I SA/Sz 571/23

I SA/Sz 571/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jolanta Kwiecińska /sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 236 par. 2 pkt 1,  art. 12 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi "P." S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr SKO/KD/400/1713/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło uchybienie terminu
do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta S. z 16 sierpnia 2016 r. nr [...] o nałożeniu na "P. " Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") kary porządkowej
w wysokości [...] zł.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.
Prezydent Miasta S. postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r. nr: [...] nałożył na Stronę karę porządkową w wysokości [...] zł. Pismem z 9 marca 2022 r. skierowanym do Gminy Miasto S. a zatytułowanym: "WNIOSEK. Wniosek o uchylenie decyzji [...] i innych", Strona wystąpiła do organu I instancji o uchylenie trzech postanowień tego organu
w przedmiocie nałożenia na nią kary porządkowej, w tym ww. postanowienia z 16 sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu pisma Strona wskazała, że na podstawie
art. 201 § 1 pkt. 3 O.p. postępowanie zawiesza się z urzędu w przypadku śmierci przedstawiciela ustawowego, a zatem nie wszczyna się postępowania w przypadku wcześniejszej wiedzy o tym fakcie. Strona wskazała, że Prezes Zarządu – J. K., zmarł nieoczekiwanie i dopiero 16 grudnia 2021 r. jako Prezes Zarządu wpisana została S. S..
Organ I instancji przekazał organowi odwoławczemu ww. pismo Strony z 9 marca 2022 r. jako zażalenie na ww. postanowienie Prezydenta Miasta S. z 16 sierpnia 2016 r., o czym poinformował Stronę.
Postanowieniem z 24 czerwca 2022 r. nr [...], organ II instancji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia z 9 marca 2022 r.
na postanowienie Prezydenta Miasta S. z 16 sierpnia 2016 r. nr [...] o nałożeniu kary porządkowej.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przywołał treść art. 228 § 1 pkt 2 i art. 236 § 2 pkt 1 O.p. Organ wskazał, że w postanowieniu z 16 sierpnia
2016 r., Strona została pouczona o terminie na wniesienie zażalenia. Organ ustalił,
że postanowienie to doręczono Stronie 31 sierpnia 2016 r., co oznacza, że 1 lipca
2016 r. rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia, który zakończył
się 7 lipca 2016 r. Tymczasem Strona złożyła elektronicznie zażalenie z 9 marca 2022 r. (10 marca 2022 r. - data wpływu), to jest ponad 5 lata po terminie od dnia doręczenia postanowienia. Strona nie złożyła przy tym wniosku o przywrócenie terminu.
Na powyższe postanowienie z 24 czerwca 2022 r. Strona wniosła skargę
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który wyrokiem z 12 stycznia 2023 r., I SA/Sz 532/22 uchylił zaskarżone postanowienie.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wydało zaskarżone obecnie postanowienie z 30 sierpnia 2023 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Prezydenta Miasta S. z 16 sierpnia 2016 r. [...]
Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 236 § 2 pkt 1 O.p. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie.
W zaskarżonym postanowieniu Strona została o tym pouczona. Kolegium ustaliło,
że doszło do doręczenia Stronie zaskarżonego postanowienia 31 sierpnia 2016 r.
(potwierdzenie odbioru w aktach). Oznacza to, że 1 lipca 2016 r. rozpoczął się bieg siedmiodniowego terminu do złożenia zażalenia, który zakończył się 7 lipca 2016 r.
(art. 12 § 1 O.p.). Tymczasem Strona złożyła elektronicznie zażalenie z 9 marca 2022 r. ( w dniu 10 marca 2022 r.), ponad 5 lat po terminie od dnia doręczenia postanowienia
z 16 sierpnia 2016 r.
Strona zaskarżyła ww. postanowienie skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o jego uchylenie, a jednocześnie o zwrócenie się do Prezydenta Miasta S. czy postanowienie nr [...] o nałożeniu kary porządkowej jest w mocy i czy zostało wydane zgodnie z prawem.
Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła:
1) błędną interpretację przepisów art. 162 § 1, 2 i 3 O.p. w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, gdyż:
- dokonanie wpisu do KRS i wydanie w tym zakresie zaświadczenia
- nie jest tożsame ze znajomością postanowienia [...];
- odbiór postanowienia wskazanego powyżej w trybie art. 45 k.p.a.,
to jest w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma;
- w zakresie wniosku koniecznym jest poznanie np. postanowienia [...], które co do zasady w zakresie zarysu poznane zostało
z wymiany pism poprzez platformę epuap z UM w S.;
2) naruszenie przepisu art. 201 § 1 pkt 3 O.p. w związku z przesłankami do zawieszenia Ordynacja podatkowa i tym samym naruszenie art. 6 k.p.a.;
3) błędną interpretację przepisu z art. 183 § 2 ust. 2 PostAdmU — gdyż prokurent spółki nie jest organem Spółki, ani jej przedstawicielem ustawowym mając na uwadze
art. 96 k.c.;
4) nieuwzględnienie, iż prokurent Spółki zgodnie z praktyką Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w S. XIII Wydziału Gospodarczego - sądu rejestrowego,
nie jest uprawniony do składania wniosków rejestracyjnych np. w zakresie adresu rejestracyjnego, czyli zatem w rozumieniu art. 174 § 1 ust. 2 k.p.c. nie jest uprawniony do działania procesowego w jej imieniu, co oznacza, iż nie jest jej przedstawicielem procesowym;
5) sprzeczność przepisów prawa procesowego przed sądami administracyjnymi, oraz prawa procesowego przed sądami powszechnymi (postępowanie cywilne), co prowadzi do dualizmu prawa i konieczności ustalenia jednego obowiązującego przepisów prawa;
6) błędne zastosowanie art. 58 k.p.a. wobec naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 201 § 1 pkt 3 O.p.;
7) nieuwzględnienie, iż zmiana zarządu jest zmianą deklaratywną — a jeśli zastosowanie ma mieć art. 17 ustawy o KRS, to również przesłanki braku zarządu
są spełnione;
8) powołanie kuratora — co nastąpiło dnia 24 maja 2016 r. Postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w S. sygn. akt [...], a które to zostało wpisane dnia 22.07.2016 r. — sygn. akt [...] - wskazało zakres umocowania kuratora - inny,
niż prowadzenie spraw bieżących spółki;
9) zgodnie z art. 1097 § 3 k.c. prokura wygasła mając na uwadze art. 42 § 1 k.c.
Skarżąca podniosła, iż złożyła skargę na postanowienie odmawiające przywrócenie terminu. Podniosła w nim o niezgodności z prawem pierwotnego postanowienia i taki stan prawny winien być wzięty pod uwagę.
Skarżąca wskazała, że od 22 lipca 2014 r. — co wynika ze śmierci J. K. - nie miała zarządu tj. przedstawiciela ustawowego. Stan ten został ujawniony w KRS 27 marca 2015 r. i zgodnie z art. 17 ustawy o KRS, jasnym
i klarownym jest brak reprezentanta Skarżącej. Skarżąca podkreśliła należy,
iż miała wprawdzie prokurenta samoistnego, jednakże jego umocowanie wynika z pełnomocnictwa, nie zaś z ustawy, co wprost powoduje, iż nie jest
on przedstawicielem ustawowym (art. 96 k.c.). Ponieważ jawnym i ogólnie dostępnymi
są dane z KRS, a odpis wprost wskazywał brak przedstawiciela ustawowego Skarżącej sama decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta S. nie mogła
być wydana. Nie jest winą Skarżącej, że przedstawiciele Miasta S. (Prezydenta Miasta S.) nie znają przepisów prawa oraz nie potrafią ustalić stanu prawnego
w ogólnie dostępnym rejestrze.
Jak dalej uzasadniała Skarżąca, z dniem śmierci J. K. i wobec braku w składzie zarządu (brak przedstawiciela ustawowego) żadne postępowanie
na podstawie Ordynacji Podatkowej nie powinno być prowadzone, a potencjalnie wszczęte powinno być zawieszone obligatoryjnie. Oczywistym jest również,
iż po zawieszeniu postępowania nie mogą być wykonywane żadne inne czynności
(po za możliwością wydania decyzji wznawiającej postępowanie wobec ustania przesłanek). Wynika to wprost z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa
i nie można ich wybiórczo stosować. Również brak znajomości prawa w stosunku
do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i jego członków może być tylko zarzutem braku wiedzy i przejawem złej woli, są oni związani koniecznością posiadania wiedzy
co do szerokiego prawa w tym k.s.h, k.c., nie zaś tylko i wyłącznie administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia [...] r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 t.j.; dalej: "P.p.s.a."), sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienie
nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 30 sierpnia 2023 r., [...] stwierdzające uchybienie przez Skarżącą terminu do wniesienia zażalenia
na postanowienie Prezydenta Miasta S. z 16 sierpnia 2016 r., [...] o nałożeniu na Skarżącą kary porządkowej w wysokości [...] zł.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należy uwzględnić okoliczność, że sprawa z podania Skarżącej z 9 marca 2022 r. była już przedmiotem kontroli sądowej.
