I SA/Sz 595/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-01-25
NSAinneŚredniawsa
płatności bezpośredniewsparcie rolnictwatytuł prawny do gruntuzasób własności rolnej skarbu państwaARiMRdopłaty unijnenieruchomości rolnedzierżawazabezpieczenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą przyznania płatności unijnych do działki rolnej Skarbu Państwa, gdyż spółka nie wykazała posiadania tytułu prawnego do tej działki.

Spółka złożyła skargę na decyzję odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 do działki rolnej o nr [...]. Spółka argumentowała, że posiada tytuł prawny do działki w postaci zabezpieczenia udzielonego przez dzierżawcę, który wyraził zgodę na przejęcie płatności. Sąd administracyjny uznał jednak, że posiadanie tytułu prawnego do działki rolnej Skarbu Państwa jest warunkiem koniecznym do przyznania płatności, a oświadczenie o zabezpieczeniu nie stanowi takiego tytułu. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi F. Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, która odmówiła przyznania spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 do działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha. Organ uznał, że spółka nie posiada tytułu prawnego do tej działki, która wchodzi w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, co jest warunkiem koniecznym do przyznania płatności zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach. Spółka argumentowała, że tytuł prawny wynika z oświadczenia dzierżawcy W. S., który zgodził się na przejęcie płatności w ramach rozliczeń między stronami, oraz że faktycznie użytkowała grunt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że posiadanie tytułu prawnego do działki Skarbu Państwa na dzień 31 maja roku, w którym złożono wniosek, jest wymogiem ustawowym. Sąd wyjaśnił, że oświadczenie o zabezpieczeniu czy faktyczne użytkowanie gruntu nie zastępuje wymogu posiadania ważnego tytułu prawnego, takiego jak umowa dzierżawy czy użyczenia, zawartego z właścicielem gruntu. Sąd powołał się na przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które potwierdzają dopuszczalność takiego wymogu w celu zapobiegania nadużyciom i zapewnienia prawidłowego wykorzystania środków unijnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenie o zabezpieczeniu ani faktyczne użytkowanie gruntu nie stanowią tytułu prawnego do działki rolnej Skarbu Państwa w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Uzasadnienie

Ustawa o płatnościach bezpośrednich wymaga posiadania tytułu prawnego do działki rolnej Skarbu Państwa na dzień 31 maja roku, w którym złożono wniosek. Tytuł prawny musi wynikać z ważnie zawartej umowy (np. dzierżawy, użyczenia) lub decyzji administracyjnej, a nie z oświadczenia o zabezpieczeniu czy samego faktu użytkowania gruntu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.s.b. art. 18 § ust. 4

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Warunek konieczny do przyznania płatności do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej - rolnik musi na dzień 31 maja danego roku mieć do tej działki tytuł prawny.

Pomocnicze

u.p.s.b. art. 8 § ust. 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

rozporządzenie nr 1306/2013 art. 32 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

rozporządzenie nr 640/2014 art. 5 § ust. 2 lit. a

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MRiRW art. 3a § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posiadanie tytułu prawnego do działki rolnej Skarbu Państwa na dzień 31 maja roku jest warunkiem koniecznym do przyznania płatności bezpośrednich. Oświadczenie o zabezpieczeniu czy faktyczne użytkowanie gruntu nie stanowią tytułu prawnego w rozumieniu przepisów. Wymóg posiadania tytułu prawnego jest zgodny z prawem UE i służy zapobieganiu nadużyciom.

Odrzucone argumenty

Tytuł prawny do działki wynika z oświadczenia dzierżawcy o zabezpieczeniu i zgodzie na przejęcie płatności. Istotą płatności jest pomoc rolnikowi faktycznie użytkującemu grunty. Przepis art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach nie precyzuje, jakim konkretnie tytułem prawnym musi legitymować się wnioskodawca.

Godne uwagi sformułowania

priorytetem do przyznania płatności do działki jest posiadanie do niej tytułu prawnego ani zgoda W. S. na przejęcie przez spółkę płatności do tej działki w zamian za rozliczenia między stronami, ani faktyczne użytkowanie działki przez spółkę, nie mają znaczenia w sprawie przepis ten należy interpretować ściśle

Skład orzekający

Elżbieta Dziel

przewodniczący sprawozdawca

Marzena Kowalewska

członek

Alicja Polańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntów Skarbu Państwa dla uzyskania płatności unijnych w rolnictwie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji gruntów w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa i interpretacji art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu przyznawania dopłat unijnych w rolnictwie, jakim jest wymóg posiadania tytułu prawnego do ziemi, co może być istotne dla wielu rolników i przedsiębiorstw rolnych.

Czy samo użytkowanie ziemi wystarczy do otrzymania unijnych dopłat? Sąd wyjaśnia kluczowy wymóg.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 595/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-01-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Elżbieta Dziel /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 537/23 - Wyrok NSA z 2025-12-10
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 8 ust. 4, art. 18 ust. 4
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Alicja Polańska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 lipca 2022 r. nr 9016-2022-48/M-6400 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 lipca 2022 r. nr 9016-2022-48/M-6400 Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w C. (dalej: "Kierownik ARiMR", "organ") z dnia 12 maja 2021 r. nr 0299-2022-001155 w sprawie przyznania F. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej: "spółka") płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 12 maja 2021 r., wydaną na podstawie art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2021 r. poz. 2114, ze zm., zwanej dalej: "ustawą
o płatnościach") oraz art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") Kierownik ARiMR umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 15 października 2021 r. (1,71 ha) oraz przyznał spółce:
1) Jednolitą Płatność Obszarową (JPO) - 2021 w wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
2) płatność za zazielenienie - 2021 w wysokości [...] zł, wynikającej
z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
3) płatność redystrybucyjną - 2021 w wysokości [...] zł, wynikającej
z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,
4) kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.
Organ ten wyjaśnił, że spółka we wniosku z dnia 15 maja 2021 r. (data wpływu do organu) zawnioskowała o przyznanie na 2021 rok jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej. Ustalił, że spółka
w złożonym wniosku oraz po uwzględnieniu zmian i wycofań, zgłosiła do JPO grunty o powierzchni [...] ha.
W dniach 18 – 20 lipca 2021 r. przeprowadzono w gospodarstwie spółki wizytację terenową, podczas której stwierdzono, m.in., nieprawidłowości polegające na tym, że działka ewidencyjna nr [...] zadeklarowana we wniosku w ramach działki rolnej [...] o powierzchni [...] ha znajduje się w rejestrze ZWRSP, lecz na podstawie danych KOWR nie stwierdzono, iż spółka według stanu na dzień 31 maja 2021 r. posiada tytuł prawny do tych gruntów. W odpowiedzi na wezwanie Spółka nie przedłożyła dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do tej działki, co skutkowało wykluczeniem jej z płatności.
Organ ustalił zatem, że powierzchnia stwierdzona do płatności JPO wynosiła [...] ha.
Organ wyjaśnił dalej w uzasadnieniu decyzji, że początkowa kwota JPO wynosiła [...] zł i po zastosowaniu współczynnika korygującego, z uwagi na przedeklarowanie powierzchni, została pomniejszona do kwoty [...]zł.
Podobnie, w przypadku płatności na zazielenienie oraz płatności dodatkowej, wyjaśnił, że początkowe kwoty tych płatności wynosiły odpowiednio: [...] zł
i [...] zł, a z uwagi na przedeklarowanie powierzchni, po zastosowaniu współczynnika korygującego i po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń, wyniosły odpowiednio: [...] zł i [...] zł.
Spółka, reprezentowana przez P. S. podniosła w odwołaniu, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha została zadeklarowana zgodnie z ustaleniami dzierżawcy tej działki, to jest W. S., który wyraził zgodę na przejęcie płatności z tej działki i zabezpieczenie ww. działki na poczet wzajemnych rozliczeń między stronami. W załączeniu przedłożył oświadczenie W. S. z dnia 15 maja 2022 r. o wyrażeniu zgody na przejęcie płatności przez spółkę z działki nr [...] w roku 2021.
Dyrektor ARiMR zaskarżoną decyzją, wydaną w dniu 18 lipca 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 4 ustawy
o płatnościach, art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181
z 20.06.2014 r., str. 48, ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia 12 maja 2021 r.
W uzasadnieniu przywołał treść art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach oraz § 3a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych
w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz. U. 2004.10.90 ze zm.) i wyjaśnił, że na podstawie danych, jakie KOWR przekazał w roku 2021, ustalił, iż przy działce ewidencyjnej nr [...] nie widnieje zapis, aby spółka posiadała tytuł prawny do tej działki na dzień 31 maja 2021 r. Jako prawidłowe ocenił wykluczenie ww. działki z prawa do przyznania płatności.
Dyrektor ARiMR wyjaśnił dalej, że ani zgoda W. S. na przejęcie przez spółkę płatności do tej działki w zamian za rozliczenia między stronami, ani faktyczne użytkowanie działki przez spółkę, nie mają znaczenia w sprawie, jako że "priorytetem" do przyznania płatności do działki jest posiadanie do niej tytułu prawnego.
Organ ten przedstawił dalej szczegółowe wyliczenie przyznanych płatności
z powołaniem się na przepisy prawa odnośnie do każdej z nich.
Spółka, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła decyzję Dyrektora ARiMR w całości, zarzuciła naruszenie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przekazanie działki do korzystania celem zabezpieczenia wzajemnych rozliczeń nie stanowi tytułu prawnego do tej działki.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika ARiMR z 12 maja 2021 r. oraz o przyznanie płatności zgodnie ze złożonym wnioskiem,
ewentualnie uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając przedstawiony zarzut spółka podniosła, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą, "istotą" płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Przy przyznaniu środków powinno być uwzględnione efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie.
Wskazała, że w przepisie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach nie zostało sprecyzowane, jakim konkretnie tytułem prawnym do nieruchomości musi legitymować się wnioskodawca. Z tego wywiodła, że każdy tytuł prawny uprawnia do uzyskania płatności oraz że nie można jej uznać za bezumownego użytkownika gruntu, gdyż posiada tytuł prawny do przedmiotowego gruntu w postaci "zabezpieczenia", co wynika z oświadczenia złożonego przez W. S.. Organ nie kwestionował tego oświadczenia ani faktu korzystania przez spółkę z przedmiotowej działki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest niezasadna, bowiem w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, sąd nie stwierdził by organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie 18 lipca maja 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia 12 maja 2022 r.,
w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego na rok 2021. Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zasadne jest stanowisko organu
o braku podstaw do przyznania płatności do działki o nr [...] położonej w gminie C., obręb R. o powierzchni [...] ha, ze względu na to, że działka ta znajduje się w Zasobach Własności Rolnej Skarbu Państwa, a skarżąca spółka nie legitymuje się tytułem prawnym do niej. Natomiast zdaniem skarżącej jej tytuł do przedmiotowej działki wynika z zabezpieczenia udzielonego jej przez W. S., który wyraził zgodę na przejęcie płatności do tejże działki w ramach rozliczeń pomiędzy nim a skarżącą.
W tak zakreślonych ramach sporu, sąd uznał, że organy w sposób uprawniony odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanej płatności do spornej działki o nr [...].
Istota sporu sprowadza się zatem do zbadania czy organy zasadnie odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanej płatności za 2021 r. z powołaniem się na okoliczność, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do działki o nr [...] wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność pozostawania spornej działki w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa.
W tej sytuacji kluczowe dla rozstrzygnięcia spornej kwestii są przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich, a w szczególności art. 8 ust. 1 i art. 18 ust. 4, które określają warunki jakich musi dochować rolnik by nabyć prawo do wnioskowanych płatności.
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie zaś z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.
W świetle przytoczonych przepisów nie budzi więc wątpliwości, że
w niespornym stanie faktycznym badanej sprawy, Organy zasadnie uznały, że warunkiem koniecznym do przyznania płatności do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest posiadanie na dzień 31 maja 2021 r. tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do płatności. Takiego tytułu prawnego skarżąca 31 maja 2021 r. nie posiadała i go nie przedłożyła.
Wskazać w tym miejscu należy, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 9 marca 2016 r. (Sejm VIII kadencji, druk 274, dostępny w bazie LEX) wskazano, że przepisy rozporządzenia 1307/2013 nie regulują, czy ubiegający się o przyznanie płatności bezpośrednich musi posiadać tytuł prawny do gruntów. Stwierdzono m.in. że: "(...) Stwarza to pole do nadużyć (tworzenia sztucznych warunków) polegających na tym, że o płatności bezpośrednie do określonych gruntów ubiegają się podmioty, które bezprawnie weszły w ich posiadanie lub posiadają je bez tytułu prawnego wbrew woli podmiotu, do którego te grunty należą. Przypadki takie zdarzają się w praktyce, co budzi społeczny sprzeciw, zwłaszcza gdy zasadniczym celem takiego działania jest uzyskanie wsparcia w postaci płatności bezpośrednich, a nie prowadzenie działalności rolniczej na danym gruncie. Należy przy tym podkreślić, że - ze względu na częste przypadki nieuregulowanego stanu prawnego ziemi rolnej będącej w obrocie prywatnym - projektowane rozwiązanie nie może mieć uniwersalnego zastosowania, tzn. obejmować wszystkich gruntów. Rolnik faktycznie prowadzący działalność rolniczą na danym gruncie często nie może potwierdzić posiadanego do tego gruntu prawa żadnym dokumentem. Wynika to z powszechnej praktyki zawierania przez rolników ustnych umów dzierżawy gruntów, a także z nieuregulowanych, często przez wiele lat, spraw spadkowych. Natomiast w przypadku ziemi rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa stan prawny gruntów jest uregulowany: właścicielem jest Skarb Państwa, a dzierżawca wskazany jest w umowie zawieranej wyłącznie w formie pisemnej. Konieczność wykonania przepisów Unii Europejskiej
w celu przeciwdziałania tworzeniu sztucznych warunków, z uwagi na wskazane wyżej różnice, wręcz wymaga odmiennych regulacji w odniesieniu do gruntów rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Odniesienie projektowanych regulacji do wszystkich gruntów rolnych mogłoby wywołać niezgodny z przepisami Unii Europejskiej skutek polegający na wyeliminowaniu możliwości uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów, na których rolnik faktycznie prowadzi działalność rolniczą, ale nie może wykazać tytułu prawnego do tego gruntu. Wobec tego wprowadzenie projektowanych rozwiązań nie godzi w zasadę równego traktowania oraz nie ma charakteru dyskryminującego."
Wprowadzenie poprzez ww. regulację, wymogu legitymowania się przez posiadacza gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa tytułem prawnym do tego gruntu, nie może być uznane za warunek naruszający przepisy unijne, regulujące systemy wsparcia dla rolników.
W konsekwencji tut. Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (m.in. w wyrokach WSA we Wrocławiu z 24 maja 2018 r. sygn. akt 23/18, z 18 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 64/18, WSA w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 817/18, WSA w Szczecinie z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 103/21), że państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności. Korzystając z zakresu swobodnego uznania, państwa członkowskie (w tym Polska) powinny uwzględnić cele przepisów unijnych dotyczących pomocy, przestrzegać ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. W Polsce konieczne było przyjęcie w porządku prawnym rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie dopłat do użytkowanej państwowej ziemi bez tytułu prawnego. Wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnego korzystania z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności, a potwierdza to wyrok TSUE z 24 czerwca 2010 w sprawie C-375/08 - Luigi Pontini i in.
Z powyższego wynika, że przesłanką konieczną do przyznania pomocy finansowej do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest posiadanie przez rolnika na dzień 31 maja danego roku, tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, którym skarżąca. Takim tytułem nie jest, jak to wskazano w skardze wynikający z oświadczenia złożonego przez W. S. fakt zabezpieczenia. Przede wszystkim fakt nie może stanowić o tytule prawnym. Tytuł prawny, to stosunek prawny wynikający z przepisów prawa. Przymiotem takiego stosunku w przypadku płatności musi być uprawnienie do posiadania gruntu. Tytułem prawnym nie jest także samo w sobie zabezpieczenie. Zabezpieczenie bowiem ustanawiane jest na przysługującym podmiotowi, który takiego zabezpieczenia dokonuje prawie (hipoteka, zastaw, przewłaszczenie na zabezpieczenie).
Tytułu prawnego do gruntu nie kreuje także samo w sobie oświadczenie o "przekazaniu płatności", oświadczenie takie należy uznać za wtórne wobec wykazania się tytułem prawnym do gruntu.
Wobec tych ustaleń zasadnie więc odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanych na 2021 r. płatności do działki nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, bowiem nie przedłożyła ona dowodu potwierdzającego tytuł prawny na dzień 31 maja 2021 r. do zgłoszonej we wniosku działki ewidencyjnej o nr [...]. Przytoczony wyżej przepis art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich uzależnia przyznanie płatności bezpośrednich do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa od spełnienia przez rolnika warunku w postaci legitymowania się tytułem prawnym do zadeklarowanej do płatności działki na dzień 31 maja danego roku. Tytuł ten nie może być ustalony w sposób dowolny. Przeciwnie, przepis ten należy interpretować ściśle.
W związku z powyższym, jeżeli dla uzyskania płatności wystarczające jest, co do zasady, samo posiadanie przez rolnika zadeklarowanej do płatności działki, warunek ten nie jest jednak wystarczający w przypadku działek wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w stosunku do których rolnik musi legitymować się tytułem prawnym, przez który należy rozumieć ważnie zawartą z właścicielem gruntu umowę, w tym dzierżawy, użyczenia lub inną umowę, na podstawie której rolnik jest uprawniony korzystać z gruntu, albo umowę lub decyzję, na podstawie której działka została przekazana rolnikowi w trwały zarząd (zob.: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 103/21).
Uznać zatem należało, że prawidłowo organy uznały, że skarżąca w odniesieniu do ww. zadeklarowanej - do płatności - działki nie spełniła przesłanek określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, nie posiadała bowiem na dzień 31 maja 2021 r. tytułu prawnego do dysponowania ww. działką. Brzmienie przepisów prawa jest jednoznaczne i brak spełnienia jednego z ww. warunków wymaganych przez ustawodawcę uniemożliwia nabycie przez rolnika prawa do płatności bezpośrednich, organ zaś uprawnia do odmowy ich przyznania, gdyż w 2021 r. należało być nie tylko posiadaczem deklarowanych działek (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich), ale jednocześnie - w przypadku deklarowania działek z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa - posiadać do nich tytuł prawny (art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich).
Podsumowując, sąd nie stwierdził by organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI