12 ust. 1 pkt 2 , art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka, Sędzia WSA Alicja Polańska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi "G." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 25 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem, złożonym w dniu [...] marca 2021 r., G. S. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy w przypadku, gdy dojdzie do przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego, po stronie Spółki powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1406 ze zm. - dalej: "ustawa" lub "u.p.d.o.p.").
We wniosku przedstawiono opis zdarzenia przyszłego, wskazując, że Spółka zamierza zawrzeć z kontrahentem, podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, umowę zgodnie, z którą nabędzie towary na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej (będą one stanowiły dla Spółki koszt uzyskania przychodów stosownie do art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych).
Spółka nie posiada problemów z płynnością finansową i na bieżąco reguluje swoje zobowiązania. Jednocześnie, z uwagi na panującą obecnie sytuację epidemiologiczną związaną z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, obawia się, że nagłe załamanie na rynku gospodarczym i przedłużająca się ww. sytuacja może spowodować, że nie będzie miała możliwości uregulowania zobowiązania wynikającego z przyszłych faktur dokumentujących zakup towarów.
Zgodnie z art. 554 ustawy - Kodeks cywilny, roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch.
Wobec powyższego, w przypadku gdyby Spółka nie uregulowała omawianego, przyszłego zobowiązania cywilnego w ciągu dwóch lat, a wierzyciel nie podejmie żadnych kroków celem przerwania biegu terminu przedawnienia - zobowiązanie to przedawni się.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy w przedstawionym stanie faktycznym (winno być: zdarzeniu przyszłym), w przypadku gdy dojdzie do przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego, po stronie Spółki powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.?
Przedstawiając swoje stanowisko w sprawie, Spółka stwierdziła, że w przypadku, gdy dojdzie do przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego, po stronie Spółki nie powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia pod warunkiem, że wierzyciel nie zrzeknie się roszczenia, bądź nie zwolni go z długu. Stwierdzenie to jest zaś zgodne z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 808/18.
W uzasadnieniu, przywołując brzmienie art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. oraz powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt K 7/13, stanowisko piśmiennictwa i orzecznictwa sądowoadministracyjnego (m.in. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1248/11; z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1154/14; z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 869/15 oraz z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1370/15), Spółka wywiodła, że w świetle przedstawionych we wniosku okoliczności, brak jest podstaw do przyjęcia, aby samo przedawnienie rodziło dla dłużnika wymierną korzyść. Na skutek przedawnienia dłużnik nie uzyskuje żadnej realnej i definitywnej korzyści majątkowej, ponieważ formalnie nadal jest zobowiązany do wykonania tego świadczenia (przysporzenie majątku) kosztem innego podmiotu. W przypadku, gdy wierzyciel nie zwolni dłużnika ze zobowiązania, nie można uznać, że cokolwiek świadczył, skoro przedawnienie nastąpiło z mocy prawa. Wobec tego u dłużnika nie następuje trwałe przysporzenie majątkowe, w konsekwencji zatem nie zostanie spełniona definicja przychodu, określona w treści art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.
W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, w wydanej [...] maja 2021 r. interpretacji indywidualnej nr [...], stwierdził, że stanowisko Spółki przedstawione we wniosku z dnia [...] marca 2021 r. jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu Dyrektor KIS przytoczył brzmienie art. 7 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. i wyjaśnił, że sposób ujęcia przedmiotu opodatkowania w ustawie wskazuje na objęcie zakresem ustawy wszystkich zdarzeń, z którymi wiąże się dla podatnika konkretna korzyść o wymiarze finansowym, powodująca zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów – bez względu na źródło tych korzyści, czy przyczynienie się do ich powstania podatnika lub osób trzecich. Kluczową przesłanką wystąpienia przychodu jest zatem osiągnięcie wymiernego przysporzenia o charakterze definitywnym, a stanowisko to znajduje swoje potwierdzenie m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1305/97. Organ wyjaśnił także, że ustawa nie zawiera legalnej definicji przychodu, a ujęty w niej katalog przychodów ma charakter otwarty i jedynie przykładowy. I tak, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p., przychodem, jest wartość, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy.
Dalej Organ wskazał, że przedawnienie zobowiązania jest zdarzeniem prawnym, powodującym określone skutki w zakresie możliwości dochodzenia zobowiązań i przywołał odnośne regulacje, ujęte w art. 117 § 1, § 2 i § 21, art. 118, art. 120 § 1, art. 123 § 1 i art. 545 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.). W ich kontekście Organ wyjaśnił, że zobowiązanie przedawnione przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne, które nie może być wyegzekwowane pod przymusem ani też zasądzone przez sąd powszechny, jeżeli dłużnik powoła się na upływ terminu przedawnienia. Umorzenie należności przedawnionych jest dla dłużnika całkowicie zbędne i nie jest mu potrzebne do osiągnięcia skutku w postaci nieuregulowania dochodzonych należności. Może on dokonać tego na podstawie tylko swoich czynności w postaci złożenia stosownego oświadczenia i nie poniesie ciężaru spłaty zobowiązania, nie na skutek dobrej woli wierzyciela, ale na skutek obowiązujących unormowań. Nie ulega zatem wątpliwości, że gdy występuje niemożność przymusowego wyegzekwowania zobowiązania, mimo braku jego faktycznego wykonania, dłużnik uzyskuje pewną korzyść majątkową, przejawiającą się w tym, że nie musi realnie wykonać zobowiązania. W następstwie przedawnienia dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia (ustaje obowiązek spełnienia świadczenia).
Co do zasady zatem przedawnienie zobowiązania wobec wierzyciela skutkuje powstaniem po stronie dłużnika przychodu podatkowego. Przychód podatkowy z tytułu przedawnionego zobowiązania powstaje w momencie upływu terminu przedawnienia.
W konsekwencji, zestawiając powyższe z opisem zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku Organ stwierdził, że art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p., dotyczy wszelkiego rodzaju umorzonych lub przedawnionych zobowiązań (za wyjątkiem pożyczek z Funduszu Pracy oraz wymienionych w art. 12 ust. 4 pkt 8 u.p.d.o.p. zobowiązań związanych z określonego rodzaju postępowaniami). W myśl art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p. jako przychód podatkowy należy kwalifikować każdą przedawnioną wierzytelność. Wystarczy zatem istnienie zobowiązania pieniężnego po stronie podatnika i jego przedawnienia. Jeżeli więc zobowiązanie ulegnie przedawnieniu, to dojdzie do wzbogacenia po stronie dłużnika będącego stroną tego stosunku prawnego z tego powodu, że dłużnik przestanie być zobowiązany do świadczenia, a środki pieniężne, które winien przekazać w ramach wymaganego świadczenia pozostaną w jego majątku, powiększając ten majątek w sposób definitywny. Zatem, zdaniem Organu, na gruncie przepisów obowiązujących w dniu wydania interpretacji wartość przedawnionych zobowiązań wynikających z przyszłych nieuregulowanych płatności za zakup towarów stanowić będzie dla Spółki przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r., Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą interpretację indywidualną, domagając się uchylenia zaskarżonego aktu w całości oraz zasądzenia na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji Spółka zarzuciła naruszenie:
a) przepisu prawa materialnego, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, gdy przedmiotem wątpliwości Skarżącej były skutki wynikające z przedstawionego stanu przyszłego w oparciu o art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p;
b) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:
- art. 14c § 1 i § 2 w zw. z art. 120 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez brak zawarcia w sporządzonym uzasadnieniu prawidłowego stanowiska przyjętego przez Organ wraz z uzasadnieniem prawnym, co wynika z faktu, że Dyrektor KIS oparł swoje stanowisko o art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p., podczas gdy wskazana norma prawna nie była przedmiotem wniosku o interpretację indywidualną, a wyłącznie zastosowanie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. ocena, czy w przedstawionym we wniosku zdarzeniu przyszłym powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia. W konsekwencji powyższego, Organ nie dokonał oceny stanowiska Skarżącej i przedstawił w zaskarżonej interpretacji wyjaśnienie, które nie stanowiło przedmiotu wątpliwości Spółki, tym samym wykroczył poza zakres zawarty we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji i jednocześnie nie uzasadnił, z jakich powodów uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe;
- art. 169 § 1 w zw. z art. 14h ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez brak wystosowania do Skarżącej wezwania, w sytuacji uznania, że wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej został sformułowany w sposób niewystarczający do jednoznacznej i wyczerpującej oceny prawnej przedstawionego w nim zagadnienia;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy - Ordynacja podatkowa, poprzez działanie Dyrektora KIS w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania do organu podatkowego, polegającego na wydaniu interpretacji, która nie spełnia swojej podstawowej funkcji jaką jest wyjaśnienie jego konkretnych wątpliwości prawnych, które pojawiły się w związku z przedstawionym zdarzeniem przyszłym.
W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg zdarzeń oraz argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji oraz ustosunkował się do zarzutów Skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Treść tego ostatniego przepisu wskazuje zatem, że sąd administracyjny poza zarzutami stawianymi w skardze nie jest władny z urzędu kontrolować zaskarżonej interpretacji indywidulanej w aspekcie ustalenia innych niż podniesione przez stronę skarżącą naruszeń prawa (wyjątek od zasady przewidzianej w art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd bada prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej.
Mając powyższe na uwadze sąd zbadał prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej przez pryzmat zarzutów skargi, które odnoszą się do naruszenia art. 14c § 1 i 2 O.p., art. 14 h, art. 120 i 121 O.p. i nie dostrzegł w tym zakresie nieprawidłowości mogących czynić zasadnym wniosek skargi o jej uchylenie w tym naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, gdy przedmiotem wątpliwości Skarżącej były skutki wynikające z przedstawionego stanu przyszłego w oparciu o art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.
Zgodnie z art. 14c § 1 O.p., interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W myśl art. 14c § 2 O.p., w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.
Na organie wydającym interpretację indywidualną spoczywa zatem obowiązek dokonania wyczerpującej oceny stanowiska wnioskodawcy, albowiem daje to temu ostatniemu gwarancję, że zastosowanie się do interpretacji nie będzie mu szkodzić, niezależnie od zawartego w interpretacji stanowiska. Ocena ta musi być na tyle konkretna i jednoznaczna, aby podmiot żądający interpretacji mógł się do niej zastosować. W praktyce ocena stanowiska wnioskodawcy powinna sprowadzać się do wskazania, czy jego stanowisko przedstawione we wniosku jest prawidłowe, czy też nieprawidłowe. Organ podatkowy nie tyle wyjaśnia podatnikowi, w jaki sposób należy interpretować konkretny przepis prawa podatkowego, co raczej wskazuje, w jaki sposób należy zakwalifikować prawnie konkretny opisany przez podatnika stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe. Uzasadnienie prawne interpretacji indywidualnej, spełniające wymagania wynikające z art. 14c § 2 O.p., powinno zawierać nie tylko przytoczenie przepisów prawa, na których organ oparł swoje stanowisko, ale również wyjaśnienie znaczenia tych przepisów w kontekście podanego przez stronę stanu faktycznego, ze wskazaniem jego istotnych znamion (zob. bliżej wyrok NSA z dnia 2 marca 2021 r. sygn. II FSK 53/21 i przywołane tam orzecznictwo).
Uzasadnienie prawne interpretacji indywidualnej zawierającej negatywną ocenę stanowiska wnioskodawcy, o którym mowa w art. 14c § 2 O.p., nie może ograniczać się do wskazania treści przepisów prawa, ale powinno przedstawiać wykładnię wszystkich tych przepisów w kontekście podanego przez wnioskodawcę stanu faktycznego, które mają istotne znaczenie dla analizy tego stanu faktycznego, nawet wówczas, gdy do przepisów tych, we własnym stanowisku, nie nawiązał wnioskodawca.
Stąd nie sposób zaakceptować stanowiska Skarżącego, że organ wyszedł poza granicę wniosku o wydanie interpretacji i dopuścił się naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, gdy przedmiotem wątpliwości Skarżącego były skutki wynikające z przedstawionego stanu przyszłego w oparciu o art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. Mając na uwadze obowiązek organu przy uznaniu stanowiska Wnioskodawcy za nieprawidłowe nie można uznać, że Organ wykroczył poza zakres zawarty we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji. Fakt, że podatnik we wniosku o interpretację nie dostrzega potrzeby zastosowania do przedstawionego przez siebie stanu faktycznego określonego przepisu podatkowego prawa materialnego, nie oznacza, że wydając interpretację organ podatkowy nie ma możliwości stwierdzenia, że przepis ten do tego stanu faktycznego ma zastosowanie, jeżeli jego przywołanie jest niezbędne do wskazania podatnikowi prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.
Takie działanie organu wynika z charakteru postępowania interpretacyjnego z punktu widzenia podatnika, bowiem zwrócić należy uwagę, że w celu zabezpieczenia swojego interesu prawnego, zainteresowany (wnioskodawca) ma prawo oczekiwać wyjaśnienia przez właściwy organ nasuwającej wątpliwości regulacji ukształtowanej przepisami prawa podatkowego. Dlatego w orzecznictwie akcentuje się także, że instytucja indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego pełni dwie funkcje, tj.:
- informacyjną, ponieważ ma na celu usunięcie ewentualnych wątpliwości, co do prawno-podatkowych skutków dotyczących zastosowania konkretnego przepisu prawa podatkowego w konkretnym stanie faktycznym oraz
- gwarancyjną, ponieważ chroni podmiot, który zastosował się do wydanej w jego sprawie interpretacji indywidualnej przed ewentualnymi negatywnymi skutkami wynikającymi z zastosowania się do jej treści.
Mając na uwadze stanowisko Organu zawarte w zaskarżonej interpretacji wskazać należy, że zawiera ono nie tylko przytoczenie przepisów mających zastosowanie do przedstawionego stanu faktycznego ale także ich wyjaśnienie w odniesieniu do przedstawionego stanu faktycznego i jednocześnie uzasadnienie, z jakich powodów uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe. Stąd zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p. wskazać należy, że z art. 14c § 1 i § 2 O.p. wynika, że organ podatkowy jest związany zakresem zagadnienia dotyczącego przepisów prawa podatkowego, jaki wnioskodawca sformułuje we wniosku o wydanie interpretacji. Postępowanie w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej opiera się więc wyłącznie na stanie faktycznym, bądź zdarzeniu przyszłym przedstawionym przez wnioskodawcę i w ramach tego postępowania nie przeprowadza się dowodów w celu ustalenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Tak więc ocena prawna, jaką organ podatkowy jest obowiązany zawrzeć w interpretacji indywidualnej, bazować musi na przedstawionym we wniosku stanie faktycznym (opisie zdarzenia przyszłego). Warto też odnotować, że również własne stanowisko wnioskodawcy opierać się musi na okolicznościach przez niego przywołanych (we wniosku). Konieczność bezwzględnego respektowania przez organ okoliczności przestawionych przez wnioskodawcę ubiegającego się o wydanie interpretacji indywidualnej, wielokrotnie była podnoszona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a między innymi w wyroku z dnia 7 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I FSK 659/15), gdzie stwierdzono, że specyfika postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej polega między innymi na tym, że jest ona podejmowana w ramach stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę, w granicach zadanego przez niego pytania oraz wyrażonej oceny prawnej (zajętego stanowiska). Organ podatkowy wydający interpretację indywidualną nie może ingerować w stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, przedstawione przez wnioskodawcę, ani dokonywać własnych ustaleń co do tego stanu lub zdarzenia. Jego zadanie jest ograniczone do analizy okoliczności podanych w złożonym wniosku z punktu widzenia ich kwalifikacji podatkowej.
Wbrew zapatrywaniu wyrażonemu w skardze, organ podatkowy nie zmodyfikował stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej a przedstawiony przez Skarżącego stan faktyczny, opisane fakty, były prawnie znaczące dla ustalenia, czy przepis, którego stosowania dotyczy wniosek, może mieć (lub nie) zastosowanie w sprawie, a więc te fakty lub zdarzenia przyszłe, które wynikają z hipotezy normy prawnej.
Skoro zatem organ udzielił interpretacji w oparciu o stan faktyczny, który był stanem faktycznym przedstawionym przez Wnioskodawcę tj. zamiar zawarcia z kontrahentem, podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, umowy zgodnie, z którą nabędzie towary na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej (będą one stanowiły dla Wnioskodawcy koszt uzyskania przychodów stosownie do art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). (...) obawa, że nagłe załamanie na rynku gospodarczym i przedłużająca się ww. sytuacja może spowodować, iż nie będzie miał możliwości uregulowania zobowiązania wynikającego z przyszłych faktur dokumentujących zakup towarów. (...) w przypadku gdyby Wnioskodawca nie uregulował omawianego, przyszłego zobowiązania cywilnego w ciągu dwóch lat, a wierzyciel nie podejmie żadnych kroków celem przerwania biegu terminu przedawnienia - rzeczone zobowiązanie przedawni się to zarzut naruszenia art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez brak wystosowania do Skarżącej wezwania, w sytuacji uznania, że wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej został sformułowany w sposób niewystarczający do jednoznacznej i wyczerpującej oceny prawnej przedstawionego w nim zagadnienia jest bezzasadny, gdyż Organ w oparciu o przedstawiony ww opis zdarzenia przyszłego wydał zaskarżoną interpretację a zatem nie miał żadnych wątpliwości co do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Stąd zasadnie organ wskazał, że mając na uwadze przedmiot opodatkowania w podatku dochodowym od osób prawnych obejmuje on szeroko rozumianą działalność gospodarczą oraz że punktem wyjścia dla określenia zakresu przedmiotowego u.p.d.o.p. jest regulacja zawarta w jej art. 7 ust. 1, w myśl której przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty (...). Dochodem - w myśl art. 7 ust. 2 ww. ustawy - jest natomiast nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Omawiana ustawa nie zawiera legalnej definicji przychodu podatkowego. Z konstrukcji jej art. 12 ust. 1 jednoznacznie wynika, że katalog zdarzeń w nim wymienionych ma charakter czysto przykładowy. Przesądza o tym zdanie pierwsze tego przepisu, które stwierdza, że takim przychodem dla celów podatkowych są "w szczególności" przypadki wskazane w następnych akapitach tego przepisu. Za rodzące przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. mogą być uznane również niewymienione w tym przepisie zdarzenia, których następstwem jest uzyskanie przysporzenia mającego trwały charakter. Jednocześnie nie powinno budzić wątpliwości, że o przysporzeniu można mówić nie tylko wówczas, gdy nastąpi u podatnika przyrost po stronie aktywów, ale również wówczas gdy nastąpi trwałe zmniejszenie jego zobowiązań (pasywów). W treści art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p. ustawodawca wskazuje, że za taki przychód uznać należy m.in. wartość przedawnionych zobowiązań podatnika.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p. przychodem jest wartość przedawnionych zobowiązań. Przepis ten znajduje zastosowanie również w sytuacji gdy sam podatnik uznał zobowiązanie za przedawnione dla celów prowadzonej np. ewidencji i to nawet w przypadku, gdy nie podniósł takiego zarzutu w sądowym sporze ze swoim wierzycielem. Skuteczne przedawnienie zobowiązania zależy przede wszystkim od zachowania dłużnika tj. podniesienia zarzutu przedawnienia. Przepis nie wymaga jednak szczególnego trybu podniesienia takiego zarzutu. Skoro Skarżąca czyli dłużnik w przedstawionym stanie faktycznym we wniosku o dokonanie interpretacji sama potraktowała zobowiązanie jako przedawnione to uznać należało, że takie zachowanie dokumentuje przedawnienie zobowiązania.
Powyższemu nie przeczy podnoszona przez Skarżącą okoliczność przekształcenia się zobowiązania w zobowiązanie naturalne z wynikającymi stąd konsekwencjami, to jednak te stwierdzenia nie mają zastosowania w rozpatrywanym stanie faktycznym, skoro Skarżąca wyraźnie potraktowała sporne zobowiązania jako przedawnione. Stąd argumentacja poparta przywołanymi orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego jest nieadekwatna do stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącego w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu, wydana w rozpoznawanej sprawie interpretacja indywidualna zawiera istotne elementy wymienione w przepisach art. 14c § 1 i 2 O.p. Została ona wydana z powołaniem się na przedstawiony opis zaistniałego zdarzenia przyszłego i zawiera ocenę stanowiska zajętego przez Wnioskodawcę wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Organ przedstawił też prawidłowe stanowisko wraz z uzasadnieniem prawnym w tym zakresie. Organ szczegółowo odniósł się do stanowiska Skarżącej w zakresie sformułowanego pytania czy w przypadku gdy dojdzie do przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego, po stronie Wnioskodawcy powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wskazując na jego powstanie w oparciu o art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p. Dokonując wykładni przepisów organ wyjaśnił dlaczego powstanie przychód w oparciu o art. art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p. a nie będzie stanowiło źródła przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. z powołaniem na orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Zdaniem Sądu organ przeprowadził wnikliwą analizę przedstawionego we wniosku stanu faktycznego oraz obowiązujących przepisów i przedstawił argumenty wskazujące za tym, że w zakresie pytania stanowisko wyrażone przez Skarżącą jest nieprawidłowe. W opisanej sprawie najistotniejsze jest wskazanie dlaczego wyrażony przez Wnioskodawcę pogląd, iż przychód podatkowy po jego stronie nie powstaje, nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem wniosku była bowiem nie tylko ocena czy powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia, ale przede wszystkim ocena czy w ogóle po stronie Wnioskodawcy przychód powstanie.
Kontrolując skarżoną interpretację indywidualną przez pryzmat zarzutów zawartych w skardze sąd stwierdza zatem, że nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów.
W tym stanie rzeczy skargę oddalono, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI