I SA/SZ 564/24

I SA/Sz 564/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6480
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
wymierzono grzywnę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.154 par.1, par.2, par.6, par.7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant referent - stażysta Anna Koester po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na niewykonanie przez Wójta Gminy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt I SAB/Sz [...] I. wymierza Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości [...] złotych; II. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego J. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J. M. (dalej: skarżący") pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na niewykonanie przez Wójta Gminy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt I SAB/Sz 27/24.
Jednocześnie skarżący zawnioskował o wymierzenie organowi grzywny za brak prawidłowej realizacji wyroku poprzez udzielenie odpowiedzi na wniosek o braku wnioskowanych dokumentów przy jednoczesnym potwierdzeniu do organu zarządzającego ruchem o posiadaniu wersji papierowej tych dokumentów.
Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania oraz udostępnienie akt sprawy w systemie PASSA.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w p.I orzeczenia z 23 maja 2024 r. w sprawie o sygn. I SAB/Sz 27/24 WSA w Szczecinie zobowiązał Wójta [...] do załatwienia wniosku skarżącego z [...] stycznia 2024 r.
Po otrzymaniu odpisu wyroku, Wójt [...] [...] czerwca 2024 r. przesłał pismo (OS. [...]) w którym stwierdził, że nie posiada wnioskowanych dokumentów w wersji elektronicznej, jak i papierowej. Teoretycznie taka informacja stanowi załatwienie wniosku zgodnie z UDIP.
Skarżący wskazał, że kontynuując działania zmierzające do doprowadzenia organizacji ruchu na drogach gminnych w P. do stanu zgodnego z przepisami wystąpił do Starosty [...] o weryfikację oznakowania na tych drogach. Od organu zarządzającego ruchem skarżący otrzymał kopię (skan) pisma Wójta [...] ([...]), w którym zarządca drogi (Wójt P. ) informuje Starostę [...], że posiada zatwierdzone projekty organizacji ruchu w wersji papierowej.
Skarżący wskazał, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych udzielenie informacji niewiarygodnej nie stanowi prawidłowego załatwienia wniosku. Skoro więc w świetle 2 dokumentów wytworzonych i podpisanych przez Wójta [...] prezentuje on różne informacje w zależności od adresata korespondencji to nie można tym stwierdzeniom nadać jednakowego przymiotu wiarygodności.
W ocenie skarżącego, istnieją uzasadnione podstawy do tego, by uznać, iż wobec organu wyższego szczebla samorządowego została przedstawiona informacja prawdziwa, a wobec skarżącego zastosowano próbę zamknięcia tematu stwierdzeniem o braku informacji.
Skarżący wskazał, iż po uzyskaniu kopii pisma Wójta [...] do Starosty [...] [...] sierpnia 2024 r. skierował poprzez epuap do adresata jego pierwotnego wniosku, wezwanie do prawidłowego wykonania p I. wyroku wyznaczając termin 7 dni na udostępnienie elektronicznej wersji posiadanych projektów organizacji ruchu. W wyznaczonym terminie Wójt [...] nie zareagował w jakikolwiek sposób.
Zdaniem skarżącego, biorąc pod uwagę opisane powyżej okoliczności bezspornym jest, że organ nie wykonał wyroku w sposób prawidłowy, a co za tym idzie winien być ukarany grzywną, która zmotywuje go do działania zgodnie z prawem, zarówno w tej sprawie, jak i w przypadku innych wnioskodawców.
Skarżący wskazał, że niezależnie od powyższego, organ 24 lipca 2024 r. odebrał odpis prawomocnego wyroku w sprawie I SAB/Sz 27/24, w związku z czym [...] sierpnia 2024 r. upłynął maksymalny termin na realizację p. 1 wyroku, a wezwanie zostało wysłane po upływie tego terminu.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o wymierzenie Wójtowi P. grzywny w wysokości nie mniejszej niż 3% maksymalnego wymiaru.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wskazał, że wniosek skarżącego został załatwiony pismem Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2024 r., które zostało przesłane elektronicznie skarżącemu w dniu [...] czerwca 2024 r.
Na wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2024 r. (data wpływu do Urzędu [...] sierpnia 2024 r.) organ odpowiedział wnioskodawcy pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. znak:[...], które zostało wysłane elektronicznie skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2024 r. wiadomością zwrotną wraz z załącznikami stałej organizacji ruchu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa
w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów.
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154).
Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej art. 154 § 6 p.p.s.a.
Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W niniejszej sprawie, skarżący spełnił wskazany w art. 154 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku, czyniąc to skierowanym do organu pisemnym wezwaniem z dnia [...] sierpnia 2024 r., czemu zresztą organ administracji nie zaprzecza.
Przystępując natomiast do oceny, czy Wójt Gminy pozostawał
w bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku, w pierwszej kolejności trzeba wskazać na poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a. mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00). Niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 278/17).
W wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (por. Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., sygn. IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57).
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy, należy wskazać, że odpis prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt I SAB/Sz 27/24 wraz z aktami sprawy administracyjnej, został doręczony Wójtowi Gminy w dniu [...] lipca 2024 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru zawarte w aktach sprawy o sygn. I SAB/Sz 27/24. Powyższym wyrokiem zobowiązano Wójta Gminy do rozpoznania wniosku J. M. z dnia [...] stycznia 2024 r. w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; stwierdzono, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w pkt I wyroku, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzono od Wójta Gminy na rzecz skarżącego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższe oznacza, że końcowy termin załatwienia sprawy przypadał na dzień [...] sierpnia 2024 r.
Tymczasem prawidłowe zrealizowanie obowiązku wynikającego z wyroku (tj: udostępnienie skarżącemu wnioskowanych dokumentów) miało miejsce po wniesieniu skargi, w dniu [...] sierpnia 2024 r.
W tym kontekście warto wskazać, że "niewykonanie wyroku", o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz
z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 746/22).
A zatem udzielenia informacji po wniesieniu skargi nie zmienia konstatacji, że rację miał skarżący zarzucając organowi niewykonanie wyroku sądu, a jego skarga zasługuje na uwzględnienie.
W tym miejscu należy podkreślić, że w razie uwzględnienia skargi na niewykonanie wyroku, nałożenie takiej grzywny na organ jest obligatoryjne. W orzecznictwie przyjmuje się, że o ile uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. obliguje sąd do wymierzenia grzywny, o tyle przy ustalaniu jej wysokości winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wniesienia skargi, fakt, czy po jej wniesieniu, a przed rozpoznaniem sprawy, organ wykonał wyrok (zob. postanowienie NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OZ 675/10; wyrok NSA z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/10, postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11).
Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku. Sąd przy wymiarze grzywny miał na uwadze fakt, że organ po otrzymaniu odpisu wyroku (jeszcze nieprawomocnego), pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] podjął próbę reakcji na zobowiązanie organu wyrokiem sądowym do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia informując ww. pismem omyłkowo, że Gmina P. nie posiada
w swoich zasobach projektów organizacji ruchu na drogach gminnych.
W związku z tym sąd orzekł jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań, czy zaniechań, organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi tutaj
o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (por. uzasadnienia: do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. I OSK 3918/18, do wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. II SAB/Kr 242/21). O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu.
Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12). Dla uznania rażącego naruszenia prawa przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 4394/21, do wyroku WSA w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. II SAB/Ol 182/21).
W związku z tym w punkcie II wyroku sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że choć ostatecznie po wniesieniu skargi organ wykonał prawomocny wyrok, to w okolicznościach sprawy jego zachowanie nie wynikało z lekceważenia czy złej woli w stosunku do skarżącego (art. 154 § 2 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.