I SA/Sz 598/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2016-09-30
NSApodatkoweŚredniawsa
prawo pomocykoszty sądowespółka jawnaVATpostępowanie administracyjnesytuacja finansowadokumentacja księgowawspólnicy

WSA w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza odmawiające przyznania prawa pomocy spółce jawnej z powodu niewykazania przez nią braku środków na pokrycie kosztów sądowych.

Spółka jawna złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, powołując się na trudną sytuację finansową wynikającą m.in. z trwających postępowań karnych i cywilnych oraz braku dostępu do dokumentacji księgowej. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że spółka nie wykazała w sposób wystarczający braku środków na pokrycie kosztów sądowych, a także nie przedstawiła pełnej informacji o sytuacji finansowej wszystkich wspólników. WSA w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza, podkreślając, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a ogólnikowe stwierdzenia nie są wystarczające do uwzględnienia wniosku.

Spółka jawna wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług, a następnie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Jako uzasadnienie podała bardzo trudną sytuację finansową, wynikającą z trwających postępowań karnych (dotyczących przywłaszczenia mienia przez byłych wspólników) i cywilnych, a także brak dostępu do dokumentacji księgowej. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na niewystarczające dane dotyczące stanu majątkowego spółki i jej możliwości płatniczych, a także brak pełnej informacji o sytuacji finansowej drugiego wspólnika. Spółka złożyła sprzeciw, ponawiając argumentację i dodając, że problemy wynikają z działań osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając sprzeciw, utrzymał w mocy postanowienie referendarza. Sąd podkreślił, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Stwierdzono, że spółka nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych ani nie jest w stanie ich zdobyć. Brak kompletnych dokumentów, zwłaszcza dotyczących sytuacji finansowej drugiego wspólnika, uniemożliwił rzetelną ocenę. Sąd zaznaczył, że spółka nadal kontynuuje działalność, a brak postępowań upadłościowych czy naprawczych nie pozwala na stwierdzenie niewypłacalności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka jawna nie wykazała w sposób wystarczający braku środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Spółka nie przedstawiła kompletnych dokumentów finansowych, w tym pełnej informacji o sytuacji drugiego wspólnika, a jej oświadczenia były gołosłowne i niepodparte dowodami. Brak dostępu do dokumentacji księgowej, choć wskazany, nie został odpowiednio udokumentowany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 246 § § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 199

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

p.p.s.a. art. 260 § § 1 - § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące rozpoznawania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego.

p.p.s.a. art. 245 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

p.p.s.a. art. 245 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

k.s.h. art. 22 § § 2

Ustawa - Kodeks spółek handlowych

Za zobowiązania spółki jawnej odpowiadają solidarnie jej wspólnicy.

k.s.h. art. 31

Ustawa - Kodeks spółek handlowych

Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej jest subsydiarna.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka nie wykazała w sposób wystarczający braku środków na pokrycie kosztów sądowych. Brak pełnej informacji o sytuacji finansowej drugiego wspólnika. Oświadczenia spółki były gołosłowne i niepoparte dowodami. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja finansowa spółki wynikająca z działań osób trzecich (postępowania karne, brak dokumentacji). Naruszenie norm konstytucyjnych (równość wobec prawa, zakaz dyskryminacji) poprzez negatywne rozstrzyganie na podstawie problemów spowodowanych przez osoby trzecie.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodu spoczywa na wnoszącym ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony, nie jest wystarczającą przesłanką nie wykazała, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności

Skład orzekający

Alicja Polańska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania prawa pomocy w przypadku spółek, gdy wnioskodawca nie wykaże w sposób przekonujący braku środków finansowych i nie przedstawi kompletnej dokumentacji."

Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji spółek, gdzie wymagana jest szczególna staranność w wykazywaniu sytuacji finansowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne trudności w uzyskaniu prawa pomocy przez spółki, zwłaszcza w skomplikowanych sytuacjach faktycznych związanych z problemami prawnymi i finansowymi.

