I SA/Sz 59/18

I SA/Sz 59/18 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2018-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 2695/18 - Wyrok NSA z 2022-06-29
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 105 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oddala skargę.
Uzasadnienie
W. B. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w S., obecnie W. L., dalej "spółka", złożyła w dniu 13 czerwca 2016 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2016 do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w D..
Z uwagi, że działka nr ewid.[...] – województwo z. , gmina C., obręb D. została zgłoszona do płatności przez spółkę oraz dwie inne osoby, organ wezwał spółkę pismem z dnia 20 czerwca 2017r. do złożenia stosownych wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania lub złożenia korekty wniosku. Wezwanie doręczono w trybie art. 44 Kpa, w dniu 5 lipca 2017 r.
W dniu 23 czerwca 2017 r. do organu I instancji wpłynęło wycofanie części wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 r. przez spółkę związane z wycofanie
z płatności działki nr ewid.[...] o pow.[...] ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w D., po rozpoznaniu wniosku
o płatności na rok 2016, wydał wobec spółki w dniu 24 sierpnia 2017 r. decyzję nr [...], w której: umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej i płatności związanej do powierzchni upraw wysokobiałkowych w części dotyczącej działki rolnej A/A1 o powierzchni [...] ha oraz przyznał: jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę
w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł, wynikającej
z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz kwotę [...]zł tytułem zwrotu dyscypliny finansowej.
Organ I instancji podał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych
w złożonym przez spółkę wniosku do jednolitej płatności obszarowej i płatności związanej do powierzchni upraw wysokobiałkowych wynosiła [...] ha. Z uwagi na wycofanie działki o pow. [...] ha z ubiegania się o ww. płatności, organ I instancji na podstawie art. 105 § 2 Kpa umorzył postępowanie.
Odnośnie przyznanych płatności oraz kwoty zwrotu dyscypliny finansowej organ I instancji przedstawił odpowiednie przepisy i wyjaśnił sposób obliczenia należnych płatności oraz ww. kwoty zwrotu.
Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym podała, że z działki A wycofała tylko [...] ha, a nie powierzchnię działki [...],46 ha. W uzupełnieniu odwołania spółka powołała się na oczywisty błąd i wniosła o przyznanie płatności do działki A. Celem złożenia wycofania części wniosku było wycofanie z płatności [...] ha
i pozostawienie w dopłatach [...] ha. W ocenie spółki, wycofanie przez nią powierzchni [...] ha z płatności bezpośrednich (JPO) byłoby dziwne i niecelowe, skoro przyznano dla tej powierzchni inne płatności. Zdaniem spółki, urzędnicy powinni błąd ten wykryć i pouczyć o nim wnioskodawcę aby go skorygował. Ponadto spółka podała, że "producent rolny wycofał tę działkę po przekazaniu gospodarstwa, zatem jedynym uprawnionym do wycofania był producent rolny, który przejął działkę, gdyż to on otrzyma dopłaty w pomniejszonej lub pełnej wysokości".
Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu
8 listopada 2017 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i podał, że we wniosku o płatności na rok 2016 spółka zadeklarowała działkę rolną [...] położoną na działce ew. nr [...] o pow. [...] ha. Przed doręczeniem wezwania do złożenia wyjaśnień z dnia 20 czerwca 2017 r. (które nastąpiło w dniu 5 lipca 2017 r. na podstawie art. 44 Kpa), spółka złożyła wycofanie ww. działki z wnioskowanych płatności. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji postąpił prawidłowo, umarzając postępowanie na podstawie art. 105 § 2 Kpa z uwagi na wycofanie części wniosku, które było skuteczne. Organ odwoławczy wskazał na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 352 ze zm.), "rozporządzenie
z 2015 r.", oraz szczegółową instrukcję wypełnienia wniosków na rok 2016. W ocenie organu odwoławczego, wycofanie części wniosku przez spółkę było dobrowolne, zaznaczono w nim odpowiednie pole w części I – cel wniosku, opisano działkę z jej położeniem i powierzchnią oraz grupą upraw. Zdaniem organu odwoławczego, ww. wycofania nie można uznać za błąd beneficjenta w rozumieniu art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli,
środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
(Dz.U.EU.L.2014.227.69), dalej "rozporządzenie nr 809/2014". Błąd oczywisty charakteryzuje się tym, że może zostać wykryty już na podstawie treści wniosku i jego załączników, a taka sytuacja, zdaniem organu odwoławczego, nie wystąpiła w sprawie. Organ odwoławczy stwierdził, że każdy z producentów rolnych, który ubiega się
o płatności, w sekcji IX wniosku- oświadczenia i zobowiązania, oświadcza, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem.
W niniejszej sprawie spółka również to uczyniła.
Organ odwoławczy podkreślił rozbieżności co do powierzchni działki, którą chciała wycofać spółka. Wskazał, że w odwołaniu miała być to powierzchnia [...], zaś w uzupełnieniu odwołania- była to pow. [...] Ponadto w uzupełnieniu odwołania spółka w istocie podwyższyła powierzchnię deklarowaną do dopłat do pow. [...] ha ([...] mimo występowania we wniosku o przedmiotowe płatności do pow. [...] ha.
Zdaniem organu odwoławczego, skoro w sprawie nie wystąpił błąd, brak było podstaw do wzywania spółki o jego poprawienie. Organ przywołał art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278), dalej "ustawa o płatnościach", i wskazał, że jedynie na żądanie strony obowiązany jest do pouczania jej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Organ odwoławczy podał, że spółka takiego żądania nie zgłosiła w toku niniejszego postępowania. Organ odwoławczy uznał zarzut spółki, że jedynym uprawnionym do wycofania działki był producent rolny, któremu przekazała gospodarstwo za niezasadny. Organ odwoławczy podał, że w dniu
14 czerwca 2017 r. złożony został wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie płatności ekologicznej PROW 2014-2020, czyli w innym postępowaniu niż
w niniejszej sprawie. Ponadto wniosek ten został wycofany w dniu 23 czerwca 2017 r. Organ odwoławczy podał też, że w dniu 30 czerwca 2017 r. spółka złożyła wniosek
o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie płatności ekologicznej oraz rolno-środowiskowo-klimatycznej, czyli w innym postępowaniu niż w niniejszej sprawie.
Odnośnie przyznanych spółce płatności, zdaniem organu odwoławczego, zostały one przyznane jej w prawidłowej wysokości.
Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła organowi naruszenie art. 105 § 2 Kpa w zw. z art. 7 Kpa przez błędne przyjęcie, że zachodziły podstawy do umorzenia postępowania oraz błędne ustalenie, że instrukcja wydana do rozporządzenia z 2016 r. może być źródłem prawa.
Spółka podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w uzupełnieniu odwołania,
że wycofanie działki o pow. [...] ha było oczywistym błędem, który powinien zostać wykryty przez pracowników ARiMR, zaś spółka winna była zostać wezwana do jego skorygowania.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
W dniu 14 lutego 2018 r. do Sądu wpłynęło pismo spółki wraz z odpisem KRS-u, z którego wynikało, że spółka zmieniła nazwę i siedzibę oraz ma nowy zarząd.
Na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. spółka złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka L. B., byłego prezesa zarządu spółki na okoliczność sporządzenia korekty wniosku o płatność oraz wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił ww. wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:
Spór w sprawie dotyczył konsekwencji wycofania części wniosku o płatności przez spółkę.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Powyższe przepisy na gruncie ustawy o płatnościach zastępują częściowo regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 9.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo podał, że spółka w niniejszej sprawie nie wystąpiła o udzielenie jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a tylko na podstawie żądania strony organ może to uczynić.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja.
Stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy o płatnościach, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, wniosek o wypłatę tych płatności, deklarację, o której mowa w art. 18 rozporządzenia nr 809/2014, oraz pisemną umowę, o której mowa w art. 47 ust. 4 rozporządzenia nr 639/2014, składa się na formularzach:
1) przesłanych lub udostępnionych przez Agencję – w przypadku wniosku;
2) opracowanych i udostępnionych przez Agencję – w przypadku deklaracji i umowy.
Zgodnie z art. 22 ust. 11 ustawy o płatnościach, Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji, oraz szczegółowe warunki i tryb składania wniosków za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji, w tym format pliku, w jakim będą dołączane do wniosku kopie dokumentów w postaci elektronicznej, przy uwzględnieniu wymagań określonych w przepisach o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz biorąc pod uwagę identyfikację rolnika i zabezpieczenie przekazywanych danych przed dostępem osób nieuprawnionych.
Na podstawie ww. przepisu wydano rozporządzenie z 2015 r., które określało szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski o płatności.
Materiały informacyjne związane z wypełnieniem wniosku zamieszczone zostały na stronie internetowej ARiMR (http://www.arimr.gov.pl/pomoc-unijna/platnosci-bezposrednie/platnosci-bezposrednie-w-roku-2016/materialy-informacyjne-w-zakresie-przyznania-platnosci-bezposrednich-za-2016-rok.html).
Powyższe materiały nie były źródłem prawa, lecz informacją. Podkreślić należy, że organ odwoławczy nie twierdził, że materiały te stanowiły źródło prawa. Organ powołał się na ww. materiały dodatkowo, wskazując przede wszystkim na fakt, że to na producencie rolnym spoczywa obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku
o płatności, który winien znać zasady ich przyznania. W niniejszej sprawie, skarżąca
w złożonym wniosku potwierdziła, że znane jej są zasady przyznania płatności.
Na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, w przypadku gdy wniosek
o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami,
o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Stosownie do art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach, w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie,
w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów.
W ocenie Sądu, w sprawie nie wystąpił brak w rozumieniu art. 23 ustawy
o płatnościach.
Wskazać należy, że złożenie wniosku o płatności przez producenta rolnego jest dobrowolne. To producent sam decyduje o jakie płatności występuje i jakie działki rolne zgłasza do płatności. Producent rolny również ma prawo do zmiany wniosku, jego korekty, czy też wycofania części wniosku. Producent rolny, decydując się na złożenie wniosku musi spełnić szereg obowiązków.
Podkreślić należy, że zarówno wniosek o płatności jak i wycofanie części wniosku wypełnione zostały maszynowo, zawierały wskazanie działek, ich położenie, oznaczenie, powierzchnię, uprawy.
Sąd podzielił stanowisko organów, że miały one prawa oceniać zasadności złożenia wycofania części wniosku, gdyż decyzja w tym zakresie należała wyłącznie do skarżącej. Brak było też podstaw do uznania, że skarżąca w istocie chciała dokonać wyłączenia innej powierzchni niż powierzchnia działki wskazana w wyłączeniu części wniosku. Podkreślić należy, że spółka w rzeczywistości nie odebrała wezwania organu do złożenia wyjaśnień dotyczących przedmiotowej działki i nie znała treści tego wezwania (wezwanie to uznano za doręczone w sposób zastępczy na podstawie art. 44 Kpa). Przed datą doręczenia zastępczego tego wezwania spółka złożyła wycofanie części wniosku dotyczące przedmiotowej działki. Podjęcie decyzji o wycofaniu części wniosku przez spółkę było więc niezależne od działań organu. Jak zaznaczył organ odwoławczy, wycofanie części wniosku organ uznał za skuteczne. Nie wiadomo na jakiej podstawie organ miałby uznać, że spółce nie chodziło o całą powierzchnię działki, a tylko o jej część.
Jak wyże wskazano, wycofanie części wniosku przez spółkę było dobrowolne, zaznaczono w nim odpowiednie pole w części I – cel wniosku, opisano działkę z jej położeniem i powierzchnią oraz grupą upraw. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że ww. wycofania nie można uznać za błąd beneficjenta
w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Błąd oczywisty charakteryzuje się tym, że może zostać wykryty już na podstawie treści wniosku i jego załączników, a taka sytuacja, nie wystąpiła w sprawie.
˛ Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (art. 105 § 2 Kpa).
Zdaniem Sądu, organ I instancji postąpił prawidłowo, umarzając częściowo postępowanie o przyznanie płatności na skutek wycofania części wniosku, gdyż wydanie w tej części decyzji stało się bezprzedmiotowe i nie było to sprzeczne
z interesem społecznym. W sprawie brak było innych stron postępowania poza skarżącą.
Odnośnie wniosku spółki o przesłuchanie świadka, wskazać należy, że zgodnie
z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Oznacza to, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego,
w tym nie przesłuchuje świadków, gdyż sąd kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, który wydał zaskarżoną decyzję. Dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie przez sąd dowodów uzupełniających z dokumentów.
Mając na uwadze powyższe rozważania i znając zarzuty skargi za niezasadne, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.