W prawomocnym wyroku z 12 stycznia 2023 r., I SA/Sz 532/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uchylając postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 24 czerwca 2022 r., nr [...]
w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia wskazał,
że organ wszczynając postępowanie zażaleniowe w rozpoznawanej sprawie
na postawie wniosku Skarżącej z 9 marca 2022 r. nie poczynił wystarczających ustaleń,
co do ostatecznego zamiaru Skarżącej. Sąd zauważył bowiem, że wniosek
był zredagowany niezrozumiale, niedbale i niezręcznie. Z treści wniosku Skarżącej
nie wynikało jednoznacznie czy ww. pismem, Skarżąca wniosła zażalenie
na ww. postanowienie czy też wniosła o wyeliminowanie przedmiotowego postanowienia z obrotu prawnego w innym trybie, w tym w szczególności w jednym
z trybów szczególnych przewidzianych w przepisach O.p.
Sąd zalecił, aby organ w dalszym postępowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku Skarżącej z 9 marca 2022 r., wyjaśnił powyżej wskazane, niewyjaśnione dotychczas okoliczności jako mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, w tym w szczególności dokonał wyjaśnienia woli Skarżącej przez zwrócenie się o zajęcie wyraźnego stanowiska co do treści żądania zawartego we wniosku
z 9 marca 2022 r.
Powyższy wyrok ma znaczenie dla oceny dalszego postępowania organów, w tym również aktualnie kontrolowanego postanowienia. Zgodnie bowiem
z przepisem art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Sąd stwierdza, że zalecenia wyrażone w ww. wyroku z 12 stycznia 2023 r.,
I SA/Sz 532/22 zostały przez organ wykonane, w związku z czym w sprawie nie doszło
do naruszenia art. 153 P.p.s.a. Jak bowiem wynika z akt sprawy Organ w ponownie prowadzonym postępowaniu, pismem z 17 lipca 2023 r., wezwał Skarżącą
do sprecyzowania żądania podania z 9 marca 2022 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Skarżąca pismem z 9 sierpnia 2023 r. doprecyzowała, że pismo z 9 marca 2022 r. należy traktować jako zażalenie, ewentualnie jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie. Jak wynika z akt sprawy, organ rozpoznał oba wnioski.
Przechodząc zatem do rozpoznania przedmiotowej sprawy, Sąd wskazuje,
że kwestia uprzedniego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania/zażalenia warunkuje konieczność następczego badania zaistnienia przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania/zażalenia.
Zagadnienie to było przedmiotem pogłębionej analizy przedstawionej w wyroku NSA z 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11, w którym wyrażono pogląd, że: "Wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie
od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie
z nim).". W wyroku tym wskazano także, że - zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej - podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których
już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania
w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia),
to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu
i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Natomiast, inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu
w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście
przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia.
Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w związku z § 3 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie więc uchybienia terminu przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym.
Argumentem, niedostrzeganym w części judykatów, który należało uwzględnić
w rozważaniach jest też bezwarunkowy charakter art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wynikający między innymi ze zwrotu: "Organ odwoławczy stwierdza". Dodać więc należy i to, że stwierdzenie uchybienia terminu następuje w trybie działania z urzędu (aczkolwiek w sensie sprawczym z impulsu wnioskodawczego w postaci wniesionego odwołania/ zażalenia), a przywrócenie terminu tylko na wniosek zainteresowanego.
Powyższy tok rozumowania został przyjęty w późniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z: 29 sierpnia 2017 r., II FSK 2288/15; 28 września 2018 r., II FSK 1206/18) Skład orzekający w sprawie w pełni go akceptuje i przyjmuje
za własny.
Przechodząc do meritum sprawy, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Przepis art. 262 § 5 O.p. stanowi, że karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Stosownie zaś do treści art. 236 § 2 O.p. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie.
Zgodnie z art. 228 O.p. w zw. z art. 239 O.p., organ odwoławczy stwierdza
w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia (§ 1 pkt 2),
a postanowienie w tym przedmiocie jest ostateczne (§ 2). Utrwalone w orzecznictwie sądowym rozumienie tej normy prawnej wskazuje, że ma ona charakter kategoryczny
i bezwarunkowy. Dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie.
Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy.
Uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić
do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (wyroki NSA z: 14 marca 2013 r., I FSK 590/12; 29 sierpnia 2013 r., I FSK 1060/12).
Wydając zatem rozstrzygnięcie w oparciu o ww. przepisy, organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie postanowienia oraz kiedy zostało wniesione zażalenie na to postanowienie.
To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania siedmiodniowego terminu
do wniesienia zażalenia i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Procedurę doręczeń w postępowaniu podatkowym regulują przepisy rozdziału 5, znajdującego się w dziale IV Ordynacji podatkowej. Skarżąca jako Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i jako takiej, zgodnie z art. 151 § 1 O.p., pisma doręcza się jej w lokalu jej siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146,
art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy i odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przesyłka zawierająca ww. postanowienie Prezydenta Miasta S. z 16 sierpnia 2016 r. o nałożeniu na Skarżącą kary porządkowej
w wysokości [...] zł zaadresowana została przez Organ na aktualny wówczas adres siedziby Skarżącej przy ul. [...] nr [...] w S., listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i skutecznie doręczona 31 sierpnia 2016 r. (dowód doręczenia w aktach sprawy administracyjnej). Zgodnie z informacją odpowiadającą odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców (dane z KRS wydruk
z 30 sierpnia 2023 r. w aktach administracyjnych), zmiana adresu siedziby Skarżącej została ujawniona w KRS wpisem z 16 grudnia 2021 r. i nie ma znaczenia dla sprawy. Podobnie śmierć Prezesa Zarządu Spółki J. K., która nastąpiła 22 lipca 2014 r., nie miała istotnego znaczenia prawnego, skoro J. K. został wykreślony z KRS jako Prezes Zarządu Skarżącej wpisem z 28 lutego 2011 r. (3 lata przed śmiercią). Po nim funkcję Prezesa Zarządu pełniła T. M. O. (wykreślenie w KRS nastąpiło wpisem z 27 marca 2015 r., choć daty wpisania w KRS członków zarządu i wykreślenia ich nie pokrywają się z datami z protokołu walnego zgromadzenia wspólników z 7 marca 2012 r.). Istotne natomiast jest to, że przez okres od 13 października 2010 r. do 25 maja 2023 r. w KRS był ujawniony prokurent samoistny Skarżącej - M. K., będący równocześnie jej wspólnikiem.
Sąd podkreśla, że stosownie do art. 1091 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2023.1610 t.j.; dalej: "k.c.") prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych
i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Poza czynnościami niezwiązanymi z prowadzeniem przedsiębiorstwa prokurent nie może dokonywać jedynie czynności enumeratywnie wymienionych w k.c. Powyższego
– ustawowego - zakresu umocowania prokurenta nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis
art. 1091 § 2 k.c. ma charakter bezwzględny. Wola przedsiębiorcy nie może wyłączyć jego obowiązywania. Ograniczenie zakresu umocowania prokurenta nie wywiera skutku wobec osób trzecich, a więc w sferze zewnętrznej. Ograniczenie to jest dopuszczalne wyłącznie na płaszczyźnie stosunku wewnętrznego łączącego przedsiębiorcę
z prokurentem i leżącego u podstawy prokury.
W ramach stosunku podstawowego, łączącego mocodawcę z prokurentem, strony mogą uzgodnić różnego rodzaju ograniczenia swobody prokurenta (np. zakaz dokonywania pewnych czynności, w ogóle lub bez akceptacji przedsiębiorcy).
Nie zmienia to jednak istoty prokury i ustawowego zakresu umocowania prokurenta,
a rodzi jedynie wewnętrzną relację w strukturze przedsiębiorcy. Przekroczenie takich ograniczeń przez prokurenta nie oznacza zatem jego działania poza zakresem umocowania, w rozumieniu art. 103 k.c., i nie wpływa na skuteczność dokonywanej przez niego czynności prawnej. Nie wywołuje zatem skutków prawnych wobec osób trzecich (w szczególności drugiej strony czynności prawnej dokonywanej przez prokurenta na rzecz mocodawcy), choć może rodzić odpowiedzialność prokurenta wobec mocodawcy lub stać się przyczyną odwołania prokury.
Istotne jest również to, że zakres umocowania prokurenta jest szeroki. Łączy
w sobie cechy pełnomocnictwa procesowego w rozumieniu art. 88 ustawy z dnia
17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2024.556 t.j. ze zm.; dalej: "k.p.c.") i pełnomocnictwa do czynności pozasądowych, bez względu na to,
czy mają one charakter czynności zwykłego zarządu, czy przekraczają ten zakres (umocowanie nie obejmuje jedynie tych czynności pozasądowych, które
są enumeratywnie wskazane w art. 1093 k.c. oraz art. 1096 k.c.).
Sąd wskazuje ponadto – odnosząc się do stanowiska Skarżącej - że zgodnie
z poglądami wyrażonymi przez prof. dr hab. Zbigniewa Kuniewicza w sytuacji
gdy zarząd spółki z o.o. jest jednoosobowy wygaśnięcie mandatu jego członka zarządu oznacza utratę przez spółkę jej obligatoryjnego organu. W dawniejszej literaturze prawniczej pojawiały się głosy, że osoba prawna pozbawiona organu nie może działać,
a w związku z tym traci zdolność do czynności prawnych. Wniosek ten nie jest uzasadniony. Jego przyjęcie musiałoby w konsekwencji oznaczać unicestwienie osoby prawnej wraz z utratą jej organu, albowiem zdolność do czynności prawnych, podobnie jak zdolność prawna, jest nieodłącznym atrybutem każdej osoby prawnej. Przekonująco więc wskazuje S. Grzybowski, że braku możliwości dokonywania czynności prawnych nie można utożsamiać z brakiem zdolności do tych czynności. Należy ponadto szczególnie podkreślić, że jak wskazuje prof. dr. hab. Zbigniew Kuniewicz - brak organu wykonawczego oby prawnej wcale nie wyklucza możliwości jej reprezentacji przez ustanowionego wcześniej pełnomocnika (por. prof. dr hab. Zbigniew Kuniewicz, "Reprezentacyjna funkcja członka zarządu spółki kapitałowej". WNUS, Szczecin 2005, str. 21; S. Grzybowski "System prawa cywilnego. Część ogólna, t. I, Ossolineum 1974,
s. 366; tenże System prawa cywilnego. Część ogólna, t. I, Ossolineum 1985, s. 375).
Nadto, Sąd zauważa, że to właśnie prokurent samoistny Skarżącej M. K. złożył ww. wniosek z 9 marca 2022 r. o uchylenie zaskarżonych postanowień - zatem podejmował on faktycznie czynności jako reprezentant Skarżącej.
Za nieuzasadniony uznać zatem należy zarzut braku reprezentacji Skarżącej
w dacie doręczenia ww. postanowienia z 16 sierpnia 2016 r. Skarżąca nie została bowiem pozbawiona ani atrybutu zdolności prawnej, ani zdolności do czynności prawnych i podmiotów umocowanych do ich wykonywania na rzecz Skarżącej.
Odnosząc się do prawidłowości doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, to jak wynika z akt sprawy, z adnotacji umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki wynika, że została ona skutecznie doręczona Skarżącej 31 sierpnia 2016 r. Przy czym Skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uznania, że doręczenie było wadliwe.
W analizowanym przypadku, ustawowy - siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upływał zatem 7 września 2016 r. Tymczasem, Skarżąca złożyła elektronicznie zażalenie 10 marca 2022 r. (data wpływu do organu), a więc ponad 5 lat po terminie. Tym samym, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p., zaistniały podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
Raz jeszcze podkreślić należy, że termin do wniesienia zażalenia jest terminem zawitym, a więc nie może być przedłużany, czy też skracany, wobec czego organ odwoławczy zobowiązany był do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie ww. terminu. Co istotne, nie jest to zależne od swobodnego uznania organu podatkowego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
Zdaniem Sądu, podnoszone przez Skarżącą zarzuty dotyczące braku zawieszenia postępowania administracyjnego pozostają poza przedmiotem rozpoznawanej sprawy, w której zostało wydane jedynie rozstrzygnięcie o charakterze formalnym.
Na marginesie Sąd zauważa, że postanowienie o nałożeniu kary porządkowej nie zostało wydane we wszczętym postępowaniu, lecz w związku z podjętymi czynnościami sprawdzającymi.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy działał przy wydaniu zaskarżonego postanowienia na podstawie prawa. Wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia ustalenia faktyczne oraz ich skutki procesowe. Właściwie ustalił datę doręczenia postanowienia Skarżącej oraz datę wniesienia zażalenia. Skoro zażalenie zostało wniesione
po terminie, to obowiązkiem organu było wydanie postanowienia w trybie
art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. Sąd uznał zatem, że nieścisłości zawarte
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odnoszące się do terminu, w którym upływał termin wniesienia zażalenia nie mają istotnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu, a tym samym brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego z tej przyczyny.
Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazać należy, że przepisy
tej ustawy nie znajdowały zastosowania w sprawie (i jako takie nie mogły zostać
w związku z tym naruszone).
Natomiast, zarzut naruszenia art. 162 § 1, 2 i 3 O.p. okazał się w tej sprawie chybiony. Kwestia wystąpienia przesłanek do przywrócenia terminu stanowi bowiem przedmiot oceny organu w innym akcie administracyjnym, poddanym kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 572/23.
Z tych względów Sąd, uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Wyroki przywołane w sprawie dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.