Spółka walczy o prawo pomocy: czy brak dokumentów to zawsze wymówka?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 598/16 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2016-09-30
Data wpływu
2016-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art.246§2 pkt.1 , art.199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2016 r., o sygn. akt I SA/Sz 598/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego wydanego w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
[...] Spółka jawna z siedzibą w [...] w piśmie z dnia 12 maja 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w [...] skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia
1 kwietnia 2016 r. Nr [...]
w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. Następnie odpowiadając na wezwanie Przewodniczącej Wydziału I do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy
w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych
i ustanowienie doradcy podatkowego.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi działalność
w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych. Skarżąca wskazała również, że pozostaje w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Od chwili wejścia w prawa i obowiązki wspólników [...]
i [...] spółka skupiona jest na odzyskaniu majątku,
co utrudniają trwające procedury sądowe. Skarżąca poinformowała,
że od 2010 r. prowadzone jest śledztwo przez Prokuraturę Rejonową [...]
– [...] pod aktualną sygnaturą akt [...], w której skarżąca
ma status pokrzywdzonej o działanie na jej szkodę oraz o przywłaszczenie mienia przez poprzednich wspólników. Przedmiotem postępowania jest m.in. zagarnięcie środków pieniężnych w kasie w kwocie około [...] mln zł. Wskazała także
na zawieszenie procesu o zapłatę przeciwko [...]. z uwagi na brak zarządu po stronie pozwanej oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec wspólnika tej spółki. Skarżąca podała, że wobec braku środków finansowych,
nie prowadzi czynnej działalności gospodarczej, a jej wspólnicy odpowiadają subsydiarnie za jej zobowiązania. Skarżąca nie posiada środków trwałych, oprócz prawa do udziału w nieruchomości, co do której od 2011 r. trwają postępowania
z wniosków o zniesienie współwłasności.
W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała w rubryce dotyczącej wysokości kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych,
że posiada [...] zł. W rubryce dotyczącej wartości środków trwałych i rubryce dotyczącej wysokości zysku lub strat napisała: "brak". Skarżąca wskazała,
że posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło "0 zł". W rubryce dotyczącej innych danych dotyczących majątku, dochodów oraz zobowiązań i wydatków podmiotu, wskazała, że posiada zobowiązania na kwoty, których wysokości nie są znane z uwagi na brak wielu dokumentów i z tego też powodu nie może sporządzić bilansu; dopiero opinia rzeczoznawcy w postępowaniu przygotowawczym, która nie została jeszcze skończona, pozwoli na uzyskanie danych, pozwalających na uzupełnienie bilansu.
Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację finansową spółki oraz
jej wspólników, skarżąca przedłożyła:
1. oświadczenie repezentującego spółkę wspólnika [...],
z którego wynika, że spółka od 2010 r. nie prowadzi pełnej księgowości,
a wynika to z faktu niewydania kompletu dokumentów niezbędnych
do dokonania zapisów księgowych przez [...] (byłego wspólnika) i jest dopuszczalne na gruncie ustawy o rachunkowości; spółka nie prowadzi czynnej działalności, nie ma przychodów i nie jest w stanie przedstawić żądanych dokumentów (ksiąg rachunkowych z bieżącego okresu, zestawienia należności i zobowiązań); cała dokumentacja spółki została zatrzymana przez właściciela lokalu przy ul. [...] w [...], który wymienił w dniu 24 lutego 2016 r. zamki i nie reaguje na wezwania o ich wydanie, zatem możliwe jest przedstawienie tylko deklaracji VAT; odnośnie do żądania przedstawienia wyciągów z rachunku bankowego, wskazała, że z uwagi na brak obrotów nie jest możliwe wygenerowanie wydruku z konta, pomimo posiadania loginu dostępu i aktywnego hasła, co jest spowodowane prawdopodobnie brakiem uregulowania opłat bankowych; odnośnie do majątku spółki wskazała, że jest to [...] udziałów w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej przy ul. [....], nie została zniesiona współwłasność na tym prawie, ani nie jest prowadzone w tej kwestii żadne postępowanie; odnośnie do dokumentacji dotyczącej postępowań egzekucyjnych, wskazała, że całość dokumentacji znajduje się w Sądzie Rejonowym w [...], według wiedzy wspólnika [...] toczą się dwa postępowania egzekucyjne, zaś jedno z postępowań zostało umorzone wobec jego bezskuteczności; odnośnie do postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od spółki [...] wierzytelności wskazała, że jest to kwota [...] zł oraz
że ze wskazywanych już powodów nie są dostępne żadne dokumenty
w tym zakresie;
2. oświadczenie o sytuacji finansowej wspólnika [....], który wskazał, że nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada ruchomości o znacznej wartości, nie posiada pojazdu mechanicznego, posiada udziały w spółce [....] o wartości [...] zł, zajęte
od 2011 r. przez komornika sądowego (sprawa [...]), posiada udziały w [...] o wartości [...] zł (firma od 1999 r. nie prowadzi działalności gospodarczej,
nie została wyrejestrowana z KRS, zostanie wykreślona z [...]w sposób trwały wskutek braku aktywności prezesa jej zarządu [...], według wiedzy wspólnika nie posiada żadnego majątku); wspólnik
nie posiada żadnych innych papierów wartościowych, nie posiada oszczędności, zasobów pieniężnych, jest zadłużony z tytułu zobowiązań alimentacyjnych wobec [...] na kwotę około [....] zł oraz wobec urzędu skarbowego z tytułu zobowiązań podatkowych, mieszka w mieszkaniu matki [....]w ½ części poniemieckiego domu, która wymaga remontu; większość kosztów utrzymania ponosi matka wspólnika, ze świadczenia emerytalnego w kwocie około [...] zł; wspólnik
z prowadzonej działalności gospodarczej otrzymuje kwotę około
[...] zł miesięcznie, które w miarę możliwości przeznacza
na koszty utrzymania (zakup opału, opłacenie rachunków za prąd, wodę) oraz spłatę zobowiązań; wspólnik oświadczył także, że nie wykonywał żadnych operacji na posiadanym osobistym rachunku bankowym, zaś saldo rachunku jest dodatnie, gdyż nastąpił zbieg egzekucji, a wykazywane środki nie zostały pobrane przez komornika; wspólnik oświadczył także, że przedłożył wszystkie możliwe dokumenty oraz że nie jest w stanie przedłożyć dokumentów dotyczących drugiego wspólnika [...]; wezwanie zostało przekazane drugiemu wspólnikowi przez pocztę elektroniczną jednak ten nie udzielił żadnej odpowiedzi;
3. kopie deklaracji VAT-7K za pierwszy, drugi kwartał 2016 r., oraz czwarty kwartał 2015 r., w których deklarowano jedynie kwotę nadwyżki podatku
do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy (dostawy, usługi,
nabycia 0 zł);
4. wyciągi z osobistego rachunku bankowego wspólnika [....] z saldem na dzień 21 lipca 2016 r. w kwocie [....] zł; roczne zeznanie PIT-36L [....] za 2015 r. wraz
z informacją PIT/B (przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej
w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł).
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, powołał się na brzmienie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.,
art. 252 § 1 p.p.s.a., a następnie wskazał m.in., że wniosek spółki nie mógł zostać uwzględniony, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej możliwości płatniczych.
Następnie referendarz sądowy wskazał, że na wystosowane do spółki wezwanie, które obejmowało, m.in. dokumenty obrazujące przychody spółki,
jej wydatki, wartość majątku, zobowiązań, wierzytelności, dotyczące prowadzonych egzekucji, udzieliła odpowiedzi głównie w formie gołosłownych oświadczeń, nadsyłając jedynie deklaracje VAT-7K. Nie jest jasna kwestia posiadanego udziału we współwłasności w użytkowaniu wieczystym nieruchomości położonej w [...], spółka nie wykazała bowiem, czy i przez kogo nieruchomość jest wykorzystywana, czy mogłaby ona stanowić źródło przychodów i ewentualnie zdobycia przez nią środków na poniesienie kosztów sądowych, ograniczając się jedynie do podania ogólnej informacji w zakresie prowadzonego postępowania o zniesienie współwłasności.
Ponadto, referendarz sądowy zauważył, że spółka konsekwentnie uzasadnia niemożność wykonania nałożonego zobowiązania okolicznością braku dostępu do jakichkolwiek dokumentów księgowych, spowodowany
ich zatrzymaniem bądź to przez byłych wspólników, bądź prokuraturę, komornika albo najemcę lokalu biurowego. Odnośnie do niemożności nadesłania wyciągów
z rachunków bankowych wskazano zaś brak dostępu do konta elektronicznego, wynikającego z braku obrotów i prawdopodobne istnienia zaległości w opłatach bankowych.
W ocenie referendarza podnoszonych okoliczności nie można uznać
za wiarygodne, nie zostały uprawdopodobnione żadnymi dokumentami,
nie poddawały się jakiejkolwiek weryfikacji. W oparciu o takie oświadczenia nie można dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych spółki.
Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że w sprawie dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy znaczenie miało przedstawienie pełnej informacji na temat sytuacji materialnej i możliwości płatniczych wszystkich wspólników spółki. Tymczasem, przedłożono oświadczenia i dokumenty odnośnie do sytuacji jedynie [....], który uzyskuje niewielkie dochody z działalności gospodarczej i - jak twierdził - jest zadłużony. Wobec tego, brak jakichkolwiek danych odnośnie do sytuacji drugiego wspólnika pozwolił przyjąć, że nie zostało
w pełni wykazane, że sytuacja majątkowa wspólników nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych obciążających spółkę.
Mając na uwadze okoliczności sprawy, referendarz sądowy stwierdził,
że nie można było uznać, aby spółka udokumentowała czy uprawdopodobniła
w sposób wyczerpujący i jednoznaczny swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze, jak też zdolność do poniesienia kosztów sądowych przez wspólników. Nierzetelne wykonanie skierowanego do skarżącej wezwania nie pozwoliło
na wolną od wątpliwości ocenę jej sytuacji materialnej. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie było możliwe, ani dopuszczalne.
Referendarz zauważył, że pomimo wskazywanych problemów (w tym prowadzonych procesów, braku przychodów) działalność jest kontynuowana przez spółkę, co wynika ze złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o stanie majątkowym. Powyższe potwierdza także załączony do akt sądowych odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Nie wykazano, aby wobec spółki zostało wszczęte postępowanie upadłościowe czy naprawcze. Skoro,
w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano wymienionych wyżej postępowań, nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności.
Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, wobec czego postanowił odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W piśmie z dnia 24 sierpnia 2016 r. spółka złożyła sprzeciw, wnosząc
o uchylenie postanowienia z dnia 4 sierpnia 2016 r. i przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając swoje żądanie, skarżąca ponowiła argumentację zaprezentowaną w piśmie z dnia 1 sierpnia 2016 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza. Odnosząc się do kwestii nieprowadzenia działalności gospodarczej, dodała, że okoliczność ta nie może być negatywnie interpretowana przez sąd. Brak władania dokumentacją spółki i brak rozstrzygnięcia sądowego oraz trwające postępowanie przygotowawcze w zakresie przywłaszczenia dokumentacji, nie mogą być negatywnie rozstrzygane przez sąd. Stan taki uniemożliwia spółce właściwe działanie, a ponieważ powody tego są spowodowane przez osoby trzecie, spółka skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków prawnych.
Odnośnie do postępowania przeciwko spółce [...] skarżąca dodała,
że sąd okręgowy wydał nieprawomocne postanowienie o odmowie wznowienia zawieszonego postępowania oraz umorzenia wobec niepodjęcia go w ciągu roku od jego zawieszenia. Postanowienie to zostało zaskarżone poprzez złożenie zażalenia.
Ponadto, skarżąca podniosła, że przedstawione przez nią okoliczności nie mogą być odbierane negatywnie i powodować negatywnych skutków prawnych, gdyż w całości naruszałoby to normy konstytucyjne, w tym równość wszystkich wobec prawa oraz zakaz dyskryminacji. Sam fakt, iż przez 6 lat organ skarbowy
w żadnym stopniu nie dokonał czynności niezbędnych do oceny deklaracji i korekt deklaracji, świadczy tylko o celowym i umyślnym działaniu, które uniemożliwia działanie spółki. Od października 2010 r. trwa śledztwo prowadzone przez prokuraturę rejonową wobec byłych wspólników spółki, w zakresie działania na jej szkodę, przywłaszczenia pieniędzy w kwocie przekraczającej [...] złotych oraz innych czynów, mimo trzykrotnego uchylenia postanowień prokuratora (w tym dwukrotnego przez Sąd Okręgowy w [...]) nie zakończono postępowania, w którym zarówno spółka jak i jej obecni wspólnicy mają statut stron pokrzywdzonych. Sytuacja, gdy z winy prokuratury (jej opieszałości, potwierdzonych niewłaściwych działań prokuratora, długotrwałości wykonywania opinii biegłego i braku jego ponaglania) nie powinna co do zasady powodować negatywnej oceny sytuacji spółki. Nadto, opieszałość prokuratury umożliwiła ucieczkę jednego z byłych wspólników, który jest od 2012 poszukiwany jako świadek. Wobec potwierdzenia przez wspólników wielu czynów jakich się dopuścił się [...], konieczne jest postawienie zarzutów i wystawienie za nim listu gończego oraz europejskiego nakazu zatrzymania, o co występowali pokrzywdzeni. Wnioski w tym zakresie nie spowodowały oczekiwanych działań, a obecnie Prokuratura Rejonowa [...]-[...] w sprawie o sygn. akt [...] wniosła do Prokuratury Okręgowej w [...] o przejęcie śledztwa. Wskazano, że zwłoka powstała z winy Prokuratury Rejonowej [...]- wobec zmiany przepisów kpk - która spowodowała brak możliwości dochodzenia naprawienia szkody w trybie art. 46 kpk, powstała sytuacja powodująca konieczność dochodzenie tej kwoty od Skarbu Państwa.
Taka sytuacja, a jednocześnie traumatyczne zdarzenia w życiu [...] z roku 2014 (śmierć ojca, rozwód, kłopoty zdrowotne) spowodowały brak środków finansowych po stronie skarżącej oraz jej wspólników. [...] w ramach odpowiedzialności subsydiarnej wspólnika spółki jawnej spłacił kilkadziesiąt tysięcy złotych jej zobowiązań, co również pozbawiło go środków finansowych. W takiej sytuacji, nie jest możliwe, aby wspólnicy wspomogli spółkę skarżącą środkami finansowymi. Spółka skarżąca winna posiadać duże środki finansowe, ale działania poprzednich wspólników, którzy potwierdzili, że pieniądze spółki jawnej potraktowali jako własne i nimi swobodnie dysponowali, powinno powodować, iż dokonanie opłat sądowych nie powinno stanowić problemu.
Ale oczywiście stan opisany, nie tylko pozbawił ją środków, lecz również powoduje do dnia dzisiejszego bardzo negatywną sytuację finansową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało w sprawie wszczęte 13 maja 2016 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2015.658 ze zm.), które zaczęły obowiązywać od 15 sierpnia 2015 r.
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718
ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa
w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3).
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane
w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata,
radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego
(art. 245 § 2 p.p.s.a.). Na mocy przepisu art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Z przytoczonej regulacji prawnej wynika także, że ustawodawca wprowadzając odstępstwo od ogólnej reguły, uzależnił prawo do skorzystania
ze zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania od wykazania przez osobę prawną ubiegającą się o to zwolnienie zaistnienia okoliczności, o których mowa
w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony, nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.
Ponadto zaznaczyć należy, że w odniesieniu do osób prawnych sąd nie jest zobligowany do przyznania prawa pomocy, nawet jeśli wnioskodawca wykaże zaistnienie przesłanek uzasadniających przyznanie zwolnienia. Wskazuje
na to zwrot: "Osobie prawnej (...) prawo pomocy może być przyznane".
Po przeprowadzeniu analizy złożonych oświadczeń oraz dokumentów finansowych spółki, sąd stwierdził, że nie wykazała ona, że nie posiada żadnych środków aby ponieść pełne koszty sądowe sprawy ani też nie wykazała, iż nie jest w stanie ich zdobyć w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Jak słusznie zauważył referendarz sądowy z oświadczenia złożonego
na urzędowym formularzu PPPr wynikało, że spółka nie prowadzi czynnej działalności, nie posiada majątku, poza udziałami w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej współwłasność, ani środków pieniężnych, prowadzi procesy sądowe z byłymi wspólnikami oraz z kontrahentami (wierzytelność wobec [...] sp. z o.o.), prowadzone są egzekucje. Reprezentujący spółkę wspólnik [...] oświadczył, że nie są mu znane kwoty zobowiązań spółki. Wskazał także, że nie jest możliwe sporządzenie bilansu z powodu zatrzymania dokumentacji księgowej przez prokuraturę.
Na urzędowym formularzu PPPr podał jedynie, że wartość kapitału zakładowego wynosi [...] zł.
Zauważyć należy, że spółka składając wniosek, nie załączyła do niego żadnych dokumentów, umożliwiających zweryfikowanie okoliczności wskazanych we wniosku. Również do sprzeciwu nie dołączyła stosownych dowodów.
Na wezwanie referendarza, nie nadesłała wszystkich żądanych dokumentów. Uzasadniając brak przedłożenia stosownych dokumentów, spółka powołała się
na okoliczność zatrzymania dokumentacji przez byłych wspólników lub prokuraturę, komornika albo najemcę lokalu biurowego. Odnośnie do niemożności nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, wskazała brak dostępu do konta elektronicznego, wynikający z braku obrotów i prawdopodobne istnienia zaległości w opłatach bankowych. Jednakże spółka nie przekazała żadnych dowodów potwierdzających wiarygodność jej oświadczeń (dokumentów potwierdzających zatrzymanie dokumentacji, np. przez prokuratora, komornika, dokumentów poświadczających prowadzone postępowanie egzekucyjne). Podkreślić należy,
że skarżąca nie przedstawiła kompletu dokumentów, do których złożenia wzywał referendarz.
Słusznie zauważył referendarz, że w przypadku spółki jawnej - zgodnie z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030, ze zm.) - za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie jej wspólnicy, a odpowiedzialność ta jest odpowiedzialnością subsydiarną (art. 31). Znaczenie zatem miało dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy przedstawienie pełnej informacji na temat sytuacji materialnej i możliwości płatniczych wszystkich wspólników skarżącej. Tymczasem, przedłożono oświadczenia i dokumenty odnośnie do sytuacji jedynie [...], który uzyskuje niewielkie dochody z działalności gospodarczej i - jak twierdzi - jest zadłużony. Brak jakichkolwiek danych odnośnie do sytuacji drugiego wspólnika nie pozwolił na poczynienie ustaleń, co do tego czy sytuacja majątkowa wspólników pozwala na uiszczenie kosztów sądowych obciążających spółkę. Zatem, zasadnie referendarz sądowy uznał, że z uwagi na brak dokumentów, jak i brak przedstawienia rzetelnej informacji o sytuacji finansowej drugiego wspólnika, skarżąca nie wykazała, że ze względu na swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze, jak też zdolność do poniesienia kosztów sądowych przez wspólników, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Dla poparcia powyższego stanowiska, wskazać należy, że w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 935/14 (LEX nr 1628836) NSA stwierdził, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia
od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą
jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie
do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków
na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący.
Trafnie również zauważył referendarz, że pomimo wskazywanych problemów (w tym prowadzonych procesów, braku przychodów) działalność jest kontynuowana przez spółkę, co wynika ze złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o stanie majątkowym oraz odpisu
z Krajowego Rejestru Sądowego. Ponadto, nie wykazano, aby wobec spółki zostało wszczęte postępowanie upadłościowe czy naprawcze, zatem nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności.
Słusznie zatem uznał referendarz sądowy, że skarżąca nie wykazała,
w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym gdyż strona nie wykazała przesłanek,
o których mowa w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Zatem, uzasadnione było stwierdzenie, że nie ma podstaw do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260 § 1 - § 3 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI