I SA/SZ 574/23

I SA/Sz 574/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par 2, par 4, art. 80 par 1, art. 26 par 3a pkt 1, par 5, art. 56 par 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr 3201-IEN.7113.35.2023.11 w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego [...] (organ I instancji, wierzyciel) z 4 maja 2023 r. oddalające zarzuty S. K. (zobowiązany) w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego [...] decyzją z 24 listopada 2021 r. nałożył na zobowiązanego karę w wysokości [...] zł za niewywiązywanie się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...] Od tej decyzji zobowiązany odwołał się. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Z. decyzją z 18 listopada 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego [...] z 24 listopada 2021 r. Zobowiązany złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.
Z kolei 2 stycznia 2023 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego [...] wystawił upomnienie, na które zobowiązany nie zareagował. Wobec tego Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego [...] jako wierzyciel 20 stycznia 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który przekazał do przymusowej realizacji właściwemu organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M..
Zobowiązany w piśmie z 3 lutego 2023 r. zawarł zarzuty w sprawie opisanej egzekucji administracyjnej, które organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi.
Jak motywował organ, zarzuty zobowiązanego miały u podstaw art. 33 § 2 pkt 1, pkt 5, pkt 6 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2023.2505 ze zm. - u.p.e.a.).
Wierzyciel mocą postanowienia z 4 maja 2023 r.:
- oddalił zarzut nieistnienia obowiązku;
- uznał zarzut wygaśnięcia obowiązku do kwoty [...]zł, a w pozostałym zakresie oddalił zarzut;
- oddalił zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.
Organ w pełni zgodził się z organem I instancji.
Tłumaczył, że zobowiązany kwestionował istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, bo wniósł skargę na ostateczną decyzję w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim i w związku z tym, zdaniem zobowiązanego, "wystąpiło wstrzymanie wymagalności zaskarżonej decyzji." Jednak, według organu, nie jest to sytuacja, o której mówi art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Organ podkreślił, że ostateczna decyzja objęta wymienioną skargą funkcjonuje w obrocie prawnym i podlega wykonaniu. Skarga nie została rozpoznana przez sąd do chwili wydania przez organ niniejszego postanowienia.
W ocenie organu, wbrew przekonaniu zobowiązanego, egzekwowany obowiązek nie wygasł w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zobowiązany argumentował, że "z daleko idącej ostrożności, zobowiązany w dniu 24.01.2023 r. dokonał zapłaty kwoty wskazanej w upomnieniu. W załączeniu składam potwierdzenia z rachunku bankowego w zakresie opłat dokonanych bezpośrednio z rachunku bankowego Zobowiązanego. W związku z powyższym należy uznać, że opłata została uregulowana, wobec czego nie powstało zobowiązanie z tytułu opłat dodatkowych, w szczególności wszelkich kosztów egzekucji."
W kontekście tego zarzutu zobowiązanego organ wywiódł, że upomnienie z 2 stycznia 2023 r. zobowiązany otrzymał 12 stycznia 2023 r. Zgodnie z treścią upomnienia zobowiązany został wezwany do zapłaty kary - [...] zł, odsetek - [...] zł i kosztów upomnienia - [...] zł. W upomnieniu zawarto informację o numerze rachunku bankowego, na który należy dokonać wpłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego upomnienia oraz o tym, że wymienione należności podlegają wpłacie wraz z dalszymi odsetkami liczonymi od dnia następnego po dniu wystawienia upomnienia do dnia wpłaty.
Decyzję ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r. zobowiązany otrzymał 25 listopada 2022 r.
W rezultacie odsetki objęły czas od 3 grudnia 2022 r., zgodnie z art. 27 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U.2023.104). Przepis ten stanowi, że karę pieniężną uiszcza się na rachunek bankowy wyznaczonego urzędu skarbowego w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o jej nałożeniu stała się ostateczna.
Zobowiązany nie zastosował się do upomnienia.
Dlatego wierzyciel 20 stycznia 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy, a organ egzekucyjny 23 stycznia 2023 r. zajął wynagrodzenie za pracę, następnie 24 stycznia 2023 r. rachunek bankowy zobowiązanego.
Natomiast zobowiązany 24 stycznia 2023 r. wpłacił [...] zł. Kwota ta jednak nie uwzględniała odsetek liczonych od wystawienia upomnienia do dnia zapłaty. Dlatego egzekwowany obowiązek zobowiązanego nie wygasł w całości.
W dalszej kolejności organ motywował, że bank 1 lutego 2023 r. przelał [...] zł. Z tej kwoty zaspokojono pozostałe należności wierzyciela i koszty egzekucyjne, po czym 16 lutego 2023 r. zwrócono [...] zł na rachunek bankowy zobowiązanego.
Organ zaznaczył, że do wszczęcia egzekucji doszło 24 stycznia 2023 r. z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. Wpłata z 24 stycznia 2023 r. nie objęła pełnej należności wierzyciela, która została wyegzekwowana dopiero wskutek czynności organu egzekucyjnego.
Na zakończenie, odnosząc się do zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., organ stwierdził, że obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny w dwóch przypadkach: - jeżeli decyzja, którą został nałożony obowiązek stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania; - jeżeli decyzja, którą został nałożony obowiązek, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa.
Decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r. jest ostateczna, a zobowiązanie z niej wynikające wymagalne.
Organ odnotował, że prawomocnym postanowieniem z 14 lutego 2023 r. sygn. II SA/Go 42/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Tak więc, według organu, w sprawie nie zaistniała również przesłanka z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.
Na zakończenie organ zaznaczył, że kwestia naliczenia kosztów egzekucyjnych nie podlega rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w ramach zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zobowiązany złożył skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzucił naruszenie:
- art. 2 § 1, art. 17 § 1, art. 26 § 5 pkt 2, art. 33 § 2 pkt 1, pkt 5, pkt 6 lit. c, art. 34 § 2 pkt 1, pkt 2 lit. b u.p.e.a. przez oddalenie zarzutów zobowiązanego, który dobrowolnie wykonał obowiązek;
- art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 55 § 1, § 2, art. 239e ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2023.2383 ze zm. - O.p.) z powodu oddalenia zarzutów zobowiązanego, pomimo dobrowolnego wykonania egzekwowanego obowiązku;
- art. 26 pkt 5 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, bowiem nie było przesłanek do uznania, że zobowiązany jako przewoźnik nie wywiązał się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...];
- art. 61 § 1, § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm. - P.p.s.a.) ze względu na oddalenie zarzutów zobowiązanego w sytuacji, w której dobrowolnie wykonał ciążące na nim zobowiązanie.
W następstwie formułowanych zarzutów zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu w całości.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze zobowiązany wykazywał, że wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r. i wystąpił "o wstrzymanie wymagalności" zaskarżonej decyzji.
Ponadto "z daleko idącej ostrożności" zobowiązany argumentował, że 24 stycznia 2023 r. zapłacił kwotę wymienioną w upomnieniu. W związku z tym należało uznać, że wykonał obowiązek opisany w tytule wykonawczym przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i nie powstało zobowiązanie z tytułu opłat dodatkowych, w szczególności wszelkich kosztów egzekucji. W przekonaniu zobowiązanego, obowiązek objęty tytułem wykonawczym wygasł w całości przed jego przymusowym wykonaniem w drodze postępowania egzekucyjnego.
Ponadto, zdaniem zobowiązanego, prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do stwierdzenia, że zobowiązany dopełnił wszelkich starań zmierzających do wywiązania się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...]
Zobowiązany podkreślił, że egzekucja [...] zł skutkowała obciążeniem kwotą około tysiąca złotych z tytułu kosztów egzekucji. Natomiast wystarczyło wezwać zobowiązanego do dobrowolnej zapłaty tej kwoty.
Mając na uwadze powyższe, zobowiązany ocenił, że organ egzekucyjny zbyt pochopnie dokonał zajęcia rachunku bankowego.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu jest zgodne z prawem.
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Jednocześnie art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Zobowiązany, składając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, nawiązał do art. 33 § 2 pkt 1, pkt 5, pkt 6 lit. c u.p.e.a. - z punktu widzenia prawa oraz do sądowej kontroli legalności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r. i zapłaty 24 stycznia 2023 r. kwoty [...]zł - z perspektywy faktów.
W analizowanym stanie sprawy trafnie organ przyjął, że nim wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, a organ egzekucyjny przystąpił do stosowania środków egzekucyjnych w celu przymusowej realizacji tego tytułu wykonawczego, zobowiązany nie wykonał obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r., nakładającej na zobowiązanego karę pieniężną. Obowiązek zapłaty tej kary wygasł w części dopiero przez zapłatę [...] zł, co miało miejsce 24 stycznia 2023 r., w odpowiedzi na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego także 24 styczna 2023 r. W tej dacie bank został powiadomiony o zajęciu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (k. 79 akt przedstawionych przez organ oraz art. 80 § 1 u.p.e.a.).
Wobec tego zobowiązany, wbrew prezentowanemu przekonaniu, nie wykonał omawianego obowiązku dobrowolnie nim doszło do uruchomienia przymusu egzekucyjnego, ale w bezpośredniej reakcji na wdrożenie takiego przymusu.
Dodatkowo, dokonując zapłaty wymienionej kwoty, zobowiązany nie uwzględnił obowiązku z tytułu naliczenia i uiszczenia odsetek za czas od wystawienia upomnienia do dokonania wpłaty, o którym wierzyciel informował zobowiązanego w upomnieniu.
W tych okolicznościach wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło przed dniem 24 stycznia 2023 r., a wszczęcie egzekucji najdalej 24 stycznia 2023 r.
W myśl art. 26 § 3a pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym.
Następnie stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;
2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
W świetle powyższego postanowienie organu nie narusza art. 33 § 2 pkt 1, pkt 5 u.p.e.a.
Jak wynika z przedstawionych sądowi akt, wykonalność decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r., która była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela, nie została wstrzymana ani na mocy art. 135 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 ze zm. - K.p.a.), ani na podstawie art. 61 § 2 pkt 1, § 3 P.p.s.a.
Trzeba przy tym zwrócić uwagę na dwa zagadnienia:
Wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r. nie prowadziłoby do uwzględnienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, gdyż jest ono objęte przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o czym stanowi art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W konsekwencji art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. nie może obejmować swoim zakresem instytucji wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek podlegający przymusowemu wykonaniu. Świadczy o tym zarówno sama treść art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., jak i relacja tego przepisu do przesłanki z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Nie można zatem zasadnie przyjąć, ponad treść art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej stanowi przesłankę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Ponadto zobowiązany nie wykazał, aby - co do zasady - zostało orzeczone wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z 18 listopada 2022 r., nakładającej na zobowiązanego karę pieniężną.
Należy również zgodzić się z organem w tej kwestii, że spór o zasadność nałożenia kary pieniężnej stanowi przedmiot wyłącznie postępowania administracyjnego i następnie sądowej kontroli legalności, nie zaś zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Trafnie też organ przyjął, że spór o koszty egzekucyjne nie jest objęty przesłankami zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnego. Zasady dotyczące wysokości i ponoszenia kosztów egzekucyjnych normuje art. 64 i nast. u.p.e.a., w sposób całkowicie odrębny, niezależny od instytucji zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Z powodów omówionych wyżej sąd oddalił niezasadną skